SlideShare a Scribd company logo
1 of 18
Download to read offline
1
Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych
Źródło: http://pl.fotolia.com/id/43567180
KURS
Roboty związane z montażem
i remontem instalacji sanitarnych
MODUŁ
Rodzaje instalacji wodociągowych
i kanalizacyjnych oraz technologia montażu
2
Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych
6 Rodzaje instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych oraz
technologia montażu
6.1 Instalacje wodociągowe
6.1.1 Wstęp
Instalacja wodociągowa to ostatni element wodociągu, od źródła i ujęcia wody do
odbiorcy. Natomiast instalacja kanalizacyjna stanowi pierwszy element kanalizacji,
licząc od miejsca wytwarzania ścieków do odbiornika. Obie te instalacje stanowią ważny
element eksploatacji. Zazwyczaj montowane są jednocześnie. Dobrze dobrane
rozwiązanie wodno-kanalizacyjne będzie decydowało o sprawności i jakości instalacji
przyszłych użytkowników.
Podział instalacji wodociągowych:
 ze względu na przeznaczenie:
− instalacje wody pitnej,
− instalacje wody przemysłowej,
− instalacje wody gaśniczej,
− instalacje basenowe,
− instalacje nawadniające;
 ze względu na rodzaj wody:
− instalacje wody zimnej,
− instalacje wody zimnej i ciepłej wody użytkowej: z cyrkulacją, bez cyrkulacji,
z mieszaczem miejscowym lub centralnym;
 ze względu na sposób zasilania:
− instalacje zasilane z sieci wodociągowej,
− instalacje zasilane z ujęcia własnego;
 ze względu na ilość stref zasilania:
− instalacje jednostrefowe,
− instalacje wielostrefowe;
 ze względu na sposób rozprowadzenia przewodów:
− instalacje z rozdziałem górnym,
3
Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych
− instalacje z rozdziałem dolnym1.
6.1.2 Rodzaje instalacji wodociągowych
Instalacja wodociągowa to zespół powiązanych ze sobą urządzeń
wodociągowych oraz przewodów z uzbrojeniem służących do zaopatrywania w wodę
nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem i wymaganiami sanitarnymi2.
Zadaniem instalacji jest rozprowadzenie przewodami wody wewnątrz budynku
i doprowadzanie jej do punktów czerpalnych.
Instalacja wodociągowa składa się z przewodów i uzbrojenia. Początek instalacji
liczy się od głównego zaworu umieszczonego za wodomierzem od strony budynku.
Instalacja składa się z:
 przewodów rozdzielczych – poziomów;
 przewodów pionowych – pionów;
 odgałęzień3.
6.1.3 Schemat instalacji wodociągowej
Rysunek 6.1 Schemat instalacji wodociągowych
Źródło: Popek M., Wapińska B., O instalacjach sanitarnych najkrócej, WSiP, Warszawa 2001
1 Popek M., Wapińska B., O instalacjach sanitarnych najkrócej, WSiP, Warszawa 2013
2 Popek M., Wapińska B., O instalacjach sanitarnych najkrócej, WSiP, Warszawa 2013
3 Popek M., Wapińska B., O instalacjach sanitarnych najkrócej, WSiP, Warszawa 2001
4
Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych
Zadaniem przewodów rozdzielczych jest dostarczenie wody do pionów, które
rozprowadzają ją za pomocą odgałęzień do punktów czerpalnych na poszczególnych
kondygnacjach budynku. W zależności od wysokości budynku, jego przeznaczenia,
konstrukcji oraz warunków panujących w instalacji (ciśnienia wody) – instalacje mogą
być wykonywane jako:
 jednostrefowe:
− z rozdziałem górnym,
− z rozdziałem dolnym;
 wielostrefowe4.
6.1.4 Schemat instalacji jednostrefowej z rozdziałem górnym
Rysunek 6.2 Schemat instalacji jednostrefowej z rozdziałem górnym
Źródło: Popek M. Wapińska B., O instalacjach sanitarnych najkrócej, WSiP, Warszawa 2001
Oznaczenia do rysunku 6.2: 1 – dopływ wody z sieci wodociągowej, 2 – zawory
przelotowe, 3 – wodomierz, 4 – główny zawór spustowy, 5 – obejście
przeciwporażeniowe z płaskownika, 6 – przewody rozdzielcze, 7 – piony, 8 – przelotowe
zawory spustowe, 9 – odgałęzienie, 10 – punkty czerpalne, 11 – zbiornik, 12 –
pływakowy zawór przelotowy, 13 – zawory zwrotne, 14 – pion wznośny.
Instalacje z rozdziałem górnym stosowane były w latach 60. i 70. Obecnie są
rzadkością z uwagi na problemy z zapewnieniem odpowiednio wysokiego ciśnienia na
wylocie punktów czerpalnych dla najwyżej położonych instalacji. W instalacji tego typu
woda w pierwszej kolejności zasila zbiornik położony w najwyższej części budynku.
Zasilanie przypomina napełnienie spłuczki zbiornikowej. Instalacja wyposażona jest w
zawór pływakowy, sterujący dopływem wody do zbiornika. Ze zbiornika – w sposób
grawitacyjny – woda spływa do poszczególnych punktów czerpalnych. Ciśnienie
4 Popek M., Wapińska B., O instalacjach sanitarnych najkrócej, WSiP, Warszawa 2001
5
Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych
w punkcie jest zależne od odległości w pionie pomiędzy zbiornikiem a punktem. Zdarza
się, że dla najwyżej położonych przyborów ciśnienie bywa za niskie. Przewody
rozdzielcze poziome ułożone są na najwyższej kondygnacji i poprowadzone ze
spadkiem, od zbiornika do pionów.
6.1.5 Schemat instalacji jednostrefowej z rozdziałem dolnym
Rysunek 6.3 Schemat instalacji jednostrefowej z rozdziałem dolnym
Źródło: Popek M., Wapińska B., O instalacjach sanitarnych najkrócej, WSiP, Warszawa 2001
Oznaczenia rysunku 6.3 identyczne, jak w rysunku 6.2.
Instalacja z rozdziałem dolnym stosowana jest głównie w budynkach
podpiwniczonych. Przewody rozdzielcze poziome prowadzi się pod stropem piwnicy lub
zabudowuje się je. Na każdym podejściu pod pion znajduje się zawór odcinający
z kurkiem spustowym, umożliwiającym opróżnienie pionu 5.
5 Popek M., Wapińska B., O instalacjach sanitarnych najkrócej, WSiP, Warszawa 2001
6
Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych
6.1.6 Schemat instalacji wodociągowej dwustrefowej
Rysunek 6.4 Schemat instalacji wodociągowej dwustrefowej
Źródło: Popek M., Wapińska B., O instalacjach sanitarnych najkrócej, WSiP, Warszawa 2001
Oznaczenia rysunku 6.4: 1 – przewód rozdzielczy dolny w I strefie, 2 – zawór
zwrotny, 3 – zestaw podwyższający ciśnienie, 4 – zawór przelotowy, 5 – pion
wodociągowy w I strefie, 6 – odgałęzienie, 7 – zawór czerpalny, 8 – pion zasilający
instalację wodociągową II strefy, 9 – przewód rozdzielczy w II strefie
Instalacje wielostrefowe buduje się w budynkach wysokich. Przewody
rozdzielcze znajdują się na tylu kondygnacjach, ile jest stref. Ponadto wykonuje się je
w budynkach, w których ciśnienie wody w sieci wodociągowej nie jest w stanie
zapewnić wymaganego ciśnienia w całym budynku. Podnoszenie ciśnienia w sieci
prowadzi z kolei do zbyt dużych jego wartości w najniżej położonych fragmentach
instalacji i jest niebezpieczne dla armatury i przewodów. W budynkach wysokich
instalacje dzieli sie na dwie lub więcej stref, z których każda ma osobne zasilanie.
7
Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych
Strefa I zasilana jest zwykle pod ciśnieniem wody z sieci wodociągowej i stosowana jest
dla pierwszych 4–5 kondygnacji budynku. Strefa II zasilana jest pod ciśnieniem zespołu
hydroforowego i zasila piętra od 6 do 10, a nawet 12, w zależności od wysokości
kondygnacji. Strefa II zasila następne 5–6 pięter. W dalszej części zasilanie zachodzi
analogicznie6.
Główne zasady prowadzenia przewodów instalacji wodociągowych:
 instalacje należy prowadzić zgodnie z projektem tak, aby nie naruszyć statyki
budynku;
 instalację prowadzi się po wewnętrznych ścianach budynku;
 instalacja powinna być prowadzona równolegle lub prostopadle do ścian budynku;
 podczas prowadzenia instalacji należy unikać załamań trasy;
 instalacje należy prowadzić po najkrótszych trasach.
6.1.7 Instalacje przeciwpożarowe
Zadaniem wodnych instalacji przeciwpożarowych jest ochrona przeciwpożarowa
obiektów budowlanych o różnym przeznaczeniu. Rozwiązanie instalacji wodnej
przeciwpożarowej zależy od przeznaczenia obiektu budowlanego oraz jego wysokości.
W budynkach mieszkalnych do 15 m (uznawanych za budynki niskie) nie ma obowiązku
wyposażania obiektu w wewnętrzne instalacje przeciwpożarowe. Budynki takie
chronione są poprzez wykorzystanie do celów przeciwpożarowych hydrantów
zewnętrznych.
W budynkach mieszkalnych wysokich zachodzi obowiązek wyposażania ich
w wewnętrzne instalacje przeciwpożarowe. W zakładach przemysłowych ten obowiązek
również istnieje, a rodzaj i sposób prowadzenia instalacji przeciwpożarowej zależy od
obciążenia ogniowego stref pożarowych i ich wielkości. Wykonywane są one jako
instalacje hydrantowe, tryskaczowe i zraszaczowe.
Instalacje hydrantowe wykonywane są w budynkach mieszkalnych, w których
liczba kondygnacji jest większa od pięciu lub w przypadku budynków wyższych niż
15 m, ale które nie przekraczają wysokości 55 m. Powinny być one wyposażone
w instalacje przeciwpożarowe nienapełnione wodą, czyli tzw. suche piony.
Suche piony zlokalizowane są przy klatkach schodowych. Mają średnicę 80 mm.
W dolnej części pionu wbudowana jest nasada pożarnicza, do której w przypadku
powstania pożaru przyłącza się węże pożarnicze i zasila wodą z możliwie najbliższego
hydrantu zewnętrznego.
Dla budynków o wysokości do 25 m na każdej kondygnacji powinien być
zamontowany jeden zawór hydrantowy, natomiast w budynkach wyższych – dwa
zawory hydrantowe. Każdy zawór musi być zaopatrzony w nasadę pożarniczą,
umożliwiającą podłączenie węży pożarniczych7.
6 Popek M., Wapińska B., O instalacjach sanitarnych najkrócej, WSiP, Warszawa 2001
7 Świderek A., Wykonywanie i eksploatacja instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych, PIB, Radom 2007
8
Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych
6.1.8 Schemat instalacji przeciwpożarowej hydrantowej
Rysunek 6.5 Schemat instalacji przeciwpożarowej hydrantowej
Źródło: http://www.rynekinstalacyjny.pl/artykul/id1612,przeciwpozarowe-instalacje-hydrantowe-nowe-
przepisy?gal=1
Budynki mieszkalne o wysokości ponad 55 m powinny być wyposażone w pełną
instalację przeciwpożarową, stale napełnioną wodą. Instalacja taka powinna posiadać
źródło wody, pompownię i przewody. W przypadku powstania pożaru pobór wody
następuje z hydrantów wewnętrznych, umieszczonych w szafce stalowej, wbudowanej
w ścianę lub na niej powieszonej.
Instalacje tryskaczowe to samoczynne wodne urządzenia gaśnicze,
przeznaczone do zwalczania pożaru w pierwszej jego fazie i zawiązane trwale
z chronionym obiektem. Tryskacz to zawór wyposażony w:
 zamknięcie grzybkowe z zamkiem rozpadającym się w temperaturze znamionowej
(temperatura wyższa o 40–50°C od temperatury otoczenia);
 rozetkę, która rozbija wypływający strumień wody na drobne krople.
Instalacja tryskaczowa jest układem przewodów umieszczonych pod stropem
chronionego pomieszczenia. W przewodach rozprowadzających umieszcza się tryskacz
(maksymalnie może być ich 6 sztuk). Powinno się je ustawiać ok. 15 cm od stropu, nie
wyżej niż 7 m nad podłogą, z maksymalnym rozstawem co 3,5 m8.
8 Świderek A., Wykonywanie i eksploatacja instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych, PIB, Radom 2007
9
Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych
6.1.9 Schemat instalacji tryskaczowej
Rysunek 6.6 Schemat instalacji kanalizacyjnej
Źródło: Heidrich Z., Wodociągi i kanalizacja. Część 2 Kanalizacja, WSiP, Warszawa 2008
Oznaczenia dla rysunku 6.6: 1 – przewód wodociągowy sieci pierścieniowej, 2 –
przewód zasilający, 3 – zawór kontrolno-pomiarowy, 4 – przewód rozdzielczy, 5 –
przewody rozprowadzające, 6 – tryskacze, 7 – turbinka wodna, 8 – dzwon alarmowy, 9 –
podłączenie do elektrycznego urządzenia alarmowego, 10 – manometry.
Każdy tryskacz powinien chronić ok. 9 m2. Zasilanie instalacji tryskaczowej
powinno zachodzić z dwóch niezależnych źródeł wody. Może występować zasilanie
jednostronne, ale tylko w przypadku, gdy źródłem wody jest przewód sieci
wodociągowej o średnicy minimum 200 mm.
Instalacja tryskaczowa może być wykonana w systemie:
 wodnym – cała instalacja wypełniona jest wodą pod ciśnieniem źródła zasilania.
Stosowana jest do ochrony pomieszczeń o temperaturze dodatniej;
 powietrznym – woda pod ciśnieniem źródła zasilania znajduje się tylko do grzybka
zaworu kontrolno-alarmowego (zawór obowiązkowo musi być usytuowany
w pomieszczeniu ogrzewanym).
10
Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych
Instalacje zraszaczowe to zawiązane na trwale z chronionym obiektem
samoczynne lub ręczne wodne urządzenie gaśnicze albo zabezpieczające przed
rozprzestrzenianiem się pożaru i promieniowaniem cieplnym. Zraszacze mogą być:
 gaśnicze – stosowane do gaszenia cieczy palnych o temperaturze powyżej 60°C,
służące m.in. do gaszenia wolnostojących transformatorów, w składach wyrobów
gumowych;
 zabezpieczające – stosowane m.in. do ochrony kurtyn w teatrach, w składach cieczy
palnych9.
6.1.10 Schemat instalacji zraszaczowej w tunelu
Rysunek 6.7 Schemat instalacji zraszaczowej w tunelu drogowym (Austria)
Źródło: http://www.supo.com.pl/artykuly/?id_article=95
Zraszacz jest urządzeniem stale otwartym z uwagi na to, że nie ma w sobie zamka
topliwego. Instalacja zraszaczowa powinna być wykonana w taki sposób, aby woda pod
ciśnieniem źródła zasilania wypełniała przewody rozdzielcze do tzw. zaworów
pobudzaczy (pobudzacze to zawory odcinające dopływ wody do zraszaczy). Dalej
9 Heidrich Z., Wodociągi i kanalizacja. Część 2 Kanalizacja, WSiP, Warszawa 2008
11
Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych
przewody rozprowadzające opróżniane są z wody. Otwarcie dopływu wody następuje
poprzez zamek topikowy pobudzacza, który ulega zniszczeniu z chwilą wzrostu
temperatury w pomieszczeniu chronionym, powyżej temperatury znamionowej.
Uruchomienie instalacji poprzez wypływ wody ze zraszaczy następuje z chwilą
zniszczenia zamknięcia topikowego pobudzacza. Jednocześnie zostają uruchomione
urządzenia alarmowe10.
6.2 Instalacje ciepłej wody użytkowej c.w.u.
Instalacją c.w.u. nazywa się układ przewodów i urządzeń, których zadaniem jest
rozprowadzenie ciepłej wody w obrębie budynku. Temperatura wody w instalacji nie
powinna przekraczać 55°C11.
Ciepła woda może być przygotowana miejscowo i centralnie. Do urządzeń
służących do wytwarzania ciepłej wody użytkowej zaliczamy:
 urządzenia przepływowe;
 urządzenia pojemnościowe, w których magazynowana jest woda.
Do przygotowania c.w.u. stosuje się paliwa stałe: węgiel, koks, gaz ziemny,
energię elektryczną, olej opałowy. Obecnie na szczególne zastosowanie zasługują
niekonwencjonalne źródła energii. Mogą ograniczyć wykorzystanie tradycyjnych paliw.
W Polsce chętnie wykorzystuje się energię słoneczną wspomaganą tradycyjnymi
rozwiązaniami oraz energię geotermalną i energię wiatru.
Instalacja c.w.u. składa się z następujących elementów:
 podgrzewacza wody;
 przewodów poziomych;
 przewodów pionowych;
 armatury;
 naczyń wzbiorczych i pomp.
W zależności od sposobu prowadzenia przewodów wyróżnia się instalację z:
 rozdziałem dolnym;
 rozdziałem górnym.
Instalacja c.w.u. z rozdziałem górnym występuje jako jednorurowa. Woda
ogrzana wznoszona jest na ostatnią kondygnację, następnie poziomami rozprowadzana
jest do poszczególnych pionów.
10 Świderek A., Wykonywanie i eksploatacja instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych, PIB, Radom 2007
11 Szaflik W., Projektowanie instalacji ciepłej wody w budynkach mieszkalnych, Wydawnictwo Instal,
Warszawa 2011
12
Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych
Nadmiar wody przejmuje naczynie wzbiorcze typu otwartego. Podczas braku
poboru wody temperatura w rurach ulega obniżeniu, co jest niekorzystne ze względów
ekonomicznych. Wadzie tej można zapobiec, stosując układ dwururowy.
6.2.1 Schemat instalacji c.w.u. z rozdziałem górnym
Rysunek 6.8 Schemat instalacji c.w.u. z rozdziałem górnym
Źródło: http://www.ign.org.pl/files/audyt_materialy/osoc1.pdf
Na najwyższych kondygnacjach niewykorzystana woda przelewa się do
specjalnych przewodów cyrkulacyjnych i powraca do podgrzewacza. Dzięki temu
rozwiązaniu w przewodach zasilających jest zawsze woda o odpowiedniej temperaturze.
Do wad instalacji systemów dwururowych można zaliczyć wyższe koszty wykonania
i eksploatacji.
13
Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych
6.2.2 Schemat instalacji c.w.u. z rozdziałem dolnym i pełną cyrkulacją
Rysunek 6.9 Schemat instalacji c.w.u. z rozdziałem dolnym i pełną cyrkulacją
Źródło: http://www.ign.org.pl/files/audyt_materialy/osoc1.pdf
6.3 Instalacje kanalizacyjne
Instalacja kanalizacyjna to zespół powiązanych, współpracujących ze sobą
elementów kanalizacyjnych, służących do oprowadzania ścieków bytowo-
gospodarczych z obiektu budowlanego i jego otoczenia do sieci kanalizacyjnej
zewnętrznej lub innego odbiornika.
Instalację kanalizacją można podzielić według kilku kryteriów:
 podział w zależności od przeznaczenia i charakteru ścieków – instalacje
kanalizacyjne dzieli się na:
− kanalizację sanitarną,
− kanalizację deszczową,
− instalacje wody gaśniczej,
− instalacje basenowe,
− instalacje nawadniające;
 podział z uwagi na zasadę działania – instalacje kanalizacyjne dzieli się na:
− grawitacyjne – spływ ścieków zachodzi samoistnie, bezciśnieniowo,
przewody prowadzane są ze spadkiem,
14
Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych
− podciśnieniowe – odprowadzanie ścieków z przyborów odbywa się za
pomocą próżni wytwarzanej w instalacji, przy czym przewody mogą być
układane bez spadku,
− ciśnieniowe – ścieki przepompowywane są na wyższy poziom lub do dalej
położonego zbiornika bądź kolektora grawitacyjnego poprzez pompę
ścieków.
Specjalną grupę instalacji kanalizacyjnych stanowią systemy niskoszumowe,
w których hałas wytwarzany przez spływającą wodę wygłuszony jest poprzez
zastosowanie odpowiedniej grupy materiałów dźwiękochłonnych.
Do instalacji kanalizacyjnych można ponadto zaliczyć:
 instalacje – drenaż opaskowy;
 instalacje do rozsączania ścieków częściowo oczyszczonych bezpośrednio do ziemi,
tzw. drenaż rozsączający.
Instalacja kanalizacyjna powinna zapewniać stałe odprowadzanie ścieków
z budynków w sposób zapewniający zabezpieczenie instalacji i obiektu budowlanego
przed szkodliwym ich oddziaływaniem. W skład instalacji kanalizacyjnej wchodzą:
 poziome przewody odpływowe – poziomy;
 pionowe przewody spustowe – piony;
 podejścia łączące przybory sanitarne z pionami12.
12 Popek M., Wapińska B., O instalacjach sanitarnych najkrócej, WSiP, Warszawa 2001
15
Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych
6.3.1 Schemat instalacji kanalizacyjnej
Rysunek 6.10 Schemat instalacji kanalizacyjnej
Źródło: Popek M., Wapińska B., O instalacjach sanitarnych najkrócej, WSiP, Warszawa 2013
Oznaczenia dla rysunku 6.10: 1 – przewód odpływowy, 2 – główny czyszczak
domowy, 3 – wpust podwórzowy, 4 – czyszczak, 5 – podejście pod wannę, 6 – podejście
pod zlewozmywak, 7 – podejście pod umywalkę, 8 – pion, 9 – rura wywiewna, 10 – rura
deszczowa.
6.4 Podstawowe zasady montażu instalacji wodno-kanalizacyjnych i sposoby ich
połączeń
6.4.1 Dobór materiału oraz techniki montażu
Instalację wodociągową można wykonać ze stali, miedzi oraz tworzyw
sztucznych w zakresie średnic od 15 do 100 mm. Najczęściej stosowanym materiałem są
tworzywa sztuczne, z uwagi na swoje właściwości. Szczegółowo materiały i ich
właściwości poznaliście w module pierwszym. Przypomnimy tylko kilka: stal wykazuje
dużą podatność na korozję, temperatura wody ciepłej w stalowych instalacjach nie
powinna przekraczać 55–60°C, a w czasie dezynfekcji termicznej powinna wynosić ok.
70°C. Trwałość warstwy ochronnej rury stalowej nie ulega zniszczeniu, jeżeli czas
oddziaływania podwyższonej temperatury jest krótki13.
13 Świderek A., Wykonywanie i eksploatacja instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych, PIB, Radom 2007
16
Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych
Wykonywanie instalacji z rur stalowych
Instalacje wodociągowe wody zimnej mogą być wykonywane z rur stalowych
gwintowanych, dwustronnie ocynkowanych ze szwem. Dla instalacji ciepłej wody
użytkowej powinny być zastosowane rury o zwiększonej grubości cynkowej warstwy
ochronnej. Do połączenia stalowych odcinków rurowych stosowane są gwintowane
łączniki z żeliwa ciągliwego białego. Do uszczelnienia połączenia stosuje się przędzę
z konopi, pasty uszczelniające bądź taśmy teflonowej.
Wykonywanie instalacji z rur miedzianych
Rury miedziane łączy się trwale za pomocą lutowania. Trwałe połączenie rur
miedzianych wykonuje się przez lutowanie kapilarne, stosując łączniki miedziane lub
mosiężne. Temperatura topnienia lutu w lutowaniu miękkim jest niższa od 450°C.
Ponadto wykonuje się połączenia, stosując złącza utworzone poprzez kielichowanie.
W przypadku wykonywania połączeń rozłącznych – np. połączenia z elementami
armatury – można stosować łączniki przejściowe gwintowane oraz łączniki zaciskowe
i kołnierzowe.
Wykonywanie instalacji z tworzyw sztucznych
Instalacje z tworzyw sztucznych wykonuje się, stosując połączenia kielichowe,
kołnierzowe, gwintowe, klejone, zgrzewane, zaciskowe lub zaprasowywane.
Połączenia kielichowe z uszczelką wykonuje się poprzez wsunięcie bosego
końca jednej rury w kielich drugiej rury, kształtki lub innego elementu instalacji.
W kielichu jest wyprofilowane zagłębienie o kształcie odpowiadającym kształtowi
uszczelki.
Połączenie kołnierzowe wykonywane jest z zastosowaniem płaskiej uszczelki
wkładanej pomiędzy dwa kołnierze odcinków rurowych oraz śrub scalających
połączenie.
Połączenia gwintowe powstają poprzez zastosowanie gwintowanych złączek.
Do uszczelnienia stosowana jest taśma teflonowa.
Połączenia klejone wykonywane są w taki sposób, że część cylindryczna
zewnętrzna pokryta klejem wsunięta zostaje w gładką mufę drugiego elementu
połączeniowego.
Połączenia zgrzewane wykonywane są przez połączenie rozgrzanych
i nadtopionych powierzchni łączonych materiałów. Zgrzewanie może być: doczołowe,
elektrooporowe, mufowe.
Połączenia zaciskowe polegają na zaciśnięciu rury na łączniku lub gdy element
zaciskający jest zaciskany na rurze.
Połączenia zaprasowywane powstają wówczas, gdy na rurę nakłada się
metalową złączkę, którą zaciska się na końcówce rury. Uszczelnienie połączenia
następuje przez zaprasowanie tulei złączki na rurze.
Aby poprawnie i trwale były wykonane wszystkie rodzaje połączeń, należy
wykonywać instalacje zgodnie z instrukcjami montażowymi oraz korzystać
z odpowiednich narzędzi.
17
Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych
6.4.2 Zasady montażu instalacji kanalizacyjnych
Materiał dotyczący tej części treści został omówiony w prezentacji
pt. „Zasady montażu instalacji kanalizacyjnych”, z którą należy się teraz zapoznać.
6.5 Literatura
6.5.1 Literatura obowiązkowa
 Heidrich Z., Wodociągi i kanalizacja cz. 1, WSiP, Warszawa 2008;
 Heidrich Z., Wodociągi i kanalizacja cz. 2, WSiP, Warszawa 2008;
 Hoffmann Z., Lisicki K., Instalacje budowlane, WSiP, Warszawa 2006;
 Maj T., Rysunek instalacyjny, WSiP, Warszawa 2012;
 Popek M., Wapińska B., Rysunek zawodowy. Instalacje sanitarne, WSiP, Warszawa
2003;
 Popek M., Wapińska B., O instalacjach sanitarnych najkrócej, WSiP, Warszawa 2013;
 Szaflik W., Projektowanie instalacji ciepłej wody w budynkach mieszkalnych,
Wydawnictwo Instal, Warszawa 2011;
 Świderek A., Montaż instalacji kanalizacyjnej, PIB, Radom 2006;
 Świderek A., Montaż instalacji ziemnej wody i ciepłej wody użytkowej, PIB, Radom
2006;
 Świderek A., Wykonywanie i eksploatacja instalacji wodociągowych
i kanalizacyjnych, PIB, Radom 2007.
6.5.2 Literatura uzupełniająca
 Hoffmann Z., Lisicki K., Instalacje budowlane, WSiP, Warszawa 2006;
 Maj T., Zawodowy rysunek budowlany, WSiP, Warszawa 2012.
6.5.3 Netografia
 http://www.budujemydom.pl/woda-i-kanalizacja/10300-zasady-montazu-
instalacji-kanalizacyjnej;
 http://muratordom.pl/instalacje/instalacje-wodne/instalacja-wodna-w-domu-
musisz-wiedziec-o-wewnetrznej-instalacji-wodociagowej,37_11459.html;
 http://www.muratorplus.pl/technika/kanalizacja-i-odwodnienia/?page=6;
 http://www.poradybudowlane.com.pl/na-czym-polegaja-polaczenia-kielichowe-i-
gwintowe-rur-z-tworzyw-sztucznych-440a;
 http://www.rynekinstalacyjny.pl/artykul/id1612,przeciwpozarowe-instalacje-
hydrantowe-nowe-przepisy.
18
Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych
6.6 Spis rysunków
Rysunek 6.1 Schemat instalacji wodociągowych................................................................................3
Rysunek 6.2 Schemat instalacji jednostrefowej z rozdziałem górnym ......................................4
Rysunek 6.3 Schemat instalacji jednostrefowej z rozdziałem dolnym.......................................5
Rysunek 6.4 Schemat instalacji wodociągowej dwustrefowej ......................................................6
Rysunek 6.5 Schemat instalacji przeciwpożarowej hydrantowej................................................8
Rysunek 6.6 Schemat instalacji kanalizacyjnej....................................................................................9
Rysunek 6.7 Schemat instalacji zraszaczowej w tunelu drogowym (Austria).....................10
Rysunek 6.8 Schemat instalacji c.w.u. z rozdziałem górnym ......................................................12
Rysunek 6.9 Schemat instalacji c.w.u. z rozdziałem dolnym i pełną cyrkulacją..................13
Rysunek 6.10 Schemat instalacji kanalizacyjnej ..............................................................................15
6.7 Spis treści
6 Rodzaje instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych oraz technologia montażu........2
6.1 Instalacje wodociągowe.................................................................................................................................2
6.1.1 Wstęp......................................................................................................................................................................................2
6.1.2 Rodzaje instalacji wodociągowych............................................................................................................................3
6.1.3 Schemat instalacji wodociągowej ..............................................................................................................................3
6.1.4 Schemat instalacji jednostrefowej z rozdziałem górnym................................................................................4
6.1.5 Schemat instalacji jednostrefowej z rozdziałem dolnym................................................................................5
6.1.6 Schemat instalacji wodociągowej dwustrefowej ................................................................................................6
6.1.7 Instalacje przeciwpożarowe.........................................................................................................................................7
6.1.8 Schemat instalacji przeciwpożarowej hydrantowej..........................................................................................8
6.1.9 Schemat instalacji tryskaczowej.................................................................................................................................9
6.1.10 Schemat instalacji zraszaczowej w tunelu ......................................................................................................10
6.2 Instalacje ciepłej wody użytkowej c.w.u..............................................................................................11
6.2.1 Schemat instalacji c.w.u. z rozdziałem górnym ................................................................................................12
6.2.2 Schemat instalacji c.w.u. z rozdziałem dolnym i pełną cyrkulacją...........................................................13
6.3 Instalacje kanalizacyjne..............................................................................................................................13
6.3.1 Schemat instalacji kanalizacyjnej............................................................................................................................15
6.4 Podstawowe zasady montażu instalacji wodno-kanalizacyjnych i sposoby ich połączeń
………………………………………………………………………………………………………………………………15
6.4.1 Dobór materiału oraz techniki montażu..............................................................................................................15
6.4.2 Zasady montażu instalacji kanalizacyjnych........................................................................................................17
6.5 Literatura..........................................................................................................................................................17
6.5.1 Literatura obowiązkowa.............................................................................................................................................17
6.5.2 Literatura uzupełniająca.............................................................................................................................................17
6.5.3 Netografia..........................................................................................................................................................................17
6.6 Spis rysunków.................................................................................................................................................18

More Related Content

What's hot

Murarz- Wykonywanie sklepień, nadproży i stropów murarskich
Murarz- Wykonywanie sklepień, nadproży i stropów murarskichMurarz- Wykonywanie sklepień, nadproży i stropów murarskich
Murarz- Wykonywanie sklepień, nadproży i stropów murarskichFilip Chojnacki
 
Technik.urzadzen.sanitarnych
Technik.urzadzen.sanitarnychTechnik.urzadzen.sanitarnych
Technik.urzadzen.sanitarnychEmotka
 
Technik.urzadzen.sanitarnych
Technik.urzadzen.sanitarnychTechnik.urzadzen.sanitarnych
Technik.urzadzen.sanitarnychEmotka
 
Aula 2 componentes sistema predial de esgoto
Aula 2   componentes sistema predial de esgotoAula 2   componentes sistema predial de esgoto
Aula 2 componentes sistema predial de esgotoClaudio Santos
 
Aula 1-instalacoes-hidraulicas-2
Aula 1-instalacoes-hidraulicas-2Aula 1-instalacoes-hidraulicas-2
Aula 1-instalacoes-hidraulicas-2Djair Felix
 
684067 apostila drenagem (parte 1)
684067 apostila   drenagem (parte 1)684067 apostila   drenagem (parte 1)
684067 apostila drenagem (parte 1)Rodrigo Grazi
 
Urządzenia energetyczne stanowiące wyposażenie obiektów sieci gazowych
Urządzenia energetyczne stanowiące wyposażenie obiektów sieci gazowychUrządzenia energetyczne stanowiące wyposażenie obiektów sieci gazowych
Urządzenia energetyczne stanowiące wyposażenie obiektów sieci gazowychSzymon Konkol - Publikacje Cyfrowe
 
Apresentação projeto inst.hs
Apresentação projeto inst.hsApresentação projeto inst.hs
Apresentação projeto inst.hsMariza Ribeiro
 
Aula de Abertura de Vala
Aula de Abertura de ValaAula de Abertura de Vala
Aula de Abertura de ValaMarco Taveira
 
Materiały oraz ich właściwości stosowane do budowy sieci wodociągowych i kana...
Materiały oraz ich właściwości stosowane do budowy sieci wodociągowych i kana...Materiały oraz ich właściwości stosowane do budowy sieci wodociągowych i kana...
Materiały oraz ich właściwości stosowane do budowy sieci wodociągowych i kana...Szymon Konkol - Publikacje Cyfrowe
 
Aula unidade 3
Aula unidade 3Aula unidade 3
Aula unidade 3UNAERP
 
Vazão máxima admissível em tubulação de PVC
Vazão máxima admissível em tubulação de PVCVazão máxima admissível em tubulação de PVC
Vazão máxima admissível em tubulação de PVCPool Shop Piscinas Ltda
 
Materiały stosowane do budowy gazociągów i przyłączy gazowych
Materiały stosowane do budowy gazociągów i przyłączy gazowychMateriały stosowane do budowy gazociągów i przyłączy gazowych
Materiały stosowane do budowy gazociągów i przyłączy gazowychSzymon Konkol - Publikacje Cyfrowe
 
Murarz- Wykonywanie tynków wewnętrznych
Murarz- Wykonywanie tynków wewnętrznychMurarz- Wykonywanie tynków wewnętrznych
Murarz- Wykonywanie tynków wewnętrznychFilip Chojnacki
 

What's hot (20)

Murarz- Wykonywanie sklepień, nadproży i stropów murarskich
Murarz- Wykonywanie sklepień, nadproży i stropów murarskichMurarz- Wykonywanie sklepień, nadproży i stropów murarskich
Murarz- Wykonywanie sklepień, nadproży i stropów murarskich
 
Technik.urzadzen.sanitarnych
Technik.urzadzen.sanitarnychTechnik.urzadzen.sanitarnych
Technik.urzadzen.sanitarnych
 
Technik.urzadzen.sanitarnych
Technik.urzadzen.sanitarnychTechnik.urzadzen.sanitarnych
Technik.urzadzen.sanitarnych
 
Aula 2 componentes sistema predial de esgoto
Aula 2   componentes sistema predial de esgotoAula 2   componentes sistema predial de esgoto
Aula 2 componentes sistema predial de esgoto
 
Elementy uzbrojenia gazociągów i przyłączy gazowych
Elementy uzbrojenia gazociągów i przyłączy gazowychElementy uzbrojenia gazociągów i przyłączy gazowych
Elementy uzbrojenia gazociągów i przyłączy gazowych
 
Aula 1-instalacoes-hidraulicas-2
Aula 1-instalacoes-hidraulicas-2Aula 1-instalacoes-hidraulicas-2
Aula 1-instalacoes-hidraulicas-2
 
684067 apostila drenagem (parte 1)
684067 apostila   drenagem (parte 1)684067 apostila   drenagem (parte 1)
684067 apostila drenagem (parte 1)
 
Urządzenia energetyczne stanowiące wyposażenie obiektów sieci gazowych
Urządzenia energetyczne stanowiące wyposażenie obiektów sieci gazowychUrządzenia energetyczne stanowiące wyposażenie obiektów sieci gazowych
Urządzenia energetyczne stanowiące wyposażenie obiektów sieci gazowych
 
Dokumentacja projektowa
Dokumentacja projektowaDokumentacja projektowa
Dokumentacja projektowa
 
Apresentação projeto inst.hs
Apresentação projeto inst.hsApresentação projeto inst.hs
Apresentação projeto inst.hs
 
5
55
5
 
Układy gazociągów
Układy gazociągówUkłady gazociągów
Układy gazociągów
 
Apostila esgotamento sanitário
Apostila esgotamento sanitárioApostila esgotamento sanitário
Apostila esgotamento sanitário
 
Aula de Abertura de Vala
Aula de Abertura de ValaAula de Abertura de Vala
Aula de Abertura de Vala
 
Materiały oraz ich właściwości stosowane do budowy sieci wodociągowych i kana...
Materiały oraz ich właściwości stosowane do budowy sieci wodociągowych i kana...Materiały oraz ich właściwości stosowane do budowy sieci wodociągowych i kana...
Materiały oraz ich właściwości stosowane do budowy sieci wodociągowych i kana...
 
Aula unidade 3
Aula unidade 3Aula unidade 3
Aula unidade 3
 
Vazão máxima admissível em tubulação de PVC
Vazão máxima admissível em tubulação de PVCVazão máxima admissível em tubulação de PVC
Vazão máxima admissível em tubulação de PVC
 
Materiały stosowane do budowy gazociągów i przyłączy gazowych
Materiały stosowane do budowy gazociągów i przyłączy gazowychMateriały stosowane do budowy gazociągów i przyłączy gazowych
Materiały stosowane do budowy gazociągów i przyłączy gazowych
 
Murarz- Wykonywanie tynków wewnętrznych
Murarz- Wykonywanie tynków wewnętrznychMurarz- Wykonywanie tynków wewnętrznych
Murarz- Wykonywanie tynków wewnętrznych
 
Aula 4 dimensionamento
Aula 4   dimensionamentoAula 4   dimensionamento
Aula 4 dimensionamento
 

Similar to Rodzaje instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych oraz technologia montażu Treść Plik

Similar to Rodzaje instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych oraz technologia montażu Treść Plik (9)

Rodzaje instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych oraz technologia montażu ...
Rodzaje instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych oraz technologia montażu  ...Rodzaje instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych oraz technologia montażu  ...
Rodzaje instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych oraz technologia montażu ...
 
Rodzaje przyłączy wodociągowych
Rodzaje przyłączy wodociągowychRodzaje przyłączy wodociągowych
Rodzaje przyłączy wodociągowych
 
Rodzaje i funkcje obiektów sieci wodociągowych i kanalizacyjnych
Rodzaje i funkcje obiektów sieci wodociągowych i kanalizacyjnychRodzaje i funkcje obiektów sieci wodociągowych i kanalizacyjnych
Rodzaje i funkcje obiektów sieci wodociągowych i kanalizacyjnych
 
Węzły ciepłownicze
Węzły ciepłowniczeWęzły ciepłownicze
Węzły ciepłownicze
 
7
77
7
 
Rodzaje urządzeń energetycznych stosowanych w sieciach wodociągowych i kanali...
Rodzaje urządzeń energetycznych stosowanych w sieciach wodociągowych i kanali...Rodzaje urządzeń energetycznych stosowanych w sieciach wodociągowych i kanali...
Rodzaje urządzeń energetycznych stosowanych w sieciach wodociągowych i kanali...
 
Typy instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych
Typy instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnychTypy instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych
Typy instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych
 
Rodzaje urządzeń energetycznych stosowanych w sieciach komunalnych i instalac...
Rodzaje urządzeń energetycznych stosowanych w sieciach komunalnych i instalac...Rodzaje urządzeń energetycznych stosowanych w sieciach komunalnych i instalac...
Rodzaje urządzeń energetycznych stosowanych w sieciach komunalnych i instalac...
 
18 2.1 wg_tresc
18 2.1 wg_tresc18 2.1 wg_tresc
18 2.1 wg_tresc
 

More from Szymon Konkol - Publikacje Cyfrowe (20)

k1.pdf
k1.pdfk1.pdf
k1.pdf
 
t1.pdf
t1.pdft1.pdf
t1.pdf
 
Quiz3
Quiz3Quiz3
Quiz3
 
Quiz2
Quiz2Quiz2
Quiz2
 
Quiz 1
Quiz 1Quiz 1
Quiz 1
 
Pytania RODO do prezentacji
Pytania RODO do prezentacjiPytania RODO do prezentacji
Pytania RODO do prezentacji
 
Rodo prezentacja dla_pracownikow (1)
Rodo prezentacja dla_pracownikow (1)Rodo prezentacja dla_pracownikow (1)
Rodo prezentacja dla_pracownikow (1)
 
Rodo bezpieczenstwo _dla_pracownikow
Rodo bezpieczenstwo _dla_pracownikowRodo bezpieczenstwo _dla_pracownikow
Rodo bezpieczenstwo _dla_pracownikow
 
Rodo reakcja na_naruszenia
Rodo  reakcja na_naruszeniaRodo  reakcja na_naruszenia
Rodo reakcja na_naruszenia
 
Rodo podstawy przetwarzania_danych_ dla pracownikow
Rodo  podstawy przetwarzania_danych_ dla pracownikowRodo  podstawy przetwarzania_danych_ dla pracownikow
Rodo podstawy przetwarzania_danych_ dla pracownikow
 
4
44
4
 
3
33
3
 
2
2 2
2
 
1
11
1
 
6
66
6
 
5
55
5
 
4
44
4
 
3
33
3
 
2
22
2
 
1
11
1
 

Rodzaje instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych oraz technologia montażu Treść Plik

  • 1. 1 Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych Źródło: http://pl.fotolia.com/id/43567180 KURS Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych MODUŁ Rodzaje instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych oraz technologia montażu
  • 2. 2 Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych 6 Rodzaje instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych oraz technologia montażu 6.1 Instalacje wodociągowe 6.1.1 Wstęp Instalacja wodociągowa to ostatni element wodociągu, od źródła i ujęcia wody do odbiorcy. Natomiast instalacja kanalizacyjna stanowi pierwszy element kanalizacji, licząc od miejsca wytwarzania ścieków do odbiornika. Obie te instalacje stanowią ważny element eksploatacji. Zazwyczaj montowane są jednocześnie. Dobrze dobrane rozwiązanie wodno-kanalizacyjne będzie decydowało o sprawności i jakości instalacji przyszłych użytkowników. Podział instalacji wodociągowych:  ze względu na przeznaczenie: − instalacje wody pitnej, − instalacje wody przemysłowej, − instalacje wody gaśniczej, − instalacje basenowe, − instalacje nawadniające;  ze względu na rodzaj wody: − instalacje wody zimnej, − instalacje wody zimnej i ciepłej wody użytkowej: z cyrkulacją, bez cyrkulacji, z mieszaczem miejscowym lub centralnym;  ze względu na sposób zasilania: − instalacje zasilane z sieci wodociągowej, − instalacje zasilane z ujęcia własnego;  ze względu na ilość stref zasilania: − instalacje jednostrefowe, − instalacje wielostrefowe;  ze względu na sposób rozprowadzenia przewodów: − instalacje z rozdziałem górnym,
  • 3. 3 Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych − instalacje z rozdziałem dolnym1. 6.1.2 Rodzaje instalacji wodociągowych Instalacja wodociągowa to zespół powiązanych ze sobą urządzeń wodociągowych oraz przewodów z uzbrojeniem służących do zaopatrywania w wodę nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem i wymaganiami sanitarnymi2. Zadaniem instalacji jest rozprowadzenie przewodami wody wewnątrz budynku i doprowadzanie jej do punktów czerpalnych. Instalacja wodociągowa składa się z przewodów i uzbrojenia. Początek instalacji liczy się od głównego zaworu umieszczonego za wodomierzem od strony budynku. Instalacja składa się z:  przewodów rozdzielczych – poziomów;  przewodów pionowych – pionów;  odgałęzień3. 6.1.3 Schemat instalacji wodociągowej Rysunek 6.1 Schemat instalacji wodociągowych Źródło: Popek M., Wapińska B., O instalacjach sanitarnych najkrócej, WSiP, Warszawa 2001 1 Popek M., Wapińska B., O instalacjach sanitarnych najkrócej, WSiP, Warszawa 2013 2 Popek M., Wapińska B., O instalacjach sanitarnych najkrócej, WSiP, Warszawa 2013 3 Popek M., Wapińska B., O instalacjach sanitarnych najkrócej, WSiP, Warszawa 2001
  • 4. 4 Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych Zadaniem przewodów rozdzielczych jest dostarczenie wody do pionów, które rozprowadzają ją za pomocą odgałęzień do punktów czerpalnych na poszczególnych kondygnacjach budynku. W zależności od wysokości budynku, jego przeznaczenia, konstrukcji oraz warunków panujących w instalacji (ciśnienia wody) – instalacje mogą być wykonywane jako:  jednostrefowe: − z rozdziałem górnym, − z rozdziałem dolnym;  wielostrefowe4. 6.1.4 Schemat instalacji jednostrefowej z rozdziałem górnym Rysunek 6.2 Schemat instalacji jednostrefowej z rozdziałem górnym Źródło: Popek M. Wapińska B., O instalacjach sanitarnych najkrócej, WSiP, Warszawa 2001 Oznaczenia do rysunku 6.2: 1 – dopływ wody z sieci wodociągowej, 2 – zawory przelotowe, 3 – wodomierz, 4 – główny zawór spustowy, 5 – obejście przeciwporażeniowe z płaskownika, 6 – przewody rozdzielcze, 7 – piony, 8 – przelotowe zawory spustowe, 9 – odgałęzienie, 10 – punkty czerpalne, 11 – zbiornik, 12 – pływakowy zawór przelotowy, 13 – zawory zwrotne, 14 – pion wznośny. Instalacje z rozdziałem górnym stosowane były w latach 60. i 70. Obecnie są rzadkością z uwagi na problemy z zapewnieniem odpowiednio wysokiego ciśnienia na wylocie punktów czerpalnych dla najwyżej położonych instalacji. W instalacji tego typu woda w pierwszej kolejności zasila zbiornik położony w najwyższej części budynku. Zasilanie przypomina napełnienie spłuczki zbiornikowej. Instalacja wyposażona jest w zawór pływakowy, sterujący dopływem wody do zbiornika. Ze zbiornika – w sposób grawitacyjny – woda spływa do poszczególnych punktów czerpalnych. Ciśnienie 4 Popek M., Wapińska B., O instalacjach sanitarnych najkrócej, WSiP, Warszawa 2001
  • 5. 5 Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych w punkcie jest zależne od odległości w pionie pomiędzy zbiornikiem a punktem. Zdarza się, że dla najwyżej położonych przyborów ciśnienie bywa za niskie. Przewody rozdzielcze poziome ułożone są na najwyższej kondygnacji i poprowadzone ze spadkiem, od zbiornika do pionów. 6.1.5 Schemat instalacji jednostrefowej z rozdziałem dolnym Rysunek 6.3 Schemat instalacji jednostrefowej z rozdziałem dolnym Źródło: Popek M., Wapińska B., O instalacjach sanitarnych najkrócej, WSiP, Warszawa 2001 Oznaczenia rysunku 6.3 identyczne, jak w rysunku 6.2. Instalacja z rozdziałem dolnym stosowana jest głównie w budynkach podpiwniczonych. Przewody rozdzielcze poziome prowadzi się pod stropem piwnicy lub zabudowuje się je. Na każdym podejściu pod pion znajduje się zawór odcinający z kurkiem spustowym, umożliwiającym opróżnienie pionu 5. 5 Popek M., Wapińska B., O instalacjach sanitarnych najkrócej, WSiP, Warszawa 2001
  • 6. 6 Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych 6.1.6 Schemat instalacji wodociągowej dwustrefowej Rysunek 6.4 Schemat instalacji wodociągowej dwustrefowej Źródło: Popek M., Wapińska B., O instalacjach sanitarnych najkrócej, WSiP, Warszawa 2001 Oznaczenia rysunku 6.4: 1 – przewód rozdzielczy dolny w I strefie, 2 – zawór zwrotny, 3 – zestaw podwyższający ciśnienie, 4 – zawór przelotowy, 5 – pion wodociągowy w I strefie, 6 – odgałęzienie, 7 – zawór czerpalny, 8 – pion zasilający instalację wodociągową II strefy, 9 – przewód rozdzielczy w II strefie Instalacje wielostrefowe buduje się w budynkach wysokich. Przewody rozdzielcze znajdują się na tylu kondygnacjach, ile jest stref. Ponadto wykonuje się je w budynkach, w których ciśnienie wody w sieci wodociągowej nie jest w stanie zapewnić wymaganego ciśnienia w całym budynku. Podnoszenie ciśnienia w sieci prowadzi z kolei do zbyt dużych jego wartości w najniżej położonych fragmentach instalacji i jest niebezpieczne dla armatury i przewodów. W budynkach wysokich instalacje dzieli sie na dwie lub więcej stref, z których każda ma osobne zasilanie.
  • 7. 7 Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych Strefa I zasilana jest zwykle pod ciśnieniem wody z sieci wodociągowej i stosowana jest dla pierwszych 4–5 kondygnacji budynku. Strefa II zasilana jest pod ciśnieniem zespołu hydroforowego i zasila piętra od 6 do 10, a nawet 12, w zależności od wysokości kondygnacji. Strefa II zasila następne 5–6 pięter. W dalszej części zasilanie zachodzi analogicznie6. Główne zasady prowadzenia przewodów instalacji wodociągowych:  instalacje należy prowadzić zgodnie z projektem tak, aby nie naruszyć statyki budynku;  instalację prowadzi się po wewnętrznych ścianach budynku;  instalacja powinna być prowadzona równolegle lub prostopadle do ścian budynku;  podczas prowadzenia instalacji należy unikać załamań trasy;  instalacje należy prowadzić po najkrótszych trasach. 6.1.7 Instalacje przeciwpożarowe Zadaniem wodnych instalacji przeciwpożarowych jest ochrona przeciwpożarowa obiektów budowlanych o różnym przeznaczeniu. Rozwiązanie instalacji wodnej przeciwpożarowej zależy od przeznaczenia obiektu budowlanego oraz jego wysokości. W budynkach mieszkalnych do 15 m (uznawanych za budynki niskie) nie ma obowiązku wyposażania obiektu w wewnętrzne instalacje przeciwpożarowe. Budynki takie chronione są poprzez wykorzystanie do celów przeciwpożarowych hydrantów zewnętrznych. W budynkach mieszkalnych wysokich zachodzi obowiązek wyposażania ich w wewnętrzne instalacje przeciwpożarowe. W zakładach przemysłowych ten obowiązek również istnieje, a rodzaj i sposób prowadzenia instalacji przeciwpożarowej zależy od obciążenia ogniowego stref pożarowych i ich wielkości. Wykonywane są one jako instalacje hydrantowe, tryskaczowe i zraszaczowe. Instalacje hydrantowe wykonywane są w budynkach mieszkalnych, w których liczba kondygnacji jest większa od pięciu lub w przypadku budynków wyższych niż 15 m, ale które nie przekraczają wysokości 55 m. Powinny być one wyposażone w instalacje przeciwpożarowe nienapełnione wodą, czyli tzw. suche piony. Suche piony zlokalizowane są przy klatkach schodowych. Mają średnicę 80 mm. W dolnej części pionu wbudowana jest nasada pożarnicza, do której w przypadku powstania pożaru przyłącza się węże pożarnicze i zasila wodą z możliwie najbliższego hydrantu zewnętrznego. Dla budynków o wysokości do 25 m na każdej kondygnacji powinien być zamontowany jeden zawór hydrantowy, natomiast w budynkach wyższych – dwa zawory hydrantowe. Każdy zawór musi być zaopatrzony w nasadę pożarniczą, umożliwiającą podłączenie węży pożarniczych7. 6 Popek M., Wapińska B., O instalacjach sanitarnych najkrócej, WSiP, Warszawa 2001 7 Świderek A., Wykonywanie i eksploatacja instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych, PIB, Radom 2007
  • 8. 8 Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych 6.1.8 Schemat instalacji przeciwpożarowej hydrantowej Rysunek 6.5 Schemat instalacji przeciwpożarowej hydrantowej Źródło: http://www.rynekinstalacyjny.pl/artykul/id1612,przeciwpozarowe-instalacje-hydrantowe-nowe- przepisy?gal=1 Budynki mieszkalne o wysokości ponad 55 m powinny być wyposażone w pełną instalację przeciwpożarową, stale napełnioną wodą. Instalacja taka powinna posiadać źródło wody, pompownię i przewody. W przypadku powstania pożaru pobór wody następuje z hydrantów wewnętrznych, umieszczonych w szafce stalowej, wbudowanej w ścianę lub na niej powieszonej. Instalacje tryskaczowe to samoczynne wodne urządzenia gaśnicze, przeznaczone do zwalczania pożaru w pierwszej jego fazie i zawiązane trwale z chronionym obiektem. Tryskacz to zawór wyposażony w:  zamknięcie grzybkowe z zamkiem rozpadającym się w temperaturze znamionowej (temperatura wyższa o 40–50°C od temperatury otoczenia);  rozetkę, która rozbija wypływający strumień wody na drobne krople. Instalacja tryskaczowa jest układem przewodów umieszczonych pod stropem chronionego pomieszczenia. W przewodach rozprowadzających umieszcza się tryskacz (maksymalnie może być ich 6 sztuk). Powinno się je ustawiać ok. 15 cm od stropu, nie wyżej niż 7 m nad podłogą, z maksymalnym rozstawem co 3,5 m8. 8 Świderek A., Wykonywanie i eksploatacja instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych, PIB, Radom 2007
  • 9. 9 Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych 6.1.9 Schemat instalacji tryskaczowej Rysunek 6.6 Schemat instalacji kanalizacyjnej Źródło: Heidrich Z., Wodociągi i kanalizacja. Część 2 Kanalizacja, WSiP, Warszawa 2008 Oznaczenia dla rysunku 6.6: 1 – przewód wodociągowy sieci pierścieniowej, 2 – przewód zasilający, 3 – zawór kontrolno-pomiarowy, 4 – przewód rozdzielczy, 5 – przewody rozprowadzające, 6 – tryskacze, 7 – turbinka wodna, 8 – dzwon alarmowy, 9 – podłączenie do elektrycznego urządzenia alarmowego, 10 – manometry. Każdy tryskacz powinien chronić ok. 9 m2. Zasilanie instalacji tryskaczowej powinno zachodzić z dwóch niezależnych źródeł wody. Może występować zasilanie jednostronne, ale tylko w przypadku, gdy źródłem wody jest przewód sieci wodociągowej o średnicy minimum 200 mm. Instalacja tryskaczowa może być wykonana w systemie:  wodnym – cała instalacja wypełniona jest wodą pod ciśnieniem źródła zasilania. Stosowana jest do ochrony pomieszczeń o temperaturze dodatniej;  powietrznym – woda pod ciśnieniem źródła zasilania znajduje się tylko do grzybka zaworu kontrolno-alarmowego (zawór obowiązkowo musi być usytuowany w pomieszczeniu ogrzewanym).
  • 10. 10 Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych Instalacje zraszaczowe to zawiązane na trwale z chronionym obiektem samoczynne lub ręczne wodne urządzenie gaśnicze albo zabezpieczające przed rozprzestrzenianiem się pożaru i promieniowaniem cieplnym. Zraszacze mogą być:  gaśnicze – stosowane do gaszenia cieczy palnych o temperaturze powyżej 60°C, służące m.in. do gaszenia wolnostojących transformatorów, w składach wyrobów gumowych;  zabezpieczające – stosowane m.in. do ochrony kurtyn w teatrach, w składach cieczy palnych9. 6.1.10 Schemat instalacji zraszaczowej w tunelu Rysunek 6.7 Schemat instalacji zraszaczowej w tunelu drogowym (Austria) Źródło: http://www.supo.com.pl/artykuly/?id_article=95 Zraszacz jest urządzeniem stale otwartym z uwagi na to, że nie ma w sobie zamka topliwego. Instalacja zraszaczowa powinna być wykonana w taki sposób, aby woda pod ciśnieniem źródła zasilania wypełniała przewody rozdzielcze do tzw. zaworów pobudzaczy (pobudzacze to zawory odcinające dopływ wody do zraszaczy). Dalej 9 Heidrich Z., Wodociągi i kanalizacja. Część 2 Kanalizacja, WSiP, Warszawa 2008
  • 11. 11 Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych przewody rozprowadzające opróżniane są z wody. Otwarcie dopływu wody następuje poprzez zamek topikowy pobudzacza, który ulega zniszczeniu z chwilą wzrostu temperatury w pomieszczeniu chronionym, powyżej temperatury znamionowej. Uruchomienie instalacji poprzez wypływ wody ze zraszaczy następuje z chwilą zniszczenia zamknięcia topikowego pobudzacza. Jednocześnie zostają uruchomione urządzenia alarmowe10. 6.2 Instalacje ciepłej wody użytkowej c.w.u. Instalacją c.w.u. nazywa się układ przewodów i urządzeń, których zadaniem jest rozprowadzenie ciepłej wody w obrębie budynku. Temperatura wody w instalacji nie powinna przekraczać 55°C11. Ciepła woda może być przygotowana miejscowo i centralnie. Do urządzeń służących do wytwarzania ciepłej wody użytkowej zaliczamy:  urządzenia przepływowe;  urządzenia pojemnościowe, w których magazynowana jest woda. Do przygotowania c.w.u. stosuje się paliwa stałe: węgiel, koks, gaz ziemny, energię elektryczną, olej opałowy. Obecnie na szczególne zastosowanie zasługują niekonwencjonalne źródła energii. Mogą ograniczyć wykorzystanie tradycyjnych paliw. W Polsce chętnie wykorzystuje się energię słoneczną wspomaganą tradycyjnymi rozwiązaniami oraz energię geotermalną i energię wiatru. Instalacja c.w.u. składa się z następujących elementów:  podgrzewacza wody;  przewodów poziomych;  przewodów pionowych;  armatury;  naczyń wzbiorczych i pomp. W zależności od sposobu prowadzenia przewodów wyróżnia się instalację z:  rozdziałem dolnym;  rozdziałem górnym. Instalacja c.w.u. z rozdziałem górnym występuje jako jednorurowa. Woda ogrzana wznoszona jest na ostatnią kondygnację, następnie poziomami rozprowadzana jest do poszczególnych pionów. 10 Świderek A., Wykonywanie i eksploatacja instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych, PIB, Radom 2007 11 Szaflik W., Projektowanie instalacji ciepłej wody w budynkach mieszkalnych, Wydawnictwo Instal, Warszawa 2011
  • 12. 12 Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych Nadmiar wody przejmuje naczynie wzbiorcze typu otwartego. Podczas braku poboru wody temperatura w rurach ulega obniżeniu, co jest niekorzystne ze względów ekonomicznych. Wadzie tej można zapobiec, stosując układ dwururowy. 6.2.1 Schemat instalacji c.w.u. z rozdziałem górnym Rysunek 6.8 Schemat instalacji c.w.u. z rozdziałem górnym Źródło: http://www.ign.org.pl/files/audyt_materialy/osoc1.pdf Na najwyższych kondygnacjach niewykorzystana woda przelewa się do specjalnych przewodów cyrkulacyjnych i powraca do podgrzewacza. Dzięki temu rozwiązaniu w przewodach zasilających jest zawsze woda o odpowiedniej temperaturze. Do wad instalacji systemów dwururowych można zaliczyć wyższe koszty wykonania i eksploatacji.
  • 13. 13 Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych 6.2.2 Schemat instalacji c.w.u. z rozdziałem dolnym i pełną cyrkulacją Rysunek 6.9 Schemat instalacji c.w.u. z rozdziałem dolnym i pełną cyrkulacją Źródło: http://www.ign.org.pl/files/audyt_materialy/osoc1.pdf 6.3 Instalacje kanalizacyjne Instalacja kanalizacyjna to zespół powiązanych, współpracujących ze sobą elementów kanalizacyjnych, służących do oprowadzania ścieków bytowo- gospodarczych z obiektu budowlanego i jego otoczenia do sieci kanalizacyjnej zewnętrznej lub innego odbiornika. Instalację kanalizacją można podzielić według kilku kryteriów:  podział w zależności od przeznaczenia i charakteru ścieków – instalacje kanalizacyjne dzieli się na: − kanalizację sanitarną, − kanalizację deszczową, − instalacje wody gaśniczej, − instalacje basenowe, − instalacje nawadniające;  podział z uwagi na zasadę działania – instalacje kanalizacyjne dzieli się na: − grawitacyjne – spływ ścieków zachodzi samoistnie, bezciśnieniowo, przewody prowadzane są ze spadkiem,
  • 14. 14 Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych − podciśnieniowe – odprowadzanie ścieków z przyborów odbywa się za pomocą próżni wytwarzanej w instalacji, przy czym przewody mogą być układane bez spadku, − ciśnieniowe – ścieki przepompowywane są na wyższy poziom lub do dalej położonego zbiornika bądź kolektora grawitacyjnego poprzez pompę ścieków. Specjalną grupę instalacji kanalizacyjnych stanowią systemy niskoszumowe, w których hałas wytwarzany przez spływającą wodę wygłuszony jest poprzez zastosowanie odpowiedniej grupy materiałów dźwiękochłonnych. Do instalacji kanalizacyjnych można ponadto zaliczyć:  instalacje – drenaż opaskowy;  instalacje do rozsączania ścieków częściowo oczyszczonych bezpośrednio do ziemi, tzw. drenaż rozsączający. Instalacja kanalizacyjna powinna zapewniać stałe odprowadzanie ścieków z budynków w sposób zapewniający zabezpieczenie instalacji i obiektu budowlanego przed szkodliwym ich oddziaływaniem. W skład instalacji kanalizacyjnej wchodzą:  poziome przewody odpływowe – poziomy;  pionowe przewody spustowe – piony;  podejścia łączące przybory sanitarne z pionami12. 12 Popek M., Wapińska B., O instalacjach sanitarnych najkrócej, WSiP, Warszawa 2001
  • 15. 15 Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych 6.3.1 Schemat instalacji kanalizacyjnej Rysunek 6.10 Schemat instalacji kanalizacyjnej Źródło: Popek M., Wapińska B., O instalacjach sanitarnych najkrócej, WSiP, Warszawa 2013 Oznaczenia dla rysunku 6.10: 1 – przewód odpływowy, 2 – główny czyszczak domowy, 3 – wpust podwórzowy, 4 – czyszczak, 5 – podejście pod wannę, 6 – podejście pod zlewozmywak, 7 – podejście pod umywalkę, 8 – pion, 9 – rura wywiewna, 10 – rura deszczowa. 6.4 Podstawowe zasady montażu instalacji wodno-kanalizacyjnych i sposoby ich połączeń 6.4.1 Dobór materiału oraz techniki montażu Instalację wodociągową można wykonać ze stali, miedzi oraz tworzyw sztucznych w zakresie średnic od 15 do 100 mm. Najczęściej stosowanym materiałem są tworzywa sztuczne, z uwagi na swoje właściwości. Szczegółowo materiały i ich właściwości poznaliście w module pierwszym. Przypomnimy tylko kilka: stal wykazuje dużą podatność na korozję, temperatura wody ciepłej w stalowych instalacjach nie powinna przekraczać 55–60°C, a w czasie dezynfekcji termicznej powinna wynosić ok. 70°C. Trwałość warstwy ochronnej rury stalowej nie ulega zniszczeniu, jeżeli czas oddziaływania podwyższonej temperatury jest krótki13. 13 Świderek A., Wykonywanie i eksploatacja instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych, PIB, Radom 2007
  • 16. 16 Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych Wykonywanie instalacji z rur stalowych Instalacje wodociągowe wody zimnej mogą być wykonywane z rur stalowych gwintowanych, dwustronnie ocynkowanych ze szwem. Dla instalacji ciepłej wody użytkowej powinny być zastosowane rury o zwiększonej grubości cynkowej warstwy ochronnej. Do połączenia stalowych odcinków rurowych stosowane są gwintowane łączniki z żeliwa ciągliwego białego. Do uszczelnienia połączenia stosuje się przędzę z konopi, pasty uszczelniające bądź taśmy teflonowej. Wykonywanie instalacji z rur miedzianych Rury miedziane łączy się trwale za pomocą lutowania. Trwałe połączenie rur miedzianych wykonuje się przez lutowanie kapilarne, stosując łączniki miedziane lub mosiężne. Temperatura topnienia lutu w lutowaniu miękkim jest niższa od 450°C. Ponadto wykonuje się połączenia, stosując złącza utworzone poprzez kielichowanie. W przypadku wykonywania połączeń rozłącznych – np. połączenia z elementami armatury – można stosować łączniki przejściowe gwintowane oraz łączniki zaciskowe i kołnierzowe. Wykonywanie instalacji z tworzyw sztucznych Instalacje z tworzyw sztucznych wykonuje się, stosując połączenia kielichowe, kołnierzowe, gwintowe, klejone, zgrzewane, zaciskowe lub zaprasowywane. Połączenia kielichowe z uszczelką wykonuje się poprzez wsunięcie bosego końca jednej rury w kielich drugiej rury, kształtki lub innego elementu instalacji. W kielichu jest wyprofilowane zagłębienie o kształcie odpowiadającym kształtowi uszczelki. Połączenie kołnierzowe wykonywane jest z zastosowaniem płaskiej uszczelki wkładanej pomiędzy dwa kołnierze odcinków rurowych oraz śrub scalających połączenie. Połączenia gwintowe powstają poprzez zastosowanie gwintowanych złączek. Do uszczelnienia stosowana jest taśma teflonowa. Połączenia klejone wykonywane są w taki sposób, że część cylindryczna zewnętrzna pokryta klejem wsunięta zostaje w gładką mufę drugiego elementu połączeniowego. Połączenia zgrzewane wykonywane są przez połączenie rozgrzanych i nadtopionych powierzchni łączonych materiałów. Zgrzewanie może być: doczołowe, elektrooporowe, mufowe. Połączenia zaciskowe polegają na zaciśnięciu rury na łączniku lub gdy element zaciskający jest zaciskany na rurze. Połączenia zaprasowywane powstają wówczas, gdy na rurę nakłada się metalową złączkę, którą zaciska się na końcówce rury. Uszczelnienie połączenia następuje przez zaprasowanie tulei złączki na rurze. Aby poprawnie i trwale były wykonane wszystkie rodzaje połączeń, należy wykonywać instalacje zgodnie z instrukcjami montażowymi oraz korzystać z odpowiednich narzędzi.
  • 17. 17 Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych 6.4.2 Zasady montażu instalacji kanalizacyjnych Materiał dotyczący tej części treści został omówiony w prezentacji pt. „Zasady montażu instalacji kanalizacyjnych”, z którą należy się teraz zapoznać. 6.5 Literatura 6.5.1 Literatura obowiązkowa  Heidrich Z., Wodociągi i kanalizacja cz. 1, WSiP, Warszawa 2008;  Heidrich Z., Wodociągi i kanalizacja cz. 2, WSiP, Warszawa 2008;  Hoffmann Z., Lisicki K., Instalacje budowlane, WSiP, Warszawa 2006;  Maj T., Rysunek instalacyjny, WSiP, Warszawa 2012;  Popek M., Wapińska B., Rysunek zawodowy. Instalacje sanitarne, WSiP, Warszawa 2003;  Popek M., Wapińska B., O instalacjach sanitarnych najkrócej, WSiP, Warszawa 2013;  Szaflik W., Projektowanie instalacji ciepłej wody w budynkach mieszkalnych, Wydawnictwo Instal, Warszawa 2011;  Świderek A., Montaż instalacji kanalizacyjnej, PIB, Radom 2006;  Świderek A., Montaż instalacji ziemnej wody i ciepłej wody użytkowej, PIB, Radom 2006;  Świderek A., Wykonywanie i eksploatacja instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych, PIB, Radom 2007. 6.5.2 Literatura uzupełniająca  Hoffmann Z., Lisicki K., Instalacje budowlane, WSiP, Warszawa 2006;  Maj T., Zawodowy rysunek budowlany, WSiP, Warszawa 2012. 6.5.3 Netografia  http://www.budujemydom.pl/woda-i-kanalizacja/10300-zasady-montazu- instalacji-kanalizacyjnej;  http://muratordom.pl/instalacje/instalacje-wodne/instalacja-wodna-w-domu- musisz-wiedziec-o-wewnetrznej-instalacji-wodociagowej,37_11459.html;  http://www.muratorplus.pl/technika/kanalizacja-i-odwodnienia/?page=6;  http://www.poradybudowlane.com.pl/na-czym-polegaja-polaczenia-kielichowe-i- gwintowe-rur-z-tworzyw-sztucznych-440a;  http://www.rynekinstalacyjny.pl/artykul/id1612,przeciwpozarowe-instalacje- hydrantowe-nowe-przepisy.
  • 18. 18 Kurs: Roboty związane z montażem i remontem instalacji sanitarnych 6.6 Spis rysunków Rysunek 6.1 Schemat instalacji wodociągowych................................................................................3 Rysunek 6.2 Schemat instalacji jednostrefowej z rozdziałem górnym ......................................4 Rysunek 6.3 Schemat instalacji jednostrefowej z rozdziałem dolnym.......................................5 Rysunek 6.4 Schemat instalacji wodociągowej dwustrefowej ......................................................6 Rysunek 6.5 Schemat instalacji przeciwpożarowej hydrantowej................................................8 Rysunek 6.6 Schemat instalacji kanalizacyjnej....................................................................................9 Rysunek 6.7 Schemat instalacji zraszaczowej w tunelu drogowym (Austria).....................10 Rysunek 6.8 Schemat instalacji c.w.u. z rozdziałem górnym ......................................................12 Rysunek 6.9 Schemat instalacji c.w.u. z rozdziałem dolnym i pełną cyrkulacją..................13 Rysunek 6.10 Schemat instalacji kanalizacyjnej ..............................................................................15 6.7 Spis treści 6 Rodzaje instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych oraz technologia montażu........2 6.1 Instalacje wodociągowe.................................................................................................................................2 6.1.1 Wstęp......................................................................................................................................................................................2 6.1.2 Rodzaje instalacji wodociągowych............................................................................................................................3 6.1.3 Schemat instalacji wodociągowej ..............................................................................................................................3 6.1.4 Schemat instalacji jednostrefowej z rozdziałem górnym................................................................................4 6.1.5 Schemat instalacji jednostrefowej z rozdziałem dolnym................................................................................5 6.1.6 Schemat instalacji wodociągowej dwustrefowej ................................................................................................6 6.1.7 Instalacje przeciwpożarowe.........................................................................................................................................7 6.1.8 Schemat instalacji przeciwpożarowej hydrantowej..........................................................................................8 6.1.9 Schemat instalacji tryskaczowej.................................................................................................................................9 6.1.10 Schemat instalacji zraszaczowej w tunelu ......................................................................................................10 6.2 Instalacje ciepłej wody użytkowej c.w.u..............................................................................................11 6.2.1 Schemat instalacji c.w.u. z rozdziałem górnym ................................................................................................12 6.2.2 Schemat instalacji c.w.u. z rozdziałem dolnym i pełną cyrkulacją...........................................................13 6.3 Instalacje kanalizacyjne..............................................................................................................................13 6.3.1 Schemat instalacji kanalizacyjnej............................................................................................................................15 6.4 Podstawowe zasady montażu instalacji wodno-kanalizacyjnych i sposoby ich połączeń ………………………………………………………………………………………………………………………………15 6.4.1 Dobór materiału oraz techniki montażu..............................................................................................................15 6.4.2 Zasady montażu instalacji kanalizacyjnych........................................................................................................17 6.5 Literatura..........................................................................................................................................................17 6.5.1 Literatura obowiązkowa.............................................................................................................................................17 6.5.2 Literatura uzupełniająca.............................................................................................................................................17 6.5.3 Netografia..........................................................................................................................................................................17 6.6 Spis rysunków.................................................................................................................................................18