ŞİİR
Şiir ,yalnız kendisine özgü bir söyleyiş ve kendi şartlarında bir
iletişim aracıdır. Şiirin kendine özgü bir sesi ve yapısı
vardır.Şiirde insana özgü coşku, heyecan ve duygusallık kendi
dilini ve söyleyişini bulur. Şiirde lirik, epik, dramatik, satirik
(mizahi) ve pastoral gibi anlatım türleri kullanılır.
3.
1.LİRİK ŞİİR:
Toplumunhemen her kesimini ilgilendiren sevinç veya acı gibi
ortak duyguların veya aşk, ayrılık, özlem gibi bireysel
duyguların coşkulu bir tarzda işlendiği şiirlere lirik şiir denir.
Eski Yunan edebiyatında bu tarz şiirler lir denen bir sazla
söylendiği için böyle adlandırılmıştır. Bizim edebiyatımızda halk
âşıklarının (veya halk şairlerinin) söylediği şiirlerin çoğu liriktir.
Sakın bir söz söyleme, yüzüme bakma sakın
Sesini duyan olur, sana göz koyan olur
Düşmanımdır seni kim bulursa cana yakın
Annen bile okşasa benim bağrım kan olur
4.
2. EPİK ŞİİR
Bir milletin hayatında önemli izler bırakan (büyük göçler,
savaşlar, doğal afetler vb. gibi) olaylarla, yiğitlik, kahramanlık,
mertlik, yurt sevgisi gibi konuların destan havası içinde işlendiği
şiirlere kahramanlık şiirleri (epik şiir) denir.
Bizdik o hücumun bütün aşkıyla kanatlı
Bizdik o sabah ilk atılan safta yüz atlı
Uçtuk Mohaç ufkunda görünmek hevesiyle
Canlandı o meşhur ova at kişnemesiyle
5.
3. DİDAKTİK ŞİİR
Bilim, sanat, felsefe, din, ahlâk gibi alanların kurallarını, temel
ilkeleri öğretmek ve öğüt vermek amacıyla yazılan şiirlere
öğretici şiir (didaktik şiir) denir.
Ayinesi iştir kişinin lafa bakılmaz
Şahsın görünür rutbe – i aklı eserinde
6.
Heyecan veyaüzüntü veren konuların tiyatro (dram, trajedi, komedi) tarzında
işlendiği şiirlere dramatik şiir denir.
CANAVAR tiyatrosundan
ÖMER-Eğer sen istiyorsan bu şerefi bu şanı
Sana geçsin Ömer’in Memişzade ünvanı
Yalnız saadetinden bana da bir hisse ayır
AHMET-Yediğiniz her lokma bir fakir ahı taşır
Sizden uzaklaşanlar Allah’a yakınlaşır.
4. DRAMATİK ŞİİR:
7.
Tabiat güzelliklerini,çoban ve kır hayatını işleyen şiirlere pastoral şiir
denir. Bunlar içinde doğrudan doğruya kır hayatının güzelliğini işleyen
kısa şiirler idil; birkaç çobanın kır hayatı, aşk vb. konular üzerinde
karşılıklı konuşmaları tarzında yazılanlara eglog denir. (Eglog Türk
edebiyatında hemen hemen hiç kullanılmamıştır.)
Hülyana karışmasın ne şehir ne de çarşı
Yamaçlarda her akşam batan güneşe karşı
Uçan kuşları düşün, geçen kervanları an
Madem ki kara bahtın adını koydu çoban
5. PASTORAL ŞİİR:
8.
Eleştirici biranlatımı olan şiirlerdir. Bir kişi, olay, durum, iğneleyici
sözlerle, alaylı ifadelerle eleştirilir. Bunlarda didaktik özellikler de
görüldüğünden, didaktik şiir içinde de incelenebilir. Ancak açık bir
eleştiri olduğundan ayrı bir sınıfa alınması daha doğru olur. Bu tür
şiirlere Divan edebiyatında hiciv, Halk edebiyatında taşlama, yeni
edebiyatımızda ise yergi verilir.
Elin kapısında karavaş olan
Burunu sümüklü gözü yaş olan
Bayramdan bayrama bir tıraş olan
Berbere gelir de dükkân beğenmez
6.SATİRİK ŞİİR: