1. Инертийн элементүүд
Гели, неон, аргон, криптон, ксенон, болон радийн цацраг идэвхт задралын д үнд
үүссэн радон эдгээр 8-р бүлэгт байрладаг элементүүдийг инертийн элемент үүд
буюу инертийн хий гэж нэрлэдэг.
Инерт гэдэг нь идэвхгүй гэсэн үг.
Эдгээр элементүүд нь электроны гадаад давхраандаа батжилтай электроноор
дүүргэгдсэн байдаг тул электроныг авахгүй, алдахгүй байдаг тул химийн
харилцан үйлчлэлд ордоггүй химийн идэвхгүй элементүүд юм. Инертийн
элементүүдийн молекул нь нэг атомаас тогтдог онцлогтой.
Инертийн элементүүдийг гарган авах, байгальд орших нь:
1982 онд Английн эрдэмтэн Релей агаарт хүчилтөрөгч, азотоос өөр хий байгаа
талаар таамаг дэвшүүлэн удалгүй Релей, Рамзай нар химийн идэвхг үй Аргон
гэдэг шинэ хийг агаараас гарган авчээ. Гэтэл энэ аргон гэдэг хий нь хэдэн хийн
хольц болох нь батлагдсан. Үүний нэг болох Гелийг анх нэрэн дээр нээсэн байна.
1968 онд Францын одон оронч Жансен нарны спектрыг судалж нэг шинэ элемент
нээж түүнийгээ Гели гэж нэрлэсэн. 1905 онд агаарын найрлаганд гели байдгийг
нотолсон. Гели, аргон хоёрыг атом жингийн ихсэх дарааллаар байрлуулахад тэр
хоёрын дунд хоосон зай үлдэж байсан нь шинэ элемент Неоныг нээх нээх боломж
олгосон.
1897 онд Английн эрдэмтэн Рамзай Криптон, Неон, Ксенон гэдэг хийг нээсэн. М өн
цацраг идэвхт элементийн задралаар бас нэг инерт хий үүссэн нь Радон юм. Гели,
неон, аргон, криптон, ксенон, радон эдгээр инертийн хийн элемент үүд нь агаарын
найрлага болон рашаан эрдсийн найрлаганд байдаг.
Аргон хамгийн их тархсан. Агаарт байгаа инертийн хийн элементүүдийн 99,5 %-ийг
аргон эзэлдэг. Гели байгалийн хийн найрлаганд байдаг бөгөөд Төв Америкийн
нефтийн ордтой их агуулагдаж нефтийн өрөмдсөн цооногноос ялгарч байдаг.
Инертийн элементүүдийн физик шинж :
Бүгд нэг атомаас тогтдог, өнгөгүй, нэг эзэлхүүн усанд 8,8 эзэлхүүн гели, 10,4
эзэлхүүн неон, 33,6 эзэлхүүн аргон уусдаг. Цахилгаан сайн дамжуулдаг.

2. Инертийн элементүүдийн физик шинж
Нэр томъёо Атом Төлөв Т Т Нягт Өнгө Агаарын
масс байдал буцлах хайлах найрлага
Гели He 4 Хий -268.98 -272.1 0.178 Хурц 5*10-4
шар
Неон Ne 20.19 Хий -246 -248.6 0.899 Хурц 1.8*10-3
улаан
Аргон Ar 39.95 Хий -185.87 -189.4 1.784 Хө х 93*10-4
цэнхэр
Криптон Kr 83.8 Хий -152.90 -156.6 3.736 - 1.1*10-4
Ксенон Xe 131.3 Хий -11.5 -11.5 5.891 - 9*10-6
Радон Rn 222 Хий -65 -71 9.96 - 6*10-18
Инертийн элементүүдийн хими шинж :
1960 он хүртэл инертийн элементүүдийг химийн ямарч нэгдэл үүсгэдэггүй гэж
үзэж байсан. 1962 онд Канадын эрдэмтэн Бартлет XePtF6, XeF4, XeF6, XeO3, XeO4
зэрэг нэгдлийг гарган авсан. Эдгээр нэгдлүүд батжилгүй, өнгөгүй, талст, хүчтэй
исэлдүүлэгч шинжтэй. Инертийн хийнүүдийг үйлдвэр, лаборторид өргөн
хэрэглэдэг. Шингэн гели ууршихад орчноосоо маш их дулаан шингээдэг учир
хөргөгч болгон ашигладаг.
Инертийн хийнүүд цахилгаан ниргэлтэнд гели- шар, неон – улаан, аргон – х өх
зэрэг янз бүрийн өнгөөр гэрэлтдэг тул гоёл чимэглэлийн чийдэнд хэрэглэдэг.
Гелийг агаарын бөмбөрцгийг дүүргэхэд, радоныг анагаах ухаанд зэрэг хэрэглэнэ.