1. ΣΟ ΗΛΚΑΚΟ ΜΑ΢ ΢Τ΢ΣΗΜΑ
ΠΑΝΑΓΚΩΣΗ΢,΢ΣΕΛΚΟ΢,ΔΤΜΗΣΡΗ΢

2. ΔΚΑ΢
ΗΛΚΟ΢
ΓΗ
ΟΤΡΑΝΟ΢
ΕΡΜΗ΢
ΚΡΟΝΟ΢
ΠΛΟΤΣΩΝ
ΑΡΗ΢
ΑΦΡΟΔΚΣΗ
ΖΩΝΗ ΣΟΤ
ΖΩΝΗ Α΢ΣΕΡΟΕΚΔΩΝ ΚΟΤΚΠΕΡ
ΠΟ΢ΕΚΔΩΝΑ΢

3. Οι κομήτες είναι ουράνια ςϊματα που ςε αντίκεςθ με τουσ απλανείσ αςτζρεσ και
τουσ πλανιτεσ παρουςιάηουν όψθ νεφελϊδθ (κόμθ), ενϊ θ φλθ από τθν οποία ςυνίςτανται
μερικζσ φορζσ επιμθκφνεται υπό μορφι μακριάσ ουράσ όταν διζρχονται κοντά από τον Θλιο.
Αυτά τα φαινόμενα παρατθροφνται εξαιτίασ τθσ δράςθσ τθσ θλιακισ ακτινοβολίασ και
τουθλιακοφ ανζμου ςτον κομιτθ. Η διάμετροσ του πυρινα του κομιτθ κυμαίνεται από μερικά
μζτρα μζχρι δεκάδεσ χιλιόμετρα
ΠΚ΢Ω

4. Η Ζώνη του Kuiper είναι μεγάλο ςφνολο μικρϊν ςωμάτων ςτθν περιοχι του
εξωτερικοφ Ηλιακοφ ΢υςτιματοσ. Είναι ζνασ δίςκοσ ςτο επίπεδο τθσ κίνθςθσ των πλανθτϊν και
ςε απόςταςθ από 30 μζχρι 50 περίπου αςτρονομικζσ μονάδεσ από τον Θλιο.
ΠΚ΢Ω

5. Ο Κρόνος είναι ο ζκτοσ πλανιτθσ ςε ςχζςθ με τθν απόςταςι του από τον Θλιο και ο δεφτεροσ
μεγαλφτεροσ του Ηλιακοφ ΢υςτιματοσ μετά τον Δία, με διάμετρο ςτον ιςθμερινό του
120.660 χιλιόμετρα και ανικει ςτουσ λεγόμενουσ γίγαντεσ αερίων. Σο όνομά του προζρχεται
από τον Κρόνο τθσ αρχαίασ ελλθνικισ μυκολογίασ και ςχετίηεται με τθν λζξθ χρόνοσ. ΢χεδόν
ταυτίηεται με το Ρωμαϊκό κεό Saturn, απ' όπου προζρχονται και οι άλλεσ ευρωπαϊκζσ
ονομαςίεσ.
ΠΚ΢Ω

6. Ονομάςτθκε με το όνομα του ελλθνικοφ κεοφ Ερμι, ενϊ οι Ρωμαίοι τον βάφτιςαν με το όνομα
του αντίςτοιχου κεοφ τουσ Mercurius. Σο αςτρονομικό ςφμβολό του είναι ζνασ κφκλοσ με ζνα
ςταυρό από κάτω και ζνα θμικφκλιο από επάνω (Unicode: ☿). ΢υμβολίηει το κεφάλι του Ιεοφ
με το κερατοειδζσ κράνοσ του. Πριν από τον 5ο αιϊνα π.Χ. ο πλανιτθσ είχε δφο ονόματα κακϊσ
εμφανίηεται εναλλάξ και ςτισ δφο πλευρζσ του Θλιου. Σο βράδυ ιταν ο Ερμισ και το πρωί
ο Απόλλων (κεόσ του ιλιου).
ΠΚ΢Ω

7. Η Γη είναι ο πλανιτθσ ςτον οποίο κατοικοφν οι άνκρωποι, κακϊσ και εκατομμφρια άλλα είδθ,
και ο μοναδικόσ πλανιτθσ ςτον οποίο γνωρίηουμε ότι υπάρχει ηωι. Είναι ο τρίτοσ ςε απόςταςθ
πλανιτθσ από τον Θλιο, ο πζμπτοσ μεγαλφτεροσ ςε μάηα από τουσ πλανιτεσ του θλιακοφ
ςυςτιματόσ μασ και ο μεγαλφτεροσ μεταξφ των τεςςάρων πλανθτϊν που διακζτουν ςτερεό
φλοιό. Ο πλανιτθσ ςχθματίςτθκε πριν από 4,5 διςεκατομμφρια (4,5•109) ζτθ, ζχει δε
ζναν φυςικό δορυφόρο, τθν ΢ελινθ.
Ο αςτρονομικόσ ςυμβολιςμόσ τθσ γθσ αποτελείται από ζναν περικυκλωμζνο ςταυρό,
αναπαριςτϊντασ ζναν μεςθμβρινό και ζνανπ αράλλθλο· μία παραλλαγι, τοποκετεί τον
ςταυρό πάνω από τον κφκλο (Line: ⊕ ι ♁).
Η λζξθ Γθ προζρχεται από το όνομα τθσ αρχαιοελλθνικισ κεάσ με το όνομα Γαία.
ΠΚ΢Ω

8. Ο Άρης είναι ο τζταρτοσ (4οσ) ςε απόςταςθ από τον Θλιο πλανιτθσ του Ηλιακοφ μασ
΢υςτιματοσ (Η/΢) και ακόμθ, ο δεφτεροσ πλθςιζςτεροσ ςτθ Γθ, και ο ζβδομοσ ςε μζγεκοσ και
μάηα του Η/΢. Λζγεται ςυχνά και «ερυκρόσ πλανιτθσ» εξαιτίασ του ερυκροφ χρϊματοσ που
παρουςιάηει και οφείλεται ςτο τριοξείδιο του ςιδιρου (Fe2O3) ςτθν επιφάνειά του.[5] O Άρθσ
είναι ζνασ «γιινοσ πλανιτθσ»[6] με λεπτι ατμόςφαιρα, με επιφάνεια που ςυνδυάηει τουσ
κρατιρεσ ςφγκρουςθσ τθσ ΢ελινθσ και τα θφαίςτεια, τισ κοιλάδεσ.
ΠΚ΢Ω

9. Ο πλανιτθσ ιταν γνωςτόσ από τουσ αςτρονόμουσ τθσ αρχαιότθτασ και ςυνδζκθκε με τθ
μυκολογία και τισ κρθςκευτικζσ πεποικιςεισ πολλϊν πολιτιςμϊν. Οι Ρωμαίοι ονόμαςαν τον
πλανιτθ από το ρωμαϊκό κεό Δία (Jupiter). Όταν φαίνεται από τθν Γθ, ο Δίασ μπορεί να φτάςει
ςε φαινόμενο μζγεκοσ -2,95, κακιςτϊντασ τον κατά μζςο όρο, το τρίτο φωτεινότερο
αντικείμενο ςτον ουρανό τθ νφχτα μετά από τθ ΢ελινθ και τθν Αφροδίτθ. (Ο Άρθσ μπορεί να
ταιριάξει ςε ςφντομα χρονικά διαςτιματα τθ φωτεινότθτα του Δία ςε ςυγκεκριμζνα ςθμεία τθσ
τροχιάσ του.)
ΠΚ΢Ω

10. Ανακαλυμμζνοσ ςτισ 23 ΢επτεμβρίου 1846, ο Ποςειδϊνασ ιταν ο πρϊτοσ πλανιτθσ που
βρζκθκε ςφμφωνα με μακθματικι πρόβλεψθ και όχι από εμπειρικζσ παρατθριςεισ. Οι
απροςδόκθτεσ μεταβολζσ ςτθν τροχιά του Ουρανοφ οδιγθςε τον Αλζξ Μπουβάρντ να
ςυμπεράνει ότι θ τροχιά του υπόκειται ςε βαρυτικι διαταραχι από ζναν άγνωςτο πλανιτθ. Ο
Ποςειδϊνασ ςτθ ςυνζχεια παρατθρικθκε από τον Γιόχαν Γκότφριντ Γκάλε ςε απόςταςθ
μικρότερθ από μία μοίρα από τθ κζςθ που προζβλεψε ο Ουρμπζν Λεβεριζ, και το μεγαλφτερο
φεγγάρι του, ο Σρίτωνασ, ανακαλφφκθκε λίγο αργότερα.
ΠΚ΢Ω

11. Ο Πλοφτωνασ μαηί με το δορυφόρο του, Χάροντα, που ανακαλφφκθκε το 1978, αποτελεί διπλό
πλανιτθ, ενϊ το 2006ανακαλφφκθκαν κι άλλοι δυο μικροί δορυφόροι ςε τροχιά γφρω του. Σον
Κοφνιο του 2006, οι δυο αυτοί δορυφόροι ονομάςτθκαν Νφχτα, από τθ μυκολογικι
οντότθτα Νφχτα, μθτζρα του Πλοφτωνα, και Υδρα, από το εννιακζφαλο τζρασ, φφλακα του
Κάτω Κόςμου. Επειδι όμωσ υπάρχει ιδθ αςτεροειδισ ονόματι Νυξ (δθλαδι Νφχτα),
αποφάςιςαν να χρθςιμοποιοφν τθν λίγο διαφορετικι ορκογραφία Nix (Νιξ) ςτα αγγλικά για το
δορυφόρο του Πλοφτωνα. Σον Κοφλιο του 2011, το Διαςτθμικό Σθλεςκόπιο Χαμπλ ανακάλυψε
άλλον ζνα δορυφόρο, ο οποίοσ ζχει διάμετρο μόλισ 13 με 34 χιλιόμετρα.[1] Είναι γνωςτόσ
ωσ S/2011 (134340) 1 ι Ρ4. Σζλοσ, ο S/2012 (134340) 1 είναι ο πζμπτοσ κατά ςειρά
ανακάλυψθσ και μικρότεροσ ςε μζγεκοσ δορυφόροσ του Πλοφτωνα. Ανακαλφφκθκε από το ΔΣΧ
ςτισ 26 Κουνίου του 2012 και ανακοινϊκθκε ςτισ 11 Κουλίου του ίδιου ζτουσ, ςχεδόν ζνα χρόνο
μετά τθν ανακάλυψθ του δορυφόρου S/2011 (134340) 1.
ΠΚ΢Ω

12. Ο Ήλιος είναι ο αςτζρασ του θλιακοφ ςυςτιματοσ και το λαμπρότερο ςϊμα του ουρανοφ. Είναι
ςχεδόν μια τζλεια ςφαίρα με διάμετρο 1,4 εκατομμφρια χιλιόμετρα (109 φορζσ περιςςότερο
από τθ Γθ), και θ μάηα του (2×1030 κιλά) αποτελεί το 99.86% τθσ μάηασ του θλιακοφ
ςυςτιματοσ. Η φωτεινότθτά του είναι τζτοια, ϊςτε κατά τθν διάρκεια τθσ θμζρασ να μθν
επιτρζπει, λόγω τθσ ζντονθσ διάχυςθσ του φωτόσ, ςε άλλα ουράνια ςϊματα να εμφανίηονται
(με εξαίρεςθ τθ ΢ελινθ και ςπανιότερα τθν Αφ ροδίτθ). Ο Θλιοσ είναι το κοντινότερο
ςτθ Γθ άςτρο, ςε απόςταςθ 149,6 εκατομμυρίων χιλιομζτρων (1 ΑΜ). Ο Θλιοσ είναι ζνασ
κίτρινοσ αςτζρασ νάνοσ που βρίςκεται ςτθν κφρια ακολουκία, με φαςματικό τφπο G2V.
Ο φαςματικόσ τφποσ G2 υποδεικνφει ότι θ επιφανειακι του κερμοκραςία είναι περίπου 5.800
βακμοί Κζλβιν. Ο Θλιοσ ακολουκεί μία τροχιά μζςα ςτον Γαλαξία ςε μία απόςταςθ 25.000 με
28.000 ζτθ φωτόσ από το κζντρο του, ολοκλθρϊνοντασ μία περιφορά ςε περίπου 226
εκατομμφρια ζτθ (Κοςμικό ζτοσ).
ΠΚ΢Ω

13. Ο Ουρανός είναι ο ζβδομοσ ςε απόςταςθ από τον Θλιο, ο τρίτοσ μεγαλφτεροσ και ο τζταρτοσ
ςε μάηα πλανιτθσ του Ηλιακοφ ΢υςτιματοσ. Σο όνομα προζρχεται από τθν αρχαία ελλθνικι
κεότθτα του ουρανοφ, ο οποίοσ ιταν πατζρασ του Κρόνου και παπποφσ του Δία. Δεν είναι
εφκολα ορατόσ με γυμνό μάτι από τθ Γθ, όπωσ οι άλλοι πλανιτεσ, κακϊσ ζχει φαινόμενο
μζγεκοσ +5,5 - +6,0, και αυτό ςε ςυνδυαςμό με τθν αργι κίνθςι του δεν αναγνωρίςτθκε ςτουσ
αρχαίουσ χρόνουσ ωσ πλανιτθσ.[9] Ο Ουίλιαμ Χζρςελ ανακοίνωςε τθν ανακάλυψι του τισ 13
Μαρτίου 1781, επεκτείνοντασ για πρϊτθ φορά ςτθν ιςτορία τα όρια του θλιακοφ ςυςτιματοσ.
Ο Ουρανόσ ιταν ο πρϊτοσ πλανιτθσ που ανακαλφφκθκε με τθλεςκόπιο.
ΠΚ΢Ω

14. Η Αφροδίτη είναι ο δεφτεροσ ςε απόςταςθ από τον Θλιο πλανιτθσ του Ηλιακοφ ΢υςτιματοσ.
Είναι το πιο λαμπρό αντικείμενο ςτον νυκτερινό ουρανό μετά τον Θλιο και τθ ΢ελινθ.
Ονομάηεται από το λαό Αυγερινόσ ι Αποςπερίτησ. Είναι παρόμοια ςτθ Γθ ςε μζγεκοσ, αλλά
πολφ διαφορετικι ςε φυςικά χαρακτθριςτικά, κακϊσ καλφπτεται από πυκνά νζφθ διοξειδίου
του άνκρακα και διοξειδίου του κείου και θ πίεςθ και κερμοκραςία ςτθν επιφάνεια τθσ είναι
πολφ μεγαλφτερεσ από τισ αντίςτοιχεσ τθσ Γθσ.
ΠΚ΢Ω

15. Ο όροσ Αστεροειδής προςδιορίηει μικρά ςϊματα του Ηλιακοφ ΢υςτιματοσ, που είναι ςε
τροχιά γφρω απ' τον Θλιο. Η ςυντριπτικι πλειονότθτα των αςτεροειδϊν είναι
ςυγκεντρωμζνθ ςε δφο Ζώνες: ςτθν Κφρια Ζϊνθ Αςτεροειδϊν και ςτθ Ζϊνθ Κάιπερ (Kuiper
Belt). Οι αςτεροειδείσ κεωροφνται κατάλοιπα απ' το ςχθματιςμό του Ηλιακοφ
΢υςτιματοσ και υπολογίηεται ότι υπάρχουν εκατομμφρια.
ΠΚ΢Ω