Η Στέβιαείναι είδος φυτού με προέλευση
τη Βραζιλία και την Παραγουάη. Περιέχει μια ουσία
η οποία ονομάζεται στεβιόλη η οποία έχει
μεγαλύτερη γλυκαντική δύναμη από την ζάχαρη.
Χρησιμοποιείται σε αρκετές χώρες ως εναλλακτική
γλυκαντική ουσία από την ζάχαρη. Η γλυκιά
γεύση των φύλλων της είναι γνωστή εδώ και
αιώνες στους αυτόχθονες της Ν. Αμερικής που τη
χρησιμοποιούν ως φυσικό γλυκαντικό. Τα
τελευταία χρόνια το φυτό στέβια και τα γλυκαντικά
που προέρχονται από τα φύλλα του τράβηξαν
την προσοχή εξαιτίας της αυξημένης ζήτησης σε
τρόφιμα χαμηλής περιεκτικότητας σε ζάχαρη και
θερμίδες. Τα φύλλα του φυτού και τα γλυκαντικά
που προέρχονται από αυτό έχουν πολλαπλάσια
γλυκύτητα από τη ζάχαρη, δεν αποδίδουν
ενέργεια (θερμίδες) και δεν
περιέχουν υδατάνθρακες.
3.
Η στέβιαείναι μέλος της οικογένειας Αστεροειδή
(Asteraceae) και συγγενεύει με διάφορα βότανα και
άνθη, όπως το χαμομήλι, το μαρούλι, η μαργαρίτα,
ο ηλίανθος και τα χρυσάνθεμα. Το γένος στέβια
αποτελείται από 240 είδη φυτών που ενδημούν στη
Βόρεια και Κεντρική Αμερική και το Μεξικό μέχρι την
Αριζόνα, το Νέο Μεξικό και το Τέξας. Οι γλυκιές
ιδιότητες των φύλλων της ήταν γνωστές για αιώνες
στους αυτόχθονες της Ν. Αμερικής, όπως στη
φυλή Γκουαράνι της Παραγουάης, που φαίνεται να
χρησιμοποίησε πρώτη τα φύλλα του φυτού για να
γλυκάνει ροφήματα βοτάνων. Από το 1800 η
κατανάλωση της στέβιας εδραιώθηκε σε όλη τη Νότια
Αμερική, όπως τη Βραζιλία και την Αργεντινή. Τα
φύλλα του φυτού στέβια είναι 30 με 45 φορές πιο
γλυκά από τη ζάχαρη και τρώγονται ωμά ή
χρησιμοποιούνται ολόκληρα σε ροφήματα βοτάνων
και τρόφιμα.
4.
Το όνομαστέβια προέρχεται από τον Ισπανό
βοτανολόγο και γιατρό Petrus Jacobus Stevus που
την ανακάλυψε. Το 1899 ο Σουηδός βοτανολόγος
Moises Santiago Bertoni που εργαζόταν στην
ανατολική Παραγουάη περιέγραψε λεπτομερώς το
φυτό και τις γλυκαντικές του ιδιότητες. Εξαιτίας της
γλυκιάς της γεύσης η στέβια έχει πολλά ονόματα
όπως μελόφυλλο, γλυκό φύλλο της Παραγουάης,
γλυκό βότανο κλπ. Το 1931 οι Γάλλοι χημικοί M. Bridel
και R. Lavielle απομόνωσαν τα συστατικά στα οποία
οφείλεται η γλυκιά γεύση των φύλλων της στέβια και
που ονομάστηκαν στεβιοσίδη και ρεμπαουδιοσίδη-Α.
Τα τελευταία είναι 200 με 300 φορές γλυκύτερα από τη
ζάχαρη, σταθερά στη θέρμανση και σε
διαφορετικά pH και δεν αποικοδομούνται.
5.
Στην Ιαπωνίαστεβιόλη που παράγεται από
στέβια χρησιμοποιείται γενικά ως γλυκαντική
ουσία στη βιομηχανία τροφίμων και
αναψυκτικών, ενώ έχει διαδοθεί και σε άλλες
χώρες. Σε μικρό αριθμό χωρών η στέβια δεν
έχει πάρει άδεια χρήσης.
6.
Η αξίατου φυτού αυτού είναι σημαντική
καθώς μπορεί να γίνει και βιομηχανική
εκμετάλλευσή του αλλά και οικιακή παραγωγή
(π.χ. σε γλάστρες για τις καθημερινές ανάγκες
του σπιτιού). Η στέβια μπορεί να
χρησιμοποιηθεί φρέσκια αλλά και
αποξηραμένη, στο φαγητό, σε σαλάτες, σε
γλυκά και σε ποτά. Η ποσότητα που απαιτείται
είναι ελάχιστη χάρις την μεγάλη γλυκαντική
της δύναμη οπότε ουσιαστικά δεν προσθέτει
θερμίδες στο σκεύασμα ή στο αφέψημα στο
οποίο προστίθεται.
7.
Η στέβιαείναι πολυετές φυτό που φυτρώνει σε
αμμώδη, μικρής γονιμότητας εδάφη στις άκρες
ποταμών και ρεμάτων. Αυτό δείχνει ότι δεν είναι
ένα ιδιαίτερα απαιτητικό φυτό όσον αφορά τις
συνθήκες ανάπτυξης του. Χωρίς κλάδεμα γίνεται
περίπου 60 εκ. ψηλό. Οι ανάγκες του σε έδαφος
είναι αρκετά περιορισμένες οπότε οποιοδήποτε
μείγμα για γλάστρες με ουδέτερο ή ελαφρά όξινο
είναι κατάλληλο. Η στέβια είναι τρυφερό φυτό που
δεν αντέχει το χειμερινό ψύχος. Σε βόρειες χώρες
καλλιεργείται ως μονοετές αλλά σε χώρες όπως η
Ελλάδα μπορεί να καλλιεργηθεί ως τρυφερό
πολυετές και με μια μικρή προστασία κατά τις
ημέρες του χειμώνα με τις χαμηλότερες
θερμοκρασίες μπορεί να επιβιώσει για όλο το
έτος.
8.
Τα φύλλατης στέβια ξηραίνονται και στη
συνέχεια εμβαπτίζονται σε νερό (με μια
διαδικασία που θυμίζει τη διαβροχή του
τσαγιού) ώστε να απελευθερωθούν τα γλυκά
συστατικά (γλυκοζίτες στεβιόλης), τα οποία
απομονώνονται με τεχνικές (όπως
η κρυσταλλοποίηση) και καθαρίζονται, μέχρι
να προκύψει το επιθυμητό προϊόν.
9.
Παραδοσιακή Ιατρική
Γιααιώνες, η φυλή Γκουαράνι
της Παραγουάης χρησιμοποιούσε τη στέβια,
την οποία καλούσε «γλυκό βότανο» ως
γλυκαντικό σε ροφήματα και φαρμακευτικά
τσάγια ή για να θεραπεύσουν, όπως
πίστευαν, την καούρα και άλλες ασθένειες.
10.
Γλυκαντική ύλη μελίγες θερμίδες
Τα γλυκαντικά που προέρχονται από στέβια
αποδίδουν μηδενικές θερμίδες και μπορούν
να αποτελέσουν επιλογή για τους ανθρώπους
που θέλουν να μειώσουν ή να διατηρήσουν το
βάρος τους. Σε αντίθεση με την κοινή ζάχαρη,
που περιέχει υδατάνθρακες και μας
«φορτώνει» με 4 θερμίδες/ γρ., η στέβια δεν
περιέχει θερμιδογόνα συστατικά, γι’ αυτό και
δεν δίνει θερμίδες. Αν λοιπόν,
αντικαταστήσουμε με στέβια την κοινή ζάχαρη
σε ένα ισορροπημένο διαιτολόγιο, μειώνουμε
τις θερμίδες που προσλαμβάνουμε χωρίς να
στερούμαστε τη γλυκιά γεύση.
11.
Κατάλληλη για ανθρώπουςμε διαβήτη
Τα γλυκαντικά από στέβια δεν περιέχουν
υδατάνθρακες και δεν επηρεάζουν τη γλυκόζη
στο αίμα, επομένως μπορούν να
καταναλωθούν από ανθρώπους
με διαβήτη. Επίσης δεν αποδίδουν ενέργεια
(θερμίδες) και μπορούν να συμβάλλουν στη
μείωση ή τη διατήρηση φυσιολογικού
βάρους, μια πολύ σημαντική παράμετρο για
τον έλεγχο του διαβήτη και των επιπλοκών του.
13.
Τα φύλλατης στέβιας περιέχουν πολλά
μεταλλικά στοιχεία και ιχνοστοιχεία (μαγνήσιο,
κάλιο, σελήνιο, ψευδάργυρο), βιταμίνες Β
(κυρίως νιασίνη), πτητικά έλαια και
φυτοθρεπτικά συστατικά όπως η χλωροφύλλη
και οι φυτικές στερόλες. Ωστόσο, στις
ποσότητες που καταναλώνονται συνήθως, τα
θρεπτικά οφέλη είναι αμελητέα. Η στέβια έχει
διάφορες ιδιότητες, όπως αντιμικροβιακή,
αντιμυκητιασική, ηπατοπροστατευτική,
υπογλυκαιμική, αντικαρκινική, αντιμικροβιακή,
αντι-HIV, αντιυπερτασική, κ.λπ.
14.
Αν καταναλώνετεμεγάλες ποσότητες ζάχαρης, τότε η στέβια
αποτελεί μια καλή εναλλακτική λύση, εφόσον κάνετε μετρημένη
κατανάλωσή της κι όχι κατάχρηση. Επιπλέον η χρήση της είναι
προτιμότερη και ασφαλέστερη σε σχέση με τα χημικά-τεχνητά
γλυκαντικά που κυκλοφορούν στην αγορά όπως η σακχαρίνη
και η ασπαρτάμη. Για χρήση ως γλυκαντικό, η στέβια διατίθεται
στην αγορά συσκευασμένη σε μορφή σκόνης, σε σταγόνες ή σε
δισκία από τα περισσότερα καταστήματα βιολογικών προϊόντων
και σε μεγάλα σουπερμάρκετ.
Tip: Προσοχή στις οδηγίες
Όπως συμβουλεύουν πάντα οι ειδικοί, φροντίζουμε να
διαβάζουμε τις οδηγίες που αναγράφονται στη συσκευασία του
προϊόντος που αγοράσαμε. Ανάλογα με την προέλευση, τη
μορφή και την ποιότητα των γλυκαντικών συστατικών της
στέβιας, κάθε εμπορικό προϊόν είναι δυνατό να έχει διαφορετικό
συνιστώμενο τρόπο κατανάλωσης.
