Tài liệu trình bày các phương pháp nghiên cứu khoa học sử dụng Stata 10.0 để phân tích thống kê, bao gồm kiểm định giả thuyết về trung bình, so sánh trung bình giữa các nhóm và kiểm định tỉ lệ. Các kết quả từ các bài kiểm tra cho thấy sự khác biệt có ý nghĩa giữa các giá trị đo được và các giá trị giả thuyết đã cho.

1. L p Ph ng pháp NCKH – Ch ng trình CUD UPNT03
S D NG STATA 10.0 PHÂN TÍCH TH NG KÊ
TRONG NGHIÊN C U KHOA H C
KI M NH GI THI T
TS. BS T ng Kim H ng
1. Ki m nh s trung bình
1.1 Ki m nh 1 s trung bình
M file “PULSE” phân tích.
- L nh s d ng trong STATA nh sau:
+ Statistics -> Summaries, tables and tests -> Classical tests of hypotheses -> One
sample mean comparison test -> Ch n bi n s c n ki m nh và giá tr c n ki m nh, ví
d ch n bi n s Pulse1và hypothezied value la 80 -> Submit
(Gi s gi nh v phân ph i bình th ng c a bi n s ã c th a)
1

2. L p Ph ng pháp NCKH – Ch ng trình CUD UPNT03
t qu có c nh sau:
. ttest pulse1 == 80
One-sample t test
------------------------------------------------------------------------------
Variable | Obs Mean Std. Err. Std. Dev. [95% Conf. Interval]
---------+--------------------------------------------------------------------
pulse1 | 92 72.86957 1.147737 11.00871 70.58973 75.1494
------------------------------------------------------------------------------
mean = mean(pulse1) t = -6.2126
Ho: mean = 80 degrees of freedom = 91
Ha: mean < 80 Ha: mean != 80 Ha: mean > 80
Pr(T < t) = 0.0000 Pr(|T| > |t|) = 0.0000 Pr(T > t) = 1.0000
T k t qu này, ta th y r ng: Vì giá tr p <0.0001, nên chúng ta lo i b H0 và k t lu n
r ng d a trên m u này, trung bình m ch c a b nh nhân trong dân s khác bi t v i giá tr
80 l n/phút m t cách có ý ngh a
- Tính v i s có s n, l nh s d ng trong STATA nh sau:
ttesti n x s µ 0
Ví d v i m u 50 b nh nhân, có trung bình amylase huy t thanh là 96 v/ml, l ch
chu n 35, ta có th ch!ng minh trung bình amylase huy t thanh trong dân s có th c s
khác v i giá tr 120 v/ml không?
- L nh trong SATAT:
+ Statistics -> Summaries, tables and tests -> Classical tests of hypotheses -> One
sample mean comparison calculator
2

3. L p Ph ng pháp NCKH – Ch ng trình CUD UPNT03
t qu có c nh sau:
. ttesti 50 96 35 120
One-sample t test
------------------------------------------------------------------------------
| Obs Mean Std. Err. Std. Dev. [95% Conf. Interval]
---------+--------------------------------------------------------------------
x | 50 96 4.949747 35 86.05311 105.9469
------------------------------------------------------------------------------
mean = mean(x) t = -4.8487
Ho: mean = 120 degrees of freedom = 49
Ha: mean < 120 Ha: mean != 120 Ha: mean > 120
Pr(T < t) = 0.0000 Pr(|T| > |t|) = 0.0000 Pr(T > t) = 1.0000
T k t qu này, ta th y r ng: Vì giá tr p <0.0001, nên chúng ta lo i b H0 và k t lu n
r ng d a trên m u này, trung bình amylase huy t thanh c a dân s khác bi t v i giá tr
120 v/ml m t cách có ý ngh a
1.2 Ki m nh s khác bi t c a 2 s trung bình
1.2.1 Ki m nh s khác bi t c a 2 s trung bình l y t 2 m u khác
nhau
- L nh s d ng trong STATA nh sau:
+ Statistics -> Summaries, tables and tests -> Classical tests of hypotheses -> Two
sample mean comparison test -> Ch n 2 bi n s c n so sánh s trung bình -> Submit
- Tính v i s có s n, l nh s d ng trong STATA nh sau:
ttesti n1 x1 s1 n2 x2 s2
Ví d : M t nhóm nghiên c!u thu th p s li u amylase huy t thanh t m t m u g m
nh"ng ng i kh e m nh và 1 m u t nh"ng b nh nhân trong b nh vi n. Nhóm NC mu n
bi t trung bình amylase huy t thanh c a 2 dân s có khác nhau hay không. D" li u v 2
m u nh sau:
M u n x SD
Ng i kh e m nh 50 96 35
B nh nhân 60 120 40
3

4. L p Ph ng pháp NCKH – Ch ng trình CUD UPNT03
- L nh trong STATA:
+ Statistics -> Summaries, tables and tests -> Classical tests of hypotheses -> Two
sample mean comparison calculator
t qu có c nh sau:
. ttesti 50 96 35 60 120 40
Two-sample t test with equal variances
------------------------------------------------------------------------------
| Obs Mean Std. Err. Std. Dev. [95% Conf. Interval]
---------+--------------------------------------------------------------------
x | 50 96 4.949747 35 86.05311 105.9469
y | 60 120 5.163978 40 109.6669 130.3331
---------+--------------------------------------------------------------------
combined | 110 109.0909 3.766917 39.50776 101.625 116.5568
---------+--------------------------------------------------------------------
diff | -24 7.240735 -38.35239 -9.647607
------------------------------------------------------------------------------
diff = mean(x) - mean(y) t = -3.3146
Ho: diff = 0 degrees of freedom = 108
Ha: diff < 0 Ha: diff != 0 Ha: diff > 0
Pr(T < t) = 0.0006 Pr(|T| > |t|) = 0.0013 Pr(T > t) = 0.9994
T k t qu này, ta th y r ng: Vì giá tr p = 0.0013 <0.05, nên chúng ta lo i b H0 và k t
lu n r ng d a trên s li u này, chúng ta có th k t lu n m!c ý ngh a 5% r ng trung bình
amylase huy t thanh c a dân s ng i bình th ng và ng i b nh khác bi t nhau m t
cách có ý ngh a.
* L u ý: Tr c khi so sánh 2 s trung bình c n ph i ki m nh xem ph ng sai có b ng
nhau hay không quy t nh ch#n ph ng sai b ng nhau hay không b ng nhau khi làm
phép ki m t (s$ gi i thích rõ trong ph n d i ây)
* Ki m nh s khác bi t c a 2 s trung bình l y t 2 nhóm
M file “PULSE” phân tích.
- Ví d : chúng ta c n so sánh trung bình cân n%ng c a 2 nhóm nam và n"
- Tr c tiên chúng ta c n so sánh ph ng sai c a hai nhóm xem ph ng sai có b ng
nhau hay không.
4

5. L p Ph ng pháp NCKH – Ch ng trình CUD UPNT03
L nh s d ng trong STATA nh sau:
+ Statistics -> Summaries, tables and tests -> Classical tests of hypotheses -> Two group
variance comparison test -> Ch n bi n s c n ki m nh (weigh) và bi n s phân nhóm
(sex) -> Submit
(Gi s gi nh v phân ph i bình th ng c a bi n s ã c th a)
t qu có c nh sau:
. sdtest weight, by(sex)
Variance ratio test
------------------------------------------------------------------------------
Group | Obs Mean Std. Err. Std. Dev. [95% Conf. Interval]
---------+--------------------------------------------------------------------
1 | 57 69.82456 1.100274 8.306888 67.62045 72.02868
2 | 35 54.57143 .9977165 5.90257 52.54382 56.59903
---------+--------------------------------------------------------------------
combined | 92 64.02174 1.098035 10.53198 61.84063 66.20285
------------------------------------------------------------------------------
ratio = sd(1) / sd(2) f = 1.9806
Ho: ratio = 1 degrees of freedom = 56, 34
Ha: ratio < 1 Ha: ratio != 1 Ha: ratio > 1
Pr(F < f) = 0.9825 2*Pr(F > f) = 0.0351 Pr(F > f) = 0.0175
H0: T& s 2 ph ng sai (sd1 và sd2) b ng 1, t!c là sd1 = sd2
T k t qu này, ta th y r ng: Vì giá tr p = 0.0351 <0.05, nên chúng ta lo i b H0 (2
ph ng sai b ng nhau) và k t lu n r ng d a trên s li u này, chúng ta có th k t lu n
m!c ý ngh a 5% r ng ph ng sai c a cân n%ng nam và n" khác bi t nhau m t cách có
ý ngh a.
- Sau khi ã xác nh là ph ng sai c a 2 m u không b ng nhau, ta so sánh 2 s trung
bình c a 2 m u (v i i u ki n ph ng sai không b ng nhau)
L nh s d ng trong STATA nh sau:
5

6. L p Ph ng pháp NCKH – Ch ng trình CUD UPNT03
+ Statistics -> Summaries, tables and tests -> Classical tests of hypotheses -> Two group
mean comparison test -> Ch n bi n s c n ki m nh (weigh) và bi n s phân nhóm (sex)
-> Ch n unequal variances -> Submit
(Gi s gi nh v phân ph i bình th ng c a bi n s ã c th a)
t qu có c nh sau:
. ttest weight, by(sex) unequal
Two-sample t test with unequal variances
------------------------------------------------------------------------------
Group | Obs Mean Std. Err. Std. Dev. [95% Conf. Interval]
---------+--------------------------------------------------------------------
1 | 57 69.82456 1.100274 8.306888 67.62045 72.02868
2 | 35 54.57143 .9977165 5.90257 52.54382 56.59903
---------+--------------------------------------------------------------------
combined | 92 64.02174 1.098035 10.53198 61.84063 66.20285
---------+--------------------------------------------------------------------
diff | 15.25313 1.485275 12.30145 18.20481
------------------------------------------------------------------------------
diff = mean(1) - mean(2) t = 10.2696
Ho: diff = 0 Satterthwaite's degrees of freedom = 87.9805
Ha: diff < 0 Ha: diff != 0 Ha: diff > 0
Pr(T < t) = 1.0000 Pr(|T| > |t|) = 0.0000 Pr(T > t) = 0.0000
H0: S khác bi t 2 s trung bình (mean1 và mean2) b ng 0, t!c là mean1 = mean2
T k t qu này, ta th y r ng: Vì giá tr p < 0.0001, nên chúng ta lo i b H0 (2 trung bình
b ng nhau) và k t lu n r ng d a trên s li u này, chúng ta có th k t lu n m!c ý ngh a
5% r ng trung bình cân n%ng c a nam và n" khác bi t nhau m t cách có ý ngh a.
1.2.2 Ki m nh s khác bi t c a 2 s trung bình l y t cùng 1 m u (so
sánh tr c-sau, so sánh c p
M file “PULSE” phân tích.
- Ví d : chúng ta c n so sánh trung bình m ch tr c và sau khi dùng thu c có khác nhau
không
L nh s d ng trong STATA nh sau:
+ Statistics -> Summaries, tables and tests -> Classical tests of hypotheses -> Mean
comparison test, paired data -> Ch n bi n s c n ki m nh -> Submit
(Gi s gi nh v phân ph i bình th ng c a bi n s ã c th a)
6

7. L p Ph ng pháp NCKH – Ch ng trình CUD UPNT03
t qu có c nh sau:
. ttest pulse1 == pulse2
Paired t test
------------------------------------------------------------------------------
Variable | Obs Mean Std. Err. Std. Dev. [95% Conf. Interval]
---------+--------------------------------------------------------------------
pulse1 | 90 72.53333 1.141237 10.82673 70.26572 74.80095
pulse2 | 90 78.8 1.601981 15.19772 75.6169 81.9831
---------+--------------------------------------------------------------------
diff | 90 -6.266667 1.294259 12.27842 -8.838332 -3.695002
------------------------------------------------------------------------------
mean(diff) = mean(pulse1 - pulse2) t = -4.8419
Ho: mean(diff) = 0 degrees of freedom = 89
Ha: mean(diff) < 0 Ha: mean(diff) != 0 Ha: mean(diff) > 0
Pr(T < t) = 0.0000 Pr(|T| > |t|) = 0.0000 Pr(T > t) = 1.0000
H0: Trung bình c a s khác bi t (pulse1 - pulse2) b ng 0
T k t qu này, ta th y r ng: Vì giá tr p < 0.0001, nên chúng ta lo i b H0 (trung bình
c a s khác bi t =0) và k t lu n r ng d a trên s li u này, chúng ta có th k t lu n m!c
ý ngh a 5% r ng trung bình c a s khác bi t nh p m ch c a b nh nhân tr c và sau khi
i u tr khác 0, hay nói cách khác trung bình m ch c a b nh nhân tr c và sau khi i u
tr khác nhau m t cách có ý ngh a.
2. Ki m nh t l
2.1 Ki m nh 1 t l
- L nh s d ng trong STATA nh sau:
+ Statistics -> Summaries, tables and tests -> Classical tests of hypotheses -> One
sample proportion test -> Ch n bi n s c n ki m nh và giá tr c n ki m nh, ví d
ch n bi n s smoke và hypothezied value là 0.15 -> Submit
7

8. L p Ph ng pháp NCKH – Ch ng trình CUD UPNT03
2.2 Ki m nh 2 t l
- L nh s d ng trong STATA nh sau:
+ Statistics -> Summaries, tables and tests -> Classical tests of hypotheses -> Two
sample proportion test -> Ch n bi n s c n ki m nh -> Submit
* Ki m nh s khác bi t c a 2 t l l y t 2 nhóm
M file “PULSE” phân tích.
- Ví d : chúng ta c n so sánh t& l hút thu c lá c a nam và n"
- L nh s d ng trong STATA nh sau:
+ Statistics -> Summaries, tables and tests -> Classical tests of hypotheses -> Two group
proportion test -> Ch n bi n s c n ki m nh (smokes) và bi n s phân nhóm (sex) ->
Submit
8

9. L p Ph ng pháp NCKH – Ch ng trình CUD UPNT03
3. Phép ki m chi-bình ph ng (chi-square)
M file “PULSE” phân tích.
9

10. L p Ph ng pháp NCKH – Ch ng trình CUD UPNT03
- L nh s d ng trong STATA nh sau:
+ Statistics -> Summaries, tables and tests -> Tables -> Two way tables with measures
of association -> Nh p bi n s cho hàng và c t -> Ch n phép ki m c n s d ng (ví d
Chi-square hay Fisher’s exact test -> Submit
(N u mu n có t l theo hàng thì ch n thêm “within- row relative frequency”, n u mu n
có t l theo c t thì ch n thêm “within- column relative frequency”)
- Tính v i s có s n, l nh s d ng trong STATA nh sau:
tabi a bc de f, chi 2
hay
tabi a bc de f, exact
10