Σχολικό έτος:2024-25
Υπεύθυνοι καθηγητές:
Παρασκευή Τσιώρη-Δημήτρης Ρίνης
1
ΔΡΑΣΗ «ΒΙΒΛΙΚΟ ΠΑΡΚΟ»
Περιεχόμενα
⚫ Συμμετοχή στη δράση
⚫ Οι μαθητές του τμήματος Α1
⚫ Οι μαθητές του τμήματος Α4
⚫ Χρονοδιάγραμμα υλοποίησης της δράσης
⚫ Η Δημιουργία: Κείμενα
⚫ Βρίσκουμε φυτά στην Αγία Γραφή
⚫ Το δέντρο της ζωής και το δέντρο της γνώσης του καλού και του
κακού
⚫ Τα αγκάθια
⚫ Η ακακία
⚫ Η άμπελος
⚫ Η βελανιδιά
⚫ Η ελιά
⚫ Η καλαμιά
2
Περιεχόμενα
⚫ Η κανέλα
⚫ Ο κέδρος
⚫ Το κριθάρι
⚫ Ο κρόκος
⚫ Το κυπαρίσσι
⚫ Το λιβάνι
⚫ Το λινάρι
⚫ Η μηλιά
⚫ Ο πάπυρος
⚫ Η ροδιά
⚫ Το σιτάρι
⮚ Το σιτάρι (Η παραβολή των ζιζανίων)
3
Περιεχόμενα
⚫ Η συκιά
⮚ Η Συκιά ( Η παραβολή της άκαρπης συκιάς)
⚫ Η χουρμαδιά (φοίνικας)
⮚ Η χουρμαδιά (φοίνικας) Η θριαμβευτική είσοδος στα
Ιεροσόλυμα
⮚ Η χουρμαδιά (φοίνικας) Το αμέτρητο πλήθος των πιστών
⚫ Biblical Park in Thematic Units
1. the creation of the world
2. research for biblical phrases in trees and plants
3. the therapeutic value of biblical plants
4. searching for plants and their symbolism
5. nature and nature therapy
6. physical activities and religious practices in nature
4
Περιεχόμενα
7. video discussion on God’s stories from the bible
8. reading biblical extracts from books
⚫ Αξιολόγηση
⚫ Παγκόσμια ημέρα Δασών
⚫ 2ο
ΣΕΚ Ιωαννίνων
⚫ Βιβλιογραφία - Δικτυογραφία
5
Συμμετοχή στη δράση
⚫ Κατά το σχολικό έτος 2024-25 οι 44 μαθητές των
Τμημάτων Α1 και Α4 του Προτύπου Γυμνασίου Ζωσιμαίας
Σχολής συμμετείχαν στη δράση «Βιβλικό Πάρκο».
⚫ Πρόκειται για μια καινοτόμο δράση ευαισθητοποίησης
της οικολογικής συνείδησης των μαθητών και μαθητριών
ιδιαίτερα στην εποχή μας, που ο πλανήτης ταλανίζεται
από ακραία καιρικά φαινόμενα.
⚫ Μέσα από την μελέτη κυρίως κειμένων της Βίβλου οι
μαθητές ανίχνευσαν και συνειδητοποίησαν την αξία
της φύσης ως ιερό δημιούργημα σε εκατομμύρια
ανθρώπους και την σημασία της προστασίας της σε κάθε
χρονική περίοδο της ανθρώπινης ιστορίας.
6
Οι μαθητές του τμήματος Α1
ΒΑΝΤΟΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ
ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗ ΜΑΡΙΑ
ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ-
ΑΡΤΕΜΗ
ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΜΑΡΙΑ-ΕΛΕΝΑ
ΒΕΛΛΗΣ ΘΩΜΑΣ
ΒΛΑΧΟΥ ΕΥΓΕΝΙΑ
ΓΑΛΑΝΗ ΕΛΛΗ
ΓΑΛΛΙΚΑ ΛΥΔΙΑ
ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΕΥΣΤΑΘΙΑ
ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ-
ΙΩΑΝΝΗΣ
ΓΙΑΝΝΟΥΤΣΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ
ΓΚΑΝΙΑΤΣΑ ΘΕΟΔΩΡΑ
ΓΟΥΣΙΑ ΑΡΤΕΜΙΣ
ΔΑΡΔΑΝΗΣ ΠΥΡΡΟΣ
ΕΞΑΡΧΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ
ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΣΤΑΥΡΟΣ
ΚΑΡΙΝΟΣ ΛΑΜΠΡΟΣ
ΚΑΤΣΑΒΕΛΗΣ
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ
ΚΟΝΤΑΞΗΣ ΙΩΝΑΣ
ΚΟΥΤΡΟΥΜΠΑΣ
AΛΕΞΑΝΔΡΟΣ
ΛΕΤΤΑΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ (B)
ΛΕΤΤΑΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ (E)
7
Οι μαθητές του τμήματος Α4
ΓΕΡΟΔΗΜΟΥ ΖΩΗ
ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΖΩΗ
ΖΑΓΚΛΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ
ΛΕΤΤΑ ΓΕΩΡΓΙΑ
ΜΑΚΗ ΑΛΚΗΣΤΗ
ΜΑΛΛΙΟΥ ΧΡΥΣΑΝΘΗ
ΜΟΥΣΑΦΙΡΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ
ΝΤΙΝΟΥΛΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ
ΠΑΝΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ
ΠΕΤΡΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ
ΠΡΕΝΤΖΑ ΧΡΙΣΤΙΝΑ
ΣΑΛΤΙΡΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ
ΣΙΑΜΟΥΤΑ ΜΑΡΙΑ-
ΑΓΓΕΛΙΚΗ
ΣΠΑΝΟΣ ΠΕΤΡΟΣ
ΣΤΑΜΟΥΛΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ
ΤΖΙΑΛΛΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ
ΤΖΙΩΤΖΙΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ
ΤΟΚΗΣ ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ
ΤΟΣΚΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ
ΤΣΟΔΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ-
ΣΠΥΡΙΔΩΝ
ΤΣΟΛΙΓΚΑΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ
ΤΣΟΥΡΕΚΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ
8
Χρονοδιάγραμμα υλοποίησης της
δράσης
⚫ Οι μαθητές ενημερώθηκαν για το περιεχόμενο της
δράσης, ήρθαν σε επαφή με τα κείμενα της Βίβλου στην
ηλεκτρονική τους μορφή και άρχισαν να αναζητούν τις
παραπομπές για τα φυτά που ανέλαβαν στις εργασίες
τους.
⚫ Εκπόνησαν ομαδικές και ατομικές εργασίες στην
ελληνική και αγγλική γλώσσα στο εργαστήριο
Πληροφορικής του Σχολείου, τις οποίες παρουσίασαν
στην ολομέλεια της τάξης στην αίθουσα διδασκαλίας των
τμημάτων.
9
Βρίσκουμε φυτά στην Αγία Γραφή
⚫ Τα φυτά διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο σε όλη τη Βίβλο,
όχι μόνο ως μέρη του φυσικού τοπίου, αλλά και ως σύμβολα,
πηγές τροφής, φαρμάκων και υλικών.
⚫ Στόχος να εξερευνήσουμε μερικά από τα πιο σημαντικά και
αναγνωρίσιμα φυτά που αναφέρονται στην Βίβλο και να
κατανοήσουμε τη βοτανική και πνευματική τους σημασία.
10
Η Δημιουργία: Κείμενα
11
Μετά είπε ο Θεός: «Να πρασινίσει η γη: Να βλαστήσουν
πάνω σ’ αυτήν χορτάρια που να βγάζουν σπόρους, και
καρποφόρα δέντρα, που ανάλογα με το είδος τους να
κάνουν καρπούς, οι οποίοι να περιέχουν τους σπόρους
τους». Έτσι κι έγινε. 12
Πρασίνισε η γη: Βλάστησε χορτάρια
που έβγαζαν σπόρους ανάλογα με το είδος τους, και
καρποφόρα δέντρα, που οι καρποί τους περιείχαν τους
σπόρους τους, ανάλογα με το είδος τους. Και είδε ο Θεός
ότι ήταν καλό. 13
Ήρθε το βράδυ, ήρθε το πρωί· τρίτη
ημέρα. (Γεν 1, 11-13)
11
Η Δημιουργία: Κείμενα
⚫ Ύστερα ο Κύριος ο Θεός φύτεψε έναν κήπο στην Εδέμ
προς την ανατολή, όπου έβαλε τον άνθρωπο που είχε
πλάσει. 9
Έκανε να βλαστήσουν από τη γη όλα τα είδη
των δέντρων. Ήταν ωραία στην εμφάνιση και οι καρποί
τους ήταν εύγευστοι. Στη μέση του κήπου ήταν το
δέντρο της ζωής· εκεί ήταν και το δέντρο της γνώσης του
καλού και του κακού. (Γεν 2,8)
⚫ Ετσι, ο Κύριος ο Θεός έδιωξε τον άνθρωπο από τον κήπο
της Εδέμ, για να καλλιεργεί τη γη απ’ την οποία είχε
προέλθει. (Γεν 3,23)
12
Nicolas Poussin,
The Garden of
Eden
Το δέντρο της ζωής και το δέντρο της
γνώσης του καλού και του κακού
⚫ Το δέντρο της ζωής και
το δέντρο της γνώσης
του καλού και του κακού.
⚫ Συμβολίζουν την
αθανασία και
αναδεικνύουν τη
θεμελιώδη επιλογή που
αντιμετώπισε ο
άνθρωπος δηλαδή να
ζήσει με υπακοή στο
Θεό, λαμβάνοντας ζωή, ή
να παραβεί τις εντολές
του και να
αντιμετωπίσει τις
συνέπειες της επιλογής
του.
Λούκας Κράναχ,Ο Κήπος της
Εδέμ», 16ος αιώνας
13
Τα αγκάθια
⚫ Μετά είπε στον Αδάμ: «Επειδή άκουσες τη γυναίκα σου κι
έφαγες από το δέντρο, απ’ το οποίο σε είχα διατάξει να μη
φας, καταραμένη θα είναι η γη εξαιτίας σου. Με μόχθο θα
την καλλιεργείς σ’ όλη σου τη ζωή. Αγκάθια και τριβόλια θα
σου βλασταίνει και θα τρως το χορτάρι του αγρού. (Γεν
3,17-18)
⮚ Τα αγκάθια αποτελούν άμεσο σύμβολο της κατάρας, της
σκληρής εργασίας και του μόχθου που έφερε η αμαρτία.
14
Τα αγκάθια
⚫ Η Παραβολή του Σπορέα
⮚ Άλλοι σπόροι έπεσαν στ’ αγκάθια, κι όταν τ’ αγκάθια
μεγάλωσαν τους έπνιξαν και δεν καρποφόρησαν.(Μάρκ 4,7)
⮚ Με τους σπόρους που σπέρνονται στ’ αγκάθια εννοούνται
αυτοί που ακούν το λόγο, οι μέριμνες όμως για τα εγκόσμια,
η απάτη του πλούτου και οι λοιπές επιθυμίες μπαίνουν μέσα
τους και καταπνίγουν το λόγο, κι έτσι δεν καρποφορεί.(Μάρκ
4, 18-19)
⮚ Τα αγκάθια συμβολίζουν την ενασχόληση των ανθρώπων
μόνο με μάταιες κοσμικές ασχολίες που τους καθιστούν
άκαρπους πνευματικά.
15
Τα αγκάθια
⚫ Έπλεξαν ένα στεφάνι από αγκάθια και του το φόρεσαν στο
κεφάλι σαν στέμμα, και στο δεξί του χέρι τού έβαλαν ένα
καλάμι. Ύστερα γονάτισαν μπροστά του και του έλεγαν
περιπαιχτικά: «Ζήτω ο βασιλιάς των Ιουδαίων!» ( Ματθ
27,29)
⮚ Συμβολίζει την ειρωνεία του "βασιλιά" που στέφεται με
πόνο αντί για δόξα , την ταπείνωση και το μαρτύριο που
υπέστη ο Ιησούς για τις αμαρτίες των ανθρώπων.
Δομήνικος
Θεοτοκόπουλος, Ο
Χριστός φέρων τον Σταυρό
και τον ακάνθινο στέφανο,
περί το 1580-1589.
16
Η ακακία
Το ξύλο της ακακίας ήταν ανθεκτικό και βρίσκονταν εύκολα
σε άνυδρες περιοχές και χρησιμοποιήθηκε για την
κατασκευή:
⚫ Της Κιβωτού της Διαθήκης
⮚ «Οι Ισραηλίτες θα κατασκευάσουν μια κιβωτό από ξύλο
ακακίας, δυόμισι πήχεις μάκρος, ενάμισι πήχυ πλάτος και
ενάμισι ύψος.» ( (Έξ 25,10)
⚫ Του θυσιαστηρίου των ολοκαυτωμάτων
⮚ «Οι τεχνίτες θα κατασκευάσουν ένα θυσιαστήριο από ξύλο
ακακίας, πέντε πήχεις μήκος και πέντε πλάτος. Θα είναι
τετράγωνο, ύψους τριών πήχεων. (Έξ 27,1)
⚫ Του θυσιαστηρίου του θυμιάματος
⮚ «Οι τεχνίτες θα κατασκευάσουν ένα θυσιαστήριο για το
θυμίαμα από ξύλα ακακίας. (Έξ 30,1)
17
Η ακακία
⚫ Της τραπέζης των άρτων της προθέσεως
⮚ «Θα κατασκευάσουν μια τράπεζα από ξύλο ακακίας, δυο
πήχεις μάκρος, έναν πήχυ πλάτος και ενάμισυ ύψος.» (Έξ
25,23)
⚫ Των δοκών και των στύλων της Σκηνής του Μαρτυρίου
⮚ Για το άνοιγμα της σκηνής θα κατασκευάσουν ένα ακόμη
παραπέτασμα από ανθεκτικό λινό υφασμένο με γαλάζιο,
πορφυρό και κόκκινο μαλλί, καλλιτεχνικά κεντημένο. Το
παραπέτασμα θα το στερεώσουν με χρυσά καρφιά πάνω σε
πέντε στύλους από ξύλο ακακίας, επιχρυσωμένους. Επίσης
θα κατασκευάσουν για τους στύλους πέντε χυτές βάσεις
από χαλκό». (Έξ 26, 36 -37)
18
Η αμυγδαλιά
⚫ Την άλλη μέρα, όταν ο Μωυσής μπήκε στη σκηνή, το ραβδί
του Ααρών, της φυλής Λευί, είχε ανθίσει. Είχαν ανοίξει τα
μπουμπούκια, είχαν σχηματιστεί λουλούδια και είχαν δέσει
μύγδαλα.» (Αριθμ 17,23)
⚫ Έπειτα ο Κύριος με ρώτησε: «Τι βλέπεις, Ιερεμία;» «Ένα
κλαδί μυγδαλιάς», απάντησα. 12«Καλά είδες», μου λέει, «κι
εγώ επαγρυπνώ για να πραγματοποιήσω τα λόγια μου».
(Ιερ. 1,11-12)
⚫ Οπωροφόρο δέντρο που ανθίζει πρώτο την άνοιξη. Η πιο
γνωστή αναφορά στη Βίβλο είναι αυτή της ράβδου
του Ααρών, που άνθισε και έκανε καρπούς όπως
υποσχέθηκε ο Θεός.
19
Η άμπελος
⚫ Η παραβολή του αμπελιού
1Θα σας πω το τραγούδι του φίλου μου για το αμπέλι του:
Είχα ένα αμπέλι, λέει ο φίλος μου, πάνω σε εύφορη
βουνοπλαγιά. 2Το ’σκαψα, απ’ τα λιθάρια το καθάρισα κι όλο
το φύτεψα κλήματα εκλεκτά. Στη μέση του έχτισα έναν πύργο
και πατητήρι τού ’φτιαξα.Και πρόσμενα να κάνει ωραία
σταφύλια, μα κείνο έκανε ξινοστάφυλα. 3Κρίνετε, λοιπόν,
τώρα εσείς, κάτοικοι της Ιερουσαλήμ και ο λαός του Ιούδα,
ανάμεσα σ’ εμένα και στο αμπέλι μου. 4Τι θα μπορούσα
ακόμα να ’χα κάνει γι’ αυτό το αμπέλι μου και δεν το έκανα;
Ενώ περίμενα πως θα ’κανε ωραία σταφύλια, γιατί να κάνει
ξινοστάφυλα; 5Τώρα, λοιπόν, θα σας το πω τι πρόκειται στο
αμπέλι μου να κάνω. Το φράχτη του θα βγάλω να μπούνε
ζωντανά να το βοσκήσουνε·τον τοίχο του θα τον γκρεμίσω
ώστε να ποδοπατηθεί.
20
Η άμπελος
6Θα το αφήσω ν’ αγριέψει·ούτε θα κλαδευτεί ούτε θα
σκαφτεί. Θ’ αφήσω να φυτρώσουν μέσα εκεί αγκάθια και
τριβόλια και θα προστάξω ως και τα σύννεφα πάνω του να
μη ρίξουνε βροχή. 7Λαέ του Ισραήλ, εσείς είστε τ’ αμπέλι,
που ανήκει στον Κύριο του σύμπαντος κι εσείς του Ιούδα ο
λαός είστε η φυτεία του η αγαπημένη. Περίμενε από σας
αγαθοεργίες μα να, τώρα παντού αιματοχυσίες· περίμενε ν’
ασκείτε δικαιοσύνη μα να, κραυγές για τ’ άδικο κι οδύνη.
(Ησ. 5, 1-7)
⮚ Αυτή η παραβολή αναφέρεται στην απογοήτευση του Θεού
από την ανυπακοή του λαού του.
21
Η άμπελος
⚫ Ο Ιησούς Χριστός ως η Αληθινή Άμπελος
1«Εγώ είμαι το αληθινό κλήμα, κι ο Πατέρας μου είναι ο
αμπελουργός. 2Κάθε κληματόβεργα πάνω μου που δεν
κάνει καρπό την κόβει· και κάθε κληματόβεργα που κάνει
καρπό την κλαδεύει, για να καρποφορήσει
περισσότερο. 3Εσείς είστε κιόλας κλαδεμένοι και καθαροί
εξαιτίας των όσων σας έχω διδάξει. 4Μείνετε ενωμένοι
μαζί μου· τότε θα ’μαι κι εγώ ενωμένος μαζί σας. Όπως η
κληματόβεργα δεν μπορεί να καρποφορήσει από μόνη της,
αν δεν είναι ενωμένη με το κλήμα, το ίδιο κι εσείς αν δε
μείνετε ενωμένοι μαζί μου. 5Εγώ είμαι το κλήμα, εσείς οι
κληματόβεργες. Εκείνος που μένει ενωμένος μαζί μου κι
εγώ μαζί του, αυτός δίνει άφθονο καρπό, γιατί χωρίς εμένα
δεν μπορείτε να κάνετε τίποτε.
22
6Αν κάποιος δεν μένει ενωμένος μαζί μου, θα τον πετάξουν
έξω σαν την κληματόβεργα, και θα ξεραθεί. Τις βέργες αυτές
τις μαζεύουν, τις ρίχνουν στη φωτιά, και καίγονται. 7Αν
μείνετε ενωμένοι μαζί μου και τα λόγια μου μείνουν ζωντανά
μέσα σας, ό,τι θελήσετε ζητήστε το και θα σας δοθεί. 8Μ’
αυτόν τον τρόπο φανερώνεται η δόξα του Πατέρα μου: Όταν
εσείς δώσετε άφθονο καρπό κι αποδειχθείτε έτσι μαθητές
μου». (Ιω 15,1-8)
23
Η βελανιδιά
▪ 25Έτσι εκείνη την ημέρα στη Συχέμ ο Ιησούς έκανε διαθήκη
με το λαό και τους έδωσε νόμους και εντολές. 26Τα λόγια
αυτά τα έγραψε στο βιβλίο του νόμου του Θεού. Έπειτα
πήρε μια μεγάλη πέτρα και την έστησε εκεί, κάτω από τη
βελανιδιά που βρισκόταν κοντά στο αγιαστήριο του
Κυρίου «. (Ιησ. Ναυή 24, 25-26)
⮚ Εδώ δηλώνεται η ιερότητα της τοποθεσίας.
24
Η βελανιδιά
▪ 3Κι αν μείνει εκεί κάποιο υπόλοιπο, ακόμα κι ένα δέκατο
απ’ τους κατοίκους, με τη σειρά τους κι αυτοί θ’
αφανιστούν, σαν τη τερέβινθο και τη βαλανιδιά, που όταν
τις κόβουν μονάχα ένας κορμός τούς απομένει». Απ’ τον
κορμό αυτό, όμως, θα γίνει μια νέα αρχή. (Ησ 6,13)
⮚ Εδώ αναφέρεται στο υπόλειμμα που θα επιζήσει,
χρησιμοποιώντας την εικόνα ενός δέντρου που, παρόλο
που κόβεται, έχει ακόμα ρίζα για να αναγεννηθεί.
25
Η Ελιά
⚫ «Εκείνο γύρισε πίσω το βράδυ, και στο ράμφος του είχε
ένα χλωρό φύλλο ελιάς. Έτσι ο Νώε κατάλαβε ότι η
στάθμη του νερού είχε πια κατέβει αρκετά.» (Γεν 8,11) Το
κλαδί ελιάς συμβολίζει την ειρήνη και την νέα αρχή στις
σχέσεις του Θεού με τους ανθρώπους.
26
Η Ελιά
⚫ «Κι εσύ, Μωυσή, θα διατάξεις τους Ισραηλίτες να σου
φέρουν αγνό λάδι ελιάς για τη λυχνία, που τα λυχνάρια
της πρέπει να καίνε συνεχώς. » ((Έξ 27,20) και «Τραπέζι
μπρος μου ετοιμάζεις αντίκρυ στους εχθρούς μου·
μυρώνεις το κεφάλι μου με λάδι, και ξεχειλίζει το ποτήρι
μου.» (Ψαλμ 23,5) Το λάδι προορίζεται για φωτισμό και
χρίσμα.
⚫ «είναι χώρα με άφθονα σιτάρια και κριθάρια, με αμπέλια,
συκιές και ροδιές, ελιές και μέλι.» (Δευτ 8,8)
⚫ Ανατολικά της Ιερουσαλήμ υπήρχε το όρος των Ελαιών,
οφείλοντας την ονομασία του στη κατάφυτη από
ελαιόδεντρα περιοχή.
27
Η καλαμιά
⚫ Όταν έφυγαν οι μαθητές του Ιωάννη, ο Ιησούς άρχισε να
μιλάει στον κόσμο για τον Ιωάννη: «Τι βγήκατε να δείτε
στην έρημο; Ένα καλάμι που το πάει πέρα δώθε ο άνεμος;
(Λκ 7,24)
⮚ Εδώ η καλαμιά συμβολίζει την αδυναμία και την
ευθραυστότητα γιατί Ιωάννης είχε ακλόνητη πίστη.
28
Η καλαμιά
⚫ 29Έπλεξαν ένα στεφάνι από αγκάθια και του το φόρεσαν
στο κεφάλι σαν στέμμα, και στο δεξί του χέρι τού έβαλαν
ένα καλάμι. Ύστερα γονάτισαν μπροστά του και του έλεγαν
περιπαιχτικά: «Ζήτω ο βασιλιάς των Ιουδαίων!» 30Έπειτα
τον έφτυσαν, του πήραν το καλάμι και μ’ αυτό τον
χτυπούσαν στο κεφάλι. (Μτ 27, 29-30)
⮚ Εδώ γίνεται λόγος για τον εμπαιγμό του Ιησού από τους
στρατιώτες.
29
Η κανέλα
⚫ 22Ο Κύριος είπε επίσης στο Μωυσή: 23«Πάρε αρωματικές
ουσίες πρώτης ποιότητας, πεντακόσιους σίκλους μύρο ως
εξής: το μισό μέρος, δηλαδή διακόσιοι πενήντα σίκλοι, να
είναι αρωματικό λάδι κανέλας, και οι άλλοι διακόσιοι
πενήντα σίκλοι να είναι λάδι αρωματικό από καλάμι·(Έξ
30΄, 22-23)
⮚ Αυτό το λάδι χρησιμοποιούνταν για το χρίσιμο της Σκηνής
του Μαρτυρίου, των ιερών σκευών.
30
Η κανέλα
⚫ 13κανέλα κι αλοιφές, θυμιάματα, μύρο και λιβάνι, κρασί
και λάδι, σιμιγδάλι και στάρι, ζώα και πρόβατα, άλογα κι
αμάξια, κορμιά για πούλημα, ακόμη και ανθρώπινες
ζωές. (Αποκάλυψη 18,13)
⮚ Στην Αποκάλυψη η κανέλα αναφέρεται ως ένα από τα
εμπορεύματα που θα χαθούν με την πτώση της
Βαβυλώνας, υπογραμμίζοντας την αξία της ως εμπορικό
αγαθό και δείκτη πλούτου.
31
Ο κέδρος
⚫ Ο δίκαιος θα φουντώσει σαν το φοίνικα· σαν κέδρος του
Λιβάνου θα ψηλώνει.(Ψαλμ 92:13)
⮚ Εδώ, ο κέδρος συμβολίζει την πνευματική ανάπτυξη, τη
σταθερότητα και την ευημερία των δικαίων.
⚫ Θα χορτάσουνε τα μεγάλα δέντρα του Κυρίου, οι κέδροι
του Λιβάνου, που εκείνος φύτεψε.(Ψαλμ 104,16)
⮚ Οι κέδροι ως έργο του Θεού φανερώνουν τη δύναμη και τη
μεγαλοπρέπειά Του.
32
Ο κέδρος
⚫ 1Άνοιξε τις πύλες σου, Λίβανε, φωτιά ας καταφάει τους
κέδρους σου! 2Θρηνήστε, κυπαρίσσια! Έπεσαν οι κέδροι,
τα μεγαλόπρεπα δέντρα εξαφανίστηκαν. Θρηνήστε,
βελανιδιές της Βασάν! Το αδιάβατο δάσος κόπηκε
σύρριζα. (Ζαχ 11,1-2)
⮚ Το κείμενο αναφέρεται στην την υπερηφάνεια και την
πτώση των υπεροπτών ηγετών.
33
Το κριθάρι
⚫ 7Η χώρα που σας φέρνει ο Κύριος, ο Θεός σας, είναι χώρα
εύφορη, με ποτάμια, με πηγές και υπόγεια νερά, που
αναβλύζουν από κοιλάδες και βουνά· 8είναι χώρα με
άφθονα σιτάρια και κριθάρια, με αμπέλια, συκιές και
ροδιές, ελιές και μέλι.(Δευτ 8,7-8)
⮚ Το κριθάρι ήταν το πιο κοινό και φθηνό δημητριακό. Ήταν
η βασική τροφή για τους φτωχούς, τα ζώα και σε
περιόδους λιμού ή έλλειψης σιταριού.
34
Το κριθάρι
⚫ 8 Ο Ανδρέας, ένας από τους μαθητές του και αδερφός του
Σίμωνα Πέτρου, του λέει: 9«Είναι εδώ ένα παιδί που έχει
πέντε κρίθινα ψωμιά και δύο ψάρια· αλλά τι είναι αυτά για
τόσους ανθρώπους;» 13Τα μάζεψαν, λοιπόν, και γέμισαν
δώδεκα κοφίνια με περισσεύματα από τα πέντε κρίθινα
ψωμιά, κομμάτια που είχαν περισσέψει απ’ αυτούς που
έφαγαν. (Ιω 6,8-9, 13)
⮚ Πρόκειται για το θαύμα του πολλαπλασιασμού των άρτων
και των ψαριών.
35
Ο κρόκος
Βολβώδες φυτό με ερυθροκίτρινο χρώμα και μαλακά
φύλλα. Καλλιεργείται για τα άνθη του τα οποία έχουν
ευχάριστο άρωμα. Τα αποξηραμένα άνθη του
χρησιμοποιούνται στη φαρμακευτική.
⚫ «Νάρδος και κρόκος, αρωματικό καλάμι και κανέλα κι όλα
τα λιβανόδεντρα, σμύρνα κι αλόη κι όλα τα πιο καλά φυτά,
που δίνουνε τα τέλεια βάλσαμα.» (Άσμ. Ασμάτων 4,14)
36
Το κυπαρίσσι
⚫ «Την έρημο με κέδρους θα φυτέψω, με ακακίες, με μυρτιές
κι ελιές· στη στέπα θα φυτέψω κυπαρίσσια, πεύκα και
πλάτανους μαζί. Έτσι όλοι θα δουν και θα γνωρίσουν, θα
σκεφτούν κι όλοι θα καταλάβουν πως του Κυρίου το χέρι
τα ’κανε όλα αυτά..» (Ησ. 41, 19-20)
⚫ «Τα πεύκα, οι κέδροι και τα κυπαρίσσια, όλη η
μεγαλοπρέπεια του όρους του Λιβάνου, σ’ εσένα θα
’ρθουνε, τον τόπο μου τον άγιο να λαμπρύνουν. Τον τόπο
θα δοξάσω όπου πατούν τα πόδια μου.» (Ησ. 60,13)
⮚ Αναφέρονται σε ένα όραμα ανανέωσης, δόξας και
ευλογίας.
37
Το λιβάνι
«Ο Κύριος είπε ακόμη στο Μωυσή: «Πάρε σε ίσες
ποσότητες αρωματικές ουσίες: μαστίχα, όνυχα, γάλβανο
και καθαρό λιβάνι. » (Έξ 30,34)
⚫ «Ας είναι η προσευχή μου μπρος σου σαν το θυμίαμα, και
τα υψωμένα χέρια μου σαν τη θυσία την αποσπερνή.»
(Ψαλμ 141,2)
⮚ Το άρωμα του λιβανιού που ανεβαίνει προς τον ουρανό
συμβόλιζε τις προσευχές που ανεβαίνουν προς τον Θεό.
38
Το λιβάνι
⚫ «1 Όταν κάποιος προσφέρει στον Κύριο αναίμακτη θυσία,
η προσφορά του θα είναι σιμιγδάλι, που πάνω του θα
βάλει λάδι και λιβάνι, 2και θα τη φέρει στους γιους του
Ααρών, τους ιερείς. Ο ιερέας θα πάρει μια γεμάτη χούφτα
από το σιμιγδάλι με το λάδι και όλο το λιβάνι, και θα τα
κάψει στο θυσιαστήριο, για να υπενθυμίσει την προσφορά
στον Κύριο. Αυτή είναι θυσία που γίνεται με φωτιά και η
ευωδιά της ευχαριστεί τον Κύριο.» (Λευ 2, 1-2)
⮚ Περιγράφεται ως συστατικό σε πολλές θυσίες και
προσφορές στον Θεό.
39
Το λιβάνι
«Όταν μπήκαν στο σπίτι, είδαν το παιδί με τη Μαρία, τη
μητέρα του, κι έπεσαν στη γη και το προσκύνησαν. Ύστερα
άνοιξαν τους θησαυρούς τους και του πρόσφεραν δώρα:
χρυσάφι, λιβάνι και σμύρνα.» (Ματθ 2,11)
⮚ Ήταν ένα από τα τρία δώρα που προσέφεραν οι Μάγοι στον
νεογέννητο Ιησού.
40
Το λινάρι
⚫ «Επιδέξιοι τεχνίτες θα κατασκευάσουν το εφώδ από
ανθεκτικό λινό, υφασμένο με γαλάζιο, πορφυρό και
κόκκινο μαλλί και κεντημένο με χρυσή κλωστή.» (Έξ 28,6)
⚫ «27Έπειτα κατασκεύασαν από λινό ύφασμα τους χιτώνες
για τον Ααρών και τους γιους του, 28τη μίτρα για το κεφάλι
του, τα κεφαλοκαλύμματα των ιερέων και τις περισκελίδες
τους, όλα από λινό ύφασμα. 29Τη ζώνη την έκαναν από
ανθεκτικό λινό υφασμένο με γαλάζιο, πορφυρό και κόκκινο
μαλλί, κεντημένη καλλιτεχνικά, όπως είχε διατάξει ο
Κύριος το Μωυσή.» .» (Έξ 39,27-28)
⮚ Το φυτό χρησιμοποιούνταν κυρίως στην υφαντουργία.
41
Η μηλιά
▪ «Καθώς μηλιά μες στου δρυμού τα δέντρα, έτσι ο
αγαπημένος μου στα παλικάρια ανάμεσα. Κάθισα στη σκιά
του, όπως λαχτάρησα, κι είναι γλυκός στον ουρανίσκο μου
ο καρπός του.» ( Άσμ. Ασμάτων 2,3)
⮚ Η μηλιά και ο καρπός της είναι σύμβολα της αγάπης και
της ομορφιάς.
▪ «Ξεράθηκαν τ’ αμπέλια και μαραθήκαν οι συκιές· ροϊδιές
και χουρμαδιές, μηλιές κι όλα τα καρποφόρα δέντρα
ξεραθήκαν! Ναι, χάθηκε απ’ τους ανθρώπους η χαρά.»
(Ιωήλ 1,12
⮚ Η μηλιά μαζί με άλλα καρποφόρα δέντρα
αναφέρονται ως μέρος της αφθονίας που χάνεται
λόγω της καταστροφής.
42
Ο πάπυρος
⚫ «Δεν ήταν όμως δυνατό να το κρύβει περισσότερο. Πήρε
λοιπόν ένα καλάθι από πάπυρο, το άλειψε με πίσσα, έβαλε
μέσα το παιδί και το άφησε στις καλαμιές, στις όχθες του
Νείλου.» (Έξ 2,3)
⮚ Περιγράφεται πως η μητέρα του Μωυσή τον έσωσε από τη
σφαγή των αρσενικών βρεφών στην Αίγυπτο.
⚫ Το χαρτί παπύρου, ήταν το βασικό υλικό γραφής στην
αρχαιότητα, και πάνω σε αυτό γράφτηκαν πολλά από τα
πρώτα αντίγραφα των βιβλίων της Βίβλου.
43
Η ροδιά
⚫ «Είναι χώρα με άφθονα σιτάρια και κριθάρια, με αμπέλια,
συκιές και ροδιές, ελιές και μέλι. » (Δευτ 8,8)
⮚ Σύμβολο αφθονίας και ευλογίας.
⚫ «Τα νέα βλαστάρια σου παράδεισος από ροδιές με τους
καρπούς τους πιο εκλεκτούς, αγριοστάφυλα και νάρδος.»
( Άσμ. Ασμάτων 4,13)
⚫ «7Τα μάγουλά σου μέσ’ από το πέπλο σου σαν δυο μισά
ροδιού.11Στον κήπο με τις καρυδιές κατέβηκα να δω το
χλόισμα της κοιλάδας, να δω αν βλάστησε τ’ αμπέλι, αν
λουλουδίσαν οι ροδιές.» ( Άσμ. Ασμάτων 6,7,11)
⮚ Στο Άσμα Ασμάτων, η ροδιά και οι ροδιές
χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν την ομορφιά της
νύφης ή της αγαπημένης.
44
Η ροδιά
⚫ «Γύρω γύρω σε όλο το κράσπεδο του σάκου θα
κατασκευάσουν μικρά ρόδια από γαλάζιο, πορφυρό και
κόκκινο μαλλί, και χρυσά κουδουνάκια ανάμεσά τους,
εναλλάξ ανά ένα με τα ρόδια.» (Έξ 28,33-34)
⚫ «Γύρω γύρω σε όλο το κράσπεδο του σάκου κατασκεύασαν
μικρά ρόδια από γαλάζιο, πορφυρό και κόκκινο μαλλί, και
χρυσά κουδουνάκια ανάμεσά τους εναλλάξ ανά ένα με τα
ρόδια. Προορίζονταν για την υπηρεσία, όπως είχε διατάξει
ο Κύριος το Μωυσή.» (Έξ 39,24-26)
⮚ Περιγράφεται η κατασκευή των ιερατικών ενδυμάτων.
45
Το σιτάρι
⚫ «5Ξανακοιμήθηκε και είδε δεύτερο όνειρο: Εφτά στάχυα
βλάστησαν πάνω στο ίδιο στέλεχος, μεστωμένα και
ωραία. 6Και μετά από κείνα, βλάστησαν άλλα εφτά στάχυα,
λεπτά και καμένα από το λίβα· 7και τα λεπτά στάχυα
κατάπιαν τα εφτά στάχυα τα μεστωμένα και παχειά. Ο
Φαραώ ξύπνησε και κατάλαβε πως ήταν όνειρο.» ( Γεν 41,
5-7)
⮚ Στα όνειρα του Φαραώ, που ερμηνεύει ο Ιωσήφ, τα επτά
παχιά στάχυα αντιπροσωπεύουν χρόνια αφθονίας
σιταριού και τα επτά λεπτά στάχυα χρόνια λιμού.
▪ «Θα γιορτάζετε τη γιορτή των Εβδομάδων (στο θερισμό
των πρώτων σιτηρών) και τη γιορτή της Συγκομιδής (των
πρώτων καρπών) το φθινόπωρο.» (Έξ 34,22)
46
Το σιτάρι (Η παραβολή των
ζιζανίων)
24Ο Ιησούς τους διηγήθηκε κι άλλη παραβολή: «Η
βασιλεία των ουρανών μοιάζει μ’ έναν άνθρωπο
που έσπειρε καλό σπόρο στο χωράφι του. 25Ενώ
όμως οι άνθρωποι κοιμούνταν, πήγε ο εχθρός του
κι έσπειρε ζιζάνια ανάμεσα στο σιτάρι κι ύστερα
έφυγε. 26Μόλις βλάστησαν τα σπαρτά κι έδεσαν
καρπό, τότε φάνηκαν και τα ζιζάνια. 27Πήγαν τότε
οι δούλοι του οικοδεσπότη και του είπαν: “κύριε,
δεν έσπειρες καλό σπόρο στο χωράφι σου; Πώς
λοιπόν έχει ζιζάνια;”
47
Το σιτάρι (Η παραβολή των
ζιζανίων)
28Εκείνος τους είπε: “κάποιος εχθρός το έκανε αυτό”.
Του λένε οι δούλοι: “θέλεις να πάμε να τα μαζέψουμε;”
29Κι αυτός τους είπε: “όχι, γιατί μπορεί, μαζεύοντας τα
ζιζάνια, να ξεριζώσετε μαζί μ’ αυτά και το
σιτάρι. 30Αφήστε να μεγαλώνουν και τα δύο μαζί ως
το θερισμό· κι όταν έρθει η ώρα του θερισμού, θα πω
στους θεριστές: Μαζέψτε πρώτα τα ζιζάνια και δέστε
τα δεμάτια για να τα κάψετε· το σιτάρι όμως να το
συνάξετε στην αποθήκη μου”». (Ματθ 13,24-30)
⮚ Ο διαχωρισμός που γίνεται κατά τον καιρό του
θερισμού αντιπροσωπεύει την Τελική Κρίση.
48
Το σιτάρι
⚫ 34Κι αυτοί του είπαν: «Κύριε, δώσ’ μας για πάντα αυτό το
ψωμί». 35Τους είπε ο Ιησούς: «Εγώ είμαι αυτό το ψωμί, ο
άρτος της ζωής. Όποιος έρχεται σ’ εμένα δε θα πεινάσει, κι
όποιος πιστεύει σ’ εμένα δε θα διψάσει ποτέ. (Ιω 6, 34-35)
⮚ Το ψωμί συμβολίζει την πνευματική τροφή που είναι ο
Χριστός.
49
Το σιτάρι
⚫ Ενώ έτρωγαν, πήρε ο Ιησούς το ψωμί και αφού είπε
ευχαριστήρια προσευχή, το έκοψε κομμάτια και το έδωσε
στους μαθητές του λέγοντας: «Λάβετε και φάγετε· αυτό
είναι το σώμα μου». (Ματθ.26,26)
⮚ Στο Μυστικό Δείπνο τελείται για πρώτη φορά το μυστήριο
της Θείας Ευχαριστίας
50
Η Συκιά
⚫ «Τότε άνοιξαν τα μάτια και των δύο και κατάλαβαν ότι ήταν
γυμνοί. Έραψαν, λοιπόν, φύλλα συκιάς και έφτιαξαν
καλύμματα για να σκεπάσουν τη γύμνια τους.» (Γεν 3,7)
⮚ Φύλλα συκιάς ήταν η πρώτη ένδυση του Αδάμ και της Εύας .
51
Η Συκιά ( Η παραβολή της άκαρπης
συκιάς)
⚫ 18Ξαναπηγαίνοντας ο Ιησούς το πρωί στην πόλη,
πείνασε. 19Βλέποντας στο δρόμο μια συκιά, ήρθε κοντά της,
μα δε βρήκε παρά μόνο φύλλα· και της λέει: «Ποτέ πια να μην
ξαναβγάλεις καρπό!» Κι αμέσως ξεράθηκε η συκιά. 20Όταν
το είδαν οι μαθητές, απόρησαν και είπαν: «Πώς ξεράθηκε
αμέσως η συκιά;» 21Ο Ιησούς τους αποκρίθηκε: «Σας
βεβαιώνω, αν έχετε πίστη χωρίς ν’ αμφιβάλλετε, όχι μόνο θα
κάνετε το θαύμα με τη συκιά, αλλά κι αν πείτε σ’ αυτό το
βουνό, “σήκω και πέσε στη θάλασσα”, θα γίνει. 22Κι όλα όσα
ζητήσετε στην προσευχή με πίστη, θα τα λάβετε». (Μτ 21,18-
22)
⮚ Η παραβολή της άκαρπης συκιάς
αναφέρεται στην ανάγκη μετάνοιας.
52
Η χουρμαδιά (φοίνικας)
⚫ Κατόπιν έφτασαν στην Αιλίμ, όπου υπήρχαν δώδεκα
νεροπηγές κι εβδομήντα φοίνικες. Εκεί στρατοπέδευσαν
κοντά στα νερά. (Έξ 15,27)
⮚ Πρόκειται για ένα σημείο στάθμευσης για ανάκτηση
δυνάμεων κατά την πορεία τους μέσα στην έρημο.
⚫ Ο δίκαιος θα φουντώσει σαν το φοίνικα· σαν κέδρος του
Λιβάνου θα ψηλώνει. (Ψαλμ 92,13)
53
Η χουρμαδιά (φοίνικας)
Η θριαμβευτική είσοδος στα Ιεροσόλυμα
⚫ 12Την άλλη μέρα, το μεγάλο πλήθος που είχε έρθει για τη
γιορτή του Πάσχα, όταν άκουσαν ότι έρχεται ο Ιησούς στα
Ιεροσόλυμα, 13πήραν κλαδιά φοινικιάς, και βγήκαν από
την πόλη να τον προϋπαντήσουν κραυγάζοντας: Δόξα στο
Θεό! Ευλογημένος αυτός που έρχεται σταλμένος από τον Κύριο!
Ευλογημένος ο βασιλιάς του Ισραήλ! (Ιω 12, 12-13)
⮚ Στην θριαμβευτική είσοδο του Χριστού στα Ιεροσόλυμα τα
κλαδιά φοινικιάς συμβόλιζαν νίκη, θριάμβου και τιμής.
54
Η χουρμαδιά (φοίνικας)
Το αμέτρητο πλήθος των πιστών
⚫ «Ύστερα απ’ αυτά, είδα ένα αμέτρητο πλήθος –που κανείς
δεν ήταν σε θέση να το μετρήσει– από κάθε έθνος, φυλή,
λαό και γλώσσα, να στέκεται μπροστά στο θρόνο και στο
Αρνίο· φορούσαν λευκές στολές, κρατούσαν φοινικόκλαδα
στα χέρια τους». (Αποκ 7,9)
⮚ Εδώ οι φοίνικες συμβολίζουν τον θρίαμβο των σωζομένων,
την αιώνια χαρά και τη νίκη στον ουρανό, καθώς δοξάζουν
τον Θεό.
55
56
The Creation of the World
Discussing Different theories:
● Big Bang Theory
● World Created Out of Nothingness
● God as the Creator of the World
● Other possible causes-effects
57
Research for biblical phrases for Trees
Phrases in Bible about Trees_
Thou shalt have olive trees throughout all thy coasts, but thou shalt
not anoint [thyself] with the oil; for thine olive shall cast [his fruit].
Θα έχεις ελιές σε όλες τις ακτές σου, αλλά δεν θα αλείφεις τον
εαυτό σου με το λάδι. γιατί η ελιά σου θα ρίξει [τον καρπό
του].
But as for me, I am like a green olive tree in the house of God; I
trust in the loving kindness of God forever and ever.
Αλλά όσο για μένα, είμαι σαν μια πράσινη ελιά στο σπίτι του
Θεού. Εμπιστεύομαι στη στοργή του Θεού για πάντα.
These are the two olive trees and the two lampstands that stand
before the Lord of the earth.
Αυτά είναι δύο ελιές και οι δύο λυχνοστάτες που στέκονται
μπροστά στον Κύριο της γης.
58
Research for biblical phrases for plants
● Phrases in Bible about Plants_trees
● Song of Solomon 2:1, where it is said, “I am the rose of
Sharon, and the lily of the valleys.” This phrase is often
interpreted to symbolize beauty, purity, and humility. In the
context of the Song of Solomon, which is a poetic dialogue
about love, the lily of the valley represents the beloved's
beauty and modesty.
59
The therapeutic value of biblical plants
● We live in the era of atomic energy, computers, technology
and chemistry, but also of indifference. Inventions are
advancing relentlessly and some are very destructive for the
human race.
● In the midst of all this "happening", we should not forget
the knowledge and wisdom of our ancestors on the healing
powers of plants. Although they knew little about chemistry
or pharmacology or physics, they had an inner, mystical
relationship with the plant world.
● For it is known that before chemical compounds were
discovered, the world, since the appearance of life on the
planet, treated its problems and illnesses with the plants
that existed around it. Everything that nature produced,
they used because everything was valuable, each one had
its own usefulness and therapeutic value.
● Nature provided material for clothing and construction,
medicine and healing, food, cosmetics, flowers for the home
and for so many other uses. Since man was given a mind
and a will, it is up to him to make his choices.
60
Searching for plants and their symbolism
● Thorns are first mentioned in the fall of Adam and Eve.
The Romans put a crown of thorns on Jesus' head. They
symbolize the ignorant and sinners, sin, and the barren
ground that bears no fruit
● Date Palm
● Fig Tree
● Almond Tree
● Wheat
● Olive Tree
● Vine
● Pomegranate Tree
● Oak Tree
● Papyrus
61
Nature and nature therapy
● The triple role of nature
● The role nature can play in protecting our physical health
● The role nature can play in supporting our mental health
● The role nature can play in contributing to our spiritual health
62
Physical Activities and Religious
Practices in Nature
● How to
Find nature wherever you are
Get out into nature
Bring nature to you
Exercise in nature
Combine nature with creativity
Protect nature
Connect with nature using our senses (meditation, praying)
● Why do we learn things about nature?
We learn how we can deal with it.
● How can we deal with the risks of nature?
We learn the history of nature.
63
Biblical Stories on video
Video discussion on biblical trees and plants
64
Reading Biblical Extracts from Books
● E-Reading
● Summarizing the Main Points and
Moral of the stories
Αξιολόγηση
Με βάση τα ερωτηματολόγια του δελτίου εξόδου
1.Αρχικές Προσδοκίες-Εντυπώσεις-Εκπλήξεις
⚫ Οι μαθητές περίμεναν: περισσότερο διαθέσιμο χρόνο, χώρο
και εξοπλισμό και τεχνογνωσία για δραστηριότητες, όπως η
δεντροφύτευση.
⚫ Εντυπωσιάστηκαν από:
⮚ τα βιωματικά εργαστήρια σε εσωτερικούς και εξωτερικούς
χώρους (Λιγγιάδες και 2ο
ΣΕΚ Ιωαννίνων)
⮚ την ενημέρωση για τα τοπικά οικοσυστήματα
⮚ την παρουσίαση της πανίδας της Ηπείρου.
65
2.Προκλήσεις Κατά την Πορεία-Ευχάριστες -
Δύσκολες Στιγμές -Ανάγκες/Διευκρινίσεις
Ήταν πρόκληση για αυτούς: η φύτευση για πρώτη φορά, σε
φυσικές συνθήκες, η δημιουργική και συμμετοχική δράση, η
φροντίδα του φυτού τους, η θύμηση και νοσταλγία των
στιγμών καλλιέργειας άλλων φυτών με τον παππού και τη
γιαγιά.
⚫ Οι μαθητές χάρηκαν με:
⚫ την φύτευση δέντρων και φυτών στα πλαίσια της ομάδας
⚫ την αποκόμιση γνώσεων και την μετουσίωσή τους σε
πράξεις
⚫ την επαρκή ανάπτυξη θεωρητικών περιβαλλοντικών
ζητημάτων, την συνεργασία με τους συμμαθητές τους.
66
⚫ Οι μαθητές δυσκολεύτηκαν με την συντήρηση του φυτού
τους στο σπίτι.
⚫ Οι μαθητές θα ήθελαν περισσότερες διευκρινήσεις για την
χλωρίδα της Ελλάδας, το φυσικό περιβάλλον
συμπεριλαμβανομένου και της λίμνης Παμβώτιδας.
67
3.Σκέψεις και Μελλοντική Στάση Ζωής (Εφαρμογή
και Μελέτη)
⮚ Οι μαθητές ευαισθητοποιήθηκαν περισσότερο για:
⚫ το σεβασμό του οικοσυστήματος
⚫ τα επαγγέλματα σχετικά με την καλλιέργεια, την χρήση του
⚫ θερμοκηπίου (γεωπόνος)
⚫ τον φυσικό πλούτο και το γνωστικό φάσμα που περιλαμβάνει
⚫ την θρησκευτική οικολογία.
⮚ Θα ήθελαν να εφαρμόσουν: την τεχνική της φύτευσης με βάση
τα όσα διδάχτηκαν με φυσικούς και λιγότερο επιβλαβείς
τρόπους προς το περιβάλλον, τον εθελοντισμό
(δεντροφύτευση) και την καλλιέργεια βιολογικών προϊόντων.
⮚ Θα ήθελαν να μελετήσουν περισσότερο την παρουσία των
φυτών της Βίβλου στη χλωρίδα της περιοχής τους.
68
Παγκόσμια ημέρα Δασών
Οι μαθητές συμμετείχαν στην φύτευση διαφόρων
ενδημικών δέντρων με αφορμή την παγκόσμια ημέρα
Δασών στις 21 Μαρτίου, όπου ενημερώθηκαν από
εκπροσώπους του Δασαρχείου Ιωαννίνων:
✔ για την τεράστια σημασία των δασών και ιδιαίτερα της
τοπικής χλωρίδας για την επιβίωση της πανίδας της
περιοχής αλλά και την ευημερία των ανθρώπων.
✔ Για τη σημασία της προστασίας του περιβάλλοντος, της
βιωσιμότητας και της σύνδεσης του ανθρώπου με τη
φύση.
✔ για την ανάγκη προστασίας και αειφόρου διαχείρισης
των οικοσυστημάτων για ένα βιώσιμο μέλλον.
⮚ Απέκτησαν πρακτικές δεξιότητες φύτευσης,
μεταφύτευσης, ποτίσματος και φροντίδας φυτών.
69
Παγκόσμια ημέρα Δασών
▪ Η Παγκόσμια Ημέρα Δασών (International Day of Forests)
γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Μαρτίου. Καθιερώθηκε από
τα Ηνωμένα Έθνη το 2012 με σκοπό να ευαισθητοποιήσει
το κοινό.
▪ Οι μαθητές επισκέφτηκαν το Περιβαλλοντικό Εκπαιδευτικό
Κέντρο άγριας πανίδας και αειφόρου θήρας, όπου
ενημερώθηκαν εμπεριστατωμένα από ειδικούς
επιστήμονες και εκπροσώπους του Δασαρχείου Ιωαννίνων
για τη σημασία όλων των τύπων δασών και δέντρων της
περιοχής, για τη βιώσιμη διαχείριση, τη διατήρηση και την
ανάπτυξή τους.
⮚ Οι μαθητές ακολουθώντας οδηγίες φύτεψαν, υποστήλωσαν
και πότισαν δέντρα. Εξέφρασαν τη δημιουργικότητά τους
μέσω της επιλογής φυτών και διακόσμησης στις επιγραφές
με τις πληροφορίες των φυτών της κάθε ομάδας.
70
71
72
73
74
75
76
77
2ο
ΣΕΚ Ιωαννίνων
Στις 31/3/2025 οι μαθητές συμμετείχαν σε βιωματικά
εργαστήρια στο 2ο
ΣΕΚ Ιωαννίνων. Μέλη του
εκπαιδευτικού προσωπικού του Τμήματος Γεωπονίας:
⚫ Παρουσίασαν τα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν (χώμα,
σπόροι, μικρά φυτά, γλάστρες/φυτώρια, εργαλεία).
⚫ Ενημέρωσαν για τον κύκλο ζωής των φυτών, τις ανάγκες
τους (νερό, φως, θρεπτικά συστατικά), τις διάφορες
κατηγορίες φυτών (αρωματικά, λαχανικά, λουλούδια) και
τη σημασία τους.
⚫ Παρείχαν απλές οδηγίες για τη μελλοντική φροντίδα του
φυτού (πότισμα, έκθεση στον ήλιο).
78
2ο
ΣΕΚ Ιωαννίνων
⚫ Οι μαθητές φύτεψαν βρώσιμα λαχανικά, λουλούδια και
βότανα, κατανόησαν την προέλευση της τροφής και την
ανάγκη υγιεινής διατροφής.
⚫ Στην ολομέλεια της τάξης συζήτησαν για την εμπειρία
τους, και ανέλαβαν την ευθύνη για την φροντίδα και την
παρακολούθηση της ανάπτυξης του φυτού τους στο
σπίτι .
79
80
Καλλιέργειες στο
θερμοκήπιο και τον
εξωτερικό χώρο του 2ου
ΣΕΚ
81
82
83
84
85
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΔΙΚΤΥΟΓΡΑΦΙΑ
⚫ Κανδύλη Α. Τα θεραπευτικά φυτά της Βίβλου, εκδ. Ψύχαλος,2001
⚫ Μουράτη Α. Λουλούδια και δέντρα. Φυτά και βότανα της Βίβλου, εκδ.
Το Κλειδί, 1992
⚫ https://www.bible.com/bible/346/GEN.1.TGVD
⚫ https://www.bible.com/bible/346/GEN.2.TGVD
⚫ https://www.bible.com/bible/346/GEN.3.TGVD
⚫ https://www.jesuslovesyou.gr/Bible_club/Encyclopedia/Nature/Plant.htm
⚫ https://www.bible.com/bible/346/SIR.24.TGVD
⚫ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%B4%CE%AD%CE%BC#/media/%CE%9
1%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:Lucas_Cranach_d._%C3%84._035.jp
g
⚫ https://www.bible.com/bible/346/GEN.8.TGVD
⚫ https://www.bible.com/bible/346/EXO.27.TGVD
⚫ https://www.bible.com/bible/346/DEU.8.TGVD
⚫ https://www.bible.com/bible/346/PSA.23_1.TGVD
⚫ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%BB%CE%B9%CE%AC#/media/%CE%9
1%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:Nature's_Wisdom.jpg 86
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΔΙΚΤΥΟΓΡΑΦΙΑ
⚫ https://www.bible.com/bible/346/GEN.3.TGVD
⚫ https://www.bible.com/bible/346/LUK.13.TGVD
⚫ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CF%85%CE%BA%CE%B9%CE%
AC#/media/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:Fig_tr
ee.jpg
⚫ https://www.bible.com/bible/346/NUM.17.TGVD
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/JER.1.TGV
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/GEN.3.TGV
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/MRK.4.TGV
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/MAT.27.TGV
⚫ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%BA%CE%AC%CE%BD%CE%
B8%CE%B9%CE%BD%CE%BF%CF%82_%CF%83%CF%84%CE%AD%CF
%86%CE%B1%CE%BD%CE%BF%CF%82
⚫ https://www.sophia-ntrekou.gr/2013/11/To-Noima-Tis-Zwis.html
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/EXO.25.TGV
87
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΔΙΚΤΥΟΓΡΑΦΙΑ
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/EXO.27.TGV
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/EXO.25.TGV
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/EXO.26.TGV
⚫ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%BA%CE%B1%CE%BA%CE%
AF%CE%B1#/media/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%
BF:Acacia_Negev.JPG
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/ISA.5.TGV
⚫ https://www.orthodoxianewsagency.gr/orthodoxes-provoles/isaias-o-
megalofonotatos-ton-profiton/
⚫ https://www.pemptousia.gr/2016/07/i-simvoliki-dinami-tis-ampelou-s
ti-agia-grafi/
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/JOS.24.TGV
⚫ https://www.velanidodasos.gr/oaktree/
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/LUK.7.TGV
⚫ https://www.byzantinemuseum.gr/el/permanentexhibition/from_Byz
antium_to_Modern_Era/society_art_in_Venetian_Crete/?bxm=1551
88
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΔΙΚΤΥΟΓΡΑΦΙΑ
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/MAT.27.TGV
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/EXO.30.TGV
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/REV.18.TGV
⚫ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%B9%CE%BD%CE%BD%CE%AC%
CE%BC%CF%89%CE%BC%CE%BF%CE%BD_%CF%84%CE%BF_%CE%B3%CE
%BD%CE%AE%CF%83%CE%B9%CE%BF%CE%BD#/media/%CE%91%CF%81
%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:Cinnamomum_verum_spices.jpg
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/PSA.92_1.TGV
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/PSA.104_1.TGV
⚫ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%AD%CE%B4%CF%81%CE%BF%
CF%82_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CE%9B%CE%B9%CE%B2%CE%AC%CE
%BD%CE%BF%CF%85#/media/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF
%CE%BF:C%C3%A8dre_du_Liban_Barouk_2005.jpg
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/ZEC.11.TGV
89
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΔΙΚΤΥΟΓΡΑΦΙΑ
⚫ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%94%CE%AC%CF%83%CE%BF%CF%8
2_%CF%84%CF%89%CE%BD_%CE%9A%CE%AD%CE%B4%CF%81%CF%
89%CE%BD_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CE%98%CE%B5%CE%BF%CF%
8D#/media/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:The_C
edars_of_God,_Lebanon_2002.jpeg
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/DEU.8.TGV
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/JHN.6.TGV
⚫ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CF%81%CE%B9%CE%B8%CE%A
C%CF%81%CE%B9#/media/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF
%CE%BF:Illustration_Hordeum_vulgare1.jpg
⚫ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CF%81%CE%B9%CE%B8%CE%A
C%CF%81%CE%B9#/media/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF
%CE%BF:Hordeum-barley.jpg
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/SNG.4.TGV
⚫ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CF%81%CF%8C%CE%BA%CE%B
F%CF%82#/media/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:
CrocusEABowles.jpg
90
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΔΙΚΤΥΟΓΡΑΦΙΑ
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/ISA.41.TGV
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/ISA.60.TGV
⚫ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CF%85%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%
AF%CF%83%CF%83%CE%B9#/media/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%
AF%CE%BF:Cypress.JPG
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/LEV.2.TGV
⚫ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9B%CE%B9%CE%B2%CE%AC%CE%BD%CE
%B9#/media/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:Olebanum.j
pg
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/MAT.2.TGV
⚫ https://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/85366
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/PSA.141_1.TGV
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/EXO.28.TGV
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/EXO.39.TGV
⚫ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9B%CE%B9%CE%BD%CE%AC%CF%81%CE
%B9#/media/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:Linum_usita
tissimum_002.JPG
91
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΔΙΚΤΥΟΓΡΑΦΙΑ
⚫ https://simeiakairwn.gr/2017/06/03/%CF%84%CE%BF-%CF%88%CF%85%CF%
87%CE%BF%CF%83%CE%AC%CE%B2%CE%B2%CE%B1%CF%84%CE%BF-%CF
%84%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CE%BD%CF%84%CE%B7%CE%BA%C
E%BF%CF%83%CF%84%CE%AE%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%BF%
CF%81-2/
⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/REV.7.TGV
⚫ https://megalipanagiathivon.gr/2018/11/18/%CF%84%CE%AF-%CF%83%CF%8
5%CE%BC%CE%B2%CE%BF%CE%BB%CE%AF%CE%B6%CE%B5%CE%B9-%CF%
84%CE%BF-%CE%B8%CF%85%CE%BC%CE%AF%CE%B1%CE%BC%CE%B1-%CE
%BA%CE%B1%CE%B9-%CF%84%CE%AF-%CF%84%CE%BF-%CE%B8%CF%85%
CE%BC%CE%B9/
⚫ https://www.efsyn.gr/nisides/177490_oi-rizes-ton-fyton-tis-bibloy-ftanoyn-sto-
simera
⚫ https://www.wikiart.org/en/nicolas-poussin/the-garden-of-eden
⚫ https://www.osotir.org/2018/10/01/agkathia-ofelima/
92
ΤΕΛΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ
93

ΠΡΟΤΥΠΟ Γ/ΣΙΟ ΖΩΣΙΜΑΙΑΣ ΣΧΟΛΗΣ, ΔΡΑΣΗ:ΒΙΒΛΙΚΟ ΠΑΡΚΟ

  • 1.
    Σχολικό έτος:2024-25 Υπεύθυνοι καθηγητές: ΠαρασκευήΤσιώρη-Δημήτρης Ρίνης 1 ΔΡΑΣΗ «ΒΙΒΛΙΚΟ ΠΑΡΚΟ»
  • 2.
    Περιεχόμενα ⚫ Συμμετοχή στηδράση ⚫ Οι μαθητές του τμήματος Α1 ⚫ Οι μαθητές του τμήματος Α4 ⚫ Χρονοδιάγραμμα υλοποίησης της δράσης ⚫ Η Δημιουργία: Κείμενα ⚫ Βρίσκουμε φυτά στην Αγία Γραφή ⚫ Το δέντρο της ζωής και το δέντρο της γνώσης του καλού και του κακού ⚫ Τα αγκάθια ⚫ Η ακακία ⚫ Η άμπελος ⚫ Η βελανιδιά ⚫ Η ελιά ⚫ Η καλαμιά 2
  • 3.
    Περιεχόμενα ⚫ Η κανέλα ⚫Ο κέδρος ⚫ Το κριθάρι ⚫ Ο κρόκος ⚫ Το κυπαρίσσι ⚫ Το λιβάνι ⚫ Το λινάρι ⚫ Η μηλιά ⚫ Ο πάπυρος ⚫ Η ροδιά ⚫ Το σιτάρι ⮚ Το σιτάρι (Η παραβολή των ζιζανίων) 3
  • 4.
    Περιεχόμενα ⚫ Η συκιά ⮚Η Συκιά ( Η παραβολή της άκαρπης συκιάς) ⚫ Η χουρμαδιά (φοίνικας) ⮚ Η χουρμαδιά (φοίνικας) Η θριαμβευτική είσοδος στα Ιεροσόλυμα ⮚ Η χουρμαδιά (φοίνικας) Το αμέτρητο πλήθος των πιστών ⚫ Biblical Park in Thematic Units 1. the creation of the world 2. research for biblical phrases in trees and plants 3. the therapeutic value of biblical plants 4. searching for plants and their symbolism 5. nature and nature therapy 6. physical activities and religious practices in nature 4
  • 5.
    Περιεχόμενα 7. video discussionon God’s stories from the bible 8. reading biblical extracts from books ⚫ Αξιολόγηση ⚫ Παγκόσμια ημέρα Δασών ⚫ 2ο ΣΕΚ Ιωαννίνων ⚫ Βιβλιογραφία - Δικτυογραφία 5
  • 6.
    Συμμετοχή στη δράση ⚫Κατά το σχολικό έτος 2024-25 οι 44 μαθητές των Τμημάτων Α1 και Α4 του Προτύπου Γυμνασίου Ζωσιμαίας Σχολής συμμετείχαν στη δράση «Βιβλικό Πάρκο». ⚫ Πρόκειται για μια καινοτόμο δράση ευαισθητοποίησης της οικολογικής συνείδησης των μαθητών και μαθητριών ιδιαίτερα στην εποχή μας, που ο πλανήτης ταλανίζεται από ακραία καιρικά φαινόμενα. ⚫ Μέσα από την μελέτη κυρίως κειμένων της Βίβλου οι μαθητές ανίχνευσαν και συνειδητοποίησαν την αξία της φύσης ως ιερό δημιούργημα σε εκατομμύρια ανθρώπους και την σημασία της προστασίας της σε κάθε χρονική περίοδο της ανθρώπινης ιστορίας. 6
  • 7.
    Οι μαθητές τουτμήματος Α1 ΒΑΝΤΟΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗ ΜΑΡΙΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ- ΑΡΤΕΜΗ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΜΑΡΙΑ-ΕΛΕΝΑ ΒΕΛΛΗΣ ΘΩΜΑΣ ΒΛΑΧΟΥ ΕΥΓΕΝΙΑ ΓΑΛΑΝΗ ΕΛΛΗ ΓΑΛΛΙΚΑ ΛΥΔΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΕΥΣΤΑΘΙΑ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ- ΙΩΑΝΝΗΣ ΓΙΑΝΝΟΥΤΣΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΓΚΑΝΙΑΤΣΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΓΟΥΣΙΑ ΑΡΤΕΜΙΣ ΔΑΡΔΑΝΗΣ ΠΥΡΡΟΣ ΕΞΑΡΧΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΣΤΑΥΡΟΣ ΚΑΡΙΝΟΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΚΑΤΣΑΒΕΛΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΝΤΑΞΗΣ ΙΩΝΑΣ ΚΟΥΤΡΟΥΜΠΑΣ AΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΛΕΤΤΑΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ (B) ΛΕΤΤΑΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ (E) 7
  • 8.
    Οι μαθητές τουτμήματος Α4 ΓΕΡΟΔΗΜΟΥ ΖΩΗ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΖΩΗ ΖΑΓΚΛΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΛΕΤΤΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΜΑΚΗ ΑΛΚΗΣΤΗ ΜΑΛΛΙΟΥ ΧΡΥΣΑΝΘΗ ΜΟΥΣΑΦΙΡΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΝΤΙΝΟΥΛΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΠΑΝΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΠΕΤΡΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΡΕΝΤΖΑ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΣΑΛΤΙΡΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΣΙΑΜΟΥΤΑ ΜΑΡΙΑ- ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΣΠΑΝΟΣ ΠΕΤΡΟΣ ΣΤΑΜΟΥΛΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΖΙΑΛΛΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΤΖΙΩΤΖΙΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΤΟΚΗΣ ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ ΤΟΣΚΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΤΣΟΔΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ- ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΤΣΟΛΙΓΚΑΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΤΣΟΥΡΕΚΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ 8
  • 9.
    Χρονοδιάγραμμα υλοποίησης της δράσης ⚫Οι μαθητές ενημερώθηκαν για το περιεχόμενο της δράσης, ήρθαν σε επαφή με τα κείμενα της Βίβλου στην ηλεκτρονική τους μορφή και άρχισαν να αναζητούν τις παραπομπές για τα φυτά που ανέλαβαν στις εργασίες τους. ⚫ Εκπόνησαν ομαδικές και ατομικές εργασίες στην ελληνική και αγγλική γλώσσα στο εργαστήριο Πληροφορικής του Σχολείου, τις οποίες παρουσίασαν στην ολομέλεια της τάξης στην αίθουσα διδασκαλίας των τμημάτων. 9
  • 10.
    Βρίσκουμε φυτά στηνΑγία Γραφή ⚫ Τα φυτά διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο σε όλη τη Βίβλο, όχι μόνο ως μέρη του φυσικού τοπίου, αλλά και ως σύμβολα, πηγές τροφής, φαρμάκων και υλικών. ⚫ Στόχος να εξερευνήσουμε μερικά από τα πιο σημαντικά και αναγνωρίσιμα φυτά που αναφέρονται στην Βίβλο και να κατανοήσουμε τη βοτανική και πνευματική τους σημασία. 10
  • 11.
    Η Δημιουργία: Κείμενα 11 Μετάείπε ο Θεός: «Να πρασινίσει η γη: Να βλαστήσουν πάνω σ’ αυτήν χορτάρια που να βγάζουν σπόρους, και καρποφόρα δέντρα, που ανάλογα με το είδος τους να κάνουν καρπούς, οι οποίοι να περιέχουν τους σπόρους τους». Έτσι κι έγινε. 12 Πρασίνισε η γη: Βλάστησε χορτάρια που έβγαζαν σπόρους ανάλογα με το είδος τους, και καρποφόρα δέντρα, που οι καρποί τους περιείχαν τους σπόρους τους, ανάλογα με το είδος τους. Και είδε ο Θεός ότι ήταν καλό. 13 Ήρθε το βράδυ, ήρθε το πρωί· τρίτη ημέρα. (Γεν 1, 11-13) 11
  • 12.
    Η Δημιουργία: Κείμενα ⚫Ύστερα ο Κύριος ο Θεός φύτεψε έναν κήπο στην Εδέμ προς την ανατολή, όπου έβαλε τον άνθρωπο που είχε πλάσει. 9 Έκανε να βλαστήσουν από τη γη όλα τα είδη των δέντρων. Ήταν ωραία στην εμφάνιση και οι καρποί τους ήταν εύγευστοι. Στη μέση του κήπου ήταν το δέντρο της ζωής· εκεί ήταν και το δέντρο της γνώσης του καλού και του κακού. (Γεν 2,8) ⚫ Ετσι, ο Κύριος ο Θεός έδιωξε τον άνθρωπο από τον κήπο της Εδέμ, για να καλλιεργεί τη γη απ’ την οποία είχε προέλθει. (Γεν 3,23) 12 Nicolas Poussin, The Garden of Eden
  • 13.
    Το δέντρο τηςζωής και το δέντρο της γνώσης του καλού και του κακού ⚫ Το δέντρο της ζωής και το δέντρο της γνώσης του καλού και του κακού. ⚫ Συμβολίζουν την αθανασία και αναδεικνύουν τη θεμελιώδη επιλογή που αντιμετώπισε ο άνθρωπος δηλαδή να ζήσει με υπακοή στο Θεό, λαμβάνοντας ζωή, ή να παραβεί τις εντολές του και να αντιμετωπίσει τις συνέπειες της επιλογής του. Λούκας Κράναχ,Ο Κήπος της Εδέμ», 16ος αιώνας 13
  • 14.
    Τα αγκάθια ⚫ Μετάείπε στον Αδάμ: «Επειδή άκουσες τη γυναίκα σου κι έφαγες από το δέντρο, απ’ το οποίο σε είχα διατάξει να μη φας, καταραμένη θα είναι η γη εξαιτίας σου. Με μόχθο θα την καλλιεργείς σ’ όλη σου τη ζωή. Αγκάθια και τριβόλια θα σου βλασταίνει και θα τρως το χορτάρι του αγρού. (Γεν 3,17-18) ⮚ Τα αγκάθια αποτελούν άμεσο σύμβολο της κατάρας, της σκληρής εργασίας και του μόχθου που έφερε η αμαρτία. 14
  • 15.
    Τα αγκάθια ⚫ ΗΠαραβολή του Σπορέα ⮚ Άλλοι σπόροι έπεσαν στ’ αγκάθια, κι όταν τ’ αγκάθια μεγάλωσαν τους έπνιξαν και δεν καρποφόρησαν.(Μάρκ 4,7) ⮚ Με τους σπόρους που σπέρνονται στ’ αγκάθια εννοούνται αυτοί που ακούν το λόγο, οι μέριμνες όμως για τα εγκόσμια, η απάτη του πλούτου και οι λοιπές επιθυμίες μπαίνουν μέσα τους και καταπνίγουν το λόγο, κι έτσι δεν καρποφορεί.(Μάρκ 4, 18-19) ⮚ Τα αγκάθια συμβολίζουν την ενασχόληση των ανθρώπων μόνο με μάταιες κοσμικές ασχολίες που τους καθιστούν άκαρπους πνευματικά. 15
  • 16.
    Τα αγκάθια ⚫ Έπλεξανένα στεφάνι από αγκάθια και του το φόρεσαν στο κεφάλι σαν στέμμα, και στο δεξί του χέρι τού έβαλαν ένα καλάμι. Ύστερα γονάτισαν μπροστά του και του έλεγαν περιπαιχτικά: «Ζήτω ο βασιλιάς των Ιουδαίων!» ( Ματθ 27,29) ⮚ Συμβολίζει την ειρωνεία του "βασιλιά" που στέφεται με πόνο αντί για δόξα , την ταπείνωση και το μαρτύριο που υπέστη ο Ιησούς για τις αμαρτίες των ανθρώπων. Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, Ο Χριστός φέρων τον Σταυρό και τον ακάνθινο στέφανο, περί το 1580-1589. 16
  • 17.
    Η ακακία Το ξύλοτης ακακίας ήταν ανθεκτικό και βρίσκονταν εύκολα σε άνυδρες περιοχές και χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή: ⚫ Της Κιβωτού της Διαθήκης ⮚ «Οι Ισραηλίτες θα κατασκευάσουν μια κιβωτό από ξύλο ακακίας, δυόμισι πήχεις μάκρος, ενάμισι πήχυ πλάτος και ενάμισι ύψος.» ( (Έξ 25,10) ⚫ Του θυσιαστηρίου των ολοκαυτωμάτων ⮚ «Οι τεχνίτες θα κατασκευάσουν ένα θυσιαστήριο από ξύλο ακακίας, πέντε πήχεις μήκος και πέντε πλάτος. Θα είναι τετράγωνο, ύψους τριών πήχεων. (Έξ 27,1) ⚫ Του θυσιαστηρίου του θυμιάματος ⮚ «Οι τεχνίτες θα κατασκευάσουν ένα θυσιαστήριο για το θυμίαμα από ξύλα ακακίας. (Έξ 30,1) 17
  • 18.
    Η ακακία ⚫ Τηςτραπέζης των άρτων της προθέσεως ⮚ «Θα κατασκευάσουν μια τράπεζα από ξύλο ακακίας, δυο πήχεις μάκρος, έναν πήχυ πλάτος και ενάμισυ ύψος.» (Έξ 25,23) ⚫ Των δοκών και των στύλων της Σκηνής του Μαρτυρίου ⮚ Για το άνοιγμα της σκηνής θα κατασκευάσουν ένα ακόμη παραπέτασμα από ανθεκτικό λινό υφασμένο με γαλάζιο, πορφυρό και κόκκινο μαλλί, καλλιτεχνικά κεντημένο. Το παραπέτασμα θα το στερεώσουν με χρυσά καρφιά πάνω σε πέντε στύλους από ξύλο ακακίας, επιχρυσωμένους. Επίσης θα κατασκευάσουν για τους στύλους πέντε χυτές βάσεις από χαλκό». (Έξ 26, 36 -37) 18
  • 19.
    Η αμυγδαλιά ⚫ Τηνάλλη μέρα, όταν ο Μωυσής μπήκε στη σκηνή, το ραβδί του Ααρών, της φυλής Λευί, είχε ανθίσει. Είχαν ανοίξει τα μπουμπούκια, είχαν σχηματιστεί λουλούδια και είχαν δέσει μύγδαλα.» (Αριθμ 17,23) ⚫ Έπειτα ο Κύριος με ρώτησε: «Τι βλέπεις, Ιερεμία;» «Ένα κλαδί μυγδαλιάς», απάντησα. 12«Καλά είδες», μου λέει, «κι εγώ επαγρυπνώ για να πραγματοποιήσω τα λόγια μου». (Ιερ. 1,11-12) ⚫ Οπωροφόρο δέντρο που ανθίζει πρώτο την άνοιξη. Η πιο γνωστή αναφορά στη Βίβλο είναι αυτή της ράβδου του Ααρών, που άνθισε και έκανε καρπούς όπως υποσχέθηκε ο Θεός. 19
  • 20.
    Η άμπελος ⚫ Ηπαραβολή του αμπελιού 1Θα σας πω το τραγούδι του φίλου μου για το αμπέλι του: Είχα ένα αμπέλι, λέει ο φίλος μου, πάνω σε εύφορη βουνοπλαγιά. 2Το ’σκαψα, απ’ τα λιθάρια το καθάρισα κι όλο το φύτεψα κλήματα εκλεκτά. Στη μέση του έχτισα έναν πύργο και πατητήρι τού ’φτιαξα.Και πρόσμενα να κάνει ωραία σταφύλια, μα κείνο έκανε ξινοστάφυλα. 3Κρίνετε, λοιπόν, τώρα εσείς, κάτοικοι της Ιερουσαλήμ και ο λαός του Ιούδα, ανάμεσα σ’ εμένα και στο αμπέλι μου. 4Τι θα μπορούσα ακόμα να ’χα κάνει γι’ αυτό το αμπέλι μου και δεν το έκανα; Ενώ περίμενα πως θα ’κανε ωραία σταφύλια, γιατί να κάνει ξινοστάφυλα; 5Τώρα, λοιπόν, θα σας το πω τι πρόκειται στο αμπέλι μου να κάνω. Το φράχτη του θα βγάλω να μπούνε ζωντανά να το βοσκήσουνε·τον τοίχο του θα τον γκρεμίσω ώστε να ποδοπατηθεί. 20
  • 21.
    Η άμπελος 6Θα τοαφήσω ν’ αγριέψει·ούτε θα κλαδευτεί ούτε θα σκαφτεί. Θ’ αφήσω να φυτρώσουν μέσα εκεί αγκάθια και τριβόλια και θα προστάξω ως και τα σύννεφα πάνω του να μη ρίξουνε βροχή. 7Λαέ του Ισραήλ, εσείς είστε τ’ αμπέλι, που ανήκει στον Κύριο του σύμπαντος κι εσείς του Ιούδα ο λαός είστε η φυτεία του η αγαπημένη. Περίμενε από σας αγαθοεργίες μα να, τώρα παντού αιματοχυσίες· περίμενε ν’ ασκείτε δικαιοσύνη μα να, κραυγές για τ’ άδικο κι οδύνη. (Ησ. 5, 1-7) ⮚ Αυτή η παραβολή αναφέρεται στην απογοήτευση του Θεού από την ανυπακοή του λαού του. 21
  • 22.
    Η άμπελος ⚫ ΟΙησούς Χριστός ως η Αληθινή Άμπελος 1«Εγώ είμαι το αληθινό κλήμα, κι ο Πατέρας μου είναι ο αμπελουργός. 2Κάθε κληματόβεργα πάνω μου που δεν κάνει καρπό την κόβει· και κάθε κληματόβεργα που κάνει καρπό την κλαδεύει, για να καρποφορήσει περισσότερο. 3Εσείς είστε κιόλας κλαδεμένοι και καθαροί εξαιτίας των όσων σας έχω διδάξει. 4Μείνετε ενωμένοι μαζί μου· τότε θα ’μαι κι εγώ ενωμένος μαζί σας. Όπως η κληματόβεργα δεν μπορεί να καρποφορήσει από μόνη της, αν δεν είναι ενωμένη με το κλήμα, το ίδιο κι εσείς αν δε μείνετε ενωμένοι μαζί μου. 5Εγώ είμαι το κλήμα, εσείς οι κληματόβεργες. Εκείνος που μένει ενωμένος μαζί μου κι εγώ μαζί του, αυτός δίνει άφθονο καρπό, γιατί χωρίς εμένα δεν μπορείτε να κάνετε τίποτε. 22
  • 23.
    6Αν κάποιος δενμένει ενωμένος μαζί μου, θα τον πετάξουν έξω σαν την κληματόβεργα, και θα ξεραθεί. Τις βέργες αυτές τις μαζεύουν, τις ρίχνουν στη φωτιά, και καίγονται. 7Αν μείνετε ενωμένοι μαζί μου και τα λόγια μου μείνουν ζωντανά μέσα σας, ό,τι θελήσετε ζητήστε το και θα σας δοθεί. 8Μ’ αυτόν τον τρόπο φανερώνεται η δόξα του Πατέρα μου: Όταν εσείς δώσετε άφθονο καρπό κι αποδειχθείτε έτσι μαθητές μου». (Ιω 15,1-8) 23
  • 24.
    Η βελανιδιά ▪ 25Έτσιεκείνη την ημέρα στη Συχέμ ο Ιησούς έκανε διαθήκη με το λαό και τους έδωσε νόμους και εντολές. 26Τα λόγια αυτά τα έγραψε στο βιβλίο του νόμου του Θεού. Έπειτα πήρε μια μεγάλη πέτρα και την έστησε εκεί, κάτω από τη βελανιδιά που βρισκόταν κοντά στο αγιαστήριο του Κυρίου «. (Ιησ. Ναυή 24, 25-26) ⮚ Εδώ δηλώνεται η ιερότητα της τοποθεσίας. 24
  • 25.
    Η βελανιδιά ▪ 3Κιαν μείνει εκεί κάποιο υπόλοιπο, ακόμα κι ένα δέκατο απ’ τους κατοίκους, με τη σειρά τους κι αυτοί θ’ αφανιστούν, σαν τη τερέβινθο και τη βαλανιδιά, που όταν τις κόβουν μονάχα ένας κορμός τούς απομένει». Απ’ τον κορμό αυτό, όμως, θα γίνει μια νέα αρχή. (Ησ 6,13) ⮚ Εδώ αναφέρεται στο υπόλειμμα που θα επιζήσει, χρησιμοποιώντας την εικόνα ενός δέντρου που, παρόλο που κόβεται, έχει ακόμα ρίζα για να αναγεννηθεί. 25
  • 26.
    Η Ελιά ⚫ «Εκείνογύρισε πίσω το βράδυ, και στο ράμφος του είχε ένα χλωρό φύλλο ελιάς. Έτσι ο Νώε κατάλαβε ότι η στάθμη του νερού είχε πια κατέβει αρκετά.» (Γεν 8,11) Το κλαδί ελιάς συμβολίζει την ειρήνη και την νέα αρχή στις σχέσεις του Θεού με τους ανθρώπους. 26
  • 27.
    Η Ελιά ⚫ «Κιεσύ, Μωυσή, θα διατάξεις τους Ισραηλίτες να σου φέρουν αγνό λάδι ελιάς για τη λυχνία, που τα λυχνάρια της πρέπει να καίνε συνεχώς. » ((Έξ 27,20) και «Τραπέζι μπρος μου ετοιμάζεις αντίκρυ στους εχθρούς μου· μυρώνεις το κεφάλι μου με λάδι, και ξεχειλίζει το ποτήρι μου.» (Ψαλμ 23,5) Το λάδι προορίζεται για φωτισμό και χρίσμα. ⚫ «είναι χώρα με άφθονα σιτάρια και κριθάρια, με αμπέλια, συκιές και ροδιές, ελιές και μέλι.» (Δευτ 8,8) ⚫ Ανατολικά της Ιερουσαλήμ υπήρχε το όρος των Ελαιών, οφείλοντας την ονομασία του στη κατάφυτη από ελαιόδεντρα περιοχή. 27
  • 28.
    Η καλαμιά ⚫ Ότανέφυγαν οι μαθητές του Ιωάννη, ο Ιησούς άρχισε να μιλάει στον κόσμο για τον Ιωάννη: «Τι βγήκατε να δείτε στην έρημο; Ένα καλάμι που το πάει πέρα δώθε ο άνεμος; (Λκ 7,24) ⮚ Εδώ η καλαμιά συμβολίζει την αδυναμία και την ευθραυστότητα γιατί Ιωάννης είχε ακλόνητη πίστη. 28
  • 29.
    Η καλαμιά ⚫ 29Έπλεξανένα στεφάνι από αγκάθια και του το φόρεσαν στο κεφάλι σαν στέμμα, και στο δεξί του χέρι τού έβαλαν ένα καλάμι. Ύστερα γονάτισαν μπροστά του και του έλεγαν περιπαιχτικά: «Ζήτω ο βασιλιάς των Ιουδαίων!» 30Έπειτα τον έφτυσαν, του πήραν το καλάμι και μ’ αυτό τον χτυπούσαν στο κεφάλι. (Μτ 27, 29-30) ⮚ Εδώ γίνεται λόγος για τον εμπαιγμό του Ιησού από τους στρατιώτες. 29
  • 30.
    Η κανέλα ⚫ 22ΟΚύριος είπε επίσης στο Μωυσή: 23«Πάρε αρωματικές ουσίες πρώτης ποιότητας, πεντακόσιους σίκλους μύρο ως εξής: το μισό μέρος, δηλαδή διακόσιοι πενήντα σίκλοι, να είναι αρωματικό λάδι κανέλας, και οι άλλοι διακόσιοι πενήντα σίκλοι να είναι λάδι αρωματικό από καλάμι·(Έξ 30΄, 22-23) ⮚ Αυτό το λάδι χρησιμοποιούνταν για το χρίσιμο της Σκηνής του Μαρτυρίου, των ιερών σκευών. 30
  • 31.
    Η κανέλα ⚫ 13κανέλακι αλοιφές, θυμιάματα, μύρο και λιβάνι, κρασί και λάδι, σιμιγδάλι και στάρι, ζώα και πρόβατα, άλογα κι αμάξια, κορμιά για πούλημα, ακόμη και ανθρώπινες ζωές. (Αποκάλυψη 18,13) ⮚ Στην Αποκάλυψη η κανέλα αναφέρεται ως ένα από τα εμπορεύματα που θα χαθούν με την πτώση της Βαβυλώνας, υπογραμμίζοντας την αξία της ως εμπορικό αγαθό και δείκτη πλούτου. 31
  • 32.
    Ο κέδρος ⚫ Οδίκαιος θα φουντώσει σαν το φοίνικα· σαν κέδρος του Λιβάνου θα ψηλώνει.(Ψαλμ 92:13) ⮚ Εδώ, ο κέδρος συμβολίζει την πνευματική ανάπτυξη, τη σταθερότητα και την ευημερία των δικαίων. ⚫ Θα χορτάσουνε τα μεγάλα δέντρα του Κυρίου, οι κέδροι του Λιβάνου, που εκείνος φύτεψε.(Ψαλμ 104,16) ⮚ Οι κέδροι ως έργο του Θεού φανερώνουν τη δύναμη και τη μεγαλοπρέπειά Του. 32
  • 33.
    Ο κέδρος ⚫ 1Άνοιξετις πύλες σου, Λίβανε, φωτιά ας καταφάει τους κέδρους σου! 2Θρηνήστε, κυπαρίσσια! Έπεσαν οι κέδροι, τα μεγαλόπρεπα δέντρα εξαφανίστηκαν. Θρηνήστε, βελανιδιές της Βασάν! Το αδιάβατο δάσος κόπηκε σύρριζα. (Ζαχ 11,1-2) ⮚ Το κείμενο αναφέρεται στην την υπερηφάνεια και την πτώση των υπεροπτών ηγετών. 33
  • 34.
    Το κριθάρι ⚫ 7Ηχώρα που σας φέρνει ο Κύριος, ο Θεός σας, είναι χώρα εύφορη, με ποτάμια, με πηγές και υπόγεια νερά, που αναβλύζουν από κοιλάδες και βουνά· 8είναι χώρα με άφθονα σιτάρια και κριθάρια, με αμπέλια, συκιές και ροδιές, ελιές και μέλι.(Δευτ 8,7-8) ⮚ Το κριθάρι ήταν το πιο κοινό και φθηνό δημητριακό. Ήταν η βασική τροφή για τους φτωχούς, τα ζώα και σε περιόδους λιμού ή έλλειψης σιταριού. 34
  • 35.
    Το κριθάρι ⚫ 8Ο Ανδρέας, ένας από τους μαθητές του και αδερφός του Σίμωνα Πέτρου, του λέει: 9«Είναι εδώ ένα παιδί που έχει πέντε κρίθινα ψωμιά και δύο ψάρια· αλλά τι είναι αυτά για τόσους ανθρώπους;» 13Τα μάζεψαν, λοιπόν, και γέμισαν δώδεκα κοφίνια με περισσεύματα από τα πέντε κρίθινα ψωμιά, κομμάτια που είχαν περισσέψει απ’ αυτούς που έφαγαν. (Ιω 6,8-9, 13) ⮚ Πρόκειται για το θαύμα του πολλαπλασιασμού των άρτων και των ψαριών. 35
  • 36.
    Ο κρόκος Βολβώδες φυτόμε ερυθροκίτρινο χρώμα και μαλακά φύλλα. Καλλιεργείται για τα άνθη του τα οποία έχουν ευχάριστο άρωμα. Τα αποξηραμένα άνθη του χρησιμοποιούνται στη φαρμακευτική. ⚫ «Νάρδος και κρόκος, αρωματικό καλάμι και κανέλα κι όλα τα λιβανόδεντρα, σμύρνα κι αλόη κι όλα τα πιο καλά φυτά, που δίνουνε τα τέλεια βάλσαμα.» (Άσμ. Ασμάτων 4,14) 36
  • 37.
    Το κυπαρίσσι ⚫ «Τηνέρημο με κέδρους θα φυτέψω, με ακακίες, με μυρτιές κι ελιές· στη στέπα θα φυτέψω κυπαρίσσια, πεύκα και πλάτανους μαζί. Έτσι όλοι θα δουν και θα γνωρίσουν, θα σκεφτούν κι όλοι θα καταλάβουν πως του Κυρίου το χέρι τα ’κανε όλα αυτά..» (Ησ. 41, 19-20) ⚫ «Τα πεύκα, οι κέδροι και τα κυπαρίσσια, όλη η μεγαλοπρέπεια του όρους του Λιβάνου, σ’ εσένα θα ’ρθουνε, τον τόπο μου τον άγιο να λαμπρύνουν. Τον τόπο θα δοξάσω όπου πατούν τα πόδια μου.» (Ησ. 60,13) ⮚ Αναφέρονται σε ένα όραμα ανανέωσης, δόξας και ευλογίας. 37
  • 38.
    Το λιβάνι «Ο Κύριοςείπε ακόμη στο Μωυσή: «Πάρε σε ίσες ποσότητες αρωματικές ουσίες: μαστίχα, όνυχα, γάλβανο και καθαρό λιβάνι. » (Έξ 30,34) ⚫ «Ας είναι η προσευχή μου μπρος σου σαν το θυμίαμα, και τα υψωμένα χέρια μου σαν τη θυσία την αποσπερνή.» (Ψαλμ 141,2) ⮚ Το άρωμα του λιβανιού που ανεβαίνει προς τον ουρανό συμβόλιζε τις προσευχές που ανεβαίνουν προς τον Θεό. 38
  • 39.
    Το λιβάνι ⚫ «1Όταν κάποιος προσφέρει στον Κύριο αναίμακτη θυσία, η προσφορά του θα είναι σιμιγδάλι, που πάνω του θα βάλει λάδι και λιβάνι, 2και θα τη φέρει στους γιους του Ααρών, τους ιερείς. Ο ιερέας θα πάρει μια γεμάτη χούφτα από το σιμιγδάλι με το λάδι και όλο το λιβάνι, και θα τα κάψει στο θυσιαστήριο, για να υπενθυμίσει την προσφορά στον Κύριο. Αυτή είναι θυσία που γίνεται με φωτιά και η ευωδιά της ευχαριστεί τον Κύριο.» (Λευ 2, 1-2) ⮚ Περιγράφεται ως συστατικό σε πολλές θυσίες και προσφορές στον Θεό. 39
  • 40.
    Το λιβάνι «Όταν μπήκανστο σπίτι, είδαν το παιδί με τη Μαρία, τη μητέρα του, κι έπεσαν στη γη και το προσκύνησαν. Ύστερα άνοιξαν τους θησαυρούς τους και του πρόσφεραν δώρα: χρυσάφι, λιβάνι και σμύρνα.» (Ματθ 2,11) ⮚ Ήταν ένα από τα τρία δώρα που προσέφεραν οι Μάγοι στον νεογέννητο Ιησού. 40
  • 41.
    Το λινάρι ⚫ «Επιδέξιοιτεχνίτες θα κατασκευάσουν το εφώδ από ανθεκτικό λινό, υφασμένο με γαλάζιο, πορφυρό και κόκκινο μαλλί και κεντημένο με χρυσή κλωστή.» (Έξ 28,6) ⚫ «27Έπειτα κατασκεύασαν από λινό ύφασμα τους χιτώνες για τον Ααρών και τους γιους του, 28τη μίτρα για το κεφάλι του, τα κεφαλοκαλύμματα των ιερέων και τις περισκελίδες τους, όλα από λινό ύφασμα. 29Τη ζώνη την έκαναν από ανθεκτικό λινό υφασμένο με γαλάζιο, πορφυρό και κόκκινο μαλλί, κεντημένη καλλιτεχνικά, όπως είχε διατάξει ο Κύριος το Μωυσή.» .» (Έξ 39,27-28) ⮚ Το φυτό χρησιμοποιούνταν κυρίως στην υφαντουργία. 41
  • 42.
    Η μηλιά ▪ «Καθώςμηλιά μες στου δρυμού τα δέντρα, έτσι ο αγαπημένος μου στα παλικάρια ανάμεσα. Κάθισα στη σκιά του, όπως λαχτάρησα, κι είναι γλυκός στον ουρανίσκο μου ο καρπός του.» ( Άσμ. Ασμάτων 2,3) ⮚ Η μηλιά και ο καρπός της είναι σύμβολα της αγάπης και της ομορφιάς. ▪ «Ξεράθηκαν τ’ αμπέλια και μαραθήκαν οι συκιές· ροϊδιές και χουρμαδιές, μηλιές κι όλα τα καρποφόρα δέντρα ξεραθήκαν! Ναι, χάθηκε απ’ τους ανθρώπους η χαρά.» (Ιωήλ 1,12 ⮚ Η μηλιά μαζί με άλλα καρποφόρα δέντρα αναφέρονται ως μέρος της αφθονίας που χάνεται λόγω της καταστροφής. 42
  • 43.
    Ο πάπυρος ⚫ «Δενήταν όμως δυνατό να το κρύβει περισσότερο. Πήρε λοιπόν ένα καλάθι από πάπυρο, το άλειψε με πίσσα, έβαλε μέσα το παιδί και το άφησε στις καλαμιές, στις όχθες του Νείλου.» (Έξ 2,3) ⮚ Περιγράφεται πως η μητέρα του Μωυσή τον έσωσε από τη σφαγή των αρσενικών βρεφών στην Αίγυπτο. ⚫ Το χαρτί παπύρου, ήταν το βασικό υλικό γραφής στην αρχαιότητα, και πάνω σε αυτό γράφτηκαν πολλά από τα πρώτα αντίγραφα των βιβλίων της Βίβλου. 43
  • 44.
    Η ροδιά ⚫ «Είναιχώρα με άφθονα σιτάρια και κριθάρια, με αμπέλια, συκιές και ροδιές, ελιές και μέλι. » (Δευτ 8,8) ⮚ Σύμβολο αφθονίας και ευλογίας. ⚫ «Τα νέα βλαστάρια σου παράδεισος από ροδιές με τους καρπούς τους πιο εκλεκτούς, αγριοστάφυλα και νάρδος.» ( Άσμ. Ασμάτων 4,13) ⚫ «7Τα μάγουλά σου μέσ’ από το πέπλο σου σαν δυο μισά ροδιού.11Στον κήπο με τις καρυδιές κατέβηκα να δω το χλόισμα της κοιλάδας, να δω αν βλάστησε τ’ αμπέλι, αν λουλουδίσαν οι ροδιές.» ( Άσμ. Ασμάτων 6,7,11) ⮚ Στο Άσμα Ασμάτων, η ροδιά και οι ροδιές χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν την ομορφιά της νύφης ή της αγαπημένης. 44
  • 45.
    Η ροδιά ⚫ «Γύρωγύρω σε όλο το κράσπεδο του σάκου θα κατασκευάσουν μικρά ρόδια από γαλάζιο, πορφυρό και κόκκινο μαλλί, και χρυσά κουδουνάκια ανάμεσά τους, εναλλάξ ανά ένα με τα ρόδια.» (Έξ 28,33-34) ⚫ «Γύρω γύρω σε όλο το κράσπεδο του σάκου κατασκεύασαν μικρά ρόδια από γαλάζιο, πορφυρό και κόκκινο μαλλί, και χρυσά κουδουνάκια ανάμεσά τους εναλλάξ ανά ένα με τα ρόδια. Προορίζονταν για την υπηρεσία, όπως είχε διατάξει ο Κύριος το Μωυσή.» (Έξ 39,24-26) ⮚ Περιγράφεται η κατασκευή των ιερατικών ενδυμάτων. 45
  • 46.
    Το σιτάρι ⚫ «5Ξανακοιμήθηκεκαι είδε δεύτερο όνειρο: Εφτά στάχυα βλάστησαν πάνω στο ίδιο στέλεχος, μεστωμένα και ωραία. 6Και μετά από κείνα, βλάστησαν άλλα εφτά στάχυα, λεπτά και καμένα από το λίβα· 7και τα λεπτά στάχυα κατάπιαν τα εφτά στάχυα τα μεστωμένα και παχειά. Ο Φαραώ ξύπνησε και κατάλαβε πως ήταν όνειρο.» ( Γεν 41, 5-7) ⮚ Στα όνειρα του Φαραώ, που ερμηνεύει ο Ιωσήφ, τα επτά παχιά στάχυα αντιπροσωπεύουν χρόνια αφθονίας σιταριού και τα επτά λεπτά στάχυα χρόνια λιμού. ▪ «Θα γιορτάζετε τη γιορτή των Εβδομάδων (στο θερισμό των πρώτων σιτηρών) και τη γιορτή της Συγκομιδής (των πρώτων καρπών) το φθινόπωρο.» (Έξ 34,22) 46
  • 47.
    Το σιτάρι (Ηπαραβολή των ζιζανίων) 24Ο Ιησούς τους διηγήθηκε κι άλλη παραβολή: «Η βασιλεία των ουρανών μοιάζει μ’ έναν άνθρωπο που έσπειρε καλό σπόρο στο χωράφι του. 25Ενώ όμως οι άνθρωποι κοιμούνταν, πήγε ο εχθρός του κι έσπειρε ζιζάνια ανάμεσα στο σιτάρι κι ύστερα έφυγε. 26Μόλις βλάστησαν τα σπαρτά κι έδεσαν καρπό, τότε φάνηκαν και τα ζιζάνια. 27Πήγαν τότε οι δούλοι του οικοδεσπότη και του είπαν: “κύριε, δεν έσπειρες καλό σπόρο στο χωράφι σου; Πώς λοιπόν έχει ζιζάνια;” 47
  • 48.
    Το σιτάρι (Ηπαραβολή των ζιζανίων) 28Εκείνος τους είπε: “κάποιος εχθρός το έκανε αυτό”. Του λένε οι δούλοι: “θέλεις να πάμε να τα μαζέψουμε;” 29Κι αυτός τους είπε: “όχι, γιατί μπορεί, μαζεύοντας τα ζιζάνια, να ξεριζώσετε μαζί μ’ αυτά και το σιτάρι. 30Αφήστε να μεγαλώνουν και τα δύο μαζί ως το θερισμό· κι όταν έρθει η ώρα του θερισμού, θα πω στους θεριστές: Μαζέψτε πρώτα τα ζιζάνια και δέστε τα δεμάτια για να τα κάψετε· το σιτάρι όμως να το συνάξετε στην αποθήκη μου”». (Ματθ 13,24-30) ⮚ Ο διαχωρισμός που γίνεται κατά τον καιρό του θερισμού αντιπροσωπεύει την Τελική Κρίση. 48
  • 49.
    Το σιτάρι ⚫ 34Κιαυτοί του είπαν: «Κύριε, δώσ’ μας για πάντα αυτό το ψωμί». 35Τους είπε ο Ιησούς: «Εγώ είμαι αυτό το ψωμί, ο άρτος της ζωής. Όποιος έρχεται σ’ εμένα δε θα πεινάσει, κι όποιος πιστεύει σ’ εμένα δε θα διψάσει ποτέ. (Ιω 6, 34-35) ⮚ Το ψωμί συμβολίζει την πνευματική τροφή που είναι ο Χριστός. 49
  • 50.
    Το σιτάρι ⚫ Ενώέτρωγαν, πήρε ο Ιησούς το ψωμί και αφού είπε ευχαριστήρια προσευχή, το έκοψε κομμάτια και το έδωσε στους μαθητές του λέγοντας: «Λάβετε και φάγετε· αυτό είναι το σώμα μου». (Ματθ.26,26) ⮚ Στο Μυστικό Δείπνο τελείται για πρώτη φορά το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας 50
  • 51.
    Η Συκιά ⚫ «Τότεάνοιξαν τα μάτια και των δύο και κατάλαβαν ότι ήταν γυμνοί. Έραψαν, λοιπόν, φύλλα συκιάς και έφτιαξαν καλύμματα για να σκεπάσουν τη γύμνια τους.» (Γεν 3,7) ⮚ Φύλλα συκιάς ήταν η πρώτη ένδυση του Αδάμ και της Εύας . 51
  • 52.
    Η Συκιά (Η παραβολή της άκαρπης συκιάς) ⚫ 18Ξαναπηγαίνοντας ο Ιησούς το πρωί στην πόλη, πείνασε. 19Βλέποντας στο δρόμο μια συκιά, ήρθε κοντά της, μα δε βρήκε παρά μόνο φύλλα· και της λέει: «Ποτέ πια να μην ξαναβγάλεις καρπό!» Κι αμέσως ξεράθηκε η συκιά. 20Όταν το είδαν οι μαθητές, απόρησαν και είπαν: «Πώς ξεράθηκε αμέσως η συκιά;» 21Ο Ιησούς τους αποκρίθηκε: «Σας βεβαιώνω, αν έχετε πίστη χωρίς ν’ αμφιβάλλετε, όχι μόνο θα κάνετε το θαύμα με τη συκιά, αλλά κι αν πείτε σ’ αυτό το βουνό, “σήκω και πέσε στη θάλασσα”, θα γίνει. 22Κι όλα όσα ζητήσετε στην προσευχή με πίστη, θα τα λάβετε». (Μτ 21,18- 22) ⮚ Η παραβολή της άκαρπης συκιάς αναφέρεται στην ανάγκη μετάνοιας. 52
  • 53.
    Η χουρμαδιά (φοίνικας) ⚫Κατόπιν έφτασαν στην Αιλίμ, όπου υπήρχαν δώδεκα νεροπηγές κι εβδομήντα φοίνικες. Εκεί στρατοπέδευσαν κοντά στα νερά. (Έξ 15,27) ⮚ Πρόκειται για ένα σημείο στάθμευσης για ανάκτηση δυνάμεων κατά την πορεία τους μέσα στην έρημο. ⚫ Ο δίκαιος θα φουντώσει σαν το φοίνικα· σαν κέδρος του Λιβάνου θα ψηλώνει. (Ψαλμ 92,13) 53
  • 54.
    Η χουρμαδιά (φοίνικας) Ηθριαμβευτική είσοδος στα Ιεροσόλυμα ⚫ 12Την άλλη μέρα, το μεγάλο πλήθος που είχε έρθει για τη γιορτή του Πάσχα, όταν άκουσαν ότι έρχεται ο Ιησούς στα Ιεροσόλυμα, 13πήραν κλαδιά φοινικιάς, και βγήκαν από την πόλη να τον προϋπαντήσουν κραυγάζοντας: Δόξα στο Θεό! Ευλογημένος αυτός που έρχεται σταλμένος από τον Κύριο! Ευλογημένος ο βασιλιάς του Ισραήλ! (Ιω 12, 12-13) ⮚ Στην θριαμβευτική είσοδο του Χριστού στα Ιεροσόλυμα τα κλαδιά φοινικιάς συμβόλιζαν νίκη, θριάμβου και τιμής. 54
  • 55.
    Η χουρμαδιά (φοίνικας) Τοαμέτρητο πλήθος των πιστών ⚫ «Ύστερα απ’ αυτά, είδα ένα αμέτρητο πλήθος –που κανείς δεν ήταν σε θέση να το μετρήσει– από κάθε έθνος, φυλή, λαό και γλώσσα, να στέκεται μπροστά στο θρόνο και στο Αρνίο· φορούσαν λευκές στολές, κρατούσαν φοινικόκλαδα στα χέρια τους». (Αποκ 7,9) ⮚ Εδώ οι φοίνικες συμβολίζουν τον θρίαμβο των σωζομένων, την αιώνια χαρά και τη νίκη στον ουρανό, καθώς δοξάζουν τον Θεό. 55
  • 56.
    56 The Creation ofthe World Discussing Different theories: ● Big Bang Theory ● World Created Out of Nothingness ● God as the Creator of the World ● Other possible causes-effects
  • 57.
    57 Research for biblicalphrases for Trees Phrases in Bible about Trees_ Thou shalt have olive trees throughout all thy coasts, but thou shalt not anoint [thyself] with the oil; for thine olive shall cast [his fruit]. Θα έχεις ελιές σε όλες τις ακτές σου, αλλά δεν θα αλείφεις τον εαυτό σου με το λάδι. γιατί η ελιά σου θα ρίξει [τον καρπό του]. But as for me, I am like a green olive tree in the house of God; I trust in the loving kindness of God forever and ever. Αλλά όσο για μένα, είμαι σαν μια πράσινη ελιά στο σπίτι του Θεού. Εμπιστεύομαι στη στοργή του Θεού για πάντα. These are the two olive trees and the two lampstands that stand before the Lord of the earth. Αυτά είναι δύο ελιές και οι δύο λυχνοστάτες που στέκονται μπροστά στον Κύριο της γης.
  • 58.
    58 Research for biblicalphrases for plants ● Phrases in Bible about Plants_trees ● Song of Solomon 2:1, where it is said, “I am the rose of Sharon, and the lily of the valleys.” This phrase is often interpreted to symbolize beauty, purity, and humility. In the context of the Song of Solomon, which is a poetic dialogue about love, the lily of the valley represents the beloved's beauty and modesty.
  • 59.
    59 The therapeutic valueof biblical plants ● We live in the era of atomic energy, computers, technology and chemistry, but also of indifference. Inventions are advancing relentlessly and some are very destructive for the human race. ● In the midst of all this "happening", we should not forget the knowledge and wisdom of our ancestors on the healing powers of plants. Although they knew little about chemistry or pharmacology or physics, they had an inner, mystical relationship with the plant world. ● For it is known that before chemical compounds were discovered, the world, since the appearance of life on the planet, treated its problems and illnesses with the plants that existed around it. Everything that nature produced, they used because everything was valuable, each one had its own usefulness and therapeutic value. ● Nature provided material for clothing and construction, medicine and healing, food, cosmetics, flowers for the home and for so many other uses. Since man was given a mind and a will, it is up to him to make his choices.
  • 60.
    60 Searching for plantsand their symbolism ● Thorns are first mentioned in the fall of Adam and Eve. The Romans put a crown of thorns on Jesus' head. They symbolize the ignorant and sinners, sin, and the barren ground that bears no fruit ● Date Palm ● Fig Tree ● Almond Tree ● Wheat ● Olive Tree ● Vine ● Pomegranate Tree ● Oak Tree ● Papyrus
  • 61.
    61 Nature and naturetherapy ● The triple role of nature ● The role nature can play in protecting our physical health ● The role nature can play in supporting our mental health ● The role nature can play in contributing to our spiritual health
  • 62.
    62 Physical Activities andReligious Practices in Nature ● How to Find nature wherever you are Get out into nature Bring nature to you Exercise in nature Combine nature with creativity Protect nature Connect with nature using our senses (meditation, praying) ● Why do we learn things about nature? We learn how we can deal with it. ● How can we deal with the risks of nature? We learn the history of nature.
  • 63.
    63 Biblical Stories onvideo Video discussion on biblical trees and plants
  • 64.
    64 Reading Biblical Extractsfrom Books ● E-Reading ● Summarizing the Main Points and Moral of the stories
  • 65.
    Αξιολόγηση Με βάση ταερωτηματολόγια του δελτίου εξόδου 1.Αρχικές Προσδοκίες-Εντυπώσεις-Εκπλήξεις ⚫ Οι μαθητές περίμεναν: περισσότερο διαθέσιμο χρόνο, χώρο και εξοπλισμό και τεχνογνωσία για δραστηριότητες, όπως η δεντροφύτευση. ⚫ Εντυπωσιάστηκαν από: ⮚ τα βιωματικά εργαστήρια σε εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους (Λιγγιάδες και 2ο ΣΕΚ Ιωαννίνων) ⮚ την ενημέρωση για τα τοπικά οικοσυστήματα ⮚ την παρουσίαση της πανίδας της Ηπείρου. 65
  • 66.
    2.Προκλήσεις Κατά τηνΠορεία-Ευχάριστες - Δύσκολες Στιγμές -Ανάγκες/Διευκρινίσεις Ήταν πρόκληση για αυτούς: η φύτευση για πρώτη φορά, σε φυσικές συνθήκες, η δημιουργική και συμμετοχική δράση, η φροντίδα του φυτού τους, η θύμηση και νοσταλγία των στιγμών καλλιέργειας άλλων φυτών με τον παππού και τη γιαγιά. ⚫ Οι μαθητές χάρηκαν με: ⚫ την φύτευση δέντρων και φυτών στα πλαίσια της ομάδας ⚫ την αποκόμιση γνώσεων και την μετουσίωσή τους σε πράξεις ⚫ την επαρκή ανάπτυξη θεωρητικών περιβαλλοντικών ζητημάτων, την συνεργασία με τους συμμαθητές τους. 66
  • 67.
    ⚫ Οι μαθητέςδυσκολεύτηκαν με την συντήρηση του φυτού τους στο σπίτι. ⚫ Οι μαθητές θα ήθελαν περισσότερες διευκρινήσεις για την χλωρίδα της Ελλάδας, το φυσικό περιβάλλον συμπεριλαμβανομένου και της λίμνης Παμβώτιδας. 67
  • 68.
    3.Σκέψεις και ΜελλοντικήΣτάση Ζωής (Εφαρμογή και Μελέτη) ⮚ Οι μαθητές ευαισθητοποιήθηκαν περισσότερο για: ⚫ το σεβασμό του οικοσυστήματος ⚫ τα επαγγέλματα σχετικά με την καλλιέργεια, την χρήση του ⚫ θερμοκηπίου (γεωπόνος) ⚫ τον φυσικό πλούτο και το γνωστικό φάσμα που περιλαμβάνει ⚫ την θρησκευτική οικολογία. ⮚ Θα ήθελαν να εφαρμόσουν: την τεχνική της φύτευσης με βάση τα όσα διδάχτηκαν με φυσικούς και λιγότερο επιβλαβείς τρόπους προς το περιβάλλον, τον εθελοντισμό (δεντροφύτευση) και την καλλιέργεια βιολογικών προϊόντων. ⮚ Θα ήθελαν να μελετήσουν περισσότερο την παρουσία των φυτών της Βίβλου στη χλωρίδα της περιοχής τους. 68
  • 69.
    Παγκόσμια ημέρα Δασών Οιμαθητές συμμετείχαν στην φύτευση διαφόρων ενδημικών δέντρων με αφορμή την παγκόσμια ημέρα Δασών στις 21 Μαρτίου, όπου ενημερώθηκαν από εκπροσώπους του Δασαρχείου Ιωαννίνων: ✔ για την τεράστια σημασία των δασών και ιδιαίτερα της τοπικής χλωρίδας για την επιβίωση της πανίδας της περιοχής αλλά και την ευημερία των ανθρώπων. ✔ Για τη σημασία της προστασίας του περιβάλλοντος, της βιωσιμότητας και της σύνδεσης του ανθρώπου με τη φύση. ✔ για την ανάγκη προστασίας και αειφόρου διαχείρισης των οικοσυστημάτων για ένα βιώσιμο μέλλον. ⮚ Απέκτησαν πρακτικές δεξιότητες φύτευσης, μεταφύτευσης, ποτίσματος και φροντίδας φυτών. 69
  • 70.
    Παγκόσμια ημέρα Δασών ▪Η Παγκόσμια Ημέρα Δασών (International Day of Forests) γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Μαρτίου. Καθιερώθηκε από τα Ηνωμένα Έθνη το 2012 με σκοπό να ευαισθητοποιήσει το κοινό. ▪ Οι μαθητές επισκέφτηκαν το Περιβαλλοντικό Εκπαιδευτικό Κέντρο άγριας πανίδας και αειφόρου θήρας, όπου ενημερώθηκαν εμπεριστατωμένα από ειδικούς επιστήμονες και εκπροσώπους του Δασαρχείου Ιωαννίνων για τη σημασία όλων των τύπων δασών και δέντρων της περιοχής, για τη βιώσιμη διαχείριση, τη διατήρηση και την ανάπτυξή τους. ⮚ Οι μαθητές ακολουθώντας οδηγίες φύτεψαν, υποστήλωσαν και πότισαν δέντρα. Εξέφρασαν τη δημιουργικότητά τους μέσω της επιλογής φυτών και διακόσμησης στις επιγραφές με τις πληροφορίες των φυτών της κάθε ομάδας. 70
  • 71.
  • 72.
  • 73.
  • 74.
  • 75.
  • 76.
  • 77.
  • 78.
    2ο ΣΕΚ Ιωαννίνων Στις 31/3/2025οι μαθητές συμμετείχαν σε βιωματικά εργαστήρια στο 2ο ΣΕΚ Ιωαννίνων. Μέλη του εκπαιδευτικού προσωπικού του Τμήματος Γεωπονίας: ⚫ Παρουσίασαν τα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν (χώμα, σπόροι, μικρά φυτά, γλάστρες/φυτώρια, εργαλεία). ⚫ Ενημέρωσαν για τον κύκλο ζωής των φυτών, τις ανάγκες τους (νερό, φως, θρεπτικά συστατικά), τις διάφορες κατηγορίες φυτών (αρωματικά, λαχανικά, λουλούδια) και τη σημασία τους. ⚫ Παρείχαν απλές οδηγίες για τη μελλοντική φροντίδα του φυτού (πότισμα, έκθεση στον ήλιο). 78
  • 79.
    2ο ΣΕΚ Ιωαννίνων ⚫ Οιμαθητές φύτεψαν βρώσιμα λαχανικά, λουλούδια και βότανα, κατανόησαν την προέλευση της τροφής και την ανάγκη υγιεινής διατροφής. ⚫ Στην ολομέλεια της τάξης συζήτησαν για την εμπειρία τους, και ανέλαβαν την ευθύνη για την φροντίδα και την παρακολούθηση της ανάπτυξης του φυτού τους στο σπίτι . 79
  • 80.
    80 Καλλιέργειες στο θερμοκήπιο καιτον εξωτερικό χώρο του 2ου ΣΕΚ
  • 81.
  • 82.
  • 83.
  • 84.
  • 85.
  • 86.
    ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΔΙΚΤΥΟΓΡΑΦΙΑ ⚫ Κανδύλη Α.Τα θεραπευτικά φυτά της Βίβλου, εκδ. Ψύχαλος,2001 ⚫ Μουράτη Α. Λουλούδια και δέντρα. Φυτά και βότανα της Βίβλου, εκδ. Το Κλειδί, 1992 ⚫ https://www.bible.com/bible/346/GEN.1.TGVD ⚫ https://www.bible.com/bible/346/GEN.2.TGVD ⚫ https://www.bible.com/bible/346/GEN.3.TGVD ⚫ https://www.jesuslovesyou.gr/Bible_club/Encyclopedia/Nature/Plant.htm ⚫ https://www.bible.com/bible/346/SIR.24.TGVD ⚫ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%B4%CE%AD%CE%BC#/media/%CE%9 1%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:Lucas_Cranach_d._%C3%84._035.jp g ⚫ https://www.bible.com/bible/346/GEN.8.TGVD ⚫ https://www.bible.com/bible/346/EXO.27.TGVD ⚫ https://www.bible.com/bible/346/DEU.8.TGVD ⚫ https://www.bible.com/bible/346/PSA.23_1.TGVD ⚫ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%BB%CE%B9%CE%AC#/media/%CE%9 1%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:Nature's_Wisdom.jpg 86
  • 87.
    ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΔΙΚΤΥΟΓΡΑΦΙΑ ⚫ https://www.bible.com/bible/346/GEN.3.TGVD ⚫ https://www.bible.com/bible/346/LUK.13.TGVD ⚫https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CF%85%CE%BA%CE%B9%CE% AC#/media/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:Fig_tr ee.jpg ⚫ https://www.bible.com/bible/346/NUM.17.TGVD ⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/JER.1.TGV ⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/GEN.3.TGV ⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/MRK.4.TGV ⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/MAT.27.TGV ⚫ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%BA%CE%AC%CE%BD%CE% B8%CE%B9%CE%BD%CE%BF%CF%82_%CF%83%CF%84%CE%AD%CF %86%CE%B1%CE%BD%CE%BF%CF%82 ⚫ https://www.sophia-ntrekou.gr/2013/11/To-Noima-Tis-Zwis.html ⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/EXO.25.TGV 87
  • 88.
    ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΔΙΚΤΥΟΓΡΑΦΙΑ ⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/EXO.27.TGV ⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/EXO.25.TGV ⚫https://www.bible.com/el/bible/173/EXO.26.TGV ⚫ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%BA%CE%B1%CE%BA%CE% AF%CE%B1#/media/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE% BF:Acacia_Negev.JPG ⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/ISA.5.TGV ⚫ https://www.orthodoxianewsagency.gr/orthodoxes-provoles/isaias-o- megalofonotatos-ton-profiton/ ⚫ https://www.pemptousia.gr/2016/07/i-simvoliki-dinami-tis-ampelou-s ti-agia-grafi/ ⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/JOS.24.TGV ⚫ https://www.velanidodasos.gr/oaktree/ ⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/LUK.7.TGV ⚫ https://www.byzantinemuseum.gr/el/permanentexhibition/from_Byz antium_to_Modern_Era/society_art_in_Venetian_Crete/?bxm=1551 88
  • 89.
    ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΔΙΚΤΥΟΓΡΑΦΙΑ ⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/MAT.27.TGV ⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/EXO.30.TGV ⚫https://www.bible.com/el/bible/173/REV.18.TGV ⚫ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%B9%CE%BD%CE%BD%CE%AC% CE%BC%CF%89%CE%BC%CE%BF%CE%BD_%CF%84%CE%BF_%CE%B3%CE %BD%CE%AE%CF%83%CE%B9%CE%BF%CE%BD#/media/%CE%91%CF%81 %CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:Cinnamomum_verum_spices.jpg ⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/PSA.92_1.TGV ⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/PSA.104_1.TGV ⚫ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%AD%CE%B4%CF%81%CE%BF% CF%82_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CE%9B%CE%B9%CE%B2%CE%AC%CE %BD%CE%BF%CF%85#/media/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF %CE%BF:C%C3%A8dre_du_Liban_Barouk_2005.jpg ⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/ZEC.11.TGV 89
  • 90.
    ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΔΙΚΤΥΟΓΡΑΦΙΑ ⚫ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%94%CE%AC%CF%83%CE%BF%CF%8 2_%CF%84%CF%89%CE%BD_%CE%9A%CE%AD%CE%B4%CF%81%CF% 89%CE%BD_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CE%98%CE%B5%CE%BF%CF% 8D#/media/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:The_C edars_of_God,_Lebanon_2002.jpeg ⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/DEU.8.TGV ⚫https://www.bible.com/el/bible/173/JHN.6.TGV ⚫ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CF%81%CE%B9%CE%B8%CE%A C%CF%81%CE%B9#/media/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF %CE%BF:Illustration_Hordeum_vulgare1.jpg ⚫ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CF%81%CE%B9%CE%B8%CE%A C%CF%81%CE%B9#/media/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF %CE%BF:Hordeum-barley.jpg ⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/SNG.4.TGV ⚫ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CF%81%CF%8C%CE%BA%CE%B F%CF%82#/media/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF: CrocusEABowles.jpg 90
  • 91.
    ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΔΙΚΤΥΟΓΡΑΦΙΑ ⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/ISA.41.TGV ⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/ISA.60.TGV ⚫https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CF%85%CF%80%CE%B1%CF%81%CE% AF%CF%83%CF%83%CE%B9#/media/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE% AF%CE%BF:Cypress.JPG ⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/LEV.2.TGV ⚫ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9B%CE%B9%CE%B2%CE%AC%CE%BD%CE %B9#/media/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:Olebanum.j pg ⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/MAT.2.TGV ⚫ https://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/85366 ⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/PSA.141_1.TGV ⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/EXO.28.TGV ⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/EXO.39.TGV ⚫ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9B%CE%B9%CE%BD%CE%AC%CF%81%CE %B9#/media/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:Linum_usita tissimum_002.JPG 91
  • 92.
    ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΔΙΚΤΥΟΓΡΑΦΙΑ ⚫ https://simeiakairwn.gr/2017/06/03/%CF%84%CE%BF-%CF%88%CF%85%CF% 87%CE%BF%CF%83%CE%AC%CE%B2%CE%B2%CE%B1%CF%84%CE%BF-%CF %84%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B5%CE%BD%CF%84%CE%B7%CE%BA%C E%BF%CF%83%CF%84%CE%AE%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%BF% CF%81-2/ ⚫ https://www.bible.com/el/bible/173/REV.7.TGV ⚫https://megalipanagiathivon.gr/2018/11/18/%CF%84%CE%AF-%CF%83%CF%8 5%CE%BC%CE%B2%CE%BF%CE%BB%CE%AF%CE%B6%CE%B5%CE%B9-%CF% 84%CE%BF-%CE%B8%CF%85%CE%BC%CE%AF%CE%B1%CE%BC%CE%B1-%CE %BA%CE%B1%CE%B9-%CF%84%CE%AF-%CF%84%CE%BF-%CE%B8%CF%85% CE%BC%CE%B9/ ⚫ https://www.efsyn.gr/nisides/177490_oi-rizes-ton-fyton-tis-bibloy-ftanoyn-sto- simera ⚫ https://www.wikiart.org/en/nicolas-poussin/the-garden-of-eden ⚫ https://www.osotir.org/2018/10/01/agkathia-ofelima/ 92
  • 93.