‫َم‬‫ي‬‫هةر‬‫نةوتى‬‫؛‬
‫ناحةكيمانة‬‫َكى‬‫ي‬‫سياسيةت‬
‫كوردستان‬‫نةوتى‬‫زانيارى‬ ‫بؤ‬‫دؤر‬‫َكخراوى‬‫ي‬ٍ‫ر‬
SPECIAL
2015
‫شيكار‬/‫عةلى‬ ‫محةمةد‬ ‫غالب‬ ‫دكتؤر‬
DoorOrganizationforPetroleumInformationofKurdistan
1
‫َشةكى‬‫ي‬‫ث‬
‫نةوت‬ ‫شيكارى‬ ‫لة‬ ‫دكتؤرا‬ /‫عةلى‬ ‫محةد‬ ‫دكتؤرغالب‬‫ئةنجومةنى‬ ‫سروشتيةكانى‬ ‫سامانة‬ ‫ليذنةى‬ ‫ؤكى‬ ‫سةر‬ ‫و‬
‫َمان‬‫ي‬‫سل‬ ‫َزطاى‬‫ي‬‫ثار‬‫ى‬
"‫َمة‬‫ي‬‫هةر‬ ‫ئةم‬ ‫ئةزموني‬
‫نةوتدا‬ ‫َنان‬‫ي‬‫دةره‬ َ‫ل‬‫لةطة‬
‫َت‬‫ي‬‫ئةكر‬ ‫َم‬‫ال‬‫بة‬ ‫كورتة‬
‫َكي‬‫ي‬‫تةمةن‬‫كةميش‬
‫زؤري‬ ‫َكي‬‫ي‬‫بايةخ‬
‫َت‬‫ي‬‫هةب‬"
‫عةلى‬‫محةد‬‫دكتؤرغالب‬
‫َم‬‫ال‬‫بة‬ ‫دذبةيةك‬ ‫دةستةواذةي‬ ‫دو‬ ، ‫طةزةراني‬ ‫خؤش‬ ‫يان‬ ‫مةرط‬ ، ‫ئاشتي‬ ‫يان‬ ‫شةر‬ ،‫نةوت‬
‫َنان‬‫ي‬‫دةره‬ َ‫ل‬‫لةطة‬ ‫َمة‬‫ي‬‫هةر‬ ‫ئةم‬ ‫ئةزموني‬ ،‫دةستواذانة‬ ‫لةم‬ ‫طوزارشتة‬ ‫نةوت‬ ‫نة‬ ‫يان‬ ‫َت‬‫ي‬‫بمانةو‬
‫َكي‬‫ي‬‫تةمةن‬ ‫َت‬‫ي‬‫ئةكر‬ ‫َم‬‫ال‬‫بة‬ ‫كورتة‬ ‫نةوتدا‬: ‫َم‬‫ي‬َ‫ل‬‫ب‬ ‫َت‬‫ي‬‫ئةمةو‬ ، ‫َت‬‫ي‬‫هةب‬ ‫زؤري‬ ‫َكي‬‫ي‬‫بايةخ‬ ‫كةميش‬
‫هةراج‬ ‫كةمان‬ ‫سةرمايةية‬ ‫هةية‬ ‫كةممان‬ ‫َكي‬‫ي‬‫ئةزمون‬ ‫َمة‬‫ي‬‫ئ‬ ‫كة‬ ‫ثوضةي‬ ‫بيانوة‬ ‫بةو‬ ‫َت‬‫ي‬‫ناب‬
. ‫فرؤشبكةين‬
‫لةبواري‬ ‫نةبووة‬ ‫لةبار‬ ‫و‬ ‫طونجاو‬ ‫َكي‬‫ي‬‫سياسةت‬ ‫كوردستاندا‬ ‫َمي‬‫ي‬‫لةهةر‬ ‫َستا‬‫ي‬‫تائ‬ ‫هةية‬ ‫ئةوةي‬
‫هةنار‬ ‫بري‬ ، ‫ذمارةكان‬ ‫و‬ ‫ئامار‬ ‫نةوتدا‬، ‫َتةوة‬‫ي‬‫ناطر‬ ‫يةك‬ ‫طيرفانمان‬ ‫ثارةي‬ َ‫ل‬‫لةطة‬ ‫نةوت‬ ‫دةي‬
‫ذياني‬ ‫و‬ ‫خؤشطوزةراني‬ ‫َوةي‬‫ي‬‫ضوارض‬ َ‫ل‬‫لةطة‬ ‫َمةش‬‫ي‬‫هةر‬ ‫ئةم‬ ‫نةوتي‬ ‫بري‬ ‫سةرمايةو‬
. ‫َتةوة‬‫ي‬‫ناطر‬ ‫يةك‬ ‫َطاكةماندا‬‫ل‬‫كؤمة‬
‫َمة‬‫ي‬‫هةر‬ ‫لةم‬ ‫:نةوت‬ ‫َت‬‫ي‬َ‫ل‬‫ئة‬ ‫َمان‬‫ي‬‫ث‬ ‫نةوتدا‬ ‫لةبواري‬ ‫هةنوكةية‬ ‫سياسةتة‬ ‫ئةم‬ ‫دةرئةنجامي‬
‫َران‬‫ي‬‫و‬ ‫و‬ ‫شةر‬ ‫لة‬ ‫طوزارشتة‬‫سياسةتة‬ ‫ئةم‬ ‫داهاتووي‬ ‫َت‬‫ي‬‫ئةكر‬ ‫َم‬‫ال‬‫بة‬ ، ‫بنياتنان‬ ‫مانةوةو‬ ‫نةك‬ ‫ي‬
‫َت‬‫ي‬‫ئةتوان‬ ‫ئةوة‬ ‫دوبةي‬ ‫بة‬ ‫بكات‬ ‫َك‬‫ي‬‫بيابان‬ ‫َت‬‫ي‬‫بتوان‬ ‫نةوت‬ ‫ئةطةر‬ ‫َت‬‫ي‬‫بطر‬ ‫لةبةر‬ ‫تر‬ ‫َطايةكي‬‫ي‬‫ر‬
‫َك‬‫ي‬‫زؤر‬ ‫كة‬ ‫َونةتةوةي‬‫ي‬‫ن‬ ‫طةشاوةي‬ ‫و‬ ‫َرين‬‫ي‬‫ز‬ ‫َوةيةكي‬‫ي‬‫ضوارض‬ ‫بة‬ ‫بكات‬ ‫كوردستانيش‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬
‫َن‬‫ي‬‫بطةر‬ ‫ستراتيذييةكان‬ ‫َطا‬‫ي‬‫ر‬ ‫لة‬.‫َمة‬‫ي‬‫هةر‬ ‫ئةم‬ ‫بؤ‬ ‫َتةوة‬‫ي‬
[Typethedocumenttitle]
2
"‫دوونياى‬ ‫نةوتى‬ ‫ئةوةى‬
‫بةدةستةوةية‬
‫بةدةستةوةية‬ ‫جيهانى‬"
،‫َك‬‫ي‬‫كار‬ ‫ئةنجامداني‬ ‫توانستي‬ ‫لة‬ ‫بريتية‬ ‫ووزة‬ ‫زانستيةوة‬ ‫و‬ ‫ئةكاديمي‬ ‫ِووي‬‫ر‬‫لة‬‫ب‬‫ضةن‬ ‫ؤ‬
‫و‬ ‫جولة‬ ،‫طةرمي‬ ‫وزةي‬ ‫وةك‬ ‫دابةشكراوة‬ ‫َك‬‫ي‬‫جؤر‬‫و‬ِ‫ر‬ ‫و‬ ‫زة‬‫و‬‫وناكي‬‫و‬‫َت‬‫ي‬‫دةكر‬ ‫كة‬ . ‫وزة‬
.‫يةكدي‬ ‫سةر‬ ‫َتة‬‫ي‬‫ِدر‬‫ر‬‫بطؤ‬
‫نة‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫َيةش‬‫ي‬‫ث‬ ‫بةو‬‫و‬ ‫وت‬‫غ‬‫وو‬ ‫لةو‬ ‫بريتين‬ ‫سروشتي‬ ‫ازي‬‫جا‬ ‫يةك‬ ‫تةنها‬ ‫كة‬ ‫زانةي‬‫ر‬
‫َتةوة‬‫ي‬‫بب‬ ‫دووبارة‬ ‫َت‬‫ي‬‫ناكر‬ ‫و‬ ‫َنريت‬‫ي‬‫بةكاربه‬ ‫َت‬‫ي‬‫ئةتوانر‬َ‫ي‬‫بكر‬ ‫تازة‬ ‫َت‬‫ي‬‫ناتوانر‬ ‫واتا‬‫تةوة‬،
‫لة‬ ‫زياتر‬ ‫ئةوةشدا‬ َ‫ل‬‫لةطة‬65%‫كةواتة‬ ،‫سروشتية‬ ‫طازي‬ ‫و‬ ‫نةوت‬ ‫لةسةر‬ ‫دونيا‬ ‫وزةي‬
‫نةوت‬ ‫َت‬‫ي‬‫بوتر‬ ‫َت‬‫ي‬‫ئةتوانر‬‫بر‬‫ي‬‫كة‬ ‫زةويدا‬ ‫لةسةر‬ ‫سروشتي‬ ‫مادةي‬ ‫طرنطترين‬ ‫لة‬ ‫تية‬
‫و‬ ‫سةركي‬ ‫سةرضاوةيةكي‬‫د‬ ‫زانايةك‬ ‫وةك‬ ، ‫وزةية‬َ‫ي‬َ‫ل‬‫ة‬‫ت‬"‫لةشي‬ ‫بؤ‬ ‫طرنطة‬ ‫ضةن‬ ‫َن‬‫ي‬‫خو‬
‫مرؤظ‬‫ئ‬‫مرؤظ‬ ‫ذياني‬ ‫بؤ‬ ‫طرنطة‬ ‫نةوت‬ ‫ةوةندةش‬"‫و‬ ‫وةزيري‬ ‫هةروةك‬ ،‫و‬‫ئة‬ ‫زةي‬‫مريكا‬
‫دونيا‬ ‫نةوتي‬ ‫ئةوةي‬ ‫َت‬‫ي‬َ‫ل‬‫دة‬‫دون‬ ‫هةموو‬ ‫واية‬ ‫ئةوة‬ ‫وةك‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫بةدةستةوة‬ ‫ي‬‫يايي‬
‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫بةدةستةوة‬"‫دةرد‬ ‫بؤ‬ ‫نةوتمان‬ ‫طرنطي‬ ‫ئةوةش‬ ،‫دونيادا‬ ‫لة‬ ‫ةخات‬.
‫سروشتى‬‫غازى‬‫و‬ ‫نةوت‬
DoorOrganizationforPetroleumInformationofKurdistan
3
‫جيهان‬ /‫َوز‬‫ل‬‫خة‬ ‫و‬ ‫سروشتى‬ ‫غازى‬ ‫و‬ ‫نةوت‬ ‫يةدةطى‬
‫ووزة‬ ‫جؤرى‬ ‫يةدةط‬‫بةرميل‬ )‫مليؤن‬ ‫هةزار‬ ( ‫بةكاربردن‬‫ِؤذانة‬‫ر‬ ‫بةرميل‬ ‫/هةزار‬ ‫بةرهةم‬‫ِؤذانة‬‫ر‬ ‫بةرميل‬ ‫هةزار‬ /
‫نةوت‬ 1687.9 91331 86808
‫سروشتى‬ ‫غازى‬ ()‫َجا‬‫ي‬‫س‬ ‫مةتر‬ ‫ترليؤن‬185.7 )‫ِؤذانة‬‫ر‬ /‫َجا‬‫ي‬‫س‬ ‫مةتر‬ ‫مليار‬ (3347.6 )‫ِؤذانة‬‫ر‬ /‫َجا‬‫ي‬‫س‬ ‫مةتر‬ ‫مليار‬ (3369.9
‫َوز‬‫ل‬‫خة‬ (‫تةن‬ ‫مليؤن‬) 891531 3826.7 3881.4
‫ِاست‬‫ر‬‫ناوة‬ ‫ِؤذهةالتى‬‫ر‬‫ئةمريكا‬ ‫ِاستى‬‫ر‬‫ناوة‬ ‫و‬ ‫باشور‬‫ئةمريكا‬ ‫باكورى‬‫ِاسيا‬‫ر‬‫ئؤ‬ ‫و‬ ‫ئةوروثا‬‫ئةفريقا‬‫ئا‬‫سيا‬‫و‬‫َمن‬‫ي‬‫ه‬ ‫زةرياى‬
‫جيها‬‫بةذمارة‬‫َوز‬‫ل‬‫خة‬‫و‬‫سروشتى‬‫غازى‬‫و‬‫نةوت‬‫ن؛‬
48%
19%
14%
9%
8%
2%
‫جيهان‬ ‫ناوضةكانى‬ ‫َى‬‫ي‬‫بةث‬ ‫نةوت‬ ‫يةدةطى‬
43%
31%
8%
8%
6%
4%
‫جيهان‬ ‫ناوضةكانى‬ ‫َى‬‫ي‬‫بةث‬ ‫غاز‬ ‫يةدةطى‬
35%
32%
27%
4% 2%
‫جيهان‬ ‫ناوضةكانى‬ ‫َى‬‫ي‬‫بةث‬ ‫خةلوز‬ ‫يةدةطى‬
[Typethedocumenttitle]
4
‫َمى‬‫ي‬‫هةر‬ ‫سروشتى‬‫غازى‬‫و‬‫نةوت‬
‫َراق‬‫ي‬‫ع‬‫و‬‫كوردستان‬
"‫يةدةطى‬‫َطيرى‬‫ي‬‫ناج‬
‫َمى‬‫ي‬‫هةر‬ ‫نةوتى‬
‫نزيكةى‬ ‫كوردستان‬80
‫بةرميلة‬ ‫مليار‬"
َ‫ي‬‫راثؤرتي(ئؤث‬ ‫تازةترين‬ ‫َي‬‫ي‬‫بةث‬( ‫لة‬ ‫زياتر‬ ‫خاوةني‬ ‫َراق‬‫ي‬‫ع‬ )‫ك‬150‫مليا‬ )‫نةوتي‬ ‫بةرميل‬ ‫رد‬
‫و‬ ‫َطيرة‬‫ي‬‫ج‬ ‫يةدةكي‬‫زياتر‬( ‫لة‬300‫يةدةط‬ ‫بةرميل‬ ‫مليارد‬ )‫َطير‬‫ي‬‫ناج‬ ‫ي‬‫ئةمةش‬ ، ‫هةية‬ ‫ي‬
‫يةدةط‬ ‫دوةم‬ ‫بة‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫َراق‬‫ي‬‫ع‬ ‫وادةكات‬‫لة‬ ‫جيهان‬ ‫ي‬‫ئةوةي‬ ‫لةبةر‬ ، ‫سعودية‬ ‫َتي‬‫ال‬‫و‬ ‫دوايي‬
( ‫لة‬ ‫زياتر‬ ‫خاوةني‬ ‫َراق‬‫ي‬‫ع‬ ‫لة‬ ‫َكة‬‫ي‬‫بةش‬ ‫كوردستانيش‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬50‫نةوتي‬ ‫بةرميل‬ ‫مليار‬ )
( ‫لة‬ ‫زياتر‬ ‫َطيريشي‬‫ي‬‫ناج‬ ‫يةدةكي‬ ‫يةدةطةو‬80( ‫هةروةها‬ ‫بةرميلة‬ ‫مليار‬ )8‫بؤ‬10‫ترلي‬ )‫ؤن‬
‫س‬ ‫مةتر‬‫َجار‬‫ي‬‫غ‬‫يةدةط‬ ‫سروشتي‬ ‫ازي‬‫ك‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬ ‫كة‬ ‫وادةكات‬ ‫ئةوةش‬ ، ‫هةية‬ ‫ي‬‫وردستا‬‫ن‬
ِ‫ر‬ ‫لة‬ِ‫ر‬‫لة‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫جيهان‬ ‫َتاني‬‫ال‬‫و‬ ‫هةشتةمي‬ ‫يزي‬‫غ‬ ‫و‬ ‫نةوت‬ ‫يةدةكي‬ ‫ووي‬. ‫ازةوة‬
‫يةدةط‬ ‫ئةو‬ ‫طرنطي‬: ‫ضية‬ ‫ة‬
‫د‬ ‫َمان‬‫ي‬‫ث‬ ‫سةرةوة‬ ‫ئامارانةي‬ ‫ئةو‬‫ك‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬ ‫و‬ ‫بةطشتي‬ ‫َراق‬‫ي‬‫ع‬ ‫َت‬‫ي‬َ‫ل‬‫ة‬‫لةن‬ ‫وردستانيش‬‫َويدا‬‫ي‬
‫د‬‫ةتو‬‫ا‬‫و‬ ‫جيهان‬ ‫َزةكاني‬‫ي‬‫زله‬ ‫َتة‬‫ال‬‫و‬ ‫لة‬ ‫َك‬‫ي‬‫زؤر‬ ‫بؤ‬ ‫وزة‬ ‫سةرضاوةي‬ ‫بة‬ ‫ببن‬ ‫َت‬‫ي‬‫نر‬‫ةك‬
‫ئة‬‫ئةوروثا‬ ‫َتاني‬‫ال‬‫و‬ ‫َكاو‬‫ي‬‫مةر‬ِ‫ر‬‫لة‬ ‫وادةكات‬ ‫ئةوةش‬ ،‫و‬ ‫َراق‬‫ي‬‫ع‬ ‫طرنطي‬ ‫ستراتيذيةوة‬ ‫ووي‬
‫َتان‬‫ال‬‫و‬ ‫لة‬ ‫َك‬‫ي‬‫زؤر‬ ‫و‬ ‫َت‬‫ي‬‫بطير‬ ‫لةبةرضاو‬ ‫هةميشة‬ ‫دونيادا‬ ‫لة‬ ‫كوردستان‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬
‫هةريةك‬ ‫َت‬‫ي‬‫ئةب‬ ‫بؤية‬ ‫َت‬‫ي‬‫هةب‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫و‬ ‫َراق‬‫ي‬‫ع‬ َ‫ل‬‫لةطة‬ ‫ثةيوةنديان‬ ‫َبدةن‬‫ل‬‫هةو‬َ‫ي‬‫هةر‬ ‫لة‬‫م‬
‫َوةية‬‫ي‬‫بةش‬ ‫َراقيش‬‫ي‬‫ع‬ ‫و‬‫ستراتي‬ ‫ك‬‫مام‬ ‫َزانانة‬‫ي‬‫ل‬ ‫ذيانةو‬‫ة‬‫هةيان‬ ‫كة‬ ‫بكةن‬ ‫وزةيةوة‬ ‫بةو‬ ‫َة‬‫ل‬‫و‬ ‫ة‬
‫و‬ ‫َت‬‫ي‬‫بةركةو‬ ‫سوديان‬ ‫زؤرترين‬ ‫بؤئةوةي‬ ‫َنن‬‫ي‬‫به‬ ‫بةكاري‬ ‫سياسي‬ ‫َكي‬‫ي‬‫كارت‬ ‫وةك‬
. ‫بكان‬ ‫نةتةوةيان‬ ‫َو‬‫ي‬‫ن‬ ‫ثشتطيري‬ ‫كة‬ ‫َت‬‫ي‬‫هةب‬ ‫دؤستيان‬ ‫زؤرترين‬
DoorOrganizationforPetroleumInformationofKurdistan
5
"‫كوردستان‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬
‫كؤتا‬‫َت‬‫ال‬‫و‬‫د‬‫َت‬‫ي‬‫ةب‬
‫َدا‬‫ي‬‫ت‬ ‫نةوتي‬ ‫يةدةطي‬
‫د‬ ‫تةواو‬‫َت‬‫ي‬‫ةب‬"
‫وةك‬ ‫َكي‬‫ي‬‫َت‬‫ال‬‫و‬ ‫بؤنمونة‬( ‫بة‬ ‫َويستي‬‫ي‬‫ث‬ ‫رؤذانة‬ ‫َستادا‬‫ي‬‫ئ‬ ‫لة‬ ‫ئةمريكا‬ ‫و‬10‫تا‬13‫مليؤن‬ )
،‫هةية‬ ‫نةوت‬ ‫بةرميل‬‫سةرضاوة‬ ‫ئيستاش‬‫و‬ ‫ي‬‫و‬‫زةي‬‫وةك‬ ‫َكي‬‫ي‬‫َت‬‫ال‬‫و‬ ‫ضةن‬ ‫ئةمريكا‬
‫ضةن‬ ‫و‬ ‫سعودية‬ ‫و‬ ‫مةكسيك‬ ‫و‬ ‫كةنةدا‬ (‫د‬‫بة‬ )‫ئةفريقاية‬ ‫و‬ ‫التين‬ ‫ئةمريكايي‬ ‫َكي‬‫ي‬‫َت‬‫ال‬‫و‬
َ‫ي‬‫هةند‬ ‫نةوتي‬ ‫يةدةكي‬ ‫َينةوةكانيش‬‫ل‬‫َكؤ‬‫ي‬‫ل‬ ‫َي‬‫ي‬‫ث‬‫ئةمريك‬ ‫ئةفريقاو‬ ‫َتانةي‬‫ال‬‫لةوو‬ ‫ك‬‫ا‬‫ي‬
‫ك‬ ‫مةكسيكيش‬ ‫تةنانةت‬ ‫و‬ ‫التين‬‫َي‬‫ل‬‫تاسا‬ ‫ئةمريكان‬ ‫وزةي‬ ‫سةرضاوةي‬ ‫َستا‬‫ي‬‫ئ‬ ‫ة‬
(2025‫خؤش‬ ‫بؤ‬ ‫و‬ ‫َت‬‫ي‬‫ئةب‬ ‫)تةواو‬‫وو‬ ‫هاوردةكردني‬ ‫بة‬ ‫َويستيان‬‫ي‬‫ث‬ ‫يان‬‫خ‬ . ‫َت‬‫ي‬‫ئةب‬ ‫زة‬‫ؤ‬
( ‫َي‬‫ل‬‫سا‬ ‫بة‬ ‫بطةين‬ ‫ئةطةر‬2025( ‫لة‬ ‫زياتر‬ ‫بة‬ ‫َويستي‬‫ي‬‫ث‬ ‫رؤذنة‬ ‫ئةمريكا‬ )20‫مليؤن‬ )
‫بةرميل‬‫لة‬ ‫تةنها‬ ‫ِةش‬‫ر‬‫ب‬ ‫ئةو‬ ‫و‬ ‫هةية‬ ‫نةوت‬‫ضةن‬ ‫و‬‫د‬َ‫ي‬‫ث‬ ‫و‬ ‫ناخات‬ ‫دةست‬ ‫َتة‬‫ال‬‫و‬‫ويست‬‫ي‬
‫َت‬‫ي‬‫ئةب‬ ‫كةنداو‬ ‫َتاني‬‫ال‬‫و‬ ‫كة‬ ‫بخات‬ ‫دةست‬ ‫َوة‬‫ي‬‫ل‬ ‫وزةي‬ ‫ئةوةي‬ ‫بؤ‬ ‫َت‬‫ي‬‫ترئةب‬ ‫بةسةرضاوةي‬
‫لة‬ ‫زياتر‬ ‫َمةوة‬‫ي‬‫هةر‬ ‫و‬ ‫َراق‬‫ي‬‫بةع‬ ‫كةنداو‬ ‫َتاني‬‫ال‬‫و‬ ‫،ضونكة‬65%‫وطازي‬ ‫نةوت‬ ‫يةدةكي‬
‫ه‬ ‫َدايةو‬‫ي‬‫ت‬ ‫دونيايي‬ ‫سروشتي‬‫كةيةدةط‬ ‫َت‬‫ي‬‫دةب‬ ‫َت‬‫ال‬‫و‬ ‫ئاخرين‬ ‫كوردستانيش‬ ‫َمي‬‫ي‬‫ةر‬‫ي‬
‫تةواو‬ ‫َدا‬‫ي‬‫ت‬ ‫نةوتي‬‫بةمان‬ ،‫َت‬‫ي‬‫ئةب‬‫د‬ ‫َت‬‫ال‬‫و‬ ‫كؤتا‬ ‫كوردستان‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬ ‫تر‬ ‫ايةكي‬‫ةب‬‫ضاوي‬ ‫َت‬‫ي‬
‫ِويي‬‫ر‬‫لة‬ ‫ئةوةش‬ ‫طاز‬ ‫نةوت‬ ‫وزةي‬ ‫خستني‬ ‫دةست‬ ‫بؤ‬ ‫َت‬‫ي‬‫البض‬ ‫لةسةر‬ ‫َتاني‬‫ال‬‫و‬
‫دة‬ ‫كوردستان‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬ ‫طرنطي‬ ‫ستراتيذيةوة‬‫غ‬ ‫و‬ ‫نةوت‬ ‫َت‬‫ي‬َ‫ل‬‫ئة‬ ‫َمان‬‫ي‬‫ث‬ ‫و‬ ‫رئةخات‬‫ا‬‫ز‬
‫كوردستان‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬ ‫بؤ‬ ‫باشبن‬ ‫و‬ ‫َز‬‫ي‬‫بةه‬ ‫فشاري‬ ‫َكي‬‫ي‬‫كارت‬ ‫ئةتوانن‬َ‫ي‬‫تابتوان‬ ‫و‬‫ت‬
‫َطيرترب‬‫ي‬‫ج‬ ‫ناوضةكةدا‬ ‫لة‬ ‫خؤي‬ ‫سةنطي‬ ‫و‬ ‫بكات‬ ‫زياتر‬ ‫خؤي‬ ‫دؤستةكاني‬‫ه‬ ، ‫كات‬‫ةربؤية‬
‫د‬ ‫كوردستان‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬،‫وزةكةيةوة‬ ‫و‬ ‫نةوت‬ ‫بة‬ ‫َةكردني‬‫ل‬‫مامة‬ ‫لة‬ ‫َت‬‫ي‬‫هوشيارب‬ ‫زياتر‬ ‫َت‬‫ي‬‫ةب‬
. ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫َتيانيشي‬‫ال‬‫هاو‬ ‫خؤشطوزةراني‬ ‫و‬ ‫سةربةخؤي‬ ‫َني‬‫ي‬‫هةو‬ ‫ئةتوانن‬ ‫ضونكة‬
[Typethedocumenttitle]
6
‫بةذمارة‬‫َوز‬‫ل‬‫خة‬‫و‬‫سروشتى‬‫غازى‬ ‫و‬‫نةوت‬‫كوردستان؛‬‫َمى‬‫ي‬‫هةر‬
‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫سروشتى‬ ‫غازى‬ ‫يةدةطى‬
)‫َجا‬‫ي‬‫س‬ ‫مةتر‬ ‫(ترليؤن‬
‫يةدةطى‬‫نةوتى‬‫َم‬‫ي‬‫هةر‬
(‫بةرميل‬ ‫مليار‬)
‫هةناردةى‬‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫سروشتى‬ ‫غازى‬
‫توركيا‬ ‫بؤ‬(‫مليا‬‫ر‬)‫َجا‬‫ي‬‫س‬ ‫مةتر‬
‫هةناردةى‬‫نةوتى‬‫َم‬‫ي‬‫هةر‬
‫توركيا‬ ‫بؤ‬2016(‫ِؤذانة‬‫ر‬ /‫بةرميل‬ ‫مليؤن‬)
97%
3%
‫جيهان‬ ‫والتانى‬ ‫لةضاو‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫نةوتى‬ ‫يةدةطى‬
DoorOrganizationforPetroleumInformationofKurdistan
7
‫سامانة‬ ‫وةزارةتي‬ ‫َمدا‬‫ي‬‫هةر‬ ‫نةوتي‬ ‫سياسةتي‬ ‫لة‬ ‫هةية‬ ‫ئةوةي‬ ‫رابردودا‬ ‫لةدةيةيي‬
( ‫بة‬ ‫دابةشكردوة‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬ ‫سروشتيةكان‬57( َ‫ل‬‫،لةطة‬ ‫نةوتيةوة‬ ‫)بلؤكي‬25)‫كؤمثانياييةكي‬
‫ئةو‬ ‫َم‬‫ال‬‫بة‬ ، ‫كردوة‬ ‫َبةستي‬‫ي‬‫طر‬ ‫نةوت‬ ‫طواستنةوةي‬ ‫و‬ ‫َنان‬‫ي‬‫دةره‬ ‫و‬ ‫طةران‬ ‫بؤ‬ ‫بياني‬ ‫زةبةالحي‬
َ‫ي‬‫تائ‬ ‫َبةستانة‬‫ي‬‫طر‬‫واتا‬ ‫(ثشكدار)بوو‬ ‫َبةستي‬‫ي‬‫طر‬ ‫ستا‬(production sharing
agreemenet. ‫خزمةتطوزارية‬ ‫كة‬ ‫َت‬‫ي‬‫نةب‬ ‫َبةستانة‬‫ي‬‫طر‬ ‫لةو‬ ‫َك‬‫ي‬‫جطةلةيةك‬ )
‫(ث‬ ‫َبةستي‬‫ي‬‫طر‬ ‫لةضوارضيوةي‬‫نةوتي‬ ‫داهاتي‬ ‫لة‬ ‫شةريكي‬ ‫َتة‬‫ي‬‫دةب‬ ‫كؤمثانيا‬ ‫)خاوةني‬ ‫شكداردا‬
‫َبةستي‬‫ي‬‫طر‬ ‫لة‬ ‫َم‬‫ال‬‫بة‬ ، ‫بلؤكةدا‬ ‫ئةو‬،‫نية‬ ‫بوني‬ ‫شةريكي‬ ‫خزمةتطوزاريدا‬‫لة‬ ‫هةروةها‬
( ‫َذةي‬‫ي‬‫ر‬ ‫ثشكداردا‬ ‫َبةستي‬‫ي‬‫طر‬15%‫خاوةني‬ ‫بؤ‬ ‫َنراوةكة‬‫ي‬‫دةره‬ ‫نةوتة‬ ‫داهاتي‬ ‫ي‬ )
‫لة‬ ‫زياتر‬ ‫وة‬ ‫كؤمثانياكةية‬55%‫كةسةرفي‬ ‫ثارةيةيي‬ ‫ئةو‬ ‫بري‬‫كرد‬‫لةو‬ ‫و‬ ‫ئةبات‬ ‫بؤخؤي‬ ‫وة‬
‫د‬ ‫كة‬ ‫نةوتةي‬َ‫ي‬‫دةه‬ ‫بةدةست‬ ‫خؤي‬ ‫سةرفكراوةكةي‬ ‫ثارة‬ ‫ئةوكاتةي‬ ‫تا‬ ‫َت‬‫ي‬‫ةيفرؤش‬‫َت‬‫ي‬‫ن‬‫ةوة‬
‫د‬ ‫شةريكي‬ ‫هةربة‬ ‫دواتريش‬.‫َتةوة‬‫ي‬‫َن‬‫ي‬‫ةم‬
‫َتي‬‫ال‬‫هاو‬ ‫نةك‬ ‫خاوةنةكةيةتي‬ ‫و‬ ‫كؤمثانيا‬ ‫يةكةم‬ ‫مةندي‬ ‫سود‬ ‫َبةستةدا‬‫ي‬‫طر‬ ‫جؤرة‬ ‫لةم‬ ‫بةواتا‬
‫َضةوان‬‫ي‬‫ث‬ ‫كوردستان‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬ ‫َةشدا‬‫ل‬‫خا‬ ‫،لةو‬‫َبةستةكاني‬‫ي‬‫طر‬ ‫َراق‬‫ي‬‫ع‬ ‫ضونكة‬ ‫َراقة‬‫ي‬‫ع‬ ‫ةي‬
.‫ثشكدار‬ ‫نةك‬ ‫خزمةتطوزراية‬
‫كوردستان‬‫َمى‬‫ي‬‫هةر‬‫نةوتى‬ ‫سياسةتى‬
)‫بةنمونة‬‫َبةستةكان‬‫ي‬‫(طر‬
"‫َبةس‬‫ي‬‫طر‬ ‫ئةو‬‫تانةى‬
‫كؤمثانيا‬ َ‫ل‬‫لةطة‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬
‫نةوتيةكانى‬‫كردووة‬
(‫ثشكدارة‬)‫و‬
‫س‬‫جؤرة‬ ‫ئةم‬ ‫روشتى‬
،‫واية‬ ‫َبةستةش‬‫ي‬‫طر‬
‫كؤمثاني‬‫دةكات‬ ‫قازانج‬ ‫ا‬‫نة‬
‫حكومةت‬"
[Typethedocumenttitle]
8
"32‫دؤالر‬ ‫مليار‬‫لة‬
‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫نةوتى‬ ‫داهاتى‬
،‫نية‬ ‫ديار‬‫ثارةى‬ ‫كة‬
‫فر‬‫ؤ‬‫نةوتى‬ ‫شراوى‬
‫لة‬ ‫َمة‬‫ي‬‫هةر‬2007‫تا‬ ‫وة‬
2014
‫د‬ ‫بؤية‬‫كؤكردنةوةي‬ ‫نةك‬ ‫بووة‬ ‫بةهةدةردان‬ ‫زياتر‬ ‫َستا‬‫ي‬‫تائ‬ ‫َبةستانة‬‫ي‬‫طر‬ ‫ئةو‬ ‫َت‬‫ي‬‫بوتر‬ ‫َت‬‫ي‬‫ةكر‬
( ‫نؤفةمبةري‬ ‫داتايي‬ ‫َي‬‫ي‬‫بةث‬ ‫ضونكة‬ ، ‫َتيان‬‫ال‬‫هاو‬ ‫خؤشطوزةراني‬ ‫و‬ ‫داهات‬2014‫سامانة‬ )
‫َوك‬‫ال‬‫ب‬ ‫وةزارةتةكة‬ ‫َثةري‬‫ل‬‫ما‬ ‫كةلة‬ ‫سروشتيةكان‬( ‫َي‬‫ل‬‫سا‬ ‫لة‬ ‫راوةتةوة‬2007‫َي‬‫ل‬‫سا‬ ‫تاكؤتايي‬ )
(2014( ‫بري‬ )263‫َي‬‫ي‬‫بةث‬ ‫ثارةكةشي‬ ‫بري‬ ‫كة‬ ‫َنراوة‬‫ي‬‫دةره‬ ‫نةوت‬ ‫بةرميل‬ ‫)مليؤن‬
( ‫دةكاتة‬ ‫كردوومة‬ ‫راثؤرتة‬ ‫ئةو‬ ‫بؤ‬ ‫كة‬ ‫من‬ ‫شيكاريةكي‬23ِ‫ر‬‫ب‬ ‫ئةو‬ ، ‫دؤالر‬ ‫)مليارد‬‫بوجةي‬ ‫ةش‬
‫هةنا‬‫ر‬‫ئ‬ ‫َي‬‫ي‬‫ث‬ ‫َراقةوة‬‫ي‬‫ع‬ ‫لة‬ ‫كوردستان‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬ ‫كة‬ ‫ئةكات‬ َ‫ل‬‫دوسا‬ ‫كراويي‬ ‫دة‬‫ياخود‬ ‫َت‬‫ي‬‫ةدر‬
‫،ئاخؤ‬ ‫ئةوةية‬ ‫ثرسيار‬ ‫َم‬‫ال‬‫،بة‬ ‫ئةكات‬ ‫كوردستان‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬ ‫فةرمانبةراني‬ ‫َي‬‫ل‬‫ضوارسا‬ ‫موضةي‬
‫و‬ ‫شةو‬ ‫َمة‬‫ي‬‫هةر‬ ‫ئةم‬ ‫خؤراني‬ ‫موضة‬ ‫وا‬ ‫َخا‬‫ي‬‫كو‬ ‫بة‬ ‫بوة‬ ‫َي‬‫ي‬‫ث‬ ‫َي‬‫ي‬‫ك‬ ‫َيةو‬‫ي‬‫ك‬ ‫الي‬ ‫داهاتة‬ ‫ثارةو‬ ‫ئةو‬
‫بةر‬ ‫ضؤناية‬ ‫؟‬ ‫َةكانيان‬‫ل‬‫مندا‬ ‫و‬ ‫خؤيا‬ ‫ذياني‬ ‫َوي‬‫ي‬‫بذ‬ ‫بؤ‬ ‫ئةكةنةوة‬ ‫شةقامةكان‬ ‫لةسةر‬ ‫رؤذ‬‫ث‬‫رس‬
‫لةوالوة‬ ‫دارايش‬ ‫قةيراني‬ ‫و‬ ‫ئةكةن‬ ‫نةوتدا‬ ‫داهاتي‬ ‫ناو‬ ‫لة‬ ‫مةلة‬ ‫َة‬‫ل‬‫با‬ ‫َمة‬‫ي‬‫هةر‬ ‫ئةم‬ ‫حزبةكاني‬ ‫و‬
( ‫َك‬‫ي‬َ‫ل‬‫سا‬ ‫هةمو‬ ‫كةنداو‬ ‫َتاني‬‫ال‬‫و‬ ‫بؤضي‬ ‫؟‬ ‫َضنيوين‬‫ل‬‫َهة‬‫ي‬‫ث‬ ‫تةنطي‬10%‫نةوت‬ ‫داهاتي‬ ‫)ي‬
‫ماف‬ ‫و‬ ‫َن‬‫ي‬‫دةطوش‬ ‫داهاتومان‬ ‫و‬ ‫َستا‬‫ي‬‫ئ‬ ‫نةوةي‬ ‫َني‬‫ي‬‫خو‬ ‫َمةش‬‫ي‬‫ئ‬ ‫داهاتوو‬ ‫نةوةي‬ ‫بؤ‬ ‫َدةطرن‬‫ل‬‫هة‬
‫داهاتيا‬ ‫و‬‫فرؤش‬ ‫هةراج‬ ‫ن‬‫؟‬ ‫ئةكةين‬
‫نؤ‬ ‫راثؤرتي‬ ‫َي‬‫ي‬‫هةربةث‬‫ظ‬( ‫ةمبةري‬2014‫لة‬ ‫كةمتر‬ ‫سروشتيةكان‬ ‫سامانة‬ ‫وةزارةتي‬ ‫)ي‬60%
‫ئةركي‬ ‫و‬ ‫َت‬‫ي‬‫بةكارد‬ ‫لؤجستي‬ ‫كاري‬ ‫بؤ‬ ‫زؤربةيان‬ ‫وة‬ ‫َمةو‬‫ي‬‫هةر‬ ‫ناوخؤي‬ ‫كاري‬ ‫دةستي‬
‫نةسياسةتي‬ ‫و‬ ‫ئةبين‬ ‫نةوت‬ ‫َناني‬‫ي‬‫دةره‬ ‫َري‬‫ي‬‫نةف‬ ‫َمة‬‫ي‬‫ئ‬ ‫واتا‬ ‫،ئةوةش‬ ‫َردراوة‬‫ي‬‫َنةسث‬‫ي‬‫ث‬ ‫طرنطيان‬
‫س‬‫لة‬ ‫زياتر‬ ‫كارةش‬ ‫دةستي‬ ‫َذة‬‫ي‬‫ر‬ ‫،لةو‬ ‫َت‬‫ي‬‫ئةب‬ ‫ةربةخؤمان‬40%‫وة‬ ‫ترة‬ ‫َتاني‬‫ال‬‫و‬ ‫َكي‬‫ل‬‫خة‬
‫دراوةتة‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫وةزةي‬ ‫كةرتي‬ ‫طرنطةكاني‬ ‫اليةنة‬ ‫و‬ ‫َن‬‫ي‬‫بةكارد‬ ‫هونةري‬ ‫و‬ ‫تةكنيكي‬ ‫بؤكاري‬
‫ئةوكةرتة‬ ‫داهاتي‬ ‫َكي‬‫ي‬‫زؤر‬ ‫َكي‬‫ي‬‫بةش‬ ‫.ئةوةش‬ ‫ناوخؤي‬ ‫نةك‬ ‫بياني‬ ‫كاري‬ ‫دةستي‬ ‫دةست‬
‫بياني‬ ‫َتاني‬‫ال‬‫و‬ ‫دةست‬ ‫ئةداتةوة‬. ‫نابن‬ ‫مةند‬ ‫سود‬ ‫َي‬‫ي‬‫ل‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫دانيشتواني‬ ‫و‬
DoorOrganizationforPetroleumInformationofKurdistan
9
‫ئةو‬ ‫َى‬‫ي‬‫بةث‬ ‫خؤى‬ ‫بةووتةى‬ ‫و‬ ‫بآلويكردةوة‬ ‫سروشتيةكان‬ ‫سامانة‬ ‫وةزارةتى‬ ‫هاوبةش؛‬ ‫َبةستى‬‫ي‬‫كر‬ ‫نمونةى‬
‫دةكات‬ ‫نةوت‬ ‫كؤمثانياكانى‬ َ‫ل‬‫لةطة‬ ‫َة‬‫ل‬‫مامة‬ ‫َبةستة‬‫ي‬‫طر‬
‫حكومةت‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫َبةستة‬‫ي‬‫طر‬ ‫جؤرة‬ ‫ئةم‬ ‫َى‬‫ي‬‫بةث‬ ‫و‬ ‫جيهان‬ ‫لة‬ ‫نةوت‬ ‫َبةستةكانى‬‫ي‬‫طؤر‬ ‫لة‬ ‫َكة‬‫ي‬‫جؤر‬
‫بةهاوبةشى‬ ‫َوةدةبةن‬‫ي‬ِ‫ر‬‫بة‬ ‫نةوتيةكة‬ ‫َطةكة‬‫ل‬‫كي‬ ‫َكةوة‬‫ي‬‫ث‬ ‫نةوتيةكة‬ ‫كؤمثانيا‬ ‫و‬،‫بةآلم‬
‫نةوتةكة‬ ‫ئةطةر‬ ‫بةآلم‬ ،‫نةوتةكة‬ ‫دؤزينةوةى‬ ‫تا‬ ‫ئةستؤ‬ ‫َتة‬‫ي‬‫ناطر‬ ‫دارايى‬ ‫ِيسكى‬‫ر‬ ‫حكومةت‬
.‫َتةوة‬‫ي‬‫وةردةطر‬ ‫هاتوو‬ ‫بةرهةم‬ ‫نةوتى‬ ‫لةسةر‬ ‫َضوون‬‫ي‬‫ت‬ ‫ئةوا‬ ‫دؤزرايةوة‬
‫هاوبةش‬ ‫َبةستى‬‫ي‬‫طر‬
‫كؤمثانيا‬ ‫قازانجى‬ ‫و‬ ‫َضوو‬‫ي‬‫ت‬
‫نةوتةيةكانى‬/‫َم‬‫ي‬‫هةر‬2014$
‫كؤمثانيا‬ ‫و‬ ‫َمى‬‫ي‬‫هةر‬ ‫حكومةتى‬ ‫َبةستةكةى‬‫ي‬‫طر‬ ‫لة‬
‫لةسةدا‬ ‫نةوت‬ ‫كاركةرةكانى‬10‫و‬ ‫َكانة‬‫ل‬‫مو‬ ‫داهاتى‬
‫لةسةدا‬4.8‫شرينى‬ ‫و‬ ‫كؤمةآليةتيةكان‬ ‫سودة‬ ‫ى‬
‫بةنايارى‬ ‫َبةستةكان‬‫ي‬‫طر‬‫ضؤن‬ ‫َت‬‫ي‬‫نازانر‬ ‫و‬ ‫ماوةتةوة‬
‫خةرجكراوة‬ ‫ضؤن‬ ‫و‬ ‫وةرطيراوة‬
[Typethedocumenttitle]
10
"‫ب‬‫حكومةتي‬ ‫ؤئةوةي‬‫َم‬‫ي‬‫هةر‬
‫شةفافة‬ ‫َت‬‫ي‬‫َن‬‫ي‬‫بيسةلم‬‫د‬‫َت‬‫ي‬‫ةب‬
ِ‫ر‬ ‫لة‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫ئةندام‬َ‫ي‬‫ك‬‫خراوي‬
‫شةفافيةت‬ ‫بؤ‬ ‫َةتي‬‫ل‬‫َودةو‬‫ي‬‫ن‬"
‫دةكات‬‫دةربازمان‬‫َطايانةى‬‫ي‬ِ‫ر‬‫ئةو‬
‫نةوت‬‫نةطبةتى‬‫لة‬
ِ‫ر‬ ‫نةك‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫نانةوةي‬ ‫بونيات‬ ‫و‬ ‫خؤشبةخي‬ ‫كليلي‬ ‫نةوت‬ ‫بؤئةوةي‬ ‫َت‬‫ي‬‫ضيبكر‬‫ة‬‫و‬ ‫زالةت‬
، ‫نةخؤشي‬ ‫و‬ ‫رةشي‬ ‫ضارة‬َ‫ي‬‫ث‬،‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫شةفاف‬ ‫داهاتةكةي‬ ‫َت‬‫ي‬‫دةب‬ ‫َك‬‫ي‬‫شت‬ ‫هةموو‬ ‫ش‬‫داها‬ ‫وتا‬‫تي‬
‫ناو‬ ‫َتة‬‫ي‬‫بخر‬ ‫َتةوة‬‫ي‬‫كؤبكر‬ ‫نةوت‬‫و‬ ‫َكةوة‬‫ي‬‫سندوق‬‫نةك‬ ‫بكات‬ ‫سندوقة‬ ‫ئةو‬ ‫َري‬‫ي‬‫ضاود‬ ‫ثةرلةمان‬
‫وة‬ ، ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫حكومةتي‬ِ‫ر‬‫َة‬‫ل‬‫جو‬ ‫ئاطاداري‬ ‫َتيةك‬‫ال‬‫هاو‬ ‫هةموو‬ ‫ؤذانة‬‫ى‬ِ‫ر‬‫ب‬ ‫و‬ ‫نرخ‬‫نةوت‬ ‫داهاتي‬ ‫و‬
‫َت‬‫ي‬‫ب‬،‫ب‬‫حكومةتي‬ ‫ؤئةوةي‬َ‫ي‬‫بيسةلم‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ِ‫ر‬ ‫لة‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫ئةندام‬ ‫َت‬‫ي‬‫ئةب‬ ‫شةفافة‬ ‫كة‬ ‫َت‬‫ي‬‫ن‬َ‫ي‬‫ك‬‫خراوي‬
ِ‫ر‬ ‫َنة‬‫ال‬‫سا‬ ‫كة‬ ‫شةفافيةت‬ ‫بؤ‬ ‫َةتي‬‫ل‬‫َودةو‬‫ي‬‫ن‬ِ‫ر‬‫ب‬ ‫لةسةر‬ ‫دةكاتةوة‬ ‫َو‬‫ال‬‫ب‬ ‫خؤي‬ ‫اثؤرتي‬‫دةر‬ ‫ي‬‫َناني‬‫ي‬‫ه‬
‫فرؤشتن‬ ‫َتي‬‫ي‬‫ضؤن‬ ‫و‬ ‫نرخ‬ ‫و‬ ‫نةوت‬. ‫داهاتةكةشي‬ ‫و‬
ِ‫ر‬‫طؤ‬‫و‬ ‫حكومةت‬ ‫بةسودي‬ ‫ئةوةي‬ ‫بؤ‬ ‫كردويةتي‬ ‫كة‬ ‫َبةستانةي‬‫ي‬‫طر‬ ‫لةو‬ ‫َك‬‫ي‬‫بةند‬ ‫ضةن‬ ‫يني‬
َ‫ال‬‫هاو‬‫تياني‬‫زيانيان‬ ‫نةك‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫كؤتايي‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬‫وة‬ ،‫بؤ‬‫َت‬‫ي‬‫ئةكر‬ ‫َبةست‬‫ي‬‫طر‬ ‫ضي‬ ‫ال‬ ‫لةمةو‬
‫َو‬‫ي‬‫بةش‬‫و‬ ‫ثشكداري‬ ‫نةك‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫خزمةتطوزاري‬ ‫ةي‬‫بةكار‬ ‫سةرضاوةيةك‬ ‫وةك‬ ‫نةوت‬ ‫داهاتي‬
َ‫ي‬‫َنر‬‫ي‬‫به‬‫ثيشةسازي‬ ‫وةك‬ ‫تر‬ ‫َكتةرةكاني‬‫ي‬‫س‬ ‫بوذاندنةوةي‬ ‫بؤ‬ ‫ت‬،َ‫ل‬‫،كشتوكا‬ ‫بازرطاني‬... ‫هتد‬ ‫و‬
‫نةوت‬ ‫كة‬ ‫كارطانةي‬ ‫ئةو‬ ‫َت‬‫ي‬‫بكر‬ ‫دروست‬ ‫ثيشةسازي‬ ‫كارطةيةيكي‬ ‫ضةن‬ ‫َت‬‫ي‬‫َبدر‬‫ل‬‫هةو‬
‫ئةوةي‬ ‫بةجياتي‬ ‫نةوت‬ ‫بةرميلي‬ ‫َوةية‬‫ي‬‫ش‬ ‫بةو‬ ‫ضونكة‬ )‫(ثترؤكيمياوي‬ َ‫ال‬‫كا‬ ‫بؤ‬ ‫ئةطؤرن‬
(100‫و‬ ‫َت‬‫ي‬‫هةب‬ ‫قازانجي‬ ‫)دؤالر‬‫هةروةها‬ .‫َندة‬‫ي‬‫ه‬ ‫ضةن‬ ‫بة‬ ‫َت‬‫ي‬‫ئةب‬ ‫قازانجةكةي‬
‫د‬ ‫بؤ‬ ‫كار‬ ‫فةرهةمكردني‬ ‫بؤ‬ ‫باشيشة‬ ‫سةرضاوةيكي‬. ‫َي‬‫ل‬‫خؤما‬ ‫كاري‬ ‫ةستي‬
DoorOrganizationforPetroleumInformationofKurdistan
11
"‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫نةوتى‬ ‫سياسةتى‬
‫ئةو‬ ‫و‬ ‫نية‬ ‫سةربةخؤ‬
‫لةنةوت‬ ‫داهاتةى‬
‫دةستكةوتو‬‫بانكةكانى‬ ‫ة‬
‫ئةمريكاى‬ ‫و‬ ‫ئةوروثا‬
َ‫ي‬‫ث‬‫لةضاوى‬ ‫و‬ ‫ِكراوة‬‫ر‬‫ث‬
‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫هاوآلتيانى‬
‫شارراوةتةوة‬".
‫َوطةي‬‫ال‬‫ثا‬ ‫دروستكردني‬ ‫َطةي‬‫ي‬‫لةر‬ ‫ئةويش‬ ‫َت‬‫ي‬‫هةب‬ ‫وزةمان‬ ‫سةربةخؤي‬ ‫َت‬‫ي‬‫َبدر‬‫ل‬‫هةو‬
‫و‬ ‫بين‬ ‫خؤمان‬ ‫نةوتي‬ ‫َناني‬‫ي‬‫دةره‬ ‫خاوةني‬ ‫خؤمان‬ ‫ئةوةي‬ ‫بؤ‬ ‫َنةوة‬‫ي‬‫مؤد‬‫طاز‬ ‫ئةوةي‬ ‫بةجياتي‬
‫بكةين‬ ‫هةناردةشي‬ ‫تةنانةت‬ ‫و‬ ‫َنين‬‫ي‬‫ب‬ ‫بةرهةمي‬ ‫َمة‬‫ي‬‫ئ‬ ‫َنين‬‫ي‬‫ب‬ ‫لةدةروة‬ ‫بةنزين‬ ‫و‬،‫س‬‫زياتر‬ ‫َنة‬‫ال‬‫ا‬
‫مليارد‬ )َ‫ي‬‫(س‬ ‫لة‬،‫لةوبوارةدا‬ ‫َت‬‫ي‬‫دةكر‬ ‫خةرج‬ ‫دؤالر‬‫خستنة‬ ‫بؤ‬ ‫َطةيةكيش‬‫ي‬‫ر‬ ‫َتة‬‫ي‬‫دةب‬ ‫هةروةها‬
. ‫َكاري‬‫ي‬‫ب‬ ‫َذةي‬‫ي‬‫ر‬ ‫كردنةوةي‬ ‫كةم‬ ‫و‬ ‫كار‬ ‫دةستي‬ ‫سةركاري‬
َ‫ي‬‫َبدر‬‫ل‬‫هةو‬ ‫هةروةها‬‫و‬ ‫َنانيدا‬‫ي‬‫دةره‬ ‫و‬ ‫نةوت‬ ‫بواري‬ ‫لة‬ ‫َت‬‫ي‬‫بكر‬ ‫شارةزا‬ ‫َي‬‫ل‬‫خؤما‬ ‫كاري‬ ‫دةستي‬ ‫ت‬
‫َطةي‬‫ي‬‫لةر‬ ‫و‬ ‫نةيةن‬ ‫بةكار‬ ‫لؤجيستيدا‬ ‫لةبواري‬ ‫تةنها‬ َ‫ل‬‫خؤما‬ ‫كاري‬ ‫دةستي‬‫خولةوة‬
‫شارةز‬‫تةكنيكدا‬ ‫وةك‬ ‫بواري‬ ‫لة‬ ‫و‬ ‫َن‬‫ي‬‫ابكر‬،‫ئةوةش‬‫سةربةخؤي‬ ‫بؤ‬ ‫باشة‬ ‫َطةيكي‬‫ي‬‫ر‬
‫سياسة‬‫ت‬‫ى‬‫خؤ‬ ‫َوةيكي‬‫ي‬‫بةش‬ ‫َناني‬‫ي‬‫دةره‬ ‫و‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫نةوتي‬. ‫َي‬‫ل‬‫ما‬
:‫بةكورتي‬‫ماوةي‬ ‫لة‬‫لة‬ ‫زياتر‬‫رابردودا‬ ‫َي‬‫ل‬‫دةسا‬‫دارنةبووة‬ ‫بةرهةم‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫نةوتي‬ ‫سياسةتي‬
‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫َتياني‬‫ال‬‫هاو‬ ‫بؤ‬‫روناك‬ ‫َطةي‬‫ي‬‫ر‬ ‫و‬‫نةبووة‬ ‫كوردستان‬ ‫نانةوةي‬ ‫بونيات‬ ‫بوذانةوةو‬ ‫كردنةوةو‬
ِ‫ر‬ ‫،ئةوةندةي‬‫لة‬ ‫وي‬،‫بووة‬ ‫َك‬‫ي‬‫تاقم‬ ‫و‬ ‫طروث‬ ‫بةرذةوةندي‬‫فرؤشتني‬ ‫كةلة‬ ‫داهاتةي‬ ‫ئةو‬ ‫واتا‬
‫ئةمريكا‬ ‫و‬ ‫ئةوروثا‬ ‫بانكةكاني‬ ‫و‬ ‫كوردستان‬ ‫َنراوةتة‬‫ي‬‫نةه‬ ‫كةوتووة‬ ‫دةستيان‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫نةوتي‬
‫َثركراوة‬‫ي‬‫ل‬ ‫تري‬ ‫َتاني‬‫ال‬‫و‬ ‫و‬‫َستاش‬‫ي‬‫وةتائ‬ ، ‫شاردراوةتةوة‬ ‫َمة‬‫ي‬‫هةر‬ ‫ئةم‬ ‫َتياني‬‫ال‬‫هاو‬ ‫لةضاوي‬ ‫و‬
‫نية‬ ‫سةربةخؤ‬ ‫وزةمان‬ ‫سياسةتي‬ ‫َمة‬‫ي‬‫ئ‬‫لة‬ ‫بةنزين‬ ‫و‬ ‫طاز‬ ‫و‬ ‫نةوتداين‬ ‫بيري‬ ‫و‬ َ‫ل‬‫ضا‬ ‫لةناو‬ ‫و‬
‫َتان‬‫ال‬‫و‬. ‫ئةكةين‬ ‫هاوردة‬ ‫ةوة‬
َ‫ي‬‫ئةب‬ ‫بؤلةمةوال‬ ‫بؤية‬‫سروشتيةوة‬ ‫سةرضاوة‬ ‫بةم‬ ‫َة‬‫ل‬‫مامة‬ ‫شارةزايانةتر‬ ‫و‬ ‫رونتربين‬ ‫بةرضاو‬ ‫ت‬
. ‫دونيادا‬ ‫لة‬ ‫خؤسةثاندنمانة‬ ‫و‬ ‫سةربةخؤي‬ ‫َطةي‬‫ي‬‫ر‬ ‫كة‬ ‫بكةين‬
[Typethedocumenttitle]
12
‫َثشتى‬‫ل‬‫ثا‬‫َمى‬‫ي‬‫هةر‬ ‫حكومةتى‬‫و‬ ‫سوتةمةنى‬
‫كارةبا‬‫ساآلنة‬$
6.000.000.000
‫بيانى‬ ‫َكارانى‬‫ي‬‫كر‬ ‫ذمارةى‬‫نةوت‬‫َمى‬‫ي‬‫هةر‬ ‫لة‬
‫كوردستان‬
1.693
‫بوودجةى‬ ‫لة‬ ‫نةوت‬ ‫داهاتى‬ ‫بةشدارى‬‫طشتى‬
‫َم‬‫ي‬‫هةر‬
%90
‫ِكردنةوةى‬‫ر‬‫ث‬ ‫لة‬ َ‫ل‬‫كشتوكا‬ ‫بةشدارى‬
‫ناوخؤ‬ ‫بةرهةمى‬
%45
DoorOrganizationforPetroleumInformationofKurdistan
13
:‫دةرئةنجام‬
-‫َيان‬‫ي‬‫ث‬ ‫شارةزايان‬ ‫هةربؤية‬ ،‫جيهان‬ ‫وآلتانى‬ ‫بؤ‬ ‫هةية‬ ‫طةورةى‬ ‫َكى‬‫ي‬‫بايةخ‬ ‫غاز‬ ‫و‬ ‫نةوت‬ ‫بةتايبةتى‬ ‫جيهانى‬ ‫ووزةى‬
‫واية‬"‫بةدة‬ ‫جيهانى‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫لةدةست‬ ‫نةوتى‬ ‫هةركةس‬‫ستةوةية‬"‫نةو‬ ‫بؤ‬ ‫ئاماذةيةك‬ ‫وةكو‬‫ت‬‫كة‬‫ئاب‬ ‫و‬ ‫سياسيةت‬‫ورى‬
.‫َت‬‫ي‬‫َن‬‫ي‬ِ‫ر‬‫َدةسو‬‫ل‬‫هة‬ ‫جيهان‬
-‫سةرضاوةية‬ ‫وةكو‬ ‫كوردستان‬ ‫َمى‬‫ي‬‫هةر‬‫هةية‬ ‫طةورةى‬ ‫بايةخى‬ ‫جيهان‬ ‫بؤ‬ ‫سروشتى‬ ‫غازى‬ ‫و‬ ‫نةوت‬ ‫تازةى‬ ‫كى‬.
-‫كوردستان‬ ‫َمى‬‫ي‬‫هةر‬ ‫نةوتى‬ ‫َطيرى‬‫ي‬‫ناج‬ ‫يةدةطى‬80‫كة‬ ‫َت‬‫ي‬‫دةب‬ ‫جيهانى‬ ‫نةوتى‬ ‫يةدةطى‬ ‫كؤتا‬ ‫و‬ ‫بةرميلة‬ ‫مليار‬
‫َى‬‫ل‬‫سا‬ ‫تا‬ ‫نةوت‬ ‫َنةرى‬‫ي‬‫بةكاره‬ ‫طةورة‬ ‫ئةمريكاى‬ ‫َكداية‬‫ي‬‫لةكات‬ ‫ئةوةش‬ ،‫َت‬‫ي‬‫تةواودةب‬2025‫لة‬ ‫َك‬‫ي‬‫بةش‬
‫ل‬ ‫سةرضاوةكانى‬.‫ةدةستدةدات‬
-‫كة‬ ‫نةوتيةكان‬ ‫َبةستة‬‫ي‬‫طر‬ ‫ئةنجامدانى‬ ‫َنةى‬‫ي‬‫لةو‬ ‫نةبووة‬ ‫سةركةوتوانةى‬ ‫نةوتى‬ ‫َكى‬‫ي‬‫سياسيةت‬ ‫كوردستان‬ ‫َمى‬‫ي‬‫هةر‬
.‫حكومةت‬ ‫تا‬ ‫دةكات‬ ‫قازانج‬ ‫زؤتر‬ ‫كؤمثانياكة‬ ‫كة‬ ‫واية‬ ‫َبةستةش‬‫ي‬‫طر‬ ‫ئةو‬ ‫سروشتى‬ )‫(هاوبةشة‬
-‫و‬ ‫داهات‬ ‫لة‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫شةفاف‬ ‫َويستة‬‫ي‬‫ث‬ ‫َت‬‫ي‬‫هةب‬ ‫سةركةوتوى‬ ‫نةوتى‬ ‫َكى‬‫ي‬‫سياسةت‬ ‫كوردستان‬ ‫َمى‬‫ي‬‫هةر‬ ‫ئةوةى‬ ‫بؤ‬
.‫دوونيا‬ ‫لة‬ ‫كورد‬ ‫سياسةتى‬ ‫سةثاندنى‬ ‫هؤى‬ ‫َتة‬‫ي‬‫بب‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫نةوتى‬ ‫سياسةتى‬ ‫َويستة‬‫ي‬‫ث‬ ‫هةروةك‬ ،‫تر‬ ‫ثرؤسةكانى‬
[Typethedocumenttitle]
14
‫سةرضاوةكان‬
‫االحتالل‬ ‫و‬ ‫النفط‬‫و‬ ‫كاظم‬ ‫(د.عبدالعلي‬ ‫تاليف‬ ،‫العراق‬ ‫في‬
)‫دحام‬ ‫د.مالك‬
‫كلير‬ ‫(مايكل‬ ‫تاليف‬ ،‫نفط‬ ‫و‬ ‫دم‬)
‫االقتصاد‬‫العراقي‬‫الهيكلي_البطالة،تاليف‬ ‫النفط_االحتالل‬
)‫الحلفي‬ ‫(د.عبدالجبار‬
‫(سكؤتيا‬ ‫كاركةن‬ ‫كوردستانا‬ ‫كةلة‬ ‫كؤمثانيايانةي‬ ‫ئةو‬ ‫راثؤرتي‬
َ‫ل‬‫كاثيتة‬،‫شامةران‬‫ثترؤليؤم‬،‫شيفرؤني‬‫ئةمريكي،طؤل‬‫ط‬ ‫ف‬)‫يستؤن‬
(‫ئؤثيك‬ ‫راثؤرتي‬OPEC.)
َ‫ي‬‫بةرهةمه‬ ‫راثؤرتةكاني‬‫ناني‬‫وةزارةتي‬‫سامانة‬‫سروشتيةكاني‬‫ه‬َ‫ي‬‫ةر‬‫مي‬
‫كوردستان‬‫لة‬(‫تشريني‬‫ئةكةمي‬2013)‫و‬(‫كانووني‬‫دووةك‬_‫ئاب‬
2014)‫و‬(‫نؤظةمبةري‬2014.)
‫بى‬‫ثى‬‫س‬‫ت‬‫را‬‫تي‬‫ذ‬‫ري‬‫ظ‬‫ي‬‫و‬2014
DoorOrganizationforPetroleumInformationofKurdistan
15
‫ئامادةكار‬‫ثةيامى‬
‫كور‬ ‫لةم‬ ‫ئامانج‬‫باس‬ ‫تة‬‫وةكو‬ ‫زانياريانة‬ ‫ئةو‬ ‫ِووى‬‫ر‬‫خستةنة‬ ‫و‬ ‫ة‬
‫وةكو‬ ‫هةميش‬ ‫ئةكاديمةيةك‬ ‫نةوت‬ ‫بوارى‬ ‫شيكةرةوةيةكى‬
‫بةرثرسان‬ ‫َت‬‫ي‬‫دةمةو‬ ‫و‬ ‫سةرشانمة‬ ‫لة‬ ‫كة‬ ‫خةمةية‬ ‫ئةو‬ ‫ثؤستةكةم‬
‫نةوت‬ ‫كةرتى‬ ‫لة‬ ‫ئاطايان‬ ‫زياتر‬‫هؤى‬ ‫َنتة‬‫ي‬‫ب‬ ‫َت‬‫ي‬‫دةكر‬ ‫كة‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬
‫هيوادارم‬ ‫بؤية‬ ،‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫َضةوانةوة‬‫ي‬‫ث‬ ‫بة‬ ‫َت‬‫ي‬‫دةشكر‬ ‫و‬ ‫خؤشطوزةرانى‬
‫و‬ ‫بةطشتى‬ ‫ووزة‬‫خؤشطوزةرانى‬ ‫هؤى‬ ‫َتة‬‫ي‬‫ب‬ ‫بةتايبةتى‬ ‫غاز‬ ‫و‬ ‫نةوت‬
‫كوردستان‬ ‫َمى‬‫ي‬‫هةر‬ ‫هاوآلتيانى‬ ‫بؤ‬
‫عةلى‬‫محةد‬‫دكتؤرغالب‬
‫نةوت‬ ‫شيكارى‬ ‫لة‬ ‫دكتؤرا‬
[Typethedocumenttitle]
16
dopic2014@gmail.com 07506551075
07501245430
‫ذمارة‬ ‫َةتى‬‫ل‬‫مو‬ ‫خاوةنى‬ ‫دؤر‬ ‫َكخراوى‬‫ي‬ِ‫ر‬
(2427‫ى‬ )‫َكخراوة‬‫ي‬ِ‫ر‬ ‫فةرمانطةى‬
‫ناحكوميةكانى‬‫َمى‬‫ي‬‫هةر‬ ‫حكومةتى‬
‫كوردستانة‬.
‫كوردستان‬ ‫نةوتى‬ ‫زانيارى‬ ‫بؤ‬ ‫دؤر‬ ‫َكخراوى‬‫ي‬ِ‫ر‬

speshal report d.xalb

  • 1.
  • 2.
    DoorOrganizationforPetroleumInformationofKurdistan 1 ‫َشةكى‬‫ي‬‫ث‬ ‫نةوت‬ ‫شيكارى‬ ‫لة‬‫دكتؤرا‬ /‫عةلى‬ ‫محةد‬ ‫دكتؤرغالب‬‫ئةنجومةنى‬ ‫سروشتيةكانى‬ ‫سامانة‬ ‫ليذنةى‬ ‫ؤكى‬ ‫سةر‬ ‫و‬ ‫َمان‬‫ي‬‫سل‬ ‫َزطاى‬‫ي‬‫ثار‬‫ى‬ "‫َمة‬‫ي‬‫هةر‬ ‫ئةم‬ ‫ئةزموني‬ ‫نةوتدا‬ ‫َنان‬‫ي‬‫دةره‬ َ‫ل‬‫لةطة‬ ‫َت‬‫ي‬‫ئةكر‬ ‫َم‬‫ال‬‫بة‬ ‫كورتة‬ ‫َكي‬‫ي‬‫تةمةن‬‫كةميش‬ ‫زؤري‬ ‫َكي‬‫ي‬‫بايةخ‬ ‫َت‬‫ي‬‫هةب‬" ‫عةلى‬‫محةد‬‫دكتؤرغالب‬ ‫َم‬‫ال‬‫بة‬ ‫دذبةيةك‬ ‫دةستةواذةي‬ ‫دو‬ ، ‫طةزةراني‬ ‫خؤش‬ ‫يان‬ ‫مةرط‬ ، ‫ئاشتي‬ ‫يان‬ ‫شةر‬ ،‫نةوت‬ ‫َنان‬‫ي‬‫دةره‬ َ‫ل‬‫لةطة‬ ‫َمة‬‫ي‬‫هةر‬ ‫ئةم‬ ‫ئةزموني‬ ،‫دةستواذانة‬ ‫لةم‬ ‫طوزارشتة‬ ‫نةوت‬ ‫نة‬ ‫يان‬ ‫َت‬‫ي‬‫بمانةو‬ ‫َكي‬‫ي‬‫تةمةن‬ ‫َت‬‫ي‬‫ئةكر‬ ‫َم‬‫ال‬‫بة‬ ‫كورتة‬ ‫نةوتدا‬: ‫َم‬‫ي‬َ‫ل‬‫ب‬ ‫َت‬‫ي‬‫ئةمةو‬ ، ‫َت‬‫ي‬‫هةب‬ ‫زؤري‬ ‫َكي‬‫ي‬‫بايةخ‬ ‫كةميش‬ ‫هةراج‬ ‫كةمان‬ ‫سةرمايةية‬ ‫هةية‬ ‫كةممان‬ ‫َكي‬‫ي‬‫ئةزمون‬ ‫َمة‬‫ي‬‫ئ‬ ‫كة‬ ‫ثوضةي‬ ‫بيانوة‬ ‫بةو‬ ‫َت‬‫ي‬‫ناب‬ . ‫فرؤشبكةين‬ ‫لةبواري‬ ‫نةبووة‬ ‫لةبار‬ ‫و‬ ‫طونجاو‬ ‫َكي‬‫ي‬‫سياسةت‬ ‫كوردستاندا‬ ‫َمي‬‫ي‬‫لةهةر‬ ‫َستا‬‫ي‬‫تائ‬ ‫هةية‬ ‫ئةوةي‬ ‫هةنار‬ ‫بري‬ ، ‫ذمارةكان‬ ‫و‬ ‫ئامار‬ ‫نةوتدا‬، ‫َتةوة‬‫ي‬‫ناطر‬ ‫يةك‬ ‫طيرفانمان‬ ‫ثارةي‬ َ‫ل‬‫لةطة‬ ‫نةوت‬ ‫دةي‬ ‫ذياني‬ ‫و‬ ‫خؤشطوزةراني‬ ‫َوةي‬‫ي‬‫ضوارض‬ َ‫ل‬‫لةطة‬ ‫َمةش‬‫ي‬‫هةر‬ ‫ئةم‬ ‫نةوتي‬ ‫بري‬ ‫سةرمايةو‬ . ‫َتةوة‬‫ي‬‫ناطر‬ ‫يةك‬ ‫َطاكةماندا‬‫ل‬‫كؤمة‬ ‫َمة‬‫ي‬‫هةر‬ ‫لةم‬ ‫:نةوت‬ ‫َت‬‫ي‬َ‫ل‬‫ئة‬ ‫َمان‬‫ي‬‫ث‬ ‫نةوتدا‬ ‫لةبواري‬ ‫هةنوكةية‬ ‫سياسةتة‬ ‫ئةم‬ ‫دةرئةنجامي‬ ‫َران‬‫ي‬‫و‬ ‫و‬ ‫شةر‬ ‫لة‬ ‫طوزارشتة‬‫سياسةتة‬ ‫ئةم‬ ‫داهاتووي‬ ‫َت‬‫ي‬‫ئةكر‬ ‫َم‬‫ال‬‫بة‬ ، ‫بنياتنان‬ ‫مانةوةو‬ ‫نةك‬ ‫ي‬ ‫َت‬‫ي‬‫ئةتوان‬ ‫ئةوة‬ ‫دوبةي‬ ‫بة‬ ‫بكات‬ ‫َك‬‫ي‬‫بيابان‬ ‫َت‬‫ي‬‫بتوان‬ ‫نةوت‬ ‫ئةطةر‬ ‫َت‬‫ي‬‫بطر‬ ‫لةبةر‬ ‫تر‬ ‫َطايةكي‬‫ي‬‫ر‬ ‫َك‬‫ي‬‫زؤر‬ ‫كة‬ ‫َونةتةوةي‬‫ي‬‫ن‬ ‫طةشاوةي‬ ‫و‬ ‫َرين‬‫ي‬‫ز‬ ‫َوةيةكي‬‫ي‬‫ضوارض‬ ‫بة‬ ‫بكات‬ ‫كوردستانيش‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬ ‫َن‬‫ي‬‫بطةر‬ ‫ستراتيذييةكان‬ ‫َطا‬‫ي‬‫ر‬ ‫لة‬.‫َمة‬‫ي‬‫هةر‬ ‫ئةم‬ ‫بؤ‬ ‫َتةوة‬‫ي‬
  • 3.
    [Typethedocumenttitle] 2 "‫دوونياى‬ ‫نةوتى‬ ‫ئةوةى‬ ‫بةدةستةوةية‬ ‫بةدةستةوةية‬‫جيهانى‬" ،‫َك‬‫ي‬‫كار‬ ‫ئةنجامداني‬ ‫توانستي‬ ‫لة‬ ‫بريتية‬ ‫ووزة‬ ‫زانستيةوة‬ ‫و‬ ‫ئةكاديمي‬ ‫ِووي‬‫ر‬‫لة‬‫ب‬‫ضةن‬ ‫ؤ‬ ‫و‬ ‫جولة‬ ،‫طةرمي‬ ‫وزةي‬ ‫وةك‬ ‫دابةشكراوة‬ ‫َك‬‫ي‬‫جؤر‬‫و‬ِ‫ر‬ ‫و‬ ‫زة‬‫و‬‫وناكي‬‫و‬‫َت‬‫ي‬‫دةكر‬ ‫كة‬ . ‫وزة‬ .‫يةكدي‬ ‫سةر‬ ‫َتة‬‫ي‬‫ِدر‬‫ر‬‫بطؤ‬ ‫نة‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫َيةش‬‫ي‬‫ث‬ ‫بةو‬‫و‬ ‫وت‬‫غ‬‫وو‬ ‫لةو‬ ‫بريتين‬ ‫سروشتي‬ ‫ازي‬‫جا‬ ‫يةك‬ ‫تةنها‬ ‫كة‬ ‫زانةي‬‫ر‬ ‫َتةوة‬‫ي‬‫بب‬ ‫دووبارة‬ ‫َت‬‫ي‬‫ناكر‬ ‫و‬ ‫َنريت‬‫ي‬‫بةكاربه‬ ‫َت‬‫ي‬‫ئةتوانر‬َ‫ي‬‫بكر‬ ‫تازة‬ ‫َت‬‫ي‬‫ناتوانر‬ ‫واتا‬‫تةوة‬، ‫لة‬ ‫زياتر‬ ‫ئةوةشدا‬ َ‫ل‬‫لةطة‬65%‫كةواتة‬ ،‫سروشتية‬ ‫طازي‬ ‫و‬ ‫نةوت‬ ‫لةسةر‬ ‫دونيا‬ ‫وزةي‬ ‫نةوت‬ ‫َت‬‫ي‬‫بوتر‬ ‫َت‬‫ي‬‫ئةتوانر‬‫بر‬‫ي‬‫كة‬ ‫زةويدا‬ ‫لةسةر‬ ‫سروشتي‬ ‫مادةي‬ ‫طرنطترين‬ ‫لة‬ ‫تية‬ ‫و‬ ‫سةركي‬ ‫سةرضاوةيةكي‬‫د‬ ‫زانايةك‬ ‫وةك‬ ، ‫وزةية‬َ‫ي‬َ‫ل‬‫ة‬‫ت‬"‫لةشي‬ ‫بؤ‬ ‫طرنطة‬ ‫ضةن‬ ‫َن‬‫ي‬‫خو‬ ‫مرؤظ‬‫ئ‬‫مرؤظ‬ ‫ذياني‬ ‫بؤ‬ ‫طرنطة‬ ‫نةوت‬ ‫ةوةندةش‬"‫و‬ ‫وةزيري‬ ‫هةروةك‬ ،‫و‬‫ئة‬ ‫زةي‬‫مريكا‬ ‫دونيا‬ ‫نةوتي‬ ‫ئةوةي‬ ‫َت‬‫ي‬َ‫ل‬‫دة‬‫دون‬ ‫هةموو‬ ‫واية‬ ‫ئةوة‬ ‫وةك‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫بةدةستةوة‬ ‫ي‬‫يايي‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫بةدةستةوة‬"‫دةرد‬ ‫بؤ‬ ‫نةوتمان‬ ‫طرنطي‬ ‫ئةوةش‬ ،‫دونيادا‬ ‫لة‬ ‫ةخات‬. ‫سروشتى‬‫غازى‬‫و‬ ‫نةوت‬
  • 4.
    DoorOrganizationforPetroleumInformationofKurdistan 3 ‫جيهان‬ /‫َوز‬‫ل‬‫خة‬ ‫و‬‫سروشتى‬ ‫غازى‬ ‫و‬ ‫نةوت‬ ‫يةدةطى‬ ‫ووزة‬ ‫جؤرى‬ ‫يةدةط‬‫بةرميل‬ )‫مليؤن‬ ‫هةزار‬ ( ‫بةكاربردن‬‫ِؤذانة‬‫ر‬ ‫بةرميل‬ ‫/هةزار‬ ‫بةرهةم‬‫ِؤذانة‬‫ر‬ ‫بةرميل‬ ‫هةزار‬ / ‫نةوت‬ 1687.9 91331 86808 ‫سروشتى‬ ‫غازى‬ ()‫َجا‬‫ي‬‫س‬ ‫مةتر‬ ‫ترليؤن‬185.7 )‫ِؤذانة‬‫ر‬ /‫َجا‬‫ي‬‫س‬ ‫مةتر‬ ‫مليار‬ (3347.6 )‫ِؤذانة‬‫ر‬ /‫َجا‬‫ي‬‫س‬ ‫مةتر‬ ‫مليار‬ (3369.9 ‫َوز‬‫ل‬‫خة‬ (‫تةن‬ ‫مليؤن‬) 891531 3826.7 3881.4 ‫ِاست‬‫ر‬‫ناوة‬ ‫ِؤذهةالتى‬‫ر‬‫ئةمريكا‬ ‫ِاستى‬‫ر‬‫ناوة‬ ‫و‬ ‫باشور‬‫ئةمريكا‬ ‫باكورى‬‫ِاسيا‬‫ر‬‫ئؤ‬ ‫و‬ ‫ئةوروثا‬‫ئةفريقا‬‫ئا‬‫سيا‬‫و‬‫َمن‬‫ي‬‫ه‬ ‫زةرياى‬ ‫جيها‬‫بةذمارة‬‫َوز‬‫ل‬‫خة‬‫و‬‫سروشتى‬‫غازى‬‫و‬‫نةوت‬‫ن؛‬ 48% 19% 14% 9% 8% 2% ‫جيهان‬ ‫ناوضةكانى‬ ‫َى‬‫ي‬‫بةث‬ ‫نةوت‬ ‫يةدةطى‬ 43% 31% 8% 8% 6% 4% ‫جيهان‬ ‫ناوضةكانى‬ ‫َى‬‫ي‬‫بةث‬ ‫غاز‬ ‫يةدةطى‬ 35% 32% 27% 4% 2% ‫جيهان‬ ‫ناوضةكانى‬ ‫َى‬‫ي‬‫بةث‬ ‫خةلوز‬ ‫يةدةطى‬
  • 5.
    [Typethedocumenttitle] 4 ‫َمى‬‫ي‬‫هةر‬ ‫سروشتى‬‫غازى‬‫و‬‫نةوت‬ ‫َراق‬‫ي‬‫ع‬‫و‬‫كوردستان‬ "‫يةدةطى‬‫َطيرى‬‫ي‬‫ناج‬ ‫َمى‬‫ي‬‫هةر‬ ‫نةوتى‬ ‫نزيكةى‬‫كوردستان‬80 ‫بةرميلة‬ ‫مليار‬" َ‫ي‬‫راثؤرتي(ئؤث‬ ‫تازةترين‬ ‫َي‬‫ي‬‫بةث‬( ‫لة‬ ‫زياتر‬ ‫خاوةني‬ ‫َراق‬‫ي‬‫ع‬ )‫ك‬150‫مليا‬ )‫نةوتي‬ ‫بةرميل‬ ‫رد‬ ‫و‬ ‫َطيرة‬‫ي‬‫ج‬ ‫يةدةكي‬‫زياتر‬( ‫لة‬300‫يةدةط‬ ‫بةرميل‬ ‫مليارد‬ )‫َطير‬‫ي‬‫ناج‬ ‫ي‬‫ئةمةش‬ ، ‫هةية‬ ‫ي‬ ‫يةدةط‬ ‫دوةم‬ ‫بة‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫َراق‬‫ي‬‫ع‬ ‫وادةكات‬‫لة‬ ‫جيهان‬ ‫ي‬‫ئةوةي‬ ‫لةبةر‬ ، ‫سعودية‬ ‫َتي‬‫ال‬‫و‬ ‫دوايي‬ ( ‫لة‬ ‫زياتر‬ ‫خاوةني‬ ‫َراق‬‫ي‬‫ع‬ ‫لة‬ ‫َكة‬‫ي‬‫بةش‬ ‫كوردستانيش‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬50‫نةوتي‬ ‫بةرميل‬ ‫مليار‬ ) ( ‫لة‬ ‫زياتر‬ ‫َطيريشي‬‫ي‬‫ناج‬ ‫يةدةكي‬ ‫يةدةطةو‬80( ‫هةروةها‬ ‫بةرميلة‬ ‫مليار‬ )8‫بؤ‬10‫ترلي‬ )‫ؤن‬ ‫س‬ ‫مةتر‬‫َجار‬‫ي‬‫غ‬‫يةدةط‬ ‫سروشتي‬ ‫ازي‬‫ك‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬ ‫كة‬ ‫وادةكات‬ ‫ئةوةش‬ ، ‫هةية‬ ‫ي‬‫وردستا‬‫ن‬ ِ‫ر‬ ‫لة‬ِ‫ر‬‫لة‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫جيهان‬ ‫َتاني‬‫ال‬‫و‬ ‫هةشتةمي‬ ‫يزي‬‫غ‬ ‫و‬ ‫نةوت‬ ‫يةدةكي‬ ‫ووي‬. ‫ازةوة‬ ‫يةدةط‬ ‫ئةو‬ ‫طرنطي‬: ‫ضية‬ ‫ة‬ ‫د‬ ‫َمان‬‫ي‬‫ث‬ ‫سةرةوة‬ ‫ئامارانةي‬ ‫ئةو‬‫ك‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬ ‫و‬ ‫بةطشتي‬ ‫َراق‬‫ي‬‫ع‬ ‫َت‬‫ي‬َ‫ل‬‫ة‬‫لةن‬ ‫وردستانيش‬‫َويدا‬‫ي‬ ‫د‬‫ةتو‬‫ا‬‫و‬ ‫جيهان‬ ‫َزةكاني‬‫ي‬‫زله‬ ‫َتة‬‫ال‬‫و‬ ‫لة‬ ‫َك‬‫ي‬‫زؤر‬ ‫بؤ‬ ‫وزة‬ ‫سةرضاوةي‬ ‫بة‬ ‫ببن‬ ‫َت‬‫ي‬‫نر‬‫ةك‬ ‫ئة‬‫ئةوروثا‬ ‫َتاني‬‫ال‬‫و‬ ‫َكاو‬‫ي‬‫مةر‬ِ‫ر‬‫لة‬ ‫وادةكات‬ ‫ئةوةش‬ ،‫و‬ ‫َراق‬‫ي‬‫ع‬ ‫طرنطي‬ ‫ستراتيذيةوة‬ ‫ووي‬ ‫َتان‬‫ال‬‫و‬ ‫لة‬ ‫َك‬‫ي‬‫زؤر‬ ‫و‬ ‫َت‬‫ي‬‫بطير‬ ‫لةبةرضاو‬ ‫هةميشة‬ ‫دونيادا‬ ‫لة‬ ‫كوردستان‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬ ‫هةريةك‬ ‫َت‬‫ي‬‫ئةب‬ ‫بؤية‬ ‫َت‬‫ي‬‫هةب‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫و‬ ‫َراق‬‫ي‬‫ع‬ َ‫ل‬‫لةطة‬ ‫ثةيوةنديان‬ ‫َبدةن‬‫ل‬‫هةو‬َ‫ي‬‫هةر‬ ‫لة‬‫م‬ ‫َوةية‬‫ي‬‫بةش‬ ‫َراقيش‬‫ي‬‫ع‬ ‫و‬‫ستراتي‬ ‫ك‬‫مام‬ ‫َزانانة‬‫ي‬‫ل‬ ‫ذيانةو‬‫ة‬‫هةيان‬ ‫كة‬ ‫بكةن‬ ‫وزةيةوة‬ ‫بةو‬ ‫َة‬‫ل‬‫و‬ ‫ة‬ ‫و‬ ‫َت‬‫ي‬‫بةركةو‬ ‫سوديان‬ ‫زؤرترين‬ ‫بؤئةوةي‬ ‫َنن‬‫ي‬‫به‬ ‫بةكاري‬ ‫سياسي‬ ‫َكي‬‫ي‬‫كارت‬ ‫وةك‬ . ‫بكان‬ ‫نةتةوةيان‬ ‫َو‬‫ي‬‫ن‬ ‫ثشتطيري‬ ‫كة‬ ‫َت‬‫ي‬‫هةب‬ ‫دؤستيان‬ ‫زؤرترين‬
  • 6.
    DoorOrganizationforPetroleumInformationofKurdistan 5 "‫كوردستان‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬ ‫كؤتا‬‫َت‬‫ال‬‫و‬‫د‬‫َت‬‫ي‬‫ةب‬ ‫َدا‬‫ي‬‫ت‬ ‫نةوتي‬‫يةدةطي‬ ‫د‬ ‫تةواو‬‫َت‬‫ي‬‫ةب‬" ‫وةك‬ ‫َكي‬‫ي‬‫َت‬‫ال‬‫و‬ ‫بؤنمونة‬( ‫بة‬ ‫َويستي‬‫ي‬‫ث‬ ‫رؤذانة‬ ‫َستادا‬‫ي‬‫ئ‬ ‫لة‬ ‫ئةمريكا‬ ‫و‬10‫تا‬13‫مليؤن‬ ) ،‫هةية‬ ‫نةوت‬ ‫بةرميل‬‫سةرضاوة‬ ‫ئيستاش‬‫و‬ ‫ي‬‫و‬‫زةي‬‫وةك‬ ‫َكي‬‫ي‬‫َت‬‫ال‬‫و‬ ‫ضةن‬ ‫ئةمريكا‬ ‫ضةن‬ ‫و‬ ‫سعودية‬ ‫و‬ ‫مةكسيك‬ ‫و‬ ‫كةنةدا‬ (‫د‬‫بة‬ )‫ئةفريقاية‬ ‫و‬ ‫التين‬ ‫ئةمريكايي‬ ‫َكي‬‫ي‬‫َت‬‫ال‬‫و‬ َ‫ي‬‫هةند‬ ‫نةوتي‬ ‫يةدةكي‬ ‫َينةوةكانيش‬‫ل‬‫َكؤ‬‫ي‬‫ل‬ ‫َي‬‫ي‬‫ث‬‫ئةمريك‬ ‫ئةفريقاو‬ ‫َتانةي‬‫ال‬‫لةوو‬ ‫ك‬‫ا‬‫ي‬ ‫ك‬ ‫مةكسيكيش‬ ‫تةنانةت‬ ‫و‬ ‫التين‬‫َي‬‫ل‬‫تاسا‬ ‫ئةمريكان‬ ‫وزةي‬ ‫سةرضاوةي‬ ‫َستا‬‫ي‬‫ئ‬ ‫ة‬ (2025‫خؤش‬ ‫بؤ‬ ‫و‬ ‫َت‬‫ي‬‫ئةب‬ ‫)تةواو‬‫وو‬ ‫هاوردةكردني‬ ‫بة‬ ‫َويستيان‬‫ي‬‫ث‬ ‫يان‬‫خ‬ . ‫َت‬‫ي‬‫ئةب‬ ‫زة‬‫ؤ‬ ( ‫َي‬‫ل‬‫سا‬ ‫بة‬ ‫بطةين‬ ‫ئةطةر‬2025( ‫لة‬ ‫زياتر‬ ‫بة‬ ‫َويستي‬‫ي‬‫ث‬ ‫رؤذنة‬ ‫ئةمريكا‬ )20‫مليؤن‬ ) ‫بةرميل‬‫لة‬ ‫تةنها‬ ‫ِةش‬‫ر‬‫ب‬ ‫ئةو‬ ‫و‬ ‫هةية‬ ‫نةوت‬‫ضةن‬ ‫و‬‫د‬َ‫ي‬‫ث‬ ‫و‬ ‫ناخات‬ ‫دةست‬ ‫َتة‬‫ال‬‫و‬‫ويست‬‫ي‬ ‫َت‬‫ي‬‫ئةب‬ ‫كةنداو‬ ‫َتاني‬‫ال‬‫و‬ ‫كة‬ ‫بخات‬ ‫دةست‬ ‫َوة‬‫ي‬‫ل‬ ‫وزةي‬ ‫ئةوةي‬ ‫بؤ‬ ‫َت‬‫ي‬‫ترئةب‬ ‫بةسةرضاوةي‬ ‫لة‬ ‫زياتر‬ ‫َمةوة‬‫ي‬‫هةر‬ ‫و‬ ‫َراق‬‫ي‬‫بةع‬ ‫كةنداو‬ ‫َتاني‬‫ال‬‫و‬ ‫،ضونكة‬65%‫وطازي‬ ‫نةوت‬ ‫يةدةكي‬ ‫ه‬ ‫َدايةو‬‫ي‬‫ت‬ ‫دونيايي‬ ‫سروشتي‬‫كةيةدةط‬ ‫َت‬‫ي‬‫دةب‬ ‫َت‬‫ال‬‫و‬ ‫ئاخرين‬ ‫كوردستانيش‬ ‫َمي‬‫ي‬‫ةر‬‫ي‬ ‫تةواو‬ ‫َدا‬‫ي‬‫ت‬ ‫نةوتي‬‫بةمان‬ ،‫َت‬‫ي‬‫ئةب‬‫د‬ ‫َت‬‫ال‬‫و‬ ‫كؤتا‬ ‫كوردستان‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬ ‫تر‬ ‫ايةكي‬‫ةب‬‫ضاوي‬ ‫َت‬‫ي‬ ‫ِويي‬‫ر‬‫لة‬ ‫ئةوةش‬ ‫طاز‬ ‫نةوت‬ ‫وزةي‬ ‫خستني‬ ‫دةست‬ ‫بؤ‬ ‫َت‬‫ي‬‫البض‬ ‫لةسةر‬ ‫َتاني‬‫ال‬‫و‬ ‫دة‬ ‫كوردستان‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬ ‫طرنطي‬ ‫ستراتيذيةوة‬‫غ‬ ‫و‬ ‫نةوت‬ ‫َت‬‫ي‬َ‫ل‬‫ئة‬ ‫َمان‬‫ي‬‫ث‬ ‫و‬ ‫رئةخات‬‫ا‬‫ز‬ ‫كوردستان‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬ ‫بؤ‬ ‫باشبن‬ ‫و‬ ‫َز‬‫ي‬‫بةه‬ ‫فشاري‬ ‫َكي‬‫ي‬‫كارت‬ ‫ئةتوانن‬َ‫ي‬‫تابتوان‬ ‫و‬‫ت‬ ‫َطيرترب‬‫ي‬‫ج‬ ‫ناوضةكةدا‬ ‫لة‬ ‫خؤي‬ ‫سةنطي‬ ‫و‬ ‫بكات‬ ‫زياتر‬ ‫خؤي‬ ‫دؤستةكاني‬‫ه‬ ، ‫كات‬‫ةربؤية‬ ‫د‬ ‫كوردستان‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬،‫وزةكةيةوة‬ ‫و‬ ‫نةوت‬ ‫بة‬ ‫َةكردني‬‫ل‬‫مامة‬ ‫لة‬ ‫َت‬‫ي‬‫هوشيارب‬ ‫زياتر‬ ‫َت‬‫ي‬‫ةب‬ . ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫َتيانيشي‬‫ال‬‫هاو‬ ‫خؤشطوزةراني‬ ‫و‬ ‫سةربةخؤي‬ ‫َني‬‫ي‬‫هةو‬ ‫ئةتوانن‬ ‫ضونكة‬
  • 7.
    [Typethedocumenttitle] 6 ‫بةذمارة‬‫َوز‬‫ل‬‫خة‬‫و‬‫سروشتى‬‫غازى‬ ‫و‬‫نةوت‬‫كوردستان؛‬‫َمى‬‫ي‬‫هةر‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫سروشتى‬‫غازى‬ ‫يةدةطى‬ )‫َجا‬‫ي‬‫س‬ ‫مةتر‬ ‫(ترليؤن‬ ‫يةدةطى‬‫نةوتى‬‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ (‫بةرميل‬ ‫مليار‬) ‫هةناردةى‬‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫سروشتى‬ ‫غازى‬ ‫توركيا‬ ‫بؤ‬(‫مليا‬‫ر‬)‫َجا‬‫ي‬‫س‬ ‫مةتر‬ ‫هةناردةى‬‫نةوتى‬‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫توركيا‬ ‫بؤ‬2016(‫ِؤذانة‬‫ر‬ /‫بةرميل‬ ‫مليؤن‬) 97% 3% ‫جيهان‬ ‫والتانى‬ ‫لةضاو‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫نةوتى‬ ‫يةدةطى‬
  • 8.
    DoorOrganizationforPetroleumInformationofKurdistan 7 ‫سامانة‬ ‫وةزارةتي‬ ‫َمدا‬‫ي‬‫هةر‬‫نةوتي‬ ‫سياسةتي‬ ‫لة‬ ‫هةية‬ ‫ئةوةي‬ ‫رابردودا‬ ‫لةدةيةيي‬ ( ‫بة‬ ‫دابةشكردوة‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬ ‫سروشتيةكان‬57( َ‫ل‬‫،لةطة‬ ‫نةوتيةوة‬ ‫)بلؤكي‬25)‫كؤمثانياييةكي‬ ‫ئةو‬ ‫َم‬‫ال‬‫بة‬ ، ‫كردوة‬ ‫َبةستي‬‫ي‬‫طر‬ ‫نةوت‬ ‫طواستنةوةي‬ ‫و‬ ‫َنان‬‫ي‬‫دةره‬ ‫و‬ ‫طةران‬ ‫بؤ‬ ‫بياني‬ ‫زةبةالحي‬ َ‫ي‬‫تائ‬ ‫َبةستانة‬‫ي‬‫طر‬‫واتا‬ ‫(ثشكدار)بوو‬ ‫َبةستي‬‫ي‬‫طر‬ ‫ستا‬(production sharing agreemenet. ‫خزمةتطوزارية‬ ‫كة‬ ‫َت‬‫ي‬‫نةب‬ ‫َبةستانة‬‫ي‬‫طر‬ ‫لةو‬ ‫َك‬‫ي‬‫جطةلةيةك‬ ) ‫(ث‬ ‫َبةستي‬‫ي‬‫طر‬ ‫لةضوارضيوةي‬‫نةوتي‬ ‫داهاتي‬ ‫لة‬ ‫شةريكي‬ ‫َتة‬‫ي‬‫دةب‬ ‫كؤمثانيا‬ ‫)خاوةني‬ ‫شكداردا‬ ‫َبةستي‬‫ي‬‫طر‬ ‫لة‬ ‫َم‬‫ال‬‫بة‬ ، ‫بلؤكةدا‬ ‫ئةو‬،‫نية‬ ‫بوني‬ ‫شةريكي‬ ‫خزمةتطوزاريدا‬‫لة‬ ‫هةروةها‬ ( ‫َذةي‬‫ي‬‫ر‬ ‫ثشكداردا‬ ‫َبةستي‬‫ي‬‫طر‬15%‫خاوةني‬ ‫بؤ‬ ‫َنراوةكة‬‫ي‬‫دةره‬ ‫نةوتة‬ ‫داهاتي‬ ‫ي‬ ) ‫لة‬ ‫زياتر‬ ‫وة‬ ‫كؤمثانياكةية‬55%‫كةسةرفي‬ ‫ثارةيةيي‬ ‫ئةو‬ ‫بري‬‫كرد‬‫لةو‬ ‫و‬ ‫ئةبات‬ ‫بؤخؤي‬ ‫وة‬ ‫د‬ ‫كة‬ ‫نةوتةي‬َ‫ي‬‫دةه‬ ‫بةدةست‬ ‫خؤي‬ ‫سةرفكراوةكةي‬ ‫ثارة‬ ‫ئةوكاتةي‬ ‫تا‬ ‫َت‬‫ي‬‫ةيفرؤش‬‫َت‬‫ي‬‫ن‬‫ةوة‬ ‫د‬ ‫شةريكي‬ ‫هةربة‬ ‫دواتريش‬.‫َتةوة‬‫ي‬‫َن‬‫ي‬‫ةم‬ ‫َتي‬‫ال‬‫هاو‬ ‫نةك‬ ‫خاوةنةكةيةتي‬ ‫و‬ ‫كؤمثانيا‬ ‫يةكةم‬ ‫مةندي‬ ‫سود‬ ‫َبةستةدا‬‫ي‬‫طر‬ ‫جؤرة‬ ‫لةم‬ ‫بةواتا‬ ‫َضةوان‬‫ي‬‫ث‬ ‫كوردستان‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬ ‫َةشدا‬‫ل‬‫خا‬ ‫،لةو‬‫َبةستةكاني‬‫ي‬‫طر‬ ‫َراق‬‫ي‬‫ع‬ ‫ضونكة‬ ‫َراقة‬‫ي‬‫ع‬ ‫ةي‬ .‫ثشكدار‬ ‫نةك‬ ‫خزمةتطوزراية‬ ‫كوردستان‬‫َمى‬‫ي‬‫هةر‬‫نةوتى‬ ‫سياسةتى‬ )‫بةنمونة‬‫َبةستةكان‬‫ي‬‫(طر‬ "‫َبةس‬‫ي‬‫طر‬ ‫ئةو‬‫تانةى‬ ‫كؤمثانيا‬ َ‫ل‬‫لةطة‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫نةوتيةكانى‬‫كردووة‬ (‫ثشكدارة‬)‫و‬ ‫س‬‫جؤرة‬ ‫ئةم‬ ‫روشتى‬ ،‫واية‬ ‫َبةستةش‬‫ي‬‫طر‬ ‫كؤمثاني‬‫دةكات‬ ‫قازانج‬ ‫ا‬‫نة‬ ‫حكومةت‬"
  • 9.
    [Typethedocumenttitle] 8 "32‫دؤالر‬ ‫مليار‬‫لة‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫نةوتى‬‫داهاتى‬ ،‫نية‬ ‫ديار‬‫ثارةى‬ ‫كة‬ ‫فر‬‫ؤ‬‫نةوتى‬ ‫شراوى‬ ‫لة‬ ‫َمة‬‫ي‬‫هةر‬2007‫تا‬ ‫وة‬ 2014 ‫د‬ ‫بؤية‬‫كؤكردنةوةي‬ ‫نةك‬ ‫بووة‬ ‫بةهةدةردان‬ ‫زياتر‬ ‫َستا‬‫ي‬‫تائ‬ ‫َبةستانة‬‫ي‬‫طر‬ ‫ئةو‬ ‫َت‬‫ي‬‫بوتر‬ ‫َت‬‫ي‬‫ةكر‬ ( ‫نؤفةمبةري‬ ‫داتايي‬ ‫َي‬‫ي‬‫بةث‬ ‫ضونكة‬ ، ‫َتيان‬‫ال‬‫هاو‬ ‫خؤشطوزةراني‬ ‫و‬ ‫داهات‬2014‫سامانة‬ ) ‫َوك‬‫ال‬‫ب‬ ‫وةزارةتةكة‬ ‫َثةري‬‫ل‬‫ما‬ ‫كةلة‬ ‫سروشتيةكان‬( ‫َي‬‫ل‬‫سا‬ ‫لة‬ ‫راوةتةوة‬2007‫َي‬‫ل‬‫سا‬ ‫تاكؤتايي‬ ) (2014( ‫بري‬ )263‫َي‬‫ي‬‫بةث‬ ‫ثارةكةشي‬ ‫بري‬ ‫كة‬ ‫َنراوة‬‫ي‬‫دةره‬ ‫نةوت‬ ‫بةرميل‬ ‫)مليؤن‬ ( ‫دةكاتة‬ ‫كردوومة‬ ‫راثؤرتة‬ ‫ئةو‬ ‫بؤ‬ ‫كة‬ ‫من‬ ‫شيكاريةكي‬23ِ‫ر‬‫ب‬ ‫ئةو‬ ، ‫دؤالر‬ ‫)مليارد‬‫بوجةي‬ ‫ةش‬ ‫هةنا‬‫ر‬‫ئ‬ ‫َي‬‫ي‬‫ث‬ ‫َراقةوة‬‫ي‬‫ع‬ ‫لة‬ ‫كوردستان‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬ ‫كة‬ ‫ئةكات‬ َ‫ل‬‫دوسا‬ ‫كراويي‬ ‫دة‬‫ياخود‬ ‫َت‬‫ي‬‫ةدر‬ ‫،ئاخؤ‬ ‫ئةوةية‬ ‫ثرسيار‬ ‫َم‬‫ال‬‫،بة‬ ‫ئةكات‬ ‫كوردستان‬ ‫َمي‬‫ي‬‫هةر‬ ‫فةرمانبةراني‬ ‫َي‬‫ل‬‫ضوارسا‬ ‫موضةي‬ ‫و‬ ‫شةو‬ ‫َمة‬‫ي‬‫هةر‬ ‫ئةم‬ ‫خؤراني‬ ‫موضة‬ ‫وا‬ ‫َخا‬‫ي‬‫كو‬ ‫بة‬ ‫بوة‬ ‫َي‬‫ي‬‫ث‬ ‫َي‬‫ي‬‫ك‬ ‫َيةو‬‫ي‬‫ك‬ ‫الي‬ ‫داهاتة‬ ‫ثارةو‬ ‫ئةو‬ ‫بةر‬ ‫ضؤناية‬ ‫؟‬ ‫َةكانيان‬‫ل‬‫مندا‬ ‫و‬ ‫خؤيا‬ ‫ذياني‬ ‫َوي‬‫ي‬‫بذ‬ ‫بؤ‬ ‫ئةكةنةوة‬ ‫شةقامةكان‬ ‫لةسةر‬ ‫رؤذ‬‫ث‬‫رس‬ ‫لةوالوة‬ ‫دارايش‬ ‫قةيراني‬ ‫و‬ ‫ئةكةن‬ ‫نةوتدا‬ ‫داهاتي‬ ‫ناو‬ ‫لة‬ ‫مةلة‬ ‫َة‬‫ل‬‫با‬ ‫َمة‬‫ي‬‫هةر‬ ‫ئةم‬ ‫حزبةكاني‬ ‫و‬ ( ‫َك‬‫ي‬َ‫ل‬‫سا‬ ‫هةمو‬ ‫كةنداو‬ ‫َتاني‬‫ال‬‫و‬ ‫بؤضي‬ ‫؟‬ ‫َضنيوين‬‫ل‬‫َهة‬‫ي‬‫ث‬ ‫تةنطي‬10%‫نةوت‬ ‫داهاتي‬ ‫)ي‬ ‫ماف‬ ‫و‬ ‫َن‬‫ي‬‫دةطوش‬ ‫داهاتومان‬ ‫و‬ ‫َستا‬‫ي‬‫ئ‬ ‫نةوةي‬ ‫َني‬‫ي‬‫خو‬ ‫َمةش‬‫ي‬‫ئ‬ ‫داهاتوو‬ ‫نةوةي‬ ‫بؤ‬ ‫َدةطرن‬‫ل‬‫هة‬ ‫داهاتيا‬ ‫و‬‫فرؤش‬ ‫هةراج‬ ‫ن‬‫؟‬ ‫ئةكةين‬ ‫نؤ‬ ‫راثؤرتي‬ ‫َي‬‫ي‬‫هةربةث‬‫ظ‬( ‫ةمبةري‬2014‫لة‬ ‫كةمتر‬ ‫سروشتيةكان‬ ‫سامانة‬ ‫وةزارةتي‬ ‫)ي‬60% ‫ئةركي‬ ‫و‬ ‫َت‬‫ي‬‫بةكارد‬ ‫لؤجستي‬ ‫كاري‬ ‫بؤ‬ ‫زؤربةيان‬ ‫وة‬ ‫َمةو‬‫ي‬‫هةر‬ ‫ناوخؤي‬ ‫كاري‬ ‫دةستي‬ ‫نةسياسةتي‬ ‫و‬ ‫ئةبين‬ ‫نةوت‬ ‫َناني‬‫ي‬‫دةره‬ ‫َري‬‫ي‬‫نةف‬ ‫َمة‬‫ي‬‫ئ‬ ‫واتا‬ ‫،ئةوةش‬ ‫َردراوة‬‫ي‬‫َنةسث‬‫ي‬‫ث‬ ‫طرنطيان‬ ‫س‬‫لة‬ ‫زياتر‬ ‫كارةش‬ ‫دةستي‬ ‫َذة‬‫ي‬‫ر‬ ‫،لةو‬ ‫َت‬‫ي‬‫ئةب‬ ‫ةربةخؤمان‬40%‫وة‬ ‫ترة‬ ‫َتاني‬‫ال‬‫و‬ ‫َكي‬‫ل‬‫خة‬ ‫دراوةتة‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫وةزةي‬ ‫كةرتي‬ ‫طرنطةكاني‬ ‫اليةنة‬ ‫و‬ ‫َن‬‫ي‬‫بةكارد‬ ‫هونةري‬ ‫و‬ ‫تةكنيكي‬ ‫بؤكاري‬ ‫ئةوكةرتة‬ ‫داهاتي‬ ‫َكي‬‫ي‬‫زؤر‬ ‫َكي‬‫ي‬‫بةش‬ ‫.ئةوةش‬ ‫ناوخؤي‬ ‫نةك‬ ‫بياني‬ ‫كاري‬ ‫دةستي‬ ‫دةست‬ ‫بياني‬ ‫َتاني‬‫ال‬‫و‬ ‫دةست‬ ‫ئةداتةوة‬. ‫نابن‬ ‫مةند‬ ‫سود‬ ‫َي‬‫ي‬‫ل‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫دانيشتواني‬ ‫و‬
  • 10.
    DoorOrganizationforPetroleumInformationofKurdistan 9 ‫ئةو‬ ‫َى‬‫ي‬‫بةث‬ ‫خؤى‬‫بةووتةى‬ ‫و‬ ‫بآلويكردةوة‬ ‫سروشتيةكان‬ ‫سامانة‬ ‫وةزارةتى‬ ‫هاوبةش؛‬ ‫َبةستى‬‫ي‬‫كر‬ ‫نمونةى‬ ‫دةكات‬ ‫نةوت‬ ‫كؤمثانياكانى‬ َ‫ل‬‫لةطة‬ ‫َة‬‫ل‬‫مامة‬ ‫َبةستة‬‫ي‬‫طر‬ ‫حكومةت‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫َبةستة‬‫ي‬‫طر‬ ‫جؤرة‬ ‫ئةم‬ ‫َى‬‫ي‬‫بةث‬ ‫و‬ ‫جيهان‬ ‫لة‬ ‫نةوت‬ ‫َبةستةكانى‬‫ي‬‫طؤر‬ ‫لة‬ ‫َكة‬‫ي‬‫جؤر‬ ‫بةهاوبةشى‬ ‫َوةدةبةن‬‫ي‬ِ‫ر‬‫بة‬ ‫نةوتيةكة‬ ‫َطةكة‬‫ل‬‫كي‬ ‫َكةوة‬‫ي‬‫ث‬ ‫نةوتيةكة‬ ‫كؤمثانيا‬ ‫و‬،‫بةآلم‬ ‫نةوتةكة‬ ‫ئةطةر‬ ‫بةآلم‬ ،‫نةوتةكة‬ ‫دؤزينةوةى‬ ‫تا‬ ‫ئةستؤ‬ ‫َتة‬‫ي‬‫ناطر‬ ‫دارايى‬ ‫ِيسكى‬‫ر‬ ‫حكومةت‬ .‫َتةوة‬‫ي‬‫وةردةطر‬ ‫هاتوو‬ ‫بةرهةم‬ ‫نةوتى‬ ‫لةسةر‬ ‫َضوون‬‫ي‬‫ت‬ ‫ئةوا‬ ‫دؤزرايةوة‬ ‫هاوبةش‬ ‫َبةستى‬‫ي‬‫طر‬ ‫كؤمثانيا‬ ‫قازانجى‬ ‫و‬ ‫َضوو‬‫ي‬‫ت‬ ‫نةوتةيةكانى‬/‫َم‬‫ي‬‫هةر‬2014$ ‫كؤمثانيا‬ ‫و‬ ‫َمى‬‫ي‬‫هةر‬ ‫حكومةتى‬ ‫َبةستةكةى‬‫ي‬‫طر‬ ‫لة‬ ‫لةسةدا‬ ‫نةوت‬ ‫كاركةرةكانى‬10‫و‬ ‫َكانة‬‫ل‬‫مو‬ ‫داهاتى‬ ‫لةسةدا‬4.8‫شرينى‬ ‫و‬ ‫كؤمةآليةتيةكان‬ ‫سودة‬ ‫ى‬ ‫بةنايارى‬ ‫َبةستةكان‬‫ي‬‫طر‬‫ضؤن‬ ‫َت‬‫ي‬‫نازانر‬ ‫و‬ ‫ماوةتةوة‬ ‫خةرجكراوة‬ ‫ضؤن‬ ‫و‬ ‫وةرطيراوة‬
  • 11.
    [Typethedocumenttitle] 10 "‫ب‬‫حكومةتي‬ ‫ؤئةوةي‬‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫شةفافة‬ ‫َت‬‫ي‬‫َن‬‫ي‬‫بيسةلم‬‫د‬‫َت‬‫ي‬‫ةب‬ ِ‫ر‬‫لة‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫ئةندام‬َ‫ي‬‫ك‬‫خراوي‬ ‫شةفافيةت‬ ‫بؤ‬ ‫َةتي‬‫ل‬‫َودةو‬‫ي‬‫ن‬" ‫دةكات‬‫دةربازمان‬‫َطايانةى‬‫ي‬ِ‫ر‬‫ئةو‬ ‫نةوت‬‫نةطبةتى‬‫لة‬ ِ‫ر‬ ‫نةك‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫نانةوةي‬ ‫بونيات‬ ‫و‬ ‫خؤشبةخي‬ ‫كليلي‬ ‫نةوت‬ ‫بؤئةوةي‬ ‫َت‬‫ي‬‫ضيبكر‬‫ة‬‫و‬ ‫زالةت‬ ، ‫نةخؤشي‬ ‫و‬ ‫رةشي‬ ‫ضارة‬َ‫ي‬‫ث‬،‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫شةفاف‬ ‫داهاتةكةي‬ ‫َت‬‫ي‬‫دةب‬ ‫َك‬‫ي‬‫شت‬ ‫هةموو‬ ‫ش‬‫داها‬ ‫وتا‬‫تي‬ ‫ناو‬ ‫َتة‬‫ي‬‫بخر‬ ‫َتةوة‬‫ي‬‫كؤبكر‬ ‫نةوت‬‫و‬ ‫َكةوة‬‫ي‬‫سندوق‬‫نةك‬ ‫بكات‬ ‫سندوقة‬ ‫ئةو‬ ‫َري‬‫ي‬‫ضاود‬ ‫ثةرلةمان‬ ‫وة‬ ، ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫حكومةتي‬ِ‫ر‬‫َة‬‫ل‬‫جو‬ ‫ئاطاداري‬ ‫َتيةك‬‫ال‬‫هاو‬ ‫هةموو‬ ‫ؤذانة‬‫ى‬ِ‫ر‬‫ب‬ ‫و‬ ‫نرخ‬‫نةوت‬ ‫داهاتي‬ ‫و‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬،‫ب‬‫حكومةتي‬ ‫ؤئةوةي‬َ‫ي‬‫بيسةلم‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ِ‫ر‬ ‫لة‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫ئةندام‬ ‫َت‬‫ي‬‫ئةب‬ ‫شةفافة‬ ‫كة‬ ‫َت‬‫ي‬‫ن‬َ‫ي‬‫ك‬‫خراوي‬ ِ‫ر‬ ‫َنة‬‫ال‬‫سا‬ ‫كة‬ ‫شةفافيةت‬ ‫بؤ‬ ‫َةتي‬‫ل‬‫َودةو‬‫ي‬‫ن‬ِ‫ر‬‫ب‬ ‫لةسةر‬ ‫دةكاتةوة‬ ‫َو‬‫ال‬‫ب‬ ‫خؤي‬ ‫اثؤرتي‬‫دةر‬ ‫ي‬‫َناني‬‫ي‬‫ه‬ ‫فرؤشتن‬ ‫َتي‬‫ي‬‫ضؤن‬ ‫و‬ ‫نرخ‬ ‫و‬ ‫نةوت‬. ‫داهاتةكةشي‬ ‫و‬ ِ‫ر‬‫طؤ‬‫و‬ ‫حكومةت‬ ‫بةسودي‬ ‫ئةوةي‬ ‫بؤ‬ ‫كردويةتي‬ ‫كة‬ ‫َبةستانةي‬‫ي‬‫طر‬ ‫لةو‬ ‫َك‬‫ي‬‫بةند‬ ‫ضةن‬ ‫يني‬ َ‫ال‬‫هاو‬‫تياني‬‫زيانيان‬ ‫نةك‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫كؤتايي‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬‫وة‬ ،‫بؤ‬‫َت‬‫ي‬‫ئةكر‬ ‫َبةست‬‫ي‬‫طر‬ ‫ضي‬ ‫ال‬ ‫لةمةو‬ ‫َو‬‫ي‬‫بةش‬‫و‬ ‫ثشكداري‬ ‫نةك‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫خزمةتطوزاري‬ ‫ةي‬‫بةكار‬ ‫سةرضاوةيةك‬ ‫وةك‬ ‫نةوت‬ ‫داهاتي‬ َ‫ي‬‫َنر‬‫ي‬‫به‬‫ثيشةسازي‬ ‫وةك‬ ‫تر‬ ‫َكتةرةكاني‬‫ي‬‫س‬ ‫بوذاندنةوةي‬ ‫بؤ‬ ‫ت‬،َ‫ل‬‫،كشتوكا‬ ‫بازرطاني‬... ‫هتد‬ ‫و‬ ‫نةوت‬ ‫كة‬ ‫كارطانةي‬ ‫ئةو‬ ‫َت‬‫ي‬‫بكر‬ ‫دروست‬ ‫ثيشةسازي‬ ‫كارطةيةيكي‬ ‫ضةن‬ ‫َت‬‫ي‬‫َبدر‬‫ل‬‫هةو‬ ‫ئةوةي‬ ‫بةجياتي‬ ‫نةوت‬ ‫بةرميلي‬ ‫َوةية‬‫ي‬‫ش‬ ‫بةو‬ ‫ضونكة‬ )‫(ثترؤكيمياوي‬ َ‫ال‬‫كا‬ ‫بؤ‬ ‫ئةطؤرن‬ (100‫و‬ ‫َت‬‫ي‬‫هةب‬ ‫قازانجي‬ ‫)دؤالر‬‫هةروةها‬ .‫َندة‬‫ي‬‫ه‬ ‫ضةن‬ ‫بة‬ ‫َت‬‫ي‬‫ئةب‬ ‫قازانجةكةي‬ ‫د‬ ‫بؤ‬ ‫كار‬ ‫فةرهةمكردني‬ ‫بؤ‬ ‫باشيشة‬ ‫سةرضاوةيكي‬. ‫َي‬‫ل‬‫خؤما‬ ‫كاري‬ ‫ةستي‬
  • 12.
    DoorOrganizationforPetroleumInformationofKurdistan 11 "‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫نةوتى‬ ‫سياسةتى‬ ‫ئةو‬‫و‬ ‫نية‬ ‫سةربةخؤ‬ ‫لةنةوت‬ ‫داهاتةى‬ ‫دةستكةوتو‬‫بانكةكانى‬ ‫ة‬ ‫ئةمريكاى‬ ‫و‬ ‫ئةوروثا‬ َ‫ي‬‫ث‬‫لةضاوى‬ ‫و‬ ‫ِكراوة‬‫ر‬‫ث‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫هاوآلتيانى‬ ‫شارراوةتةوة‬". ‫َوطةي‬‫ال‬‫ثا‬ ‫دروستكردني‬ ‫َطةي‬‫ي‬‫لةر‬ ‫ئةويش‬ ‫َت‬‫ي‬‫هةب‬ ‫وزةمان‬ ‫سةربةخؤي‬ ‫َت‬‫ي‬‫َبدر‬‫ل‬‫هةو‬ ‫و‬ ‫بين‬ ‫خؤمان‬ ‫نةوتي‬ ‫َناني‬‫ي‬‫دةره‬ ‫خاوةني‬ ‫خؤمان‬ ‫ئةوةي‬ ‫بؤ‬ ‫َنةوة‬‫ي‬‫مؤد‬‫طاز‬ ‫ئةوةي‬ ‫بةجياتي‬ ‫بكةين‬ ‫هةناردةشي‬ ‫تةنانةت‬ ‫و‬ ‫َنين‬‫ي‬‫ب‬ ‫بةرهةمي‬ ‫َمة‬‫ي‬‫ئ‬ ‫َنين‬‫ي‬‫ب‬ ‫لةدةروة‬ ‫بةنزين‬ ‫و‬،‫س‬‫زياتر‬ ‫َنة‬‫ال‬‫ا‬ ‫مليارد‬ )َ‫ي‬‫(س‬ ‫لة‬،‫لةوبوارةدا‬ ‫َت‬‫ي‬‫دةكر‬ ‫خةرج‬ ‫دؤالر‬‫خستنة‬ ‫بؤ‬ ‫َطةيةكيش‬‫ي‬‫ر‬ ‫َتة‬‫ي‬‫دةب‬ ‫هةروةها‬ . ‫َكاري‬‫ي‬‫ب‬ ‫َذةي‬‫ي‬‫ر‬ ‫كردنةوةي‬ ‫كةم‬ ‫و‬ ‫كار‬ ‫دةستي‬ ‫سةركاري‬ َ‫ي‬‫َبدر‬‫ل‬‫هةو‬ ‫هةروةها‬‫و‬ ‫َنانيدا‬‫ي‬‫دةره‬ ‫و‬ ‫نةوت‬ ‫بواري‬ ‫لة‬ ‫َت‬‫ي‬‫بكر‬ ‫شارةزا‬ ‫َي‬‫ل‬‫خؤما‬ ‫كاري‬ ‫دةستي‬ ‫ت‬ ‫َطةي‬‫ي‬‫لةر‬ ‫و‬ ‫نةيةن‬ ‫بةكار‬ ‫لؤجيستيدا‬ ‫لةبواري‬ ‫تةنها‬ َ‫ل‬‫خؤما‬ ‫كاري‬ ‫دةستي‬‫خولةوة‬ ‫شارةز‬‫تةكنيكدا‬ ‫وةك‬ ‫بواري‬ ‫لة‬ ‫و‬ ‫َن‬‫ي‬‫ابكر‬،‫ئةوةش‬‫سةربةخؤي‬ ‫بؤ‬ ‫باشة‬ ‫َطةيكي‬‫ي‬‫ر‬ ‫سياسة‬‫ت‬‫ى‬‫خؤ‬ ‫َوةيكي‬‫ي‬‫بةش‬ ‫َناني‬‫ي‬‫دةره‬ ‫و‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫نةوتي‬. ‫َي‬‫ل‬‫ما‬ :‫بةكورتي‬‫ماوةي‬ ‫لة‬‫لة‬ ‫زياتر‬‫رابردودا‬ ‫َي‬‫ل‬‫دةسا‬‫دارنةبووة‬ ‫بةرهةم‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫نةوتي‬ ‫سياسةتي‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫َتياني‬‫ال‬‫هاو‬ ‫بؤ‬‫روناك‬ ‫َطةي‬‫ي‬‫ر‬ ‫و‬‫نةبووة‬ ‫كوردستان‬ ‫نانةوةي‬ ‫بونيات‬ ‫بوذانةوةو‬ ‫كردنةوةو‬ ِ‫ر‬ ‫،ئةوةندةي‬‫لة‬ ‫وي‬،‫بووة‬ ‫َك‬‫ي‬‫تاقم‬ ‫و‬ ‫طروث‬ ‫بةرذةوةندي‬‫فرؤشتني‬ ‫كةلة‬ ‫داهاتةي‬ ‫ئةو‬ ‫واتا‬ ‫ئةمريكا‬ ‫و‬ ‫ئةوروثا‬ ‫بانكةكاني‬ ‫و‬ ‫كوردستان‬ ‫َنراوةتة‬‫ي‬‫نةه‬ ‫كةوتووة‬ ‫دةستيان‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫نةوتي‬ ‫َثركراوة‬‫ي‬‫ل‬ ‫تري‬ ‫َتاني‬‫ال‬‫و‬ ‫و‬‫َستاش‬‫ي‬‫وةتائ‬ ، ‫شاردراوةتةوة‬ ‫َمة‬‫ي‬‫هةر‬ ‫ئةم‬ ‫َتياني‬‫ال‬‫هاو‬ ‫لةضاوي‬ ‫و‬ ‫نية‬ ‫سةربةخؤ‬ ‫وزةمان‬ ‫سياسةتي‬ ‫َمة‬‫ي‬‫ئ‬‫لة‬ ‫بةنزين‬ ‫و‬ ‫طاز‬ ‫و‬ ‫نةوتداين‬ ‫بيري‬ ‫و‬ َ‫ل‬‫ضا‬ ‫لةناو‬ ‫و‬ ‫َتان‬‫ال‬‫و‬. ‫ئةكةين‬ ‫هاوردة‬ ‫ةوة‬ َ‫ي‬‫ئةب‬ ‫بؤلةمةوال‬ ‫بؤية‬‫سروشتيةوة‬ ‫سةرضاوة‬ ‫بةم‬ ‫َة‬‫ل‬‫مامة‬ ‫شارةزايانةتر‬ ‫و‬ ‫رونتربين‬ ‫بةرضاو‬ ‫ت‬ . ‫دونيادا‬ ‫لة‬ ‫خؤسةثاندنمانة‬ ‫و‬ ‫سةربةخؤي‬ ‫َطةي‬‫ي‬‫ر‬ ‫كة‬ ‫بكةين‬
  • 13.
    [Typethedocumenttitle] 12 ‫َثشتى‬‫ل‬‫ثا‬‫َمى‬‫ي‬‫هةر‬ ‫حكومةتى‬‫و‬ ‫سوتةمةنى‬ ‫كارةبا‬‫ساآلنة‬$ 6.000.000.000 ‫بيانى‬‫َكارانى‬‫ي‬‫كر‬ ‫ذمارةى‬‫نةوت‬‫َمى‬‫ي‬‫هةر‬ ‫لة‬ ‫كوردستان‬ 1.693 ‫بوودجةى‬ ‫لة‬ ‫نةوت‬ ‫داهاتى‬ ‫بةشدارى‬‫طشتى‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ %90 ‫ِكردنةوةى‬‫ر‬‫ث‬ ‫لة‬ َ‫ل‬‫كشتوكا‬ ‫بةشدارى‬ ‫ناوخؤ‬ ‫بةرهةمى‬ %45
  • 14.
    DoorOrganizationforPetroleumInformationofKurdistan 13 :‫دةرئةنجام‬ -‫َيان‬‫ي‬‫ث‬ ‫شارةزايان‬ ‫هةربؤية‬،‫جيهان‬ ‫وآلتانى‬ ‫بؤ‬ ‫هةية‬ ‫طةورةى‬ ‫َكى‬‫ي‬‫بايةخ‬ ‫غاز‬ ‫و‬ ‫نةوت‬ ‫بةتايبةتى‬ ‫جيهانى‬ ‫ووزةى‬ ‫واية‬"‫بةدة‬ ‫جيهانى‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫لةدةست‬ ‫نةوتى‬ ‫هةركةس‬‫ستةوةية‬"‫نةو‬ ‫بؤ‬ ‫ئاماذةيةك‬ ‫وةكو‬‫ت‬‫كة‬‫ئاب‬ ‫و‬ ‫سياسيةت‬‫ورى‬ .‫َت‬‫ي‬‫َن‬‫ي‬ِ‫ر‬‫َدةسو‬‫ل‬‫هة‬ ‫جيهان‬ -‫سةرضاوةية‬ ‫وةكو‬ ‫كوردستان‬ ‫َمى‬‫ي‬‫هةر‬‫هةية‬ ‫طةورةى‬ ‫بايةخى‬ ‫جيهان‬ ‫بؤ‬ ‫سروشتى‬ ‫غازى‬ ‫و‬ ‫نةوت‬ ‫تازةى‬ ‫كى‬. -‫كوردستان‬ ‫َمى‬‫ي‬‫هةر‬ ‫نةوتى‬ ‫َطيرى‬‫ي‬‫ناج‬ ‫يةدةطى‬80‫كة‬ ‫َت‬‫ي‬‫دةب‬ ‫جيهانى‬ ‫نةوتى‬ ‫يةدةطى‬ ‫كؤتا‬ ‫و‬ ‫بةرميلة‬ ‫مليار‬ ‫َى‬‫ل‬‫سا‬ ‫تا‬ ‫نةوت‬ ‫َنةرى‬‫ي‬‫بةكاره‬ ‫طةورة‬ ‫ئةمريكاى‬ ‫َكداية‬‫ي‬‫لةكات‬ ‫ئةوةش‬ ،‫َت‬‫ي‬‫تةواودةب‬2025‫لة‬ ‫َك‬‫ي‬‫بةش‬ ‫ل‬ ‫سةرضاوةكانى‬.‫ةدةستدةدات‬ -‫كة‬ ‫نةوتيةكان‬ ‫َبةستة‬‫ي‬‫طر‬ ‫ئةنجامدانى‬ ‫َنةى‬‫ي‬‫لةو‬ ‫نةبووة‬ ‫سةركةوتوانةى‬ ‫نةوتى‬ ‫َكى‬‫ي‬‫سياسيةت‬ ‫كوردستان‬ ‫َمى‬‫ي‬‫هةر‬ .‫حكومةت‬ ‫تا‬ ‫دةكات‬ ‫قازانج‬ ‫زؤتر‬ ‫كؤمثانياكة‬ ‫كة‬ ‫واية‬ ‫َبةستةش‬‫ي‬‫طر‬ ‫ئةو‬ ‫سروشتى‬ )‫(هاوبةشة‬ -‫و‬ ‫داهات‬ ‫لة‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫شةفاف‬ ‫َويستة‬‫ي‬‫ث‬ ‫َت‬‫ي‬‫هةب‬ ‫سةركةوتوى‬ ‫نةوتى‬ ‫َكى‬‫ي‬‫سياسةت‬ ‫كوردستان‬ ‫َمى‬‫ي‬‫هةر‬ ‫ئةوةى‬ ‫بؤ‬ .‫دوونيا‬ ‫لة‬ ‫كورد‬ ‫سياسةتى‬ ‫سةثاندنى‬ ‫هؤى‬ ‫َتة‬‫ي‬‫بب‬ ‫َم‬‫ي‬‫هةر‬ ‫نةوتى‬ ‫سياسةتى‬ ‫َويستة‬‫ي‬‫ث‬ ‫هةروةك‬ ،‫تر‬ ‫ثرؤسةكانى‬
  • 15.
    [Typethedocumenttitle] 14 ‫سةرضاوةكان‬ ‫االحتالل‬ ‫و‬ ‫النفط‬‫و‬‫كاظم‬ ‫(د.عبدالعلي‬ ‫تاليف‬ ،‫العراق‬ ‫في‬ )‫دحام‬ ‫د.مالك‬ ‫كلير‬ ‫(مايكل‬ ‫تاليف‬ ،‫نفط‬ ‫و‬ ‫دم‬) ‫االقتصاد‬‫العراقي‬‫الهيكلي_البطالة،تاليف‬ ‫النفط_االحتالل‬ )‫الحلفي‬ ‫(د.عبدالجبار‬ ‫(سكؤتيا‬ ‫كاركةن‬ ‫كوردستانا‬ ‫كةلة‬ ‫كؤمثانيايانةي‬ ‫ئةو‬ ‫راثؤرتي‬ َ‫ل‬‫كاثيتة‬،‫شامةران‬‫ثترؤليؤم‬،‫شيفرؤني‬‫ئةمريكي،طؤل‬‫ط‬ ‫ف‬)‫يستؤن‬ (‫ئؤثيك‬ ‫راثؤرتي‬OPEC.) َ‫ي‬‫بةرهةمه‬ ‫راثؤرتةكاني‬‫ناني‬‫وةزارةتي‬‫سامانة‬‫سروشتيةكاني‬‫ه‬َ‫ي‬‫ةر‬‫مي‬ ‫كوردستان‬‫لة‬(‫تشريني‬‫ئةكةمي‬2013)‫و‬(‫كانووني‬‫دووةك‬_‫ئاب‬ 2014)‫و‬(‫نؤظةمبةري‬2014.) ‫بى‬‫ثى‬‫س‬‫ت‬‫را‬‫تي‬‫ذ‬‫ري‬‫ظ‬‫ي‬‫و‬2014
  • 16.
    DoorOrganizationforPetroleumInformationofKurdistan 15 ‫ئامادةكار‬‫ثةيامى‬ ‫كور‬ ‫لةم‬ ‫ئامانج‬‫باس‬‫تة‬‫وةكو‬ ‫زانياريانة‬ ‫ئةو‬ ‫ِووى‬‫ر‬‫خستةنة‬ ‫و‬ ‫ة‬ ‫وةكو‬ ‫هةميش‬ ‫ئةكاديمةيةك‬ ‫نةوت‬ ‫بوارى‬ ‫شيكةرةوةيةكى‬ ‫بةرثرسان‬ ‫َت‬‫ي‬‫دةمةو‬ ‫و‬ ‫سةرشانمة‬ ‫لة‬ ‫كة‬ ‫خةمةية‬ ‫ئةو‬ ‫ثؤستةكةم‬ ‫نةوت‬ ‫كةرتى‬ ‫لة‬ ‫ئاطايان‬ ‫زياتر‬‫هؤى‬ ‫َنتة‬‫ي‬‫ب‬ ‫َت‬‫ي‬‫دةكر‬ ‫كة‬ ‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫هيوادارم‬ ‫بؤية‬ ،‫َت‬‫ي‬‫ب‬ ‫َضةوانةوة‬‫ي‬‫ث‬ ‫بة‬ ‫َت‬‫ي‬‫دةشكر‬ ‫و‬ ‫خؤشطوزةرانى‬ ‫و‬ ‫بةطشتى‬ ‫ووزة‬‫خؤشطوزةرانى‬ ‫هؤى‬ ‫َتة‬‫ي‬‫ب‬ ‫بةتايبةتى‬ ‫غاز‬ ‫و‬ ‫نةوت‬ ‫كوردستان‬ ‫َمى‬‫ي‬‫هةر‬ ‫هاوآلتيانى‬ ‫بؤ‬ ‫عةلى‬‫محةد‬‫دكتؤرغالب‬ ‫نةوت‬ ‫شيكارى‬ ‫لة‬ ‫دكتؤرا‬
  • 17.
    [Typethedocumenttitle] 16 dopic2014@gmail.com 07506551075 07501245430 ‫ذمارة‬ ‫َةتى‬‫ل‬‫مو‬‫خاوةنى‬ ‫دؤر‬ ‫َكخراوى‬‫ي‬ِ‫ر‬ (2427‫ى‬ )‫َكخراوة‬‫ي‬ِ‫ر‬ ‫فةرمانطةى‬ ‫ناحكوميةكانى‬‫َمى‬‫ي‬‫هةر‬ ‫حكومةتى‬ ‫كوردستانة‬. ‫كوردستان‬ ‫نةوتى‬ ‫زانيارى‬ ‫بؤ‬ ‫دؤر‬ ‫َكخراوى‬‫ي‬ِ‫ر‬