Πολιτιστικό Πρόγραμμα "Άλκη Ζέη -Ζωρζ Σαρή: Ε.Π. [Ενωμένες Πάντα]", 1ο Γυμνάσιο Τυρνάβου "Αχιλλέας Τζάρτζανος", Σχ. Έτος: 2023-2024.

1. Άλκη Ζέη-Ζωρζ Σαρή:
Ε.Π.[Ενωμένες Πάντα]
Πολιτιστικό Πρόγραμμα
1ο Γυμνάσιο Τυρνάβου «Αχιλλέας Τζάρτζανος»
Σχολικό Έτος: 2023-2024

2. Το 2023 συμπληρώθηκαν 100 χρόνια από τη γέννηση της Άλκης Ζέη και της Ζωρζ Σαρή, το έργο των
οποίων σημάδεψε την ελληνική παιδική και εφηβική λογοτεχνία. Χιλιάδες ελληνόπουλα
γαλουχήθηκαν με τους ήρωες και τις ηρωίδες των δύο σπουδαίων πεζογράφων μας. Ο «Γιωργάκης»
και το «Κούλι», όπως ονόμαζαν η μία την άλλη χαϊδευτικά, δεν είναι πλέον μαζί μας, αλλά ο
μυθιστορηματικός κόσμος που δημιούργησαν συντροφεύει τα παιδικά και εφηβικά χρόνια όλων.
Αγαπημένες συμμαθήτριες και ακόμη πιο αγαπημένες φίλες πότισαν το έργο τους όχι μόνο με τις
νεανικές ανησυχίες αλλά και με τα ιστορικά γεγονότα που συγκλόνισαν τη χώρα. Δικτατορίες,
Κατοχή, Αντίσταση, Εμφύλιος, εξορίες έγιναν ο καμβάς πάνω στον οποίο κέντησαν διαχρονικές
αξίες, όπως η αλληλεγγύη, ο συλλογικός αγώνας, η δικαιοσύνη.

3. ΑΛΚΗ ΖΕΗ (1923 -2020)

4. Παιδικά Χρόνια
• Η Άλκη (Αγγελική) Ζέη γεννήθηκε
στην Αθήνα στις 15 Δεκεμβρίου 1923.
Ήταν κόρη του τραπεζοϋπαλλήλου
Ζήνωνα Ζέη με καταγωγή από την
Κρήτη και της Έλλης Σωτηρίου από
τη Σάμο, όπου πέρασε και τα παιδικά
της χρόνια, λόγω ασθένειας της
μητέρας της. Θεία της ήταν η Διδώ
Σωτηρίου, η συγγραφέας του
εμβληματικού μυθιστορήματος
«Ματωμένα Χώματα», η οποία τη
μύησε στη λογοτεχνία.

5. Σπουδές
• Το 1937 επέστρεψε στην Αθήνα
και άρχισε να φοιτά σε ιδιωτικό
σχολείο, όπου και γνώρισε τη
φίλη της Ζωρζ Σαρή.
• Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή
του Πανεπιστημίου Αθηνών, στη
Δραματική Σχολή του Ωδείου
Αθηνών και στο Κινηματογραφικό
Ινστιτούτο της Μόσχας, στο τμήμα
σεναριογραφίας.

6. Απόσπασμα από το βιβλίο της Άλκης Ζέη « Με μολύβι φάμπερ
νούμερο δύο»
• Εγώ ήμουνα μια ασήμαντη μαθήτρια που κανείς δεν της έδινε σημασία. Πρώτα γιατί δεν ήμουνα ψηλή και
φανταχτερή. Η διευθύντρια, ας την πω κυρία Περσεφόνη, είχε υιοθετήσει κατά γράμμα τις απόψεις του Χίτλερ για
την άρια φυλή. Έτσι, όσες μαθήτριες ήτανε όμορφες, ψηλές, με ωραία φωνή, αν ήτανε και ξανθές τόσο το
καλύτερο, είχανε άλλη μεταχείριση. Παίρνανε καλούς βαθμούς, έστω κι αν δεν άξιζαν, και στη μεγάλη γιορτή στο
τέλος του χρόνου που κάνανε μια παράσταση στα Ολύμπια η αδελφή μου και οι άλλες όμορφες παρίσταναν τις θεές
ή τις νεράιδες αλλά εμένα, όπως και τη μαμά του Τέρενς Κουίκ, την Ελένη Λυκούδη, και κάτι άλλες κοκαλιάρες,
μας ντύνανε με γκρι γάζες να παριστάνουμε σκιές του Άδη σ’ ένα χορόδραμα έμπνευσης της κυρίας
διευθύντριας.Το χειρότερό μου μάθημα ήτανε η Έκθεση. Έπρεπε να γράφουμε στην καθαρεύουσα, με θέματα όπως
η αποταμίευση ή η αστυφιλία και άλλα παρόμοια. Εγώ μόλις κατόρθωνα να γράψω μισή σελίδα κοινότοπες φράσεις.
Η αδελφή μου τα κατάφερνε κι είχε πάντα καλούς βαθμούς. Έγραφε, όπως έλεγε η ίδια, μεγαλοπρεπείς μπούρδες
και τέλειωνε με έναν ύμνο στον Μεταξά. «Μα τίποτα δεν κατεβάζει αυτό το μυαλό σου;» μου ’λεγε όταν μ’
έβλεπε να παιδεύομαι να γράψω κάτι. Είχε δίκιο, τίποτα δεν κατέβαζε. Με βοηθούσε όμως και μου πέταγε
καμιά φράση που την έγραφα έτσι για να γεμίσω τη σελίδα, χωρίς να μ’ αρέσει.Από μικρή με θεωρούσε
κουτούτσικη αφού όλοι το ’λεγαν πως εκείνη ήτανε πολύ έξυπνη. Άλλωστε το παρατσούκλι μου ήτανε
Κουτοκούλι.Με βάφτισαν Αγγελική σαν τη γιαγιά. Η μαμά όμως το είχε ξεκόψει από την αρχή.– Το Αγγελική δεν
μου αρέσει, θα τη φωνάζω Άλκη.Κι έτσι το Αγγελική ξεχάστηκε απ’ όλους. Εκείνο που δεν μπορώ να καταλάβω
είναι πώς το ξέχασε και ο ληξίαρχος και σαν επίσημο όνομα καταγράφηκε το Άλκη. Μικρή με φώναζαν χαϊδευτικά
Κούλι. Από το Άλκη Αλκούλι. Τα παιδιά μου και τα εγγόνια μου, η αδελφή μου και τα ξαδέλφια μου έτσι με
φωνάζουν ως τώρα. Κούλι".

7. Κοινωνικοί και πολιτικοί αγώνες
• Παράλληλα με το γράψιμο, η
Άλκη Ζέη αγωνίστηκε ενεργά
για την ελευθερία, την
κοινωνική δικαιοσύνη και τη
δημοκρατία, συμμετέχοντας
στο αριστερό κίνημα από τα
χρόνια της γερμανικής κατοχής
στην Ελλάδα. Η συμμετοχή της
σ’ αυτό τον αγώνα καθόρισε
την προσωπική ζωή της.

8. Η συγγραφή
• Με το γράψιμο ασχολήθηκε
από πολύ μικρή ηλικία. Όταν
ήταν μαθήτρια στο Γυμνάσιο
έγραψε ιστορίες για το
κουκλοθέατρο αλλά και
διηγήματα και νουβέλες, που
δημοσιεύονταν σε διάφορα
λογοτεχνικά περιοδικά

9. Οικογενειακή ζωή
• Από το 1952 μέχρι το 1964 έζησαν
μαζί με τον άντρα της, τον θεατρικό
συγγραφέα και σκηνοθέτη Γιώργο
Σεβαστίκογλου, ως πολιτικοί
πρόσφυγες στη Σοβιετική Ένωση,
αρχικά στην Τασκένδη και ύστερα
στη Μόσχα. Εκεί γεννήθηκαν και τα
δυο παιδιά τους, η Ειρήνη και ο
Πέτρος. Επέστρεψε με την οικογένειά
της στην Ελλάδα το 1964 για να
ξαναφύγει οικογενειακώς το 1967,
αυτή τη φορά στο Παρίσι, όπου
παρέμεινε μέχρι την πτώση της
δικτατορίας των συνταγματαρχών

10. Εμβληματικά έργα της Άλκης Ζέη που την καθιέρωσαν
σε παγκόσμιο επίπεδο με συνεχείς επανεκδόσεις
1963: Το καπλάνι της βιτρίνας 1971: Ο μεγάλος περίπατος του
Πέτρου

13. Σημασία του έργου της
• Παρόλο που το έργο της
απευθύνεται σε εφήβους, ωστόσο
διαβάζεται με ευχαρίστηση και
από ενήλικους.
• Τα θέματά της αντλούνται από
την καθημερινότητα, εμπλέκονται
ωστόσο με σημαντικά ιστορικά
γεγονότα.
• Χαρακτηριστικά του έργου της
είναι η γλωσσική αρτιότητα, οι
ολοκληρωμένοι χαρακτήρες, το
χιούμορ, το ζωντανό
αυτοβιογραφικό ύφος

14. Μεταφράσεις –Σειρές -Θέατρο
• Το σύνολο του έργου της είναι
μεταφρασμένο και κυκλοφορεί
σε πολλές χώρες ανά τον
κόσμο. Η ίδια έχει επίσης
μεταφράσει από τα γαλλικά,
τα ιταλικά και τα ρωσικά
αρκετά βιβλία.
• Τα βιβλία της έχουν
διασκευαστεί πολλές φορές
και για τηλεοπτικές σειρές και
για το θέατρο.

15. Διακρίσεις
• 2010: Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών για το
σύνολο του έργου της.
• 2012: επίτιμη διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της
Κύπρου.
• 2014: επίτιμη διδάκτωρ του Τμήματος Επιστημών
Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης του
Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
• 2015: επίτιμη διδάκτωρ του Τμήματος Επιστημών
της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην
Προσχολική Ηλικία (Τ.Ε.Ε.Α.Π.Η.) της Σχολής
Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών του
Πανεπιστημίου Πατρών.
• 2015: Χρυσός Σταυρός του Τάγματος της Τιμής.
• 2015: τιμήθηκε από τη Γαλλία με τον τίτλο του
Ταξιάρχη του Τάγματος των Τεχνών και των
Γραμμάτων (Commandeur de l’Ordre des Arts et
des Lettres).

16. ΖΩΖ ΣΑΡΗ (1923-2012)

17. Παιδικά Χρόνια
• Η Ζωρζ Σαρή ή Γεωργία Σαρηβαξεβάνη, όπως ήταν
το όνομά της, γεννήθηκε στις 22 Αυγούστου του
1923 στην Αθήνα, σε μια «διαφορετική» και
πολυπολιτισμική οικογένεια, γεγονός που καθόρισε
την προσωπικότητα, τη ζωή και το έργο της. Η
μητέρα της, Γαλλίδα από τη Σενεγάλη, συνάντησε
και ερωτεύτηκε τον πατέρα της, ο οποίος
γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Αϊβαλί της Μικράς
Ασίας.
• Η Ορτάνς (όπως ήταν το πραγματικό όνομα της
μητέρας της), δε δίστασε να παντρευτεί τον
Σωκράτη, παρά τις αντιρρήσεις της οικογένειάς
της, και να ζήσει μαζί του στην Κωνσταντινούπολη,
στην Οδησσό και στην Αθήνα.
• Μαζί του έκανε τρεις κόρες, τη Νινέτ, την Ειρήνη
και τη Ζωρζ. Η Ζωρζ τα παιδικά της χρόνια τα
έζησε στην Ελλάδα, όπου τελείωσε το δημοτικό και
το γυμνάσιο.

18. Σπουδές και συγγραφή
• .
• Στο Παρίσι συνάντησε και τον Μαρσέλ Καρακώστα,
με τον οποίο απέκτησε δύο παιδιά. Το 1962
επέστρεψε στην Ελλάδα με την οικογένειά της και
συνέχισε να παίζει στο θέατρο μέχρι την εποχή της
δικτατορίας, οπότε μαζί με φίλους της ηθοποιούς
αποφάσισαν να κάνουν παθητική αντίσταση και να
μην ξαναπαίξουν στο θέατρο. Το καλοκαίρι εκείνο
του 1969 άρχισε να γράφει το πρώτο της
μυθιστόρημα. «Ο θησαυρός της Βαγίας» ξεκίνησε
σαν παιχνίδι με τα παιδιά που είχε γύρω της.
• Μετά τη μεγάλη επιτυχία του πρώτου της βιβλίου, η
Ζωρζ Σαρή αποφάσισε να αφιερωθεί στο γράψιμο.

19. Κοινωνικοί και πολιτικοί αγώνες
• Πριν ολοκληρώσει τις εγκύκλιες σπουδές
της, άρχισε ο πόλεμος του 1940.
• Στη διάρκεια του πολέμου η Ζωρζ Σαρή
συμμετείχε στην Αντίσταση και στην ΕΠΟΝ.
• Στην Κατοχή, και αφού τελείωσε το
σχολείο, άρχισε να παρακολουθεί μαθήματα
υποκριτικής στη Δραματική Σχολή του
Δημήτρη Ροντήρη.
• Τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο διαδέχτηκε ο
Εμφύλιος, κατά τη διάρκεια του οποίου η
Ζωρζ Σαρή πληγώθηκε στο χέρι και στο
πόδι από οβίδα και νοσηλεύτηκε στο
νοσοκομείο «Αγία Όλγα». Αργότερα, το
1947, αναγκάστηκε να φύγει εξόριστη για
το Παρίσι. Εκεί δούλεψε σε διάφορες
δουλειές, ενώ συγχρόνως φοιτούσε στη
σχολή του Σαρλ Ντυλλέν

20. Σημασία του έργου της
• Μαζί με την Άλκη Ζέη καθιέρωσε
ένα νέο στυλ στο νεανικό
μυθιστόρημα, τόσο από την
άποψη του ζωντανού,
αυτοβιογραφικού ύφους, όσο και
της εισαγωγής του πολιτικού,
κοινωνικού και ιστορικού
στοιχείου στο είδος.
• Η Ζωρζ Σαρή αντιμετώπισε το
παιδί ως αυτόνομο άτομο με δική
του προσωπικότητα και προέβαλε
ήρωες ρεαλιστικούς.

21. Διακρίσεις
• 1994: βραβεύτηκε με το Βραβείο
Παιδικού Λογοτεχνικού Βιβλίου
για το μυθιστόρημα Νινέτ.
• 1995 και 1999: βραβεύτηκε από
τον Κύκλο Ελληνικού Παιδικού
Βιβλίου.
• 1988: προτάθηκε για το διεθνές
βραβείο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν.
• Ως ηθοποιός τιμήθηκε το 1960 με
το βραβείο Β' Γυναικείου ρόλου
του Φεστιβάλ Κινηματογράφου
Θεσσαλονίκης για την ταινία του
Ντίνου Κατσουρίδη Έγκλημα στα
Παρασκήνια.

24. 2023: Λογοτεχνικό έτος Άλκης Ζέη
Ξεκινήσαμε τον Μάιο του 2023 με ένα μικρό αφιέρωμα
στην Άλκη Ζέη και συνεχίζουμε φέτος με το πρόγραμμά
μας που έχει τίτλο
«ΆΛΚΗ ΖΕΗ- ΖΩΡΖ ΣΑΡΗ: Ε.Π.[ΕΝΩΜΕΝΕΣ ΠΑΝΤΑ]

25. Ποιες δραστηριότητες κάναμε;

26. Ασχοληθήκαμε με τη δημιουργική γραφή
«Και πάλι στο σχολείο…» της
Ζωρζ Σαρή
«Αναμνήσεις της Κωνσταντίνας
από τη Γερμανία» της Άλκης Ζέη

27. Διαβάσαμε και σχολιάσαμε βιβλία….
Άλκη Ζέη
«Η Κωνσταντίνα και οι αράχνες της»
«Η μωβ ομπρέλα»
Ζωρζ Σαρή
«Ε.Π.»
«Το ψέμα»

28. Επίσκεψη στη Βιβλιοθήκη Λάρισας
«Κωνσταντίνος Κούμας» (1/3/2024)

29. Επίσκεψη στο Διαχρονικό Μουσείο Λάρισας
Εικαστική Έκθεση αφιερωμένη στην Άλκη Ζέη
(1/5/2024)

30. Παρακολούθηση της θεατρικής παράστασης «Το
καπλάνι της βιτρίνας» της Άλκης Ζέη στο θέατρο
«Κώστας Τσιάνος» (18/4/2024)
• Την παράσταση
παρακολούθησε όλη η
Β’ τάξη, με
πρωτοβουλία του
προγράμματός μας.

31. Πήραμε συνέντευξη από τον ηθοποιό
Δημήτρη Όντο
«Το καπλάνι της βιτρίνας» Θέατρο Κώστας Τσιάνος

32. Γράψαμε κριτική για την παράσταση, αλλά, επειδή δεν ήμασταν
μόνοι μας, ζητήσαμε και από τα άλλα τμήματα να μας πουν τη
γνώμη τους…

33. katchiot.blogspot.com
•Αναρτήσαμε όλες τις εργασίες μας στο
ιστολόγιο
«Ιστορία και άλλα δαιμόνια»,
για να τις δουν και άλλοι…

34. Και …τέλος, παρουσιάσαμε το πρόγραμμά μας σε εκδήλωση
αφιερωμένη στις δύο συγγραφείς μας (27/5/2024).
Φωτογραφίες
της εκδήλωσης

35. Δικτυογραφία -Βιβλιογραφία
Σημ.: Τα πνευματικά δικαιώματα ανήκουν στους δημιουργούς τους και η παρουσίαση (PowerPoint) κάνει
χρήση τους αποκλειστικά για εκπαιδευτικούς σκοπούς.
• Βιβλία της Άλκης Ζέη και της Ζωρζ Σαρή
• https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%86%CE%BB%CE%BA%CE%B7_%CE%96%CE%AD%CE%B7
• https://www.alkizei.com/
• https://users.sch.gr/ipap/Ellinikos_Politismos/logotexnia/Biografies/zei.htm
• https://www.sansimera.gr/biographies/3051
• https://culture.gov.gr/el/Information/SitePages/view.aspx?nID=4454
• https://www.zorzsari.gr/
• https://users.sch.gr/ipap/Ellinikos_Politismos/logotexnia/Biografies/sari.htm
• https://www.kathimerini.gr/k/k-magazine/562369609/a-lki-ze-i-zorz-sari-100-chro-nia-apo-ti-ge-nnisi-toys/
• https://www.tovima.gr/2020/02/29/culture/alki-zei-zorz-sari-mia-sxesi-zois/
• https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%96%CF%89%CF%81%CE%B6_%CE%A3%CE%B1%CF%81%CE%AE
• https://www.documentonews.gr/article/alki-zei-zorz-sari-ekanan-mazi-ton-megalo-peripato-tis-zois/
• Εικόνες Google

36. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν μαθήτριες και
μαθητές του Β1
• Αγρ. Ελπίδα, Αδ. Ιωάννα, Αδ. Στυλιανή, Αλ. Ελισαμπέτα, Β. Σωτηρία,
Γ. Αλέξανδρος, Γ. Μαρία, Γι. Μαρία, Γκ. Σπυρίδων, Γκ. Αικατερίνη, Γκ.
Αθανασία, Γκ. Μαρία –Ιωάννα, Δ. Αντώνιος, Δ. Ζωή –Αναστασία, Δ.
Απόστολος, Δ. Νικόλαος, Ευ. Βικτωρία.
• Υπεύθυνες Προγράμματος
Πλασταρά Σοφία, Ταμπαθάνη Θέλμα, Χιωτέρη Κατερίνα

37. Σας ευχαριστούμε!