Download as PDF, PPTX
Uploaded bySarinee Achavanuntakul
กลไกทางการเงินในการสนับสนุนเกษตรกรให้เข้าสู่เกษตรอินทรีย์
สไลด์ประกอบการแถลงผลการวิจัย โครงการ "กลไกทางการเงินในการสนับสนุนเกษตรกรให้เข้าสู่เกษตรอินทรีย์" ในงาน Organic & Natural Expo 2016 วันที่ 31 กรกฎาคม 2559 ณ ศูนย์ประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ ดาวน์โหลดงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ได้ที่ www.salforest.com
กลไกทางการเงินในการสนับสนุนเกษตรกรให้เข้าสู่เกษตรอินทรีย์
- 1. 31 กรกฎาคม 2559 สฤณีอาชวานันทกุล บริษัท ปาสาละ จํากัด สัมมนา “ในแวดวงเกษตรอินทรียไทย 2558 – 2559” กลไกทางการเงินในการ สนับสนุนเกษตรกรใหเขาสูเกษตรอินทรีย
- 2. หัวขอสัมมนา • วัตถุประสงคโครงการวิจัย • สถานการณเกษตรอินทรียไทยประโยชน และอุปสรรค • กลไกสนับสนุนทางการเงินตางประเทศ • กลไกสนับสนุนทางการเงินในประเทศ • การทดสอบกลไกสนับสนุนทางการเงิน • ผลการวิจัย • สรุปผลการวิจัย และขอเสนอแนะ 2
- 3. วัตถุประสงคโครงการวิจัย • เพื่อสํารวจกลไกทางการเงินที่เปนไปไดสําหรับการ สนับสนุนการทําเกษตรอินทรียในประเทศไทยสําหรับ เกษตรกรรายยอย • เพื่อทดสอบกลไกทางการเงินที่เปนไปไดกับชุมชนเกษตรกร สองแหงในประเทศไทยซึ่งสมาชิกโดยรวมยังขาดแรงจูงใจ ในการเปลี่ยนไปทําเกษตรอินทรียในระยะยาว 3
- 4. พื้นที่เกษตรอินทรียขยายตัวตอเนื่อง แตตลาดในประเทศเล็กมาก 4 ที่มา: กรีนเนท,http://www.greennet.or.th/sites/default/files/Thai%20OA%2015.pdf 1.43 ลานลานบาท มูลคาตลาดสินคาออรแกนิก ในประเทศ 514 ลานบาท มูลคาตลาดอาหารในประเทศ คิดเปนนอยกวา 0.0004% !
- 5.
- 6. • ผลผลิตสูงขึ้น แตปกติตองรอหลัง“ระยะเปลี่ยนผาน” (transition period) ไปแลว 6 ประโยชนของเกษตรอินทรีย: มิติทางเศรษฐกิจ
- 7. • ตนทุนดานปจจัยการผลิต เชนยากําจัดศัตรูพืช ปุย ฯลฯ ต่ํากวาระบบ เกษตรเคมี และแตกตางกันตามชนิดของพืชและเวลาในการเพาะปลูก (Setboonsarng, Leung, and Cai, 2006) • ตนทุนดานแรงงาน อาจสูงกวา ต่ํากวา หรือเทากับเกษตรเคมี • ราคาสวนเพิ่ม (price premium) จากเกษตรอินทรียทําใหเกษตรกรได กําไรดีกวาเกษตรเคมี แตตองผานการรับรอง • กรณีที่ภาครัฐมีนโยบายสนับสนุนเกษตรเคมีจนกลไกตลาดบิดเบี้ยว เกษตรอินทรียก็อาจใหผลตอบแทนนอยกวา (Rasul & Thapa, 2004) 7 ประโยชนของเกษตรอินทรีย: มิติทางเศรษฐกิจ (ตอ)
- 8. • ระบบเกษตรอินทรียจะหลีกเลี่ยงการใชสารเคมีตางๆ ในกระบวนการ เพาะปลูกสงผลใหเกษตรกรมีแนวโนมสุขภาพดีกวา • การศึกษาในจังหวัดมหาสารคาม ประเทศไทย ในป 2010 พบวาเกษตรกร ที่เคยประสบปญหาสุขภาพมีแนวโนมที่จะหันมาทําเกษตรอินทรียเปน พิเศษ (Thapa & Rattanasuteerakul, 2010) • การศึกษาคาใชจายของเกษตรกรในภาคเหนือ และภาค ตะวันออกเฉียงเหนือในไทย พบวาคาใชจายในการรักษาพยาบาลของ ชาวนาเคมีสูงกวาของชาวนาอินทรียกวารอยละ 56 (Setboonsarng, 2008) 8 ประโยชนของเกษตรอินทรีย: มิติดานสุขภาพ
- 9. 9 ประโยชนของเกษตรอินทรีย: มิติดานสิ่งแวดลอม • ภาคเกษตรทั่วโลกปลอยกาซคารบอนไดออกไซดเทียบเทาประมาณ 10-12%ของกาซเรือนกระจกทั้งหมด (IPCC, 2007) • สําหรับประเทศไทย จากผลการศึกษาขององคการบริหารจัดการ กาซเรือนกระจก (องคการมหาชน) ในป 2012 พบวา ภาคเกษตร ปาไม และการใชประโยชนที่ดิน ปลอยกาซเรือนกระจกเทากับ 55.71 ลานตันคารบอนไดออกไซดเทียบเทา คิดเปน 15.89% ของปริมาณการปลอยกาซเรือนกระจกทั้งหมดของไทย
- 10. 10 ประโยชนของเกษตรอินทรีย: มิติดานสิ่งแวดลอม (ตอ) •เกษตรอินทรียมีศักยภาพในการบรรเทาภาวะโลกรอน • เกษตรอินทรียปลอยกาซเรือนกระจกนอยกวาเกษตรเคมี เชน ใชเครื่องจักรกลนอยกวา ใชพลังงานจากเชื้อเพลิงฟอสซิลต่ํากวา และไมใช ปุยเคมี จึงทําใหใชพลังงานนอยกวาเกษตรเคมี (Panyakul, 2012; Hepperly et al., 2008) โดยเฉลี่ย ปุยที่ใชในระบบเกษตรอินทรียจะมีปริมาณไนโตรเจนนอยกวา ปุยเคมีรอยละ 36 จึงชวยลดการเกิดกาซไนตรัสออกไซด (Hepperly and Setboonsarng, 2015) หลีกเลี่ยงการเผาอินทรียวัตถุ ชวยลดการปลอยกาซมีเทน (Niggli, Schmid, and Fliessbach, 2007)
- 11. 11 • ชวยคงอินทรียวัตถุในดิน (FAO,2007) เชน การปลูกพืชหมุนเวียนทําใหปริมาณ ชีวมวลของพืชที่อยูใตดิน (รากพืช) มีมากกวาชีวมวลที่อยูบนดิน (ตนพืช) คารบอนใน ดินจึงเพิ่มขึ้น กิจกรรม CO2 N2O CH4 ใชเครื่องจักรนอยกวา สนับสนุนการเพาะปลุกแบบปลูกถั่วผสม (Legumes) สนับสนุนการเพาะปลูกหมุนเวียน หลีกเลี่ยงปจจัยการผลิตที่กอใหเกิดการปลอย GHG (เชน ปุยเคมี) หลีกเลี่ยงการปลูกพืช/เลี้ยงสัตวแบบหนาแนน หลีกเลี่ยงการเผาอินทรียวัตถุ ลดการไถพรวนดิน ประโยชนของเกษตรอินทรีย: มิติดานสิ่งแวดลอม (ตอ)
- 12. 12 • เกษตรอินทรียชวยฟนฟูนิเวศบริการ (ecosystemservices) เชน อนุรักษความหลากหลายทางชีวภาพ: เกษตรอินทรียมักเลือกใชพันธุพืช พื้นบานที่มีความเหมาะสมกับสภาพนิเวศทองถิ่น มีการผสมเปด (Open Pollination) ทําใหเมล็ดพันธุมีความหลากหลายทางพันธุกรรมคอนขางสูง การหามใชสิ่งมีชีวิตดัดแปลงพันธุกรรม (Genetically Modified Organisms) และอนุรักษพืชพื้นถิ่น ชวยทําใหทรัพยากรน้ําสะอาดขึ้น เนื่องจากเกษตรอินทรียหลีกเลี่ยงการใช สารเคมี จึงสามารถชวยลดการปนเปอนของสารประกอบไนโตรเจนและ ฟอสฟอรัสในแหลงน้ํา ประโยชนของเกษตรอินทรีย: มิติดานสิ่งแวดลอม (ตอ)
- 13. 13 อุปสรรคในชวงเปลี่ยนผาน: บทเรียนจากตางประเทศ • ความเสี่ยงดานผลผลิต:ผลผลิตในชวงเปลี่ยนผานอาจไดนอยกวาผลผลิตจาก เกษตรเคมี เนื่องจากสภาพดินยังไมไดรับการฟนฟู เกษตรกรกําลังอยูระหวาง การเรียนรูวิถีการเกษตรอินทรีย • ความเสี่ยงดานราคา: ในชวงที่ยังไมไดการรับรองเกษตรอินทรีย เกษตรกรอาจ ยังไมสามารถขายผลผลิตไดในราคาสวนเพิ่ม • ความเสี่ยงดานสถาบัน: ความไมแนนอนของนโยบายสนับสนุนจากภาครัฐ หรือนโยบายที่ลดแรงจูงใจใหทําเกษตรอินทรีย • ความเสี่ยงดานการเงิน: สถาบันการเงินยังเขาใจผิด เชน เชื่อวาไดผลผลิตต่ํา กวาเกษตรเคมี, การรับรองมีคาใชจายสูง
- 14. 14 • ปริมาณผลผลิตตอไรของเกษตรอินทรียในชวงเปลี่ยนผาน (3ปแรก) ลดลงเมื่อเทียบกับเกษตรเคมี ทําใหเกษตรกรมีรายไดจากการทําเกษตร ลดลง รวมทั้งมีปญหาในการหาเงินทุนหมุนเวียน • เกษตรกรหลายรายมองวาเงื่อนไขในการขอรับรองสินคาเกษตรอินทรียยัง เขมงวดเกินไป (ADBI Survey Result, 2006; Bello. W. B, 2008) • คาใชจายในการรวบรวมและขนสงคอนขางสูง • เกษตรกรยังเขาไมถึงเทคโนโลยีการแปรรูปในขนาดที่เหมาะสม • นโยบายรับประกันราคาหรือจํานําสงผลบิดเบือนแรงจูงใจ อุปสรรคในชวงเปลี่ยนผาน: บทเรียนจากประเทศไทย
- 15. 15 กลไกทางการเงินภายใต Rural DevelopmentPolicy (ยุโรป) ที่มา: Pohl, 2009 ตัวอยางมาตรการภายใต RDP ซึ่งนํามาใชสนับสนุนเกษตรอินทรีย • การฝกอบรม (มาตรการ 111) • เงินสนับสนุนพิเศษ (organic bonus) สําหรับเกษตรกรอายุนอยกวา 40 ป ที่เปลี่ยนมาทําเกษตรอินทรีย (มาตรการ 112) • เงินสนับสนุนการลงทุนในอุปกรณการเกษตร (มาตรการ 121) • เงินชดเชยคาใชจายสําหรับเกษตรกรที่อนุรักษปา อัตราสูงสุด 100% ไมเกิน 3 ป (มาตรการ 124) • เงินอุดหนุนผูที่เปลี่ยนไปทําเกษตรอินทรีย (มาตรการ 214)
- 16. 16 Area Payment อยางเดียวไมเพียงพอ ที่มา:Sanders, Stolze, & Padel, 2011
- 17. 17 ตลาดคารบอนกับเกษตรอินทรีย • ยังไมมีระเบียบวิธีคํานวณสําหรับเกษตรอินทรียโดยเฉพาะ เพื่อซื้อขายใน ตลาดคารบอนเครดิต •อยางไรก็ดี มีระเบียบวิธีในบางตลาดซึ่งนํามาปรับใชกับเกษตรอินทรียได อาทิ ระเบียบวิธีวัดการกักเก็บคารบอนในดิน (carbon sequestration soil) ของ IPCC AFOLU 2006 • โครงการที่มีลักษณะการใชที่ดินบางสวนใกลเคียงกับเกษตรอินทรีย อาทิ โครงการเกษตรที่ไมไถพรวน (no-till) และการจัดการพื้นที่วางเปลา การปลูกพืชคลุมดิน เปนตน มีการซื้อขายคารบอนเครดิตในตลาด Chicago Climate Exchange (CCX)
- 18. 18 กลไกสนับสนุนเกษตรอินทรียในไทย: ภาครัฐ • งบประมาณ4.8 พันลานบาท ในแผนยุทธศาสตรการพัฒนาเกษตร อินทรียแหงชาติ ฉบับที่ 1 พ.ศ. 2551-2554 เนนการสงเสริมสนับสนุน การวิจัย ถายทอดความรูในการผลิตเกษตรอินทรียตามโครงการตางๆ เชน ขาวอินทรีย และผักอินทรีย • เนนการสนับสนุนใหเกษตรกรเขารวมโครงการเกษตรอินทรียที่ เฉพาะเจาะจงและดําเนินการโดยภาครัฐ ไมใชการใหสิทธิประโยชนแก เอกชนหรือชุมชนโดยตรง และยังไมมีการสนับสนุนเงินทุนโดยตรงแก เกษตรกร
- 19. 19 กลไกสนับสนุนเกษตรอินทรียในไทย: คารบอนเครดิต • ThailandVoluntary Emission Reduction Program (T-VER) คือ โครงการลดกาซเรือนกระจกที่องคการบริหารจัดการกาซเรือนกระจก (อบก.) พัฒนาขึ้นเพื่อสนับสนุนใหทุกภาคสวนมีสวนรวมในการลดกาซ เรือนกระจกในประเทศโดยสมัครใจ และสามารถนําเครดิตคารบอนหรือ "TVER" ไปขายในตลาดคารบอนภาคสมัครใจในประเทศได • เกษตรอินทรียนาจะเขาขายระเบียบวิธี “การใชปุยอยางถูกวิธีในพื้นที่ การเกษตร” และ “การกักเก็บคารบอนและลดการปลอยกาซเรือนกระจก ในสวนผลไม”
- 20.
- 21. 21 กลไกสนับสนุนเกษตรอินทรียในไทย: LESS • อบก.จัดทําโครงการ Low Emission Support Scheme (LESS) เพื่อ เชิญชวนใหทุกภาคสวนมีสวนรวมในการลดกาซเรือนกระจกผานการทํา กิจกรรม “การแสดงความรับผิดชอบตอสังคมของธุรกิจ” (Corporate Social Responsibility) • องคกรธุรกิจสามารถสนับสนุนเกษตรอินทรีย และขอให อบก. พิจารณา รับรองผลการประเมินการลดกาซเรือนกระจกจากโครงการ และออก Letter of Recognition – LoR ให เพื่อเปนการประกาศเกียรติคุณให แกองคกร
- 22. 22 กลไกสนับสนุนเกษตรอินทรียในไทย: สินเชื่อดอกเบี้ยต่ํา • “GreenCredit” ของ ธกส. มีวัตถุประสงคเพื่อสงเสริมการผลิตทาง การเกษตรที่สะอาด ปลอดภัย โดยจะคิดดอกเบี้ยกับเกษตรกรหรือบุคคล ธรรมดาในอัตรา MRR (7%) และนิติบุคคลในอัตรา MLR (5%) ทั้งนี้ ธนาคารจะลดอัตราดอกเบี้ย (Rebate) ใหปละ 1% จนเหลืออัตรา ดอกเบี้ยปละ 4% หากผูกูสามารถปฏิบัติตามเงื่อนไขพิเศษได ดังนี้ • ผานการตรวจสอบการดําเนินงานโดยธนาคาร • ไดรับการรับรองมาตรฐานอาหารปลอดภัยหรือเกษตรอินทรีย • สามารถชําระเงินตนและดอกเบี้ยไดตามกําหนด
- 23. 23 กลไกสนับสนุนเกษตรอินทรียในไทย: Forward &Grant • อีกสองกลไกที่ยังไมมีในไทย แตทีมวิจัยเห็นวาควรคาแกการทดลองสํารวจ ความสนใจจากเกษตรกรและองคกรตางๆ ไดแก สัญญาซื้อขายลวงหนา (forward) และเงินใหเปลา (grant) • Forward: องคกรจะเจรจาตกลงราคาผลผลิตกับเกษตรกร และชําระเงินใหแก เกษตรกรอินทรียลวงหนา จากนั้นเกษตรกรจะสงมอบผลผลิตเกษตรอินทรียใน อนาคตตามเงื่อนไขที่ตกลงลวงหนา • Grant: หนวยงานภาครัฐหรือเอกชนสนับสนุนเงินใหเปลาแกเกษตรกร โดย อาจกําหนดเงื่อนไข เชน ตองเขารับการอบรมเกี่ยวกับเกษตรอินทรีย, ตองทํา ตอเนื่องไมต่ํากวา 3 ป ฯลฯ
- 24. 24 ผลการสํารวจความสนใจจากองคกร (ฝงอุปสงค) • องคกรธุรกิจสวนใหญสนใจT-VER และ LESS เนื่องจากมองวาสามารถ เชื่อมโยงกับกิจกรรมที่องคกรจะตอง ทําอยูแลว (ตามแผนการลดกาซ เรือนกระจก และการทํา CSR) • ภาครัฐมองวาควรทําโครงการขนาด ใหญเพื่อใหได scale มากพอ และควรสนับสนุนเงินทุนและองค ความรูในการแปรรูป
- 25. 25 โจทยวิจัยเชิงคุณภาพ (qualitative research)ฝงอุปทาน • เก็บขอมูลลักษณะพื้นที่การเกษตร กระบวนการเพาะปลูกขาว และการจัดหา เงินทุนของเกษตรกร เปรียบเทียบระหวางเกษตรกรที่ทําเกษตรอินทรีย กับ เกษตรกรที่ทําเกษตรเคมี • สอบถามทัศนะเรื่องอุปสรรคในการทําเกษตรอินทรียจากเกษตรกรทั้งสองกลุม • คนหาปจจัยที่เกษตรกรคํานึงถึงในการกูยืมเงินสําหรับการเกษตร • เรียงลําดับความสนใจ และศึกษาความกังวลที่เกษตรกรมีตอกลไกทางการเงิน เพื่อสนับสนุนเกษตรอินทรีย 5 รูปแบบ ไดแก T-VER, LESS, สินเชื่อดอกเบี้ยต่ํา, สัญญาซื้อขายลวงหนา และเงินใหเปลา
- 26. 26 ต.หนองแสง มหาสารคาม: รายไดvs. คาใชจายเกษตรกร ตนทุนการผลิตขาวเคมี บาท/ไร ตนทุนการผลิตขาวอินทรีย* บาท/ไร 1. เตรียมดิน 650 1. เตรียมดิน 650 2. เมล็ดพันธุ 223 2. เมล็ดพันธุ 40 3. แรงงาน-หวานเมล็ด - 3. แรงงาน-หวานเมล็ด - 4. ปุยเคมี 599 4. ปุยอินทรีย 1,150 5. ฮอรโมน - 5. ฮอรโมน 50 6. น้ํา 199 6. น้ํา 199 7. แรงงาน-เก็บเกี่ยว 650 7. แรงงาน-เก็บเกี่ยว 650 8. แรงงาน-ไถพรวน 375 8. แรงงาน-ไถพรวน 450 รวมตนทุนขาวเคมี 2,696 รวมตนทุนขาวอินทรีย 3,189 รายได: ราคา 9.94 บาท/กก. x ผลผลิต เฉลี่ย 307.7 กก. ตอไร 3,059 รายได: ราคา 11.5 บาท/กก. x ผลผลิต เฉลี่ย 377 กก. ตอไร 4,336 กําไรสุทธิตอไรจากขาวเคมี 362 กําไรสุทธิตอไรจากขาวอินทรีย 1,147 *หมายเหตุ: ไมรวมคาใชจายในการรับรองเกษตรอินทรีย
- 27. 27 เกษตรกรเคมี 64%“สนใจ”จะเปลี่ยน แตเห็นอุปสรรคมาก 12 11 9 7 5 33 2 2 2 1 1 1 1 0 2 4 6 8 10 12 14 จํานวน(จาก32ราย) เหตุผลที่สนใจเกษตรอินทรีย
- 28. 11 6 5 4 3 3 1 11 1 0 2 4 6 8 10 12 จํานวน(จาก32ราย) ปจจัยที่มองวาเปนอุปสรรคตอการเปลี่ยนไปทําเกษตรอินทรีย เกษตรกรเคมี 64%“สนใจ”จะเปลี่ยน แตเห็นอุปสรรคมาก (ตอ) 28
- 29. 29 ปจจัยที่สําคัญที่สุดในการหาเงินกู: เกษตรกร ต.หนองแสง ปจจัย ระดับความสําคัญ(1=สําคัญที่สุด) เกษตรอินทรีย เกษตรเคมี อัตราดอกเบี้ยต่ํา 2 1 มีหลักทรัพยไปใชเปนหลักประกัน 1 - ความจําเปน (ตองกูหรือไม) 1 - ความยืดหยุน (เชน สงชาไดบางเดือนถาหมุนไมทัน) - 2 ความเปนมิตร / ความนาเชื่อถือของเจาหนี้ 3 3 ขนาดเงินผอนตองวด 4 4 ความสะดวก - 5 อายุสินเชื่อ (ยิ่งยาวยิ่งดี) - 6
- 30. 30 กลไกทางการเงิน เรียงตามลําดับความสนใจ และเหตุผล 1.เงินใหเปลา เหตุผลที่สนใจ จํานวน (จาก 36) เหตุผลที่ไมสนใจ จํานวน (จาก 14) มีรายไดเพิ่ม 24 (67%) ไมคิดวาครอบครัวจะเห็นดวย 3 (21%) สนใจถาไมมีเงื่อนไข 2 (5%) ยากเกินไป 3 (21%) 2. T-VER เหตุผลที่สนใจ จํานวน (จาก 32) เหตุผลที่ไมสนใจ จํานวน (จาก 18) มีรายไดเพิ่ม 11 (34%) ยากเกินไป 5 (28%) อินทรียจะชวยปรับปรุงดิน 6 (19%) ไมคิดวาครอบครัวจะเห็นดวย 2 (11%) ที่นาคุณภาพต่ําเกินไป 2 (11%) ไมเขาใจกลไก 2 (11%) 3. สินเชื่อดอกเบี้ยต่ํา เหตุผลที่สนใจ จํานวน (จาก 32) เหตุผลที่ไมสนใจ จํานวน (จาก 18) ลดภาระหนี้ 20 (63%) ที่นาทําอินทรียไมได ดินไมดี 3 (17%) คิดวาจะไดราคาสวนเพิ่ม 1 (3%) ไมคิดวาครอบครัวจะเห็นดวย 2 (11%)
- 31. 31 4. LESS เหตุผลที่สนใจ จํานวน(จาก 32) เหตุผลที่ไมสนใจ จํานวน (จาก 18) ชัดเจนวาขายไดแนๆ 12 (38%) ไมคิดวาจะสงได ผลผลิตนอยไป 4 (22%) คาดวาจะขายไดราคาดีกวาตลาด 4 (13%) ไมคิดวาครอบครัวจะเห็นดวย 3 (17%) รูสึกดีกวาไปขายใหโรงสี 3 (9%) ที่นาทําอินทรียไมได ดินไมดี 2 (11%) 5. สัญญาซื้อขายลวงหนา เหตุผลที่สนใจ จํานวน (จาก 22) เหตุผลที่ไมสนใจ จํานวน (จาก 28) มีรายไดเพิ่ม 15 (68%) กลัวเปนหนี้มากกวาเดิม 9 (32%) กลัวสัญญาแลวสงมอบไมได 8 (29%) กลไกทางการเงิน เรียงตามลําดับความสนใจ และเหตุผล (ตอ)
- 32. 32 ต.นิลเพชร นครปฐม: รายไดvs. คาใชจายเกษตรกร *หมายเหตุ: ไมรวมคาใชจายในการรับรองเกษตรอินทรีย ตนทุนการผลิตขาวเคมี บาท/ไร ตนทุนการผลิตขาวอินทรีย บาท/ไร 1. เตรียมดิน 335 1. เตรียมดิน 470 2. เมล็ดพันธุ 545 2. เมล็ดพันธุ 325 3. แรงงาน-หวานเมล็ด 50 3. แรงงาน-หวานเมล็ด 50 4. ปุยเคมี 647 4. ปุยอินทรีย 680 5. แรงงาน-ใสปุย 100 5. แรงงาน-ใสปุย 100 6. ยาฆาแมลงและฆาหนอน 1,328 6. สมุนไพร 110 7. น้ํา 40 7. น้ํา 40 8. เชื้อเพลิง 261 8. เชื้อเพลิง 360 9. แรงงาน-เก็บเกี่ยว 300 9. แรงงาน-เก็บเกี่ยว 325 10. ขนสง 91 10. ขนสง 91 รวมตนทุนการผลิคขาวเคมี 3,697 รวมตนทุนการผลิตขาวอินทรีย 2,551 รายได: ราคา 6.92 บาท/กก. x ผลผลิตเฉลี่ย 781.67 กก. ตอไร 5,409 รายได: ราคา 7 บาท/กก. x ผลผลิตเฉลี่ย 655 กก. ตอไร 4,585 กําไรสุทธิจากขาวเคมี 1,712 กําไรสุทธิจากขาวอินทรีย 2,034
- 33. 33 ปจจัยที่สําคัญที่สุดในการหาเงินกู: เกษตรกร ต.นิลเพชร ปจจัย ระดับความสําคัญ(1=สําคัญที่สุด) เกษตรอินทรีย เกษตรเคมี อัตราดอกเบี้ยต่ํา 2 1 ความยืดหยุน (เชน สงชาไดบางเดือนถาหมุนไมทัน) 1 2 ความนาเชื่อถือของเจาหนี้ - 2 ความถี่ของงวดการผอน 2 - มีหลักทรัพยไปใชเปนหลักประกัน - 3 มีเงินกูฉุกเฉิน 3 - ความจําเปน (ตองกูหรือไม) - 4
- 34. 34 กลไกทางการเงิน เรียงตามลําดับความสนใจ ลําดับ เกษตรอินทรียเกษตรเคมี 1 T-VER สินเชื่อดอกเบี้ยต่ํา 2 เงินใหเปลา LESS 3 สินเชื่อดอกเบี้ยต่ํา สัญญาซื้อขายลวงหนา 4 สัญญาซื้อขายลวงหนา T-VER 5 LESS เงินใหเปลา • เกษตรกรที่ทํานาเคมีมีความเห็นตอกลไกทางการเงินทั้ง 5 รูปแบบ แตกตางจากเกษตรกรที่ ทําเกษตรอินทรียอยางมีนัยสําคัญ ไมเหมือนกับมหาสารคามซึ่งเกษตรกรมองคลายกัน • เกษตรกรอินทรียสนใจ T-VER ที่สุด เพราะมองวาเปน “โบนัส” ของกิจกรรมที่ทําอยูแลว เกษตรกรเคมีสนใจสินเชื่อดอกเบี้ยต่ําที่สุดเพราะมองวาจะมาชวยลดภาระหนี้
- 35. 35 สรุปความสนใจของฝงอุปทาน และฝงอุปสงค อันดับ พื้นที่วิจัย จ.นครปฐมพื้นที่วิจัย จ.มหาสารคาม ฝงอุปสงค เกษตรอินทรีย เกษตรเคมี เกษตรอินทรีย เกษตรเคมี 1 T-VER สินเชื่อดอกเบี้ยต่ํา เงินใหเปลา เงินใหเปลา T-VER & LESS 2 เงินใหเปลา LESS T-VER T-VER & สินเชื่อ ดอกเบี้ยต่ํา & LESS เงินใหเปลา & สินเชื่อดอกเบี้ยต่ํา 3 สินเชื่อดอกเบี้ยต่ํา Forward LESS & สินเชื่อ ดอกเบี้ยต่ํา สัญญาซื้อขาย ลวงหนา สัญญาซื้อขาย ลวงหนา 4 สัญญาซื้อขาย ลวงหนา T-VER สัญญาซื้อขาย ลวงหนา 5 LESS เงินใหเปลา
- 36. 36 การสรางแบบจําลองทางการเงิน กลไกทางการเงิน Base Case– สมมุติฐาน Best Case – goal seek สมมุติฐานหลัก ตนทุนการเพาะปลูกและรายไดจากการขายขาวอินทรียในปที่ 1 – 7 เทากันหมดไมมีการ เปลี่ยนแปลงใดๆ T-VER ราคา (บาท/ตันคารบอน) 200 606,450 (มหาสารคาม) 616,676 (นครปฐม) สินเชื่อดอกเบี้ยต่ํา : % วงเงินตอ ตนทุนการเพาะปลูกทั้งหมด 60% 60% LESS ใหงบ CSR LESS ในปที่ 1 เพียงปเดียวใน อัตรา 100% ของตนทุนการเพาะปลูกและ คาใชจายในครัวเรือน ใหงบ CSR LESS ในชวงปที่ 1 ในอัตรา 100% และปรับลดลงปละ 15% ในชวงปที่ 2 – 5 และ สนับสนุนงบในปที่ 6-7 ที่อัตรา 40% สัญญาซื้อขายลวงหนา 20% ราคาสวนเพิ่มจากราคาตลาด 247% ราคาสวนเพิ่มจากราคาตลาด เงินใหเปลา ใหเงินสนับสนุนในสวนตนทุนการเพาะปลูก อยางเดียว โดยใหในปที่ 1 - 3 ในอัตรา 100% ของตนทุนการเพาะปลูก ใหเงินสนับสนุนในสวนตนทุนการเพาะปลูกและ คาใชจายในครัวเรือน โดยใหในปที่ 1 - 5 ใน อัตรา 100% ของตนทุนการเพาะปลูก • Base case: ใชสมมุติฐานตามจริง โดยใหครัวเรือนมีรายไดทั้งหมดจากการปลูกขาวเทานั้น ใช ตัวเลขคาใชจายในครัวเรือน 6,600 บาทตอเดือนตอครัวเรือน • Best case: goal seek เงื่อนไขทางการเงินที่จะทําใหเงินสดสุทธิแตละปไมติดลบ
- 37. 37 ผลแบบจําลองทางการเงิน: base caseมหาสารคาม *หมายเหตุ: CA = เกษตรเคมี, OA = เกษตรอินทรีย, CF = กระแสเงินสดสุทธิของครัวเรือน
- 38. 38 *หมายเหตุ: CA =เกษตรเคมี, OA = เกษตรอินทรีย, CF = กระแสเงินสดสุทธิของครัวเรือน ผลแบบจําลองทางการเงิน: base case นครปฐม
- 39. 39 สรุปผลแบบจําลองทางการเงิน กรณีฐาน (basecase) • กระแสเงินสดทุกกลไกทางการเงินติดลบ ยกเวน LESS ที่เริ่มติดลบในปที่ 1.75 และในชวงปที่ 2 – 7 ทุกกลไกทางการเงินติดลบทั้งหมด เนื่องจากลําพังรายไดจาก การขายขาวอินทรีย ไมเพียงพอตอตนทุนการเพาะปลูกและคาใชจายในครัวเรือน • T-VER: ราคาคารบอนเครดิตในตลาดอยูที่ 200 บาทตอตันคารบอน พื้นที่ตําบล หนองแสง จังหวัดมหาสารคาม ไดปริมาณคารบอน 4.70 ตันตอป ตอพื้นที่ 220.75 ไร และพื้นที่ตําบลนิลเพชร จังหวัดนครปฐม ไดปริมาณคารบอน 1.49 ตันตอปตอ พื้นที่ 38 ไร ไมเพียงพอตอตนทุนการเพาะปลูกและคาใชจายครัวเรือน
- 40. 40 • LESS: บริษัทตองสนับสนุนเฉลี่ย116,300 บาท (มหาสารคาม) หรือ 106,900 บาท (นครปฐม) ตอครัวเรือนในปแรก แตหลังจากนั้นกระแสเงินสดสุทธิของเกษตรกรจะ ติดลบ • สินเชื่อดอกเบี้ยต่ํา: สวนตางดอกเบี้ยที่ลดลงชวยแบงเบาภาระดอกเบี้ยของเกษตรกร ไดนอยมาก ประกอบกับรายไดจากการขายขาวอินทรียไมเพียงพอตอคาใชจาย ครัวเรือนอยูแลว • สัญญาซื้อขายลวงหนา: ราคาสวนเพิ่ม 20% จากตลาดไมพอ • เงินใหเปลา: ให 100% ของตนทุนการเพาะปลูกเทานั้น (27,700-37,100 บาทตอ ครัวเรือนตอป) สามปแรก ไมเพียงพอ สรุปผลแบบจําลองทางการเงิน กรณีฐาน (base case) (ตอ)
- 41. 41 ผลแบบจําลองทางการเงิน: best caseมหาสารคาม *หมายเหตุ: CA = เกษตรเคมี, OA = เกษตรอินทรีย, CF = กระแสเงินสดสุทธิของครัวเรือน
- 42. 42 ผลแบบจําลองทางการเงิน: best caseนครปฐม *หมายเหตุ: CA = เกษตรเคมี, OA = เกษตรอินทรีย, CF = กระแสเงินสดสุทธิของครัวเรือน
- 43. 43 สรุปผลการวิจัย และขอเสนอแนะ • การจัดทําแบบจําลองทางการเงินคอนขาง“อนุรักษนิยม” o สมมุติวาเกษตรกรไมมีรายไดอื่นใดนอกจากการขายขาว, โครงสราง รายไดและคาใชจายของเกษตรอินทรียไมเปลี่ยนแปลงตลอด 7 ป และ รายจายอื่นไมเปลี่ยนแปลง (เชน รายจายดานสุขภาพ ซึ่งมีงานวิจัยระบุ วาลดลงหลังจากทําเกษตรอินทรีย) • กลไก T-VER และ LESS เปรียบเสมือนเปนการจาย “เงินโบนัส” เพื่อชดเชย ใหเกษตรกรที่มีสวนชวยสรางผลกระทบในเชิงบวกตอสิ่งแวดลอม ในอนาคตจึง ควรมีการศึกษาเกี่ยวกับกลไกทั้งสองในเบื้องลึก
- 44. 44 สรุปผลการวิจัย และขอเสนอแนะ (ตอ) •พื้นที่ “อุดมคติ” สําหรับ T-VER: o พื้นที่การเกษตรรวมของโครงการควรมีขนาดใหญมากพอ (อยางต่ํา 1,000 ไร) o พื้นที่เกษตรเดิมเคยใชปุยเคมีในปริมาณมาก และมีดินคุณภาพต่ํา • ควรมีการศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับการตรวจวัดปริมาณอินทรียวัตถุในดิน ในระยะยาว เพื่อนําขอมูลไปพัฒนาสูตรการคํานวณปริมาณกาซเรือน กระจก • ราคาคารบอนเครดิตของ T-VER และ LESS อาจมีราคาสูงกวาคารบอน เครดิตในโครงการอื่นๆ ซึ่งเปนไปไดเนื่องจากเปนการซื้อขายแบบ over- the-counter
- 45. 45 สรุปผลการวิจัย และขอเสนอแนะ (ตอ) •แมยังไมมีแรงจูงใจทางการเงินใดที่เปน “ยาวิเศษ” แตแนวทางหนึ่งที่เปนไปคือ การรวมแรงจูงใจทางการเงินหลายๆ รูปแบบเขาดวยกัน และอาศัยความรวมมือ จากผูมีสวนไดเสียหลายกลุม • ภาครัฐสามารถสนับสนุนการทําเกษตรอินทรียโดยทั่วไป มากกวาที่จะเลือก สนับสนุนอยางจําเพาะเจาะจงเปนรายโครงการ และควรกําหนดหลักเกณฑและ เงื่อนไขการสนับสนุนที่เขาใจงาย • การเกษตรลวนตองเผชิญกับความไมแนนอน ดังนั้นเครื่องมือทางการเงินที่สามารถ ชวยบริหารจัดการความเสี่ยงของเกษตรกร จึงสามารถสนับสนุนการทําเกษตร อินทรียในประเทศไทยไดอยางมีประสิทธิภาพมากขึ้น
- 46. ปาสาละคือใคร? “Sustainable Business Accelerator” ปาสาละเปนบริษัท“ปลูกธุรกิจที่ยั่งยืน” แหงแรกในประเทศไทย เปาหมายของเราคือ จุดประกายและดําเนินวาทกรรมสาธารณะเกี่ยวกับธุรกิจที่ยั่งยืน ผานการจัดสัมมนา อบรม ประชุมเชิงปฏิบัติการ ผลิตสื่อสิ่งพิมพและออนไลน รวมทั้งผลิตงานวิจัยใน ประเด็นความยั่งยืนในประเทศไทย และสงเสริมการวัดผลตอบแทนทางสังคม 46
- 47.
- 48.
- 49. ทําความรูจักเราที่ www.salforest.com http://www.facebook.com/SalforestCo สนใจติดตอ info@salforest.com 02 258 7383 บริษัทปาสาละ จํากัด 2 สุขุมวิท 43, คลองตันเหนือ เขตวัฒนา กรุงเทพฯ 10110 49
- 50.