Φυσική Στ΄ δημοτικού http://users.sch.gr/dimylonaki/mathimata_fisiki_st_trivi_epithimiti_i_anepithimiti.htm

1. ΦΕ7: ΤΡΙΒΗ -
ΕΠΙΘΥΜΗΤΗ
Ή ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΗ;

2. ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΠΟΝΤΟΥ
Τη χρειαζόμαστε την τριβή; Γιατί υπάρχει στη φύση; Μήπως θα ζούσαμε
καλύτερα αν δεν υπήρχε;

3. Α πα πα πα!!! Ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να φαίνεται
ανεπιθύμητη, η τριβή παίζει κρίσιμο ρόλο στην καθημερινή μας ζωή και σε
πολλούς τομείς της επιστήμης και της τεχνολογίας:
Κίνηση: Χωρίς τριβή, τα αντικείμενα θα ολισθαίνανε μεταξύ τους, κάνοντας
πολλές δραστηριότητες αδύνατες ή επικίνδυνες.
Πρόσφυση: Η τριβή επιτρέπει στα πόδια μας να κολλήσουν στο έδαφος και
να αποτρέψουν το ολίσθημα κατά το βάδισμα. Αυτό είναι σημαντικό για την
ασφάλεια και τη σταθερότητά μας.
Φρενάρισμα: Η τριβή επιτρέπει τα φρένα στα οχήματα να λειτουργούν
αποτελεσματικά, μειώνοντας
την ταχύτητα και εμποδίζοντας
το ολίσθημά τους.
Καύση και ενέργεια: Η τριβή
δημιουργεί θερμότητα, που
μπορεί να χρησιμοποιηθεί για
την καύση καυσίμων και την
παραγωγή ηλεκτρικής
ενέργειας.

4. Σκεφτείτε επίσης ότι χάρη στην τριβή ο άνθρωπος κατόρθωσε να ανάψει
τη φωτιά πριν από 500.000 χρόνια περίπου.
Με τη φωτιά ο πρωτόγονος άνθρωπος ζέστανε τους χώρους που κατοικούσε
και έψησε την τροφή του. Οι επιστήμονες σήμερα πιστεύουν ότι το άναμμα της
φωτιάς έγινε με την τριβή υλικών, όπως η πέτρα και το ξύλο. Οι σπίθες που
δημιουργούνται από την τριβή λόγω της υπερθέρμανσης του ξύλου και της
πέτρας είναι ικανές να ανάψουν φωτιά σε ξερά χόρτα και μικρά ξύλα που
χρησιμοποιούνται για προσάναμμα.

5. Σκεφτείτε επίσης πόσο κινδυνεύουμε, όταν μειώνεται η τριβή στην επιφάνεια
στην οποία κινούμαστε, περπατάμε ή οδηγούμε ... Όταν σφουγγαρίζουν τις
δημόσιες τουαλέτες βάζουν ειδικές πινακίδες σήμανσης για να προσέχουμε να
μη γλιστρίσουμε.Αν σε κάποιο σημείο του δρόμου έχουν χυθεί λάδια, οι
οδηγοί μπορεί να χάσουν τον έλεγχο των αυτοκινήτων που οδηγούν και να
προκληθούν σοβαρά
ατυχήματα. Γι΄αυτό τότε
ο δήμος ρίχνει πριονίδι
και πλένει τον δρόμο.
Όταν χιονίζει πολύ ή
όταν επικρατεί παγετός,
απαγορεύεται η οδήγη-
ση ή επιβάλλεται η χρή-
ση αντιολισθητικών
αλυσίδων, χάρη στις
οποίες αυξάνεται η
τριβή μεταξύ του κινού-
μενου αυτοκίνητου και
του δρόμου.

6. Σε ποιες από τις παρακάτω περιπτώσεις είναι η τριβή επιθυμητή και σε
ποιες ανεπιθύμητη;

7. Πολλά αντικείμενα που
χρησιμοποιούμε καθημε-
ρινά έχουν ειδική επιφά-
νεια, ώστε να αυξάνεται η
τριβή για λόγους ασφά-
λειας.
Οι ειδικά κατασκευασμέ-
νες σόλες των παπου-
τσιών, η λαβή της βούρ-
τσας για τα μαλλιά, τα
λαστιχάκια στα πόδια των
καρεκλών, τα ταπέτα για
το εσωτερικό της μπανιέ-
ρας και οι αντιολισθη-
τικές... κάλτσες αποτε-
λούν μερικά μόνο παρα-
δείγματα τέτοιων αντικει-
μένων...

8. Μπορείτε να αναφέρετε μερικά ακόμη παραδείγματα από την καθημερινή
ζωή, όπου η τριβή είναι επιθυμητή ή ανεπιθύμητη;

9. Τραβήξτε από το λαστιχάκι το κουτί που έχουμε γεμίσει
με πετραδάκια πάνω στο θρανίο. Γεμίστε άλλο ένα κουτί
με πετραδάκια και στερεώστε πάνω του ένα λαστιχάκι
και έναν χάρακα. Στη μεγάλη του επιφάνεια
κολλήστε ένα γυαλόχαρτο.
Τραβήξτε και αυτό το κουτί πάνω στο θρανίο. Σε ποιο από τα δύο κουτιά
τεντώνεται περισσότερο το λαστιχάκι;

10. Σε κάποιες άλλες περιπτώσεις, όταν η τριβή είναι ανεπιθύμητη, προσπαθούμε
να τη μειώσουμε. Πώς όμως γίνεται αυτό;
Παρατηρήστε τις εικόνες. Με ποιον τρόπο αυξάνουμε την τριβή σε καθεμία
από τις παρακάτω περιπτώσεις;

11. Τρίψτε δυνατά το δάχτυλό σας σε μία
διαφάνεια. Στη συνέχεια αλείψτε το με
λίγο υγρό σαπούνι και τρίψτε το πάλι
δυνατά στη διαφάνεια. Επαναλάβετε
αλείφοντας το δάχτυλό σας
με λίγο λάδι.
Τι παρατηρείτε;

12. Παρατηρήστε και σχολιάστε τις εικόνες. Με ποιον τρόπο μειώνουμε την
τριβή σε καθεμία από τις παρακάτω περιπτώσεις;

13. Για να περιορίσουμε την τριβή, όπου αυτή είναι ανεπιθύμητη, χρησιμοποιούμε
ειδικά υγρά που ονομάζονται λιπαντικά. Λιπαντικά χρησιμοποιούνται στη
μηχανή του αυτοκινήτου, στους μεντεσέδες των παραθύρων, στα κινούμενα
μέρη των ρολογιών...

14. Μερικές φορές για τη λίπανση και τον περιορισμό των τριβών έχει μεριμνήσει η
ίδια η φύση. Μπορούμε και κινούμε τις αρθρώσεις μας, χωρίς να.... τρίβονται
συνεχώς μεταξύ τους χάρη σε ένα υγρό που υπάρχει στα σημεία που
συνδέονται τα οστά μεταξύ τους. Αυτό το αρθρικό υγρό, όπως ονομάζεται,
λιπαίνει τις
αρθρώσεις κι
έτσι μειώνει τις
τριβές μεταξύ
των επιφανειών
των κινούμενων
οστών.

15. Όταν θέλουμε η τριβή να είναι μεγάλη, επιλέγουμε υλικά με τραχιά
επιφάνεια ή επενδύουμε τα σώματα με υλικά με τραχιά επιφάνεια.
Όταν θέλουμε να μειώσουμε την τριβή, χρησιμοποιούμε λιπαντικά.

16. 1 . Σ ε π ο ι α μ έ ρ η τ ο υ
αυτοκινήτου είναι η τριβή
επιθυμητή και σε ποια
ανεπιθύμητη;

17. 2. Γιατί πρέπει να
οδηγούμε πιο
προσεκτικά, όταν οι
δρόμοι είναι
βρεγμένοι;

18. 3. Ποια ομοιότητα παρατηρείς
στο καπάκι της κόλλας και στη
λαβή του ξυραφιού; Μπορείς
να σχολιάσεις το είδος της
επιφάνειας
στα σημεία αυτά;

19. Παρουσίαση: ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΥΛΩΝΑΚΗ