Παρουσίαση σε δύο εκδηλώσεις για τον αντισημιτισμού (Θεσσαλονίκη & Αθήνα)

1. Οι πολιτισμικές βάσεις
του αντισημιτισμού
Αριστείδης Ν. Χατζής
Αναπληρωτής Καθηγητής
Φιλοσοφίας Δικαίου & Θεωρίας Θεσμών
ΘεσσαλονίκηΘεσσαλονίκη//ΑθήναΑθήνα
31/3 & 6/4/201531/3 & 6/4/2015

3. Fagin (Charles Dickens)
[A]nd standing over them, with a
toasting-fork in his hand, was a
very old shrivelled Jew, whose
villainous-looking and repulsive
face was obscured by a quantity of
matted red hair. He was dressed
in a greasy flannel gown, with his
throat bare; and seemed to be
dividing his attention between the
frying-pan and the clothes-horse.
Charles Dickens, Oliver Twist (1838)

4. Fagin (Charles Dickens)
The mud lay thick upon the stones, and a
black mist hung over the streets; the rain
fell sluggishly down, and everything felt cold
and clammy to the touch. It seemed just the
night when it befitted such a being as the
Jew to be abroad. As he glided stealthily
along, creeping beneath the shelter of the
walls and doorways, the hideous old man
seemed like some loathsome reptile,
engendered in the slime and darkness
through which he moved: crawling forth, by
night, in search of some rich offal for a
meal.
Charles Dickens, Oliver Twist (1838)

5. Το στερεότυπο
A Jew seldom thieves, but is worse than a
thief; he encourages others to thieve. In
every town there is a Jew, either
resident or tramping. [...] If a robbery is
effected, the property is hid till a Jew is
found, and a bargain is then made.
(Quarterly Review, 1839).
Eliza Davies (“vile prejudice against the
despised Hebrew”)

6. Élie Magus (Honoré de Balzac)
Elie Magus, à force d’acheter des diamants et de les
revendre, de brocanter les tableaux et les
dentelles, les hautes curiosités et les émaux, les
fines sculptures et les vieilles orfèvreries,
jouissait d’une immense fortune inconnue,
acquise dans ce commerce, devenu si
considérable. […] Si le vieux juif s’était décidé,
contre les lois Israélites, à devenir propriétaire,
croyez qu’il eut bien ses raisons. Le vieillard
finissait, comme nous finissons tous, par une
manie poussée jusqu’à la folie. Quoiqu’il fût avare
autant que son ami feu Gobseck, il se laissa
prendre par l’admiration des chefs-d’oeuvre qu’il
brocantait. […] Aussi Elie Magus ne manquait-il
pas une seule des grandes ventes, visitait-il tous
les marchés et voyageait-il par toute l’Europe.
Cette âme vouée au lucre, froide comme un
glaçon, s’échauffait à la vue d’un chef-d’oeuvre,
absolument comme un libertin, lassé de femmes,
s’émeut devant une fille parfaite et s’adonne à la
recherche des beautés sans défaut.
Honoré de Balzac, Le Cousin Pons (1847)

7. Το στερεότυπο
Λευτεριά, Λευτεριά, σχίζει, δαγκάνει
τους ουρανούς το στέμμα σου. Το φως σου,
χωρίς να καίει, τυφλώνει το λαό σου.
Πεταλούδες χρυσές οι Αμερικάνοι,
λογαριάζουν πόσα δολάρια κάνει
σήμερα το υπερούσιο μέταλλό σου.
Λευτεριά, Λευτεριά, θα σ’ αγοράσουν
έμποροι και κονσόρτσια κι εβραίοι.
Κώστας Γ. Καρυωτάκης, «Στο άγαλμα της
ελευθερίας που φωτίζει τον κόσμο» (1927)
Από «ποιητής της αστικής παρακμής» για
την Αριστερά «κοιτάζει τη ζωή με
ανθρώπινο μάτι» (Αιμίλιος
Χουρμούζιος, 1928) «από την
ποίησή του βγαίνει ο
ανθρωποκεντρικός - ουμανιστικός
κλάδος της ποίησής μας, που
προμηθεύεται το ποιητικό του υλικό
από την πραγματικότητα του
προοδευτικού μας κινήματος» (Τάσος
Βουρνάς, 1964)

8. 2 εργασίες
• Nico Voigtländer & Hans-Joachim Voth, “
Persecution Perpetuated: The Medieval Origins of
Anti-Semitic Violence in Nazi Germany.” Quarterly
Journal of Economics 127: 1339-1392 (2012).
• Francesco D’Acunto, Marcel Prokopczuk and
Michael Weber, “Distrust in Finance Lingers: Jewish
Persecution and households’ investments”
(University of California-Berkeley, 2013)

9. • Ο αντισημιτισμός στη μεσαιωνική Γερμανία
(1348-1350) και ο αντισημιτισμός στη Γερμανία
του 20ου αιώνα (1920-1945)
• Οι περιοχές της Γερμανίας όπου η βία και τα
πογκρόμ κατά των Εβραίων ήταν σκληρότερα
στο Μεσαίωνα, 600 χρόνια μετά
– Είχαν περισσότερα αντισημιτικά μνημεία
– Είχαν πολλά περιστατικά αντισημιτικής βίας τον 19ο
αιώνα
– Άσκησαν περισσότερη αντισημιτική βία στη δεκαετία
του 1920
– Ψήφιζαν σε μεγαλύτερα ποσοστά τους ναζί πριν το
1930
– Έστελναν περισσότερες επιστολές στα κυριότερα
ναζιστικά έντυπα
– Συμμετείχαν πιο ενεργά στις διώξεις κατά των
Εβραίων μετά το 1933
– Κατέστρεψαν περισσότερες συναγωγές τη Νύχτα των
Κρυστάλλων (9-10/11/1938)
Voigtländer & Voth (2012)

10. Τι μειώνει τον αντισημιτισμό;
• Το εμπόριο (αρχή των
Montesquieu/Becker)
– Όσο πιο αναπτυγμένη ήταν οικονομικά
μια περιοχή, όσο μεγαλύτερη η
εμπλοκή της στο διεθνές εμπόριο, όσο
πιο κοντά στη θάλασσα (λιμάνι) ή σε
μεγάλο εμπορικό διαμετακομιστικό
κέντρο
– Χανσεατική λίγκα & μεγάλα εμπορικά
κέντρα της Ν. Γερμανίας
Voigtländer & Voth (2012)

11. • Στις ίδιες ακριβώς περιοχές οι Γερμανοί σήμερα
(1984-2010) επενδύουν λιγότερο στο χρηματιστήριο.
• Όσο μεγαλύτερη βία ασκήθηκε κατά των Εβραίων
από τον Μεσαίωνα μέχρι το 1945, τόσο λιγότερες οι
επενδύσεις.
• Καμιά διαφορά ανάλογα με το εισόδημα, την
εκπαίδευση ή την κοινωνική θέση.
• Οι ιδέες έχουν κόστος!
D’Acunto, Prokopczuk & Weber (2013)

12. Αντισημιτισμός & Οικονομική Ελευθερία
16,7
31,2
36
0
5
10
15
20
25
30
35
40
Αντισημιτισμός
1 2 3
Οικονομική Ελευθερία
Ευρώπη
Όσο αυξάνεται η οικονομική ελευθερία, τόσο μειώνεται ο αντισημιτισμός.
Index of Economic Freedom / The ADL GLOBAL 100: An Index of Anti-Semitism

13. ΣαςΣας ευχαριστώευχαριστώ!!
ahatzis@phs.uoa.gr
http://www.aristideshatzis.net