1. Ýöýã ýõ÷¿¿äýä çîðèóëñàí ñóðãàëò
Ýöýã ýõèéí
¿¿ðýã îðîëöîî
ªìíºãîâü.Äàëàíçàäãàä ñóì.1-ð ñóðãóóëü.
Áàãà àíãèéí áàãø.Ö.Îþóíñ¿ðýí,

2. Áîëîâñðîëûí òóõàé õóóëüä:
ÝÖÝà ÝÕ ÀÑÐÀÍ ÕÀÌÃÀÀËÀÃ×ÈÉÍ
ÝÐÕ,¯¯ÐÝÃ
Äàðààõ ýðõòýé:
• Õ¿¿õäýý àëü ñóðãóóëüä ÿìàð õýëáýðýýð
ñóðàëöóóëàõûã çîõèõ æóðìûí äàãóó
ñîíãîõ
• Áîëîñðîëûí ñóðãàëòûí
áàéãóóëëàãà,áàãøèéí ¿éë
àæèëëàãààòàé õîëáîãäñîí ñàíàë,õ¿ñýëò
ãàðãàõ
• Õ¿¿õäèéíõýý ìýäëýã,÷àäâàð,àâüÿàñ,áèå
ñýòãýöèéí òàëààð ñóðãóóëü,áàãøààñ
ãàðãàñàí òîäîðõîéëîëòòîé òàíèëöàõ

3. Äàðààõ ¿¿ðýãòýé:
• Õ¿¿õäèéí àâüÿàñ ÷àäâàðûã áàãà íàñíààñ íü
äýìæèí õºãæ¿¿ëýõ,áîëîâñðîë ýçýìøèõýä íü
øààðäàãäàõ íºõöºëèéã á¿ðä¿¿ëýõ,áàãøòàé
õàìòðàí àæèëëàõ, ìýðãýæëýý ñîíãîõîä íü òóñëàõ
• Ñóðãàëòûí õýâèéí ¿éë àæèëëàãààã õàíãàõòàé
õîëáîãäóóëàí ñóðãóóëü,áàãøààñ òàâüñàí
òàâüñàí øààðäëàãûã áèåë¿¿ëýõ
• Õ¿¿õýääýý 16 õ¿ðòýë íàñàíä íü ñóóðü
áîëîâñðîë çààâàë ýçýìø¿¿ëýõ,ñóðàëöàõ
õ¿ñýë,ñîíèðõëûã íü õààæ áîîãäóóëàõã¿é áàéõ
• Õ¿¿õäèéã ãýð á¿ëèéí îð÷èíä ñóðãàõ àðãà
áàðèë ýçýìø¿¿ëýõ

4. 1-ð ñóðãóóëèéí äîòîîä æóðàìä:
Ýöýã ýõ àñðàí õàìãààëàã÷èéí
¿¿ðýã
• Òóñ ñóðãóóëüä ñóðàëöàæ áàéãàà ñóðàã÷äûí ýöýã ýõ
íü õ¿¿õäèéíõýý òàëààð ñóðãóóëü áàãø íàðààñ ÿâóóëæ
áàéãàà ñóäàëãàà øèíæèëãýýíèé àæèë,áàðèìò
ìàòåðèàë á¿ðä¿¿ëýõýä ¿íýí áîäèò ìýäýýëëýýð õàíãàæ
ºã÷ õàìòðàí àæèëëàõ
• Ýöýã ýõ,òýäíèéã òºëººëºõ õ¿ì¿¿ñ àíãè õàìò îëíû çºâ óóð
àìüñãàë á¿ðýëäýí òîãòîõ,ñóðãàëò õ¿ì¿¿æëèéí àæèë
õýâèéí ÿâàãäàõ ,îþóí ñàíààíû áîëîí ýä ìàòåðèàëûí
òóñëàëöàà ¿ç¿¿ëæ òýäíèé äóíä ¿ð íºëººòýé àæèë
çîõèîí áàéãóóëàõàä áèåýðýý ¿ëãýðëýí òóñëàõ

5. • Õ¿¿õäèéã ä¿ðýìò õóâöàñ,øààðäëàãàòàé
õè÷ýýëèéí õýðýãëýë,ñóðàõ áè÷ãýýð
á¿ðýí õàíãàíà.
• Òóõàéí àíãè á¿ëýãò ýöýã ýõèéí ç¿ãýýñ
õèéõ àæëûí íýãäìýë ÷èã áîäëîãûã
õè÷ýýëèéí æèëèéí ýõýíä áîëîâñðóóëæ
õýðýãæ¿¿ëæ ¿ð ä¿íã íü òîîöäîã áàéõ
• Ñóðãóóëèàñ çîõèîãäîæ áàéãàà ñóðãàí
õ¿ì¿¿æ¿¿ëýõ õè÷àýýëä áîëîí òóñ àíãèä
çîõèîãäîæ áàéãàà õ¿ì¿¿æëèéí àæèëä
îðîëöîõ,çºâëºãºº ºã÷ áàéõ

6. • Àíãèéí ýöýã ýõèéí õóðàëä áàéíãà ñóóõ
ýñâýë áàãø íàðòàé òîãòìîë õóãàöààíä
èðæ óóëçàõ,õ¿¿õäèéíõýý ñóðëàãà
õ¿ì¿¿æëèéí òàëààð ìýäýýëýë àâ÷ ò¿¿íèé
äàãóó àðãà õýìæýý àâäàã áàéõ
• Õ¿¿õäýý ñóðàëöàõ á¿õ áîëîìæîîð õàíãàæ
ÿëàíãóÿà ãýð á¿ë äýõ õ¿ì¿¿æëèéã îíöãîé
àíõààðäàã áàéõ-àðèóí öýâýð,¿íýí÷
øóäàðãà,öàã áàðèìòëàõ,¸ñ ñóðòàõóóíû
òºëºâøèë

7. • Ýöýã ýõ íü áàãø íàðòàé áàéíãà õîëáîîòîé
àæèëëàõ,òýäíèé òàâüñàí
øààðäëàãà,çºâëºìæèéã õ¿ëýýí
àâ÷áèåë¿¿ëýí,áàãøèéã õ¿íäýòãýí
õàðüöàæ,òýäíèé íýð õ¿íäèéã ÿìàãò
õàìãààëàõ ¿¿ðýãòýé
• Õ¿¿õýä íü ñóðàõ èäýâõèã¿é,õè÷ýýëèéí
õýðýãëýë á¿ðýí õàíãààã¿é,õè÷ýýëèéã
îëîí öàãààð òàñëàõ,ñóðãóóëèéí äîòîîä
æóðìûã óäàà äàðàà çºð÷ñºí ¿åä ýöýã
ýõýä áîëîâñðîëûí õóóëèéí äàãóó
õàðèóöëàãà õ¿ëëãýõ áîëíî.

8. Õ¯ËÝÝËÃÝÕ ÕÀÐÈÓÖËÀÃÀ
• Õè÷ýýë òàñàëñíààñ ¿¿äýí ñóðãàëòûã íºõºí
îëãîõ òîõèîëäîëä çààãäñàí öàãèéí õºëñèéã ýöýã
ýõ òºëºõ áºãººä òºëáºðèéã ñóðãóóëèéí çºâëºë
òîãòîîíî.
• Øèëæèí èðñýí ñóðàã÷äàä íºõºí ñóðãàõ
ñóðãàëòûã ÿâóóëàõ òîõèîëäîëä çààãäñàí
öàãèéí õºëñèéã ýöýã ýõ òºëíº.
• Õè÷ýýëèéí áóñ öàãààð ãýìò õýðýã çºð÷èëä
îðâîë õàðèóöëàãûã á¿ðýí õ¿ëýýíý.
• Ýä õîãøèë ýâäýæ,¿ðýãä¿¿ëñýí òîõèîëäîëä
õîõèðëûã ýöýã ýõ á¿ðýí àðèëãàíà.

9. ÝÖÝÃ ÝÕÈÉÍ ÁÀÃØÒÀÉ ÕÀÌÒÐÀÍ
ÀÆÈËËÀÕ ÒÓÕÀÉ
• Õè÷ýýëä ñóóõ
• Ñàíàà áîäëîî ñîëèëöîõ
• Ñóðãàëòûí õýðýãëýãäýõ¿¿í õèéõýä äýìæëýã òóñëàëöàà ¿ç¿¿ëýõ
• Õàìòðàí àæèëëàõ
• Ñóðëàãûí õîöðîãäëûã àðèëãàõ òàëààð áàãøòàé òîäîðõîé àæèë çîõèîí
áàéãóóëàõ
• Ýöýã ýõèéí õóðàëä ñóóæ ýöýã ýõ÷¿¿äòýé ñàíàà áîäëîî ñîëèëöîõ
• Óðàëäààí òýìöýýíä îðîëöîõîä íü áàãøèéí òóñëàã÷ áàéõ
• Õ¿¿õäèéíõýý àâüÿàñûã íýýí èëð¿¿ëýõýä ìýðãýæëèéí áàãøòàé áîëîí àíãè
óäèðäñàí áàãøòàé õàìòðàí àæèëëàõ
• Òºëºâëºãººò àæëûã àíãèéí ñóðàã÷äûí äóíä çîõèîí áàéãóóëàõ
• Õ¿ì¿¿æëèéí àæëûã ýöýã ýõèéí ç¿ãýýñ çîõèîí áàéãóóëàõ
• Ýöýã ýõèéí íýðýìæèò àæèë 7 õîíîãîîñ ñàðûí õóãàöààòàé çîõèîí áàéãóóëàõ
• Àíãèéí ýöýã ýõèéí çºâëºëèéí ¿éë àæèëëàãàà
• Ýöýã ýõèéí ºäºð
• Ýöýã ýõèéí ìýðãýæëèéí îíöëîã
• Óóëçàëò ÿðèëöëàãà

10. Àéë ºðõ-ãýðèéí
ñóðãóóëü
ÃÝÐÈÉÍ ÑÓÐÃÓÓËÈÉÍ
ÝÝÆ ÁÀÃØ
ÀÀÂ ÁÀÃØ
ÑÓÐÀÃ×-ÌÈÍÈÉ Õ¯¯,ÎÕÈÍ

11. Õ¿¿õäýý õ¿ì¿¿æ¿¿ëýõ ¿ð ä¿íòýé
10 àðãà
1. Øèéòãýõýýñýý óðüä òýäíèé þó õ¿ñ÷ áàéãààã
îéëãîæ çºâëºõ
2. Õ¿¿õäèéí ä¿ðñã¿é ¿éëäýë,ìóó çóðøëûã
àëäàà ãýì ãýæ ø¿¿ìæëýõýýñýý ºìíº õýëæ
ñóðãàõ
3. Áàë÷èð õ¿¿õäèéã öîõèæ,ñýãñ÷èæ çàãíàõààñ
ºìíº áóðóóã îéëãóóëàõ
4. Õ¿¿õäèéí àìüäðàëä øààðäëàãàòàé
àþóëã¿é,öýâýð îð÷èí áèé áîëãîõ

12. 5. Ǻâ äàäàë,çàíøèë,õýâøèë òîãòîîõ
6.Õ¿¿õýä áèåë¿¿ëæ ÷àäàõóéö õºíãºí äààëãàâàð
ºã÷,áèåëñýí õîéíî íü óðàìøóóëàõ
7.Õîð íºëººòýé ìóó ¿éëäýëýýñ ñýðãèéëýõ
8.Õ¿¿õäèéã ìóóëæ áóðóóøààõààñ òàòãàëçàæ
,ÿìàãò ñàéøààæ õºã溺õ
9.Õ¿¿õäèéí íàñ,áèå ñýòãýõ¿éä òîõèðñîí àðãà
áàðèëûã îíîâ÷òîé ñîíãîõ,¿¿íä õ¿¿õäèéíõýý
îíöëîãèéã õàðãàëçàõ
10.Ñàéí äóðààð õèéñýí àæèë ¿éëèéã
óðàìøóóëàõ,ñàíàà áîäëûã íü ñîíñäîã, ñàíàëàà
ñîëèëöäîã áàéõ

13. Ñóðëàãûí àìæèëòàíä ýöýã ýõ
õýðõýí íºëººëäºã âý?
• Ýýæ ààâûí áîëîâñðîë
• Òóñäàà ºðººòýé ýñýõ
• Àõóé õàíãàìæ
• ªºðèéí íîìûí òàèóðòàé ýñýõ
• ªºðèéí øèðýýòýé ýñýõ
• Òîã öàõèëãààí-òåëåâèç,õºãæèì,êîìïüþòåð
• Õ¿¿õýä íü ºëñäºã ýñýõ
• Öýöýðëýãò õ¿ì¿¿æñýí ýñýõ
• Ýýæ ààâûí àæèë ýðõëýëò
• Õè÷ýýëäýý ÿâàõ,èðýõäýý õîë ýñýõ
• Ñóðãóóëü,ãýðð¿¿ãýý ÿâàõäàà äààðäàã ýñýõ
• Õààíà õýä¿¿ëýý àìüäàðäàã ýñýõ

14. ÀÍÕÀÀÐÀË ÒÀÂÜÑÀÍÄ
ÁÀßÐËÀËÀÀ.
ÒÀ ÁÈÄÍÈÉ ¯Ð Õ¯¯ÕÝÄ ªÂ ÒÝÃØ
կ̯¯ÆÈËÒÝÉ,ÑΨËÒÎÉ,
Ҫ˪ÂØÈËÒÝÉ,ÁÎËÎÂÑÐÎËÒÎÉ
ÑÀÉÍ Õ¯Í ÁÎËÎÕ ÁÎËÒÓÃÀÉ.