Η διαδικασία κατάκτησης της ξένης γλώσσας, στην προκειμένη περίπτωση της γαλλικής, επιτελείται και πραγματώνεται αφενός μέσω του περιεχομένου της γλώσσας –εσωτερικά γλωσσικά στοιχεία–, αφετέρου μέσω εξωτερικών στοιχείων τα οποία αφορούν και χαρα-κτηρίζουν τον σκοπό για τον οποίο παράγεται ο λόγος. Πρόκειται για τα στοιχεία εκείνα τα οποία επιβάλλουν και υπαγορεύουν τη μορφή του λόγου, τις πρακτικές/τεχνικές και τις στρατηγικές παραγωγής κατάλληλων γραπτών ή/και προφορικών κειμένων ενταγμένων σε συγκεκριμένο κειμενικό είδος (genre textuel) για συγκεκριμένη επικοινωνιακή περίσταση. Με τον όρο «κείμενο» χαρακτηρίζεται κάθε μονάδα παραγωγής προφορικού και γραπτού λόγου με λειτουργικό χαρακτήρα, η οποία μεταφέρει δομημένο γλωσσικό μήνυμα το οποίο και επιχειρεί να επηρεάσει και να μεταβάλει τη στάση του αποδέκτη/παραλήπτη. Ιστορικο-κοινωνικά, το κείμενο «αποτελεί προϊόν γλωσσικής δραστηριότητας και συνιστά οριοθετημένο κοινωνικά μήνυμα» (Bronckart 1997: 137). Οι προτεινόμενες δοκιμασίες στο εξεταστικό σύστημα του ΚΠΓ, στο πλαίσιο της παραγωγής γραπτού λόγου, έχουν σχεδιαστεί με γνώμονα τη σχολική αλλά και την εξωσχολική χρήση. Στις δοκιμασίες αυτές περιλαμβάνονται διαστάσεις και παράμετροι οι οποίες καθορίζονται από το κοινωνικό και πολιτισμικό γίγνεσθαι της γλώσσας-στόχου. Κατά συνέπεια, οι δοκιμασίες αποκτούν μια νέα λειτουργικότητα η οποία συναρτάται με τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν τα στοχευμένα κειμενικά είδη ως «εργαλεία που επιτρέπουν στον εξεταζόμενο να τα αναπαραγάγει και να τα αναγνωρίζει» (Dolz-Mestre & Schneuwly 2009). Η παρούσα ανακοίνωση περιορίζεται στον εντοπισμό και την αιτιολόγηση στοιχείων προφορικού λόγου στη γραπτή παραγωγή υποψηφίων του ΚΠΓ γαλλικής γλώσσας επιπέδων Β και Γ, σε συνδυασμό με τις ανά κειμενικό είδος απαιτήσεις και με τις στοχευμένες γραπτές οδηγίες.

1. Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
1

2. Παραγωγή γραπτού λόγου και
προφορικότητα: Η περίπτωση της
γαλλικής γλώσσας στο Κρατικό
Πιστοποιητικό Γλωσσομάθειας (ΚΠΓ)
Ρινέττα Κιγιτσιόγλου-Βλάχου
Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Α.Π.Θ.
4-6 Νοεμβρίου 2016

3. Δομή παρουσίασης
• Γραπτός λόγος vs Προφορικού λόγου
▫ Υφολογικές εκδοχές (registres de discours)
▫ Κειμενικά είδη-Καταλληλότητα λόγου
• Ερευνητική υπόθεση
▫ Εντοπισμός και αιτιολόγηση στοιχείων προφορικού
λόγου στη γραπτή παραγωγή υποψηφίων του ΚΠΓ
γαλλικής γλώσσας επιπέδων Β και Γ σε συνάρτηση με:
 Τις ανά κειμενικό είδος απαιτήσεις
 Τις στοχευμένες γραπτές οδηγίες
• Αιτιολόγηση
• Προτάσεις/Προτροπές
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
3

4. Aucun texte n’est écrit seulement
« dans une langue » : il est écrit dans
un genre textuel en tenant compte des
contraintes d’une langue
(F. Rastier, 2004: 126).
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
4

5. Γραπτός λόγος vs Προφορικού λόγου
(1/3)
• Ο γραπτός λόγος προϋποθέτει
• συνειδητοποίηση λειτουργικής χρήσης της
γλώσσας
• ανάπτυξη ενσυνείδητου ελέγχου και χειρισμού
γλωσσικών στοιχείων:
▫ επιμελημένη διατύπωση,
▫ προσεκτική σύνταξη (συχνότερη υποτακτική
σύνταξη),
▫ φροντισμένη έκφραση,
▫ επεξεργασμένο λεξιλόγιο
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
5

6. Γραπτός λόγος vs Προφορικού λόγου
(2/3)
• Εντάσσεται και υπακούει πάντα σε ένα κειμενικό
είδος
• Με στόχο την επιτέλεση:
▫ υφολογικών εκδοχών (registres de discours),
συναρτώμενων από την επικοινωνιακή περίσταση και
τη γλώσσα-στόχο
▫ κειμενικής συνοχής
▫ κειμενικής διαφοροποίησης σε σχέση με την
ποικιλότητα της επικοινωνιακής περίστασης και την
κοινωνική πρακτική που πλάθεται και εκπορεύεται
από τη γλώσσα-στόχο
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
6

7. Γραπτός λόγος vs Προφορικού λόγου
(3/3)
• Στον προφορικό λόγο, ο χρήστης:
• Διαθέτει ευελιξία, παραγλωσσικά στοιχεία, χροιά
της φωνής, επιτονισμό
• Χρησιμοποιεί συντακτικά ατελείς προτάσεις,
ημιτελείς φράσεις, συνήθως παρατακτική σύνταξη
• Ανατρέχει σε επαναλήψεις, δισταγμούς, διορθώσεις
• Διανθίζει τον λόγο του με πρόχειρο λεξιλόγιο και
νεολογισμούς
• Αξιοποιεί στρατηγικές επικοινωνίας (παράκαμψη
δυσκολιών, παρακίνηση ενδιαφέροντος του
συνομιλητή, επανεκκίνηση διατύπωσης)
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
7

8. Συνοπτικά,
• «ο προφορικός λόγος είναι ο λόγος της
διαπροσωπικής επικοινωνίας, ο γραπτός λόγος
είναι ο λόγος της κοινωνικής χρησιμότητας.»
(Πολίτης, 2001: 60)
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
8

9. Υφολογικές εκδοχές (registres de
discours)
• Οι λεξιλογικές, οι μορφοσυντακτικές και υφολογικές
επιλογές έλκονται από τις υφολογικές εκδοχές που
επιβάλλει η γλώσσα-στόχος.
• Συνεπώς, η εκφορά λόγου ακολουθεί και συνάδει με
τις πολιτισμικές συμβάσεις που διέπουν τη
γλωσσική κοινότητα-στόχο.
• Άλλωστε, «οι γλωσσικές πρακτικές και οι πρακτικές
λόγου είναι στην πραγματικότητα
κοινωνικοπολιτισμικές πρακτικές» (Δενδρινού,
2004: 51)
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
9

10. ΚΠΓ: Παραγωγή γραπτού λόγου
• Ο υποψήφιος καλείται, ανάλογα με το επίπεδο
γλωσσομάθειας, να συντάξει συγκεκριμένο είδος
λόγου σε συνδυασμό με συγκεκριμένες
υφολογικές εκδοχές, σύμφωνα με σαφή οδηγία.
• Τα κειμενικά είδη τα οποία προτείνονται
(Δενδρινού & Τσοπάνογλου) για κάθε επίπεδο
γλωσσομάθειας είναι τα εξής:
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
10

11. Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
11

12. Ποιοτικά κριτήρια βαθμολόγησης
• Κατά τη βαθμολόγηση, και ανάλογα με το
παραχθέν κειμενικό είδος, λαμβάνονται υπόψη:
▫ Ορθογραφία και στίξη
▫ Εύρος λεξιλογίου
▫ Γραμματικότητα/Ορθότητα λόγου
▫ Καταλληλότητα λόγου
▫ Συνοχή και συνεκτικότητα λόγου
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
12

13. Ερευνητική υπόθεση
• Εντοπισμός και αιτιολόγηση στοιχείων
προφορικού λόγου και καταλληλότητας στη
γραπτή παραγωγή υποψηφίων του ΚΠΓ
γαλλικής γλώσσας επιπέδων Β και Γ σε
συνδυασμό με:
▫ Τις ανά κειμενικό είδος απαιτήσεις
▫ Τις στοχευμένες γραπτές οδηγίες
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
13

14. Ερευνητικοί στόχοι
• Γραμματικότητα/Ορθότητα λόγου
▫ Ερώτηση
▫ Άρνηση
• Καταλληλότητα λόγου
▫ Υφολογικές εκδοχές
▫ Επιλογή συνδετικών/διαρθρωτικών λέξεων
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
14

15. Το ζητούμενο στην εκμάθηση της
ξένης γλώσσας είναι
• «οι μαθητές να μπορούν να κατανοούν και να
παράγουν γραπτό και προφορικό λόγο
κατάλληλο για την εκάστοτε επικοινωνιακή
περίσταση και όχι απλώς να κατανοούν και να
παράγουν γραμματικά σωστές προτάσεις»
(Δενδρινού, 2001: 247).
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
15

16. Ωστόσο, στο πλαίσιο της
πιστοποίησης γλωσσομάθειας
• στην αναμενόμενη παραγωγή γραπτού λόγου
λαμβάνεται υπόψη και η πρότυπη γλώσσα η
οποία στηρίζεται στην ύπαρξη μια σαφώς
προσδιορισμένης «νόρμας» ως μέσου κυρίως
γραπτής επικοινωνίας.
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
16

17. Δείγμα έρευνας
• Επίπεδο Β1: Μάιος 2013
▫ Φιλικό ηλεκτρονικό μήνυμα
• Επίπεδο Β2: Μάιος 2013
▫ Επίσημη επιστολή σε ηλεκτρονική μορφή
• Επίπεδο Β2: Μάιος 2012
▫ Επίσημο ηλεκτρονικό μήνυμα
• Επίπεδο Γ: Νοέμβριος 2014
▫ Άρθρο σε ηλεκτρονική μορφή
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
17

18. Αποδεκτά στοιχεία προφορικότητας:
Επίπεδο Β1
• Φιλικό
ηλεκτρονικό
μήνυμα
• Comment ça va ?
• Quoi de neuf ?
• À bientôt
• Dis-moi ce que tu ferras
• Salut
• Bisous
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
18

19. Στοιχεία ακαταλληλότητας:
Υφολογικές εκδοχές (registres de
discours): Επίπεδο Β1
• Φιλικό
ηλεκτρονικό
μήνυμα
• Dorénavant, on peut pas communique…
• En ce qui concerne le raison pour…
• Pour conclure, donne-moi tes nouvelles
• Néanmoins, je pense…
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
19

20. Στοιχεία προφορικότητας: Επίπεδο Β2
• Επίσημο
ηλεκτρονικό
μήνυμα
• Επίσημη
επιστολή σε
ηλεκτρονική
μορφή
• Je sais pas si tu as reçu…
• Il y a pas d’excuse de…
• Il faut pas croire ça!
• Comment vous voulez que j’hachetes…
• Vous pensez pas?
• Ça nous parait bizarre
• D’ailleurs, tout ça sont des excuses…
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
20

21. Στοιχεία ακαταλληλότητας:
Υφολογικές εκδοχές (registres de
discours): Επίπεδο Β2
• Επίσημο
ηλεκτρονικό
μήνυμα
• Επίσημη
επιστολή σε
ηλεκτρονική
μορφή
• Cher service client amazon.fr
• Bonjour service client amazon.fr
• Service client amazon.fr bonjour
• Chers monsieurs
• Chers lecteurs du Wapiti planète nature
• Cher Wapiti
• Amicalement
• Je t’écris pour…
• Salut
• Amitiés
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
21

22. Στοιχεία προφορικότητας: Επίπεδο Γ
(1/3)
• Άρθρο σε
ηλεκτρονική
μορφή
• ...ce système existe seulement à l'école
élémentaire. Mais pourquoi ça?
• Cette pratique va aider les élèves parce que,
avec ça il va être plus responsible dans leur
vie.
• Comme ça, aide et promote la créativité
grecque...
• Je crois que tu peut lire ça parce que...
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
22

23. Στοιχεία προφορικότητας: Επίπεδο Γ
(2/3)
• Άρθρο σε
ηλεκτρονική
μορφή
• Ça veut dire que en ce moment cette pratique
est...
• … il y a des élèves qui étudient plusieurs
heures pour l'école et ça peut les créer des
problèmes...
• … je crois que ça va nenormaliser (sic) la
situation des études.
• Tout ça, en suivant parallelement une
politique de baiser (sic) ses prix des billets.
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
23

24. Στοιχεία προφορικότητας: Επίπεδο Γ
(3/3)
• Άρθρο σε
ηλεκτρονική
μορφή
• Ça se passe, parce que les élèves ne doivent
pas faire...
• Eh ben, ça enforce les bondes entre la region
et le danse et le festival aussi.
• Comme ça, ça va garder un bon qualité...
• Pourquoi vous pensez cela?
• Comment vous considérez la situation ?
• …il y a pas des solutions…
• Ça c’est pas juste…
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
24

25. Στοιχεία ακαταλληλότητας:
Υφολογικές εκδοχές (registres de
discours) (Επίπεδο Γ)
• Άρθρο σε
ηλεκτρονική
μορφή
• Chers lecteurs du magazine
• Bonjour mes amis
• Bien à vous
• Cordialement
• À bientôt
• Bien cordialement
• Sentiments distingués
• Salutations cordiales
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
25

26. Αιτιολόγηση
• Σχολικά διδακτικά εγχειρίδια:
▫ Έμφαση στην ανάπτυξη της επικοινωνιακής δεξιότητας
Διδάσκων:
▫ Επιβράβευση της παραγωγής προφορικού λόγου
▫ Μικρότερη έμφαση στην παραγωγή γραπτού λόγου και
ιδιαίτερα στα χαρακτηριστικά των ποικιλιών των
κειμενικών ειδών
• Ακούσματα προφορικού λόγου:
▫ Τηλεόραση
▫ Διαδίκτυο
• «Έντυπος» λόγος του διαδικτύου:
▫ Καταστρατήγηση των μορφοσυντακτικών κανόνων
▫ Γενικότερη χρήση προφορικού λόγου
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
26

27. Ωστόσο, στον έγκριτο έντυπο και
ηλεκτρονικό τύπο
• Διατηρείται και τηρείται η γραμματικότητα
▫ Άρνηση
▫ Αντιστροφή υποκειμένου
• Λόγου χάρη:
▫ Εφημερίδες
▫ Περιοδικά
▫ Κόμικς
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
27

28. Προτάσεις/Προτροπές με στόχο τη σύνδεση
της εκπαίδευσης με το ΚΠΓ (1/4)
• Διδάσκοντες:
▫ Ευαισθητοποίηση των μαθητών στην κριτική
αντιμετώπιση της γλωσσικής πραγματικότητας:
 χρήση της γλώσσας σε συνάρτηση αφενός με τα
κειμενικά είδη, αφετέρου δε με τις υφολογικές
εκδοχές της γλώσσας-στόχου.
▫ Εξοικείωση των μαθητών στον συσχετισμό του
κειμενικού είδους με την περίσταση επικοινωνίας
και την συνεχώς εξελισσόμενη κοινωνική
πραγματικότητα της γλώσσας-στόχου.
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
28

29. Προτάσεις/Προτροπές με στόχο τη σύνδεση
της εκπαίδευσης με το ΚΠΓ (2/4)
▫ Έμφαση στην κοινωνική και πολιτισμική
δυναμική που αναδύουν τα κειμενικά είδη σε
συνάρτηση με το πολιτισμικό πλαίσιο στο οποίο
απαντώνται και λειτουργούν.
▫ Ενθάρρυνση και υποστήριξη των μαθητών στην
παραγωγή γραπτού λόγου με σεβασμό στις
ιδιαιτερότητες της γλώσσας-στόχου.
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
29

30. Προτάσεις/Προτροπές με στόχο τη σύνδεση
της εκπαίδευσης με το ΚΠΓ (3/4)
▫ Έμφαση στην αναγκαιότητα ένταξης των
κειμενικών ειδών τα οποία διευκολύνουν τον
μαθητή να αντιμετωπίζει τους «διαπολιτισμικούς
συνομιλητές ως κοινωνικούς δράστες εν εξελίξει»
(Δενδρινού, 2004: 54).
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
30

31. Προτάσεις/Προτροπές με στόχο τη σύνδεση
της εκπαίδευσης με το ΚΠΓ (3/3)
• Ερευνητές:
▫ Επαναπροσδιορισμός των πεδίων έρευνας με
στόχο την «επικαιροποίηση» της διδασκαλίας-
εκμάθησης της ξένης γλώσσας
• Απαιτείται… du boulot à faire…
Τετάρτη, 23
Νοεμβρίου 2016
31