SHEETAPITTA, UDARDA
AND KOTHA
Dr. Bikash Maharjan, MD(Kayachikitsa)
INTRODUCTION
◦ Sheetpitta is not described in Brihatrayies, but explanation about Udarda, Koth
are mentioned as Vyadhi or Purvarupa and Lakshana by Acharyas.
◦ Vata and Kapha Doshaja are primarily disturbed.
◦ Charaka – Udarda – Kapha nanatmaja vikara
◦ Kotha – Raktapradoshaja vikara
Nidana
1. Aharaja Hetu
◦ Santarpana, Atilavana, atiamla, katu kshara, tikshana, madya, viruddha ahara sevena, Adhyasana,
Guru dravyas sevana, Snigdha bhojana, Dadhi sevena, Visha-yukta annapanasevana
2. Viharaja Hetu
Sheeta maruta sparsha, vishayuktajala snana, abhyanga, udvartana, vastra, abhusana, keeta damsha,
bahya krimi, chardi nigraha, atidiwaswapna, shishir ritu, varshakala.
3. Nidanaarthakara Roga
Sannipatika, Pittaja and Kaphaja Jwara, Unmada, Adhoga Amlapitta
4. Chikitsa Mithya yoga- Vamana Virechana Ayoga.
Purvarupa
◦Atitrishna
◦Aruchi
◦Hrillasa
◦Dehasada
◦Gouravata
◦raktalochanata
Lakshana
◦ Sheetapitta
– Varati Damsta
samsthana
Sotha,
- Kandu,
- Toda,
- Chardi,
- Jwara,
- Daha
◦ Udarda
-Utsanga yukta sotha
utpatti
- Utpatti in Shishir ritu
- Rakta varna with kandu
and sotha
◦ Kotha
- Rag Yukta mandala
- Kandu
Samprapti
◦ NIDANA SEVANA
◦ VAYU(Ruksha Sheeta) AND KAPHA(Snigdha Sheeta) PRAKOPA
◦ COMBINES WITH PITTA(Usma mandata)
◦ PRASARA IN TWACHA AND RAKTADI DHATU
◦ STHANSAMSRAYA IN TWAK STHANSAMSRAYA IN RAKTADI DHATU
◦ SOTHA MANDALOTPATTI
◦ SHEETAPITTA, UDARDA AND KOTHA UTPATTI
SAMPRAPTI GHATAKA
◦ Dosha : Tridosha
◦ Agni : Manda
◦ Doshagati : Vriddhi, Tiryak,
Shakha
◦ Vyadhimarga: Bahya
◦ Dushya : Rasa, Rakta
Srotas : Rasavaha, Raktavaha
Srotodushti prakara : Vimarga
Gamana
Udbhava Sthana : Aamashaya
Vyakti Sthana : Tvak
Svabhava : Ashukari
Sapeksha Nidana
Sheetapitta Udarda Kotha
Vata pradhana Kapha pradhana Kapha rakta pradhana
Toda Kandu and Vamana Excessive Kandu
Kinchit mandalotpatti Awasthika mandolatpatti Awasthika rakta mandolatpatti
Intake of sheeta and ushna
alongside
Aggravates in Shishir ritu Vamana ayoga, chardi
vegadharana
Asukari Subacute Chronic
Chikitsa sutra
◦ Similar Treatment in Sheetapitta, Udarda and kotha
◦ First of all, Krimi and Dadru nashaka chikitsa should be done followed
by Purvakarma and Samsodhana karma
◦ Then, Kusthanasaka chikitsa should be done
◦ Pariseka with warm water and Sarshapa taila abhyanga
◦ Amlapitta, Kustha and udarda treatment should be done for Kotha.
Chikitsa
Shodhana Chikitsa
1. Vamana: Emesis should be given with decoction of Patola and Arishtaka.
2. Virechana: Purgation should be given with decoction of Triphala,pippali.
3. Charak - Udarda Prashamana Mahakashaya, Katu Taila, Mustadi Churna.
4. Sushrut- Eladi Gana
5. Chakradutta: Shodhan Chikitsa: Vaman and Virechana Shaman Chikitsa: Amrutadi
Gan Kwath pan, Saguddipkyaprayog, Sthanik Chikitsa: Sidharthak Udavarthanam,
Durvadi Lep, Agnimanth , Nimbapatradi Lep
6. Bhavaprakash has described Shodhana, Shamana and Bahi Parimarjana Chikitsa.
Navakarshika Guggulu, Trikatu + Sharkara, Yavani + Vyosha + Yavakshara, Aardraka Rasa
+Purana Guda ,Yavani + Guda, Guda + Amalaki, Nimba Patra + Ghrita +Amalaki, Ardraka
Khanda
7. Bhaishajya Ratnavali: Yashtyadi Kwatha, Goghrita + Maricha As Vardhamana Prayoga,
HaridraKhanda, BrihatHaridraKhanda, Shleshmapittantaka Rasa, Veereshvaro Rasa,
Shitapittaprabhanjana Rasa, Durva + Nisha-Lepa, Siddhartha + Rajani + Kustha + Prapunnada +
Tila + Katu Taila-Udvartana, Katu Taila- Abhyanga, Kshara + Rocksalt + Oil-Abhyanga
8. Yogaratnakar: Vardhamana Pippali, Vardhamana Lasuna Prayoga, Agnimantha yog,
Nimbapatra Yoga, Amrutadi Yoga, Sidharthak Yoga, Kushtadi Churna
Udarda Prashamana Mahakashaya
1. Tinduka
2. Priyala
3. Badara
4. Khadira
5. Kadara
6. Saptaparna
7. Aswakarna
8. Arjuna
9. Asana
10. Arimeda
Samsamana Chikitsa
◦ Rasa/Bhasma/Satva –
1. Sarvatobhadra Rasa(VP)
2. Kamdudha (P)
3. Swarnamakshik (KP)
4. SwarnaGairika(P)
5. Sutasekhara (P)
6. Yavakshara(KV)
7. Amrita satva
8. Chandrakala
9. Pravala bhasma
10. Shitapittabhanjana
11. Sleshmapittantaka
12. Pittantaka yoga
◦ Vati/Guggulu
1. Arogyavardhini
2. Navakarshika Guggulu
3. Kaisore
4. Sparshavataghni vati
◦ Kwath
1. Amritadi
2. Yastyadi yoga
◦ Churna
1. Triphala
2. Panchasirisha
3. Trikatu
4. Yavanyadi
◦ Ghrita
1. Mahatiktaka ghrita
◦ Paka/Khanda/Avaleha
1. Haridrakhanda
2. Adraka Khanda
3. Nimbapatradi leha
◦ Asava/Arista
1. Amritarishta
2. Manjistharista
◦ Pralepa/udvartana
1. Durvadi lepa
2. Saindhavadi yoga
3. Siddharthadi yoga
Pathyapathya
Ahara Vihara
Pathya Purana shali rice, Jangala mamsha rasa,
munga, karela, sigru, dadima, madhu,
sarshapa taila
Langhana , abhyanga
Apathya Ikshu vikara, Anupa mamsa rasa,
madya, viruddha bhojana, amla rasaa
Chardi, Vegavarodha, Vayusevana,
diwaswapna, snanan, atapasevana
maithuna

Sheetapitta, udarda and kotha

  • 1.
    SHEETAPITTA, UDARDA AND KOTHA Dr.Bikash Maharjan, MD(Kayachikitsa)
  • 2.
    INTRODUCTION ◦ Sheetpitta isnot described in Brihatrayies, but explanation about Udarda, Koth are mentioned as Vyadhi or Purvarupa and Lakshana by Acharyas. ◦ Vata and Kapha Doshaja are primarily disturbed. ◦ Charaka – Udarda – Kapha nanatmaja vikara ◦ Kotha – Raktapradoshaja vikara
  • 4.
    Nidana 1. Aharaja Hetu ◦Santarpana, Atilavana, atiamla, katu kshara, tikshana, madya, viruddha ahara sevena, Adhyasana, Guru dravyas sevana, Snigdha bhojana, Dadhi sevena, Visha-yukta annapanasevana 2. Viharaja Hetu Sheeta maruta sparsha, vishayuktajala snana, abhyanga, udvartana, vastra, abhusana, keeta damsha, bahya krimi, chardi nigraha, atidiwaswapna, shishir ritu, varshakala. 3. Nidanaarthakara Roga Sannipatika, Pittaja and Kaphaja Jwara, Unmada, Adhoga Amlapitta 4. Chikitsa Mithya yoga- Vamana Virechana Ayoga.
  • 5.
  • 7.
    Lakshana ◦ Sheetapitta – VaratiDamsta samsthana Sotha, - Kandu, - Toda, - Chardi, - Jwara, - Daha ◦ Udarda -Utsanga yukta sotha utpatti - Utpatti in Shishir ritu - Rakta varna with kandu and sotha ◦ Kotha - Rag Yukta mandala - Kandu
  • 8.
    Samprapti ◦ NIDANA SEVANA ◦VAYU(Ruksha Sheeta) AND KAPHA(Snigdha Sheeta) PRAKOPA ◦ COMBINES WITH PITTA(Usma mandata) ◦ PRASARA IN TWACHA AND RAKTADI DHATU ◦ STHANSAMSRAYA IN TWAK STHANSAMSRAYA IN RAKTADI DHATU ◦ SOTHA MANDALOTPATTI ◦ SHEETAPITTA, UDARDA AND KOTHA UTPATTI
  • 9.
    SAMPRAPTI GHATAKA ◦ Dosha: Tridosha ◦ Agni : Manda ◦ Doshagati : Vriddhi, Tiryak, Shakha ◦ Vyadhimarga: Bahya ◦ Dushya : Rasa, Rakta Srotas : Rasavaha, Raktavaha Srotodushti prakara : Vimarga Gamana Udbhava Sthana : Aamashaya Vyakti Sthana : Tvak Svabhava : Ashukari
  • 10.
    Sapeksha Nidana Sheetapitta UdardaKotha Vata pradhana Kapha pradhana Kapha rakta pradhana Toda Kandu and Vamana Excessive Kandu Kinchit mandalotpatti Awasthika mandolatpatti Awasthika rakta mandolatpatti Intake of sheeta and ushna alongside Aggravates in Shishir ritu Vamana ayoga, chardi vegadharana Asukari Subacute Chronic
  • 11.
    Chikitsa sutra ◦ SimilarTreatment in Sheetapitta, Udarda and kotha ◦ First of all, Krimi and Dadru nashaka chikitsa should be done followed by Purvakarma and Samsodhana karma ◦ Then, Kusthanasaka chikitsa should be done ◦ Pariseka with warm water and Sarshapa taila abhyanga ◦ Amlapitta, Kustha and udarda treatment should be done for Kotha.
  • 12.
    Chikitsa Shodhana Chikitsa 1. Vamana:Emesis should be given with decoction of Patola and Arishtaka. 2. Virechana: Purgation should be given with decoction of Triphala,pippali. 3. Charak - Udarda Prashamana Mahakashaya, Katu Taila, Mustadi Churna. 4. Sushrut- Eladi Gana 5. Chakradutta: Shodhan Chikitsa: Vaman and Virechana Shaman Chikitsa: Amrutadi Gan Kwath pan, Saguddipkyaprayog, Sthanik Chikitsa: Sidharthak Udavarthanam, Durvadi Lep, Agnimanth , Nimbapatradi Lep
  • 13.
    6. Bhavaprakash hasdescribed Shodhana, Shamana and Bahi Parimarjana Chikitsa. Navakarshika Guggulu, Trikatu + Sharkara, Yavani + Vyosha + Yavakshara, Aardraka Rasa +Purana Guda ,Yavani + Guda, Guda + Amalaki, Nimba Patra + Ghrita +Amalaki, Ardraka Khanda 7. Bhaishajya Ratnavali: Yashtyadi Kwatha, Goghrita + Maricha As Vardhamana Prayoga, HaridraKhanda, BrihatHaridraKhanda, Shleshmapittantaka Rasa, Veereshvaro Rasa, Shitapittaprabhanjana Rasa, Durva + Nisha-Lepa, Siddhartha + Rajani + Kustha + Prapunnada + Tila + Katu Taila-Udvartana, Katu Taila- Abhyanga, Kshara + Rocksalt + Oil-Abhyanga 8. Yogaratnakar: Vardhamana Pippali, Vardhamana Lasuna Prayoga, Agnimantha yog, Nimbapatra Yoga, Amrutadi Yoga, Sidharthak Yoga, Kushtadi Churna
  • 14.
    Udarda Prashamana Mahakashaya 1.Tinduka 2. Priyala 3. Badara 4. Khadira 5. Kadara 6. Saptaparna 7. Aswakarna 8. Arjuna 9. Asana 10. Arimeda
  • 15.
    Samsamana Chikitsa ◦ Rasa/Bhasma/Satva– 1. Sarvatobhadra Rasa(VP) 2. Kamdudha (P) 3. Swarnamakshik (KP) 4. SwarnaGairika(P) 5. Sutasekhara (P) 6. Yavakshara(KV) 7. Amrita satva 8. Chandrakala 9. Pravala bhasma 10. Shitapittabhanjana 11. Sleshmapittantaka 12. Pittantaka yoga ◦ Vati/Guggulu 1. Arogyavardhini 2. Navakarshika Guggulu 3. Kaisore 4. Sparshavataghni vati ◦ Kwath 1. Amritadi 2. Yastyadi yoga ◦ Churna 1. Triphala 2. Panchasirisha 3. Trikatu 4. Yavanyadi ◦ Ghrita 1. Mahatiktaka ghrita ◦ Paka/Khanda/Avaleha 1. Haridrakhanda 2. Adraka Khanda 3. Nimbapatradi leha ◦ Asava/Arista 1. Amritarishta 2. Manjistharista ◦ Pralepa/udvartana 1. Durvadi lepa 2. Saindhavadi yoga 3. Siddharthadi yoga
  • 16.
    Pathyapathya Ahara Vihara Pathya Puranashali rice, Jangala mamsha rasa, munga, karela, sigru, dadima, madhu, sarshapa taila Langhana , abhyanga Apathya Ikshu vikara, Anupa mamsa rasa, madya, viruddha bhojana, amla rasaa Chardi, Vegavarodha, Vayusevana, diwaswapna, snanan, atapasevana maithuna