Download to read offline
የመደመር መንግስት ጥያቄ ምላሽ ለ መካከለኛ አመራሮች የቀረበ.pdf
- 1. የመደመር መንግስት እሳቤንበተመለከተ ለቀረቡ ጥያቄዎች የተሰጠ መልስ አዘጋጅ፡- አለምነሽ ገብሬ (የታ/ታ/ከ ስ/አስኪያጅ) ለደ/አቸ/ወ/ብ/ፅ/ቤት ቀን፡ 10/04/2018 ዱርቤቴ 1. የመደመር ተከታታይ መፃህፍት 1.1. በመጻሕፍቱ መካካል ያለው ቁልፍ የሐሳብ አንድነት ምንድን ነው? ቁልፉ የአንድነት ሐሳብ (Key Unity of Thought) የሚገኘው በጽንሰ-ሀሳቡ ውስጥ ነው። "መደመር" ማለት የተለያዩ አካላት (ባህሎች፣ ሃይማኖቶች፣ አካባቢዎች፣ አስተሳሰቦች) የጋራ ዓላማን ለማሳካት አንድ ላይ መሰባሰባቸውን ያመለክታል። ቁልፉ አንድነት የጋራ አገራዊ ህልውናን፣ የልማት አንድነትን እና የጋራ ተጠቃሚነትን ማስፈን ነው። 1.2. “ ” የ መደመር መጽሐፍ ዋናው ሐሳቡ ምንድን ነው? ይህ መጽሐፍ መሰረቱን የሚያስቀምጥ ሲሆን፣ አብዛኛውን ጊዜ የርዕዮተ ዓለምን መሰረታዊ እሴቶች፣ ለምን መደመር እንደሚያስፈልግ፣ እና የህብረተሰቡን መከፋፈል (fragmentation) እንዴት መፍታት እንደሚቻል ላይ ያተኩራል። (መሰረታዊው የፍልስፍና መሠረት)። 1.3. “ ” የ መደመር መንገድ መጽሐፍ ዋናው ሐሳቡ ምንድን ነው? "መንገድ" (Path) በሚለው ቃል እንደሚያመለክተው፣ ይህ መጽሐፍ ከንድፈ-ሀሳብ ወደ ተግባር የሚደረገውን ጉዞ፣ ማለትም ዓላማውን ለማሳካት የሚከተሉትን ስልቶች፣ የአፈፃፀም ዘዴዎች እና የሽግግር (Transition) ሂደቶችን በዝርዝር የሚያብራራ ይሆናል። 1.4. “ ” የ መደመር ትውልድ መጽሐፍ ዋናው ሐሳቡ ምንድን ነው? "ትውልድ" (Generation) በሚለው ላይ ያተኩራል፤ ይህ ማለት የመደመርን ርዕዮተ ዓለም የሚጎናፀፍ እና ወደፊት የሚወስደውን አዲስ የሰዎች ስብስብ ወይም የህብረተሰብ ክፍል እንዴት መገንባት እንደሚቻል፣ የትምህርትና የባህላዊ ለውጥ ሚና ምን እንደሆነ ያብራራል። 2. መደመር በላዕላይ መዋቅር ለዉጥ ላይ የሚያተኩር፤ የማህበረሰብ ልዩ ልዩ የጸጋዎች፣ የዕሴቶች፣ የሀብቶች፣ የባህሎች፣ የአቅሞች ድምር፤ በተናጠል ከምናደርገዉ በላይ ለብልጽግና እጅግ አስፈላጊ እና አዋጭ ነዉ ብሎ የሚያምን፤ መሰባሰብ፣ መከማቸት፣ መቀራረብ እና መገናዘብ ለሀብት እና ለወረት ፈጠራ አስፈላጊ ነዉ ብሎ የሚያስብ፤ በማናቸዉም መስተጋብሮች መካከል ሚዛን መጠበቅን (ወርቃማዉ አማካይን) መርሁ የሚያደርግ፤ አንድ የፖለቲካና የኢኮኖሚ ማህበረሰብ ለመገንባት እንዲቻል ሀገራዊ አሰባሳቢ ተእምርቶች መኖር እንዳለባቸዉ የሚቀበል፤ የህግ የበላይነት መከበር ለዉጥን እንደሚያጸናዉ የሚያምን፤ የጊዜ ምልከታዉ ትላንትን፣ ዛሬንና ነገን የሚያጣጥም መንግስት ነዉ፡፡ 3. የመደመር መንግሥት 3.1. በብልጽግና ጉዟችን ውስጥ ያለው ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ሚና ምንድን ነው?
- 2. ኢኮኖሚያዊ ሚና: ሰላምእና መረጋጋትን በመፍጠር፣ ሀብቶችን በማዋሃድ፣ የገበያ ግንኙነቶችን በማስፋፋት እና ትኩረትን ከግጭት ወደ ምርታማነት በማዞር ዘላቂ የኢኮኖሚ እድገትን ማስቻል ነው። ፖለቲካዊ ሚና: የተለያዩ ማንነቶችን እና ፍላጎቶችን በማስተናገድ የተንሰራፋውን የፖለቲካ አለመረጋጋት ለመፍታት፣ የጋራ ብሔራዊ ዓላማን ለማጠናከር እና ሁሉን አቀፍ የሆነ የፖለቲካ ተሳትፎን ማረጋገጥ። 3.2. ዘጠኙን የመደመር መንግሥት ባህሪያት በዝርዝር አስረዱ? ሀ. ምናባዊ ከፍታ ለ. የማድረግ ዐቅም ሐ. ተለማጭነትና ተላማጅነት መ. ቅንጅት ሰ. ክፍተትን መሙላት ረ. ገበያ የሚፈጥር ንቁ ኢንቨስተር ሠ. መዋቅራዊ ሽግግርን መምራት ሸ. አደጋን የሚቋቋም አይበገሬ ኢኮኖሚ መገንባት እና ቀ. መሠረታዊ ችግሮችን በድፍረት መፍታት ናቸው፡፡ 4.በ"የመደመር መንግሥት" መጽሐፍ መሠረት፣ የመደመር ፍልስፍና ለማስፈፀም ቁልፍ አካል የሆነው የላዕላይ መዋቅር አመራር ነው። ይህ አመራር ከቀደሙት የኢትዮጵያ መንግሥታት የተለየ ባህሪያት ያሉት ሲሆን፣ የሚከተለው ትንተና ይህንን ጽንሰ-ሃሳብ በሰፊው ያብራራል። ሀ. የአመራሩ አካሄድ እና ሚና 1. በአካሄዱ እንዴት ይገለጻል? የመደመር መንግሥት አመራር በፅንስ እና በፍልስፍና የነበረውን መደመር ተቋማዊ ቅርፅ እንዲይዝ የሚያደርግ ሚና ይጫወታል። ይህ አካሄድ በሚከተሉት መንገዶች ይገለጻል፡ · ለውጥን ማምጣት እና ፍጥነትን መከተል፡ ከተለመደው "የመክዳት አካሄድ" በላይ በመሻገር የመደመር ፈጠራን፣ ፍጥነትን እና የመስፈንጠር መንገዶችን ይቀበላል። · የርዕይ መሪነት፡ ለሀገሩ የረጅም ጊዜ ርዕይ በማቀድ እና በማስተላለፍ ላይ ያተኩራል። · ውጤት ተኮርነት፡ የተወሰኑ ስትራቴጂዎችን በመከተል እና የተለካ ውጤቶችን በማስመዝገብ ሥራ ያከናውናል። · የፖለቲካ ስክነት መፍጠር፡ ለኢኮኖሚ ስምረት እና ለተቋማዊ ፍሰት አስፈላጊ የሆነውን ፖለቲካዊ መረጋጋትን ያበረታታል። 2. በሚናው እንዴት ይገለጻል? ሀ. የአመራሩ ሚና በሚከተሉት መንገዶች ይወሰናል፡
- 3. · ስብራቶችን ማስተካከል፡በታሪክ ላይ የተፈጠሩትን ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊ እና ማህበራዊ ስብራቶች በማረም ላይ ያተኩራል። · የሀገርን የወል ጥቅም ማስጠበቅ፡ ከግላዊ እና ከቡድን ጥቅሞች በላይ የሀገሩን ረጅም ጊዜ ጥቅም ያስቀድማል። · ተቋማዊ ባህል መፍጠር፡ መደመርን እንደ የአመራር ዋና ዋጋ እና የተቋማዊ ባህር አካል ያደርገዋል። ለ. በመደመር_መንግስት_እይታ የአመራሩ የኋላዮሽ እና የፊትዮሽ ሚና የመደመር መንግሥት አመራር ባለ ሁለት ገጽታ ሚና ይጫወታል፡ ወደ ኋላ በመመልከት (ኋላዮሽ) እና ወደ ፊት በመመልከት (ፊትዮሽ)። 1. የኋላዮሽ ሚና · ታሪክን መመርመር፡ ኢትዮጵያ በዘመናዊ የመንግሥት አወቃቀር ከጀመረችበት ጊዜ ጀምሮ ያለፈችበትን ሂደት፣ ጥንካሬዎችን እና ክፍተቶችን ይመረምራል። · ከነባራዊ ሁኔታ መነሳት፡ የሀገሪቱን ወቅታዊ ሁኔታ እና የተቅረት ምክንያቶች ይገመግማል። · መነሻ ቁጭት፡ "ኢትዮጵያ ለምን ድሃ ሆነች?" የሚለው ጥያቄ የኋላዮሽ ግምገማ ውጤት ነው። 2. የፊትዮሽ ሚና · የብልጽግና ርዕይ መቅረጽ፡ ኢትዮጵያን ወደ ብልጽግና ለማደርግ ረጅም ጊዜ ዕቅድ ያቀዳል። · ክፍተትን ማጥበብ፡ በኢትዮጵያ እና በሌሎች አገሮች መካከል ያለውን ልዩነት በመደመር አካሄድ ለመጨመር ይሠራል። · ተቋማዊ ማድረግ፡ የብልጽግናን ፍልስፍና በተቋማዊ መዋቅር ውስጥ ለማንጠልጠል ያበረታታል። ሐ. የብልጽግና ፓርቲ ግንባታ አካሄድ የብልጽግና ፓርቲ መደመርን እንደ መሠረታዊ ፍልስፍና በመቀበል በሚከተሉት መንገዶች ይገነባል፡ · የወል ትርክት መገንባት፡ የብሔሮችን ማንነት አክብሮ የሚያሰባስብ ብሔራዊ ትርክት ይፈጥራል። · አንድነትን መፍጠር፡ ከጽንፈኛ ብሔርተኝነት በላይ በመሻገር ኅብረተሰቡን ያጠናክራል። · ተቋማዊ መደመር፡ መደመርን እንደ ፍልስፍና፣ የአመራር ዋጋ እና የተቋማዊ ባህር መሠረት ያደርገዋል። መ. የብልጽግና ፓርቲ የሚያሳየው ለውጥ የብልጽግና ፓርቲ ከመመሠረቱ ጊዜ ጀምሮ በሚከተሉት መንገዶች ለውጥ ያሳያል፡ · ከረጅም ጊዜ ታሪክ ስብራት ወደ ጥንካሬ ሽግግር፡ ከታሪካዊ ድክመቶች በላይ በመሻገር የኢትዮጵያን ጥንካሬዎች ያተኩራል። · ከመክዳት አካሄድ ወደ መደመር ሽግግር፡ የድሮውን ውጤታማ ያልሆነ የመንግሥት አሰራር ትቶ ፈጣን እና ፈጠራዊ አሰራርን ይቀበላል።
- 4. · ከድህነት አስተሳሰብወደ ብልጽግና ርዕይ ሽግግር፡ ኢትዮጵያን ከተረጂነት ማንነት አውጥቶ ወደ ዘመናዊ እና ተሳሳጭ ኢኮኖሚ ያሻግራታል። 5. ” ኢትዮጵያ ኋላ ቀርታለች ስንል፤ 5.1. ምን ማለታችን ነው? ትርጉም: ኢትዮጵያ ከዓለም አቀፉ የልማት፣ የቴክኖሎጂ፣ የፖለቲካ አስተዳደር፣ የኢኮኖሚ ውድድርና የህይወት ጥራት ደረጃ አንጻር የራሷን አቅም ሙሉ በሙሉ አለመጠቀም ወይም ከታሰበው ርዕይ መዘግየት ማለት ነው። 5.2. መገለጫዎቹና ምክንያቶቹ ምንድን ናቸው? መገለጫዎች: ዝቅተኛ የነፍስ ወከፍ ገቢ፣ የፖለቲካ አለመረጋጋት፣ የልማት እቅዶች መስተጓጎል፣ በዓለም አቀፍ መድረክ ላይ ደካማ ተወዳዳሪነት፣ እና የስርዓት ብልሹነት። ምክንያቶች: የሃብት ብክነት፣ በስልጣን ሽኩቻ መውደድ፣ ዘላቂ ራዕይ ማጣት፣ የአንድነት መዳከም፣ እና የቴክኖሎጂ መደፈር አለመቻል (ያለፈው የልማት ሞዴል)። 6. “ ” የመደመር መንግሥት፤ መደመራዊ የፈጠራ፣ የፍጥነት እና የዝላይ መንገድን ከኋላ ቀርነት መሻገሪያ እና መውጫ መንገድ አድርጎ አቅርቧል። 6.1. ለምን? ምክንያት: ባህላዊ የልማት መንገዶች (Incremental Development) በኢትዮጵያ የገጠሙትን ጥልቅ አወቃቀር ችግሮች (Structural Problems) ለመፍታት ጊዜ አይሰጡም። ስለዚህ፣ የቆየውን የኋላ ቀርነት በፍጥነት ለማካካስ፣ መደበኛውን የልማት ደረጃዎች ሳይከተሉ ወደፊት ለመዝለል (Leapfrogging) ያስገድዳል። 6.2. የፈጠራ፣ የፍጥነት እና የዝላይ መንገድ ስንል ምን ማለታችን ነው? ፈጠራ (Innovation): የድሮውን ችግር ለመፍታት አዲስ፣ ባልተለመደ መልኩ ማሰብ እና መተግበር። ፍጥነት (Speed): የልማት ሂደቶችን በከፍተኛ ርብርብ እና አቅጣጫዊነት ማከናወን። ዝላይ (Leapfrogging): መካከለኛ የቴክኖሎጂ ወይም የአስተዳደር ደረጃዎችን በመዝለል ቀጥታ ወደ ዘመናዊ ወይም ከፍተኛ ደረጃ መድረስ (ለምሳሌ የድሮውን የባንክ ስርዓት ሳይጠቀሙ ቀጥታ የሞባይል ገንዘብን መጠቀም)። 6.3. እንዴት በየአካባቢው ባለው መዋቅር ሊተገበር ይችላል? አተገባበር: በአስተዳደር: ዲጂታይዜሽንን በመጠቀም የቢሮክራሲያዊ ሰንሰለቶችን መቀነስ። በኢኮኖሚ: የግብርናውን ዘርፍ በከፍተኛ ቴክኖሎጂ እና በከፍተኛ ምርታማነት እንዲያድግ ማድረግ (ከመሬት ወደ ገበያ በፍጥነት መሸጋገር)። በትምህርት: የትምህርት ሥርዓቱን በብቃት እና በሥነ-ምግባር ላይ በማተኮር ለቀጣይ ትውልድ የፈጠራ አመለካከት መገንባት።
- 5. 7. የሁለቱ ርእዮቶችተቃርኖ ከሰውልጅ ፍላጎት መሰረታዊ ተቃርኖ የሚመነጭ፣ በዋናነትም በእኩልነትና በነፃነት መካከል ካለው ተቃርኖ የሚነሳ ነው፡፡ ሊበራሊዝም ለሰውልጆች የነፃነት ፍላጎት ቅድሚያ የሚሰጥ ሲሆን፣ በአንፃሩ ሶሻሊዝም ደግሞ ለሰው ልጆች የእኩልነት ፍላጎት ቅድሚያ የሚሰጥ ነው፡፡ መደመር የማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ዘርፎችን ጨምሮ ሁሉንም ግላዊና ማህበራዊ የህይወት ዘይቤን የሚነካ እሳቤ ነው፡፡ አላባዎቹም ሃገራችን ኢትዮጰረያ ልትሄድበትና ልትደርስበት የሚገቡ መንገዶእና መዳረሻወች ናቸው፡፡ የመደመር እሳቤ የሃገራችን ተጨባጭ ችግሮችና ህሊናዊ ሁኔታዎች መሰረት ያደረገ ነው፡፡ አለማቀፋዊ እውቀቶች የመደመርን ሃሳብ ለማዳበር አጋዥሚና አበርክተዋል፡፡ ነገርግን የእነዚህ አለማቀፍ እውቀቶች ፋይዳ መለኪያው እና ማንጠሪያው ተጨባጭ ውስጣዊ ሃገራዊ ሁኔታ ነው፡፡ 8. የመደመር_መንግስት_እሳቤ፡ "ስርዓታዊ ፍጥነት" 8.1. ስርዓታዊ ፍጥነት ምንድን ነው? ስርዓታዊ ፍጥነት ማለት አንድ ሀገር የምትከተለው የፖለቲካ እና ኢኮኖሚ ስርዓት ብልጽግና ለማረጋገጥ የሚያስችለው ጠቅላላ እና ወጥነት ያለው የለውጥ ፍጥነት ነው፡፡ ይህ ፍጥነት ከተለመደው የስራ አፈጻጸም ደረጃ በላይ የሆነ፣ ከሚከተሉት መሰረታዊ ነገሮች የሚመነጭ ነው፡ · ግልጽና ወጥነት ያላቸው መርሆዎች · በትክክል የተዘጋጀ እና የሚተገበር ፖሊሲና ስትራቴጂ · ከፍተኛ የአመራር ቁርጠኝነት · ጥብቅ ዲሲፕሊን · የስራ ባህል እና ልማድ የስርዓታዊ ፍጥነት አላማ የገበያ ስርዓት እና የመንግስት ማሻሻያ አፈጻጸም በአንድነት በመስራት ወደ አጠቃላይ እድገት እንዲቀላቀሉ ማድረግ ነው፡፡ ይህም ሁለንተናዊ ፍጥነትን በመፍጠር ነው። አንድን ወይም ሁለትን ዘርፎች ብቻ በማሻሻል ስርዓታዊ ፍጥነት ማምጣት አይቻልም፡፡ ሁሉም ተዋናዮች እና ንዑስ ስርዓቶች (ማለትም የመንግስት አካሎች፣ የግል ዘርፍ፣ ማህበረሰብ፣ ክልሎች) የራሳቸውን ሚና በሚያከናውኑበት ጊዜ፣ በመካከላቸው ጥሩ ቅንጅት፣ ቅደም ተከተል እና ትብብር በሚፈጠርበት ጊዜ ብቻ ነው ስርዓታዊ ፍጥነት እንደተፈጠረ ማለት የምንችለው፡፡ 8.2. ስርዓታዊ ፍጥነት ለመገንባት የሚያስፈልጉት ስድስት መሰረታዊ አምዶች (አካላት) አሉ። እነርሱም፡- ሀ. መዋቅራዊ ተናባቢነት እና የስራ ስምረት ይህ አምድ የመደመር መርህ በተግባር ሲተገበር በተለያዩ ዘርፎች፣መሪዎች፣ ክልሎች፣ ሙያዎች እና የመንግስት አካሎች መካከል የተመጣጠነ ተናባቢነትን እና ወጥነት ያለው የስራ ስምረትን (Synergy) ይፈጥራል፡፡ በአሁኑ ጊዜ በሀገራችን ውስጥ የሚገኘው ግራ መጋባት፣ መጣረስ እና አንድ አካል ሌላውን እንደ እንቅፋት የሚያየው ባህሪ ይህንን አምድ ለመገንባት እንደሚያግድ መገንዘብ አለበት። ስለዚህ፣ ወደ ስርዓታዊ ፍጥነት ለመግባት ይህ መደመር ዓምድ በጥንቃቄ እና በትክክለኛ አሰራር መገንባት አለበት። ለ. ህልውናዊ አብሮነት እና ተደጋጋሚነት አብሮ ማደግ የፈጣን እና ዘላቂ እድገት መንገድ ነው፡፡ይህ ማለት የሌላው አካል ግብዓትና አስተዋፅዖ መቀበል፣ እንዲሁም ራሱን በማሰማራት ለሌላው አካል ጠቃሚ ግብዓት መስጠት ለጋራ ከፍተኛ ስኬት መሠረት ነው፡፡ ሀገራችን በዚህ የመደመር አሰራር እና ስርዓታዊ ፍጥነት ውስጥ በሙሉ እንድትገባ ካልቻልን፣ በዓለም አቀፍ ውድድር ውስጥ ተያይዘን ከማደግ ይልቅ ተጠላልፈን መቀራረብ እንደማንችል መገንዘብ ያስፈልጋል።
- 6. ሐ. የጋራ ጥረትእና የኃይል ብዜት በመደመር እሳቤ መሰረት፣ህይወት ቀጣይነት እንዲኖራትና ኢኮኖሚያዊ ብልጣብልጅ እንዲገኝ የኃይል ብዜት (Multiplication of Force) በጋራ ጥረት መፍጠር አለበት። ይህም ማለት የእያንዳንዱ ተዋናይ ጥረት ከሌሎች ጋር በሚጣመርበት ጊዜ አጠቃላይ ውጤቱ የግለሰብ ጥረቶች ድምር ከፍ ብሎ ይሆናል። አንድ ላይ መስራት የሁሉም ኃይል በተመሳሳይ አቅጣጫ እንዲያፈስ የሚያደርግ ሲሆን ይህም ወደ ትልቅ እና ፈጣን እድገት ይመራል። መ. የተሳለጠነት እና የጥምረት ፍሰት የተሳለጠና የተጣመረ ፍሰት የሀገራችን ስኬት ቁልፍ ነው፡፡ይህ ማለት ሀገራችን ከጎረቤቶቿ፣ ከሩቅ መዳረሻዎቿ (ማለትም ከዲያስፖራው)፣ የግል ዘርፍ ከመንግስት፣ እንዲሁም ተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች ከገዢው ፓርቲ ጋር የራሳቸውን ማንነት እና ነጠላነት ጠብቀው በጋራ በመሳለጥ እና በመስራት በሀገራችን ባገኘችው የዕድገት አውራ ጎዳና ላይ መፍሰስ አለባቸው፡፡ ይህ ለእድገታችን መተካት የማይችል የመደመር መሳሪያ ነው። ሰ. የእይታ ሰፋት እና ልኬት ይህ አምድ ወደፊት ለማየት ያለውን ችሎታ እና ርዕዮተ ዓለምን ያመለክታል።ስርዓታዊ ፍጥነት ለማምጣት አጭር ጊዜ ምኞቶችን ትተን ረጅም ጊዜን የሚመለከቱ፣ ሰፊ እና አጠቃላይ የሆነ እይታ መያዝ አስፈላጊ ነው። ይህም ማለት የዛሬዎቹ ውሳኔዎች የነገውን ትውልድ እንዳይጎዱ የመጠንቀቅ ባህሪ፣ ከዓለም አቀፍ አመች ጉዳዮች ጋር በመተባበር መስራት እና የቴክኖሎጂ እድገቶችን በመከታተል የወደፊቱን እድገት መንገዶች መዘጋጀት ያካትታል። ረ. የተጓዳኝነት እና የሕይወት አንድነት ይህ የመጨረሻው አምድ ሁሉም ነገር እና ሁሉም ሰው በተፈጥሮ እና በማህበረሰብ ውስጥ በተጓዳኝነት መኖሩን ያመለክታል።የአንድ ዘርፍ ድርጊት ሌሎችን ዘርፎች እንደሚጎዳ ወይም እንደሚጠቅም መገንዘብ አስፈላጊ ነው። ስርዓታዊ ፍጥነት የሚፈጠረው የኢኮኖሚ፣ ማህበራዊ፣ አካባቢያዊ እና ፖለቲካዊ ስርዓቶች አንድነት ሲጠበቁ እና አንዱ ሌላውን ሲደግፍ ነው። ይህ አንድነት ህይወትን በሙሉ ደረጃዎች ላይ ያለውን ተጓዳኝነት በመታወቅ እና በመከበር ይገኛል 9. የመደመር መንግስና ገጠር 9.1 የገጠር ሽግግር ግቦች እና መሻገሪያ መንገዶች ፤ ግብ፡- የሃገራችን እርሻ ገና ከከብቶች ትከሻና ከሞፈር ያልተላቀቀ በመሆኑ በቴክኖሎጂ የተደገፈ ስሉጥ ግብርና መፍትሄ (smart agriculture) ነው፡፡ የምግብ ሉአላዊነትን ማረጋገጥ፣ የገጠሩን ህዝብ የኑሮ ደረጃ ማሻሻል እና ድህነትን … መቀነስ መንገዶች፡- የገጠር ሽግግርን ለማሳለጥ መሰረታዊ ከሆኑ እድሎች መካከልም የዲጂታል ኢኮኖሚ አንዱ ነው፡፡ የገጠር ሽግግር ምርትን መሰረት ካደረገ ትንተና በመውጣት ሰውን መሰረት ወዳደረገ ትንተና መግባት አስፈላጊ ነው፡፡ የግብርና መካናይዜሽን እና ዘመናዊ ቴክኖሎጂ፣የፈጠራና የዘዝላይ መንገድን በመጠቀም ምርታማነትን በአጭርጊዜ መጨመር፡፡ የምርት ሰንሰለት ግንባታ ገበሬውን ከገበያ ጋር በቀጥታ ማገናኘትና ለኢንዲስትሪ ግብዓት ማቅረብ፡፡ የገጠር ከተሞችን ማጎልበት፣ የገጠር መኖሪያ ቤቶችን ወደ ስልጡን መንደር በመለወጥ የገጠር ከተማን ትስስር ማጠናከር፡፡ 9.2. የመንግስት ሚና
- 7. የግብአት አቅርቦት፣ የዘመናዊመስኖ ቴክኖሎጂ መዘርጋት፣ የገጠር መንገዶችን መዘርጋት፣ የኤሌክትሪክ እና ውሃ አቅርቦትን ማሟላት፣ የግብርና ምርቶች በፍትሃዊ ዋጋ ለገበያ እንዲቀርቡ ስርአት መዘርጋት፡፡ 9.3. ከአመራሩ የሚጠበቀው የተደመረ አቅምና አቋም፤ የግብርና እውቀት ሊኖረውና ለሃገር ብልፅግና የፀና አቋም ሊኖረው ይገባል፡፡ የፈጠራ አስተሳሰብ፤ ውጤታማና ዘመናዊ አሰራሮችን መፈለግና መተግበር፡፡ ተግባራዊ አመራር፤ በመስክ በመገኘት ገበሬውን ማስተማርና ማበረታታት 10. በመደመር_መንግስት_እይታ፣ ከተማ ፡ ከተማ ብቻ ሳትሆን የሥልጣኔ፣ ፈጠራ እና አጠቃላይ የህብረተሰብ ብልጽግና ማዕከል ናት። ከተሞች የኢኮኖሚ እድገት ሞተሮች፣ የማህበራዊ መሻገር መነሻዎች እና የቴክኖሎጂ እድገት ምንጮች በመሆናቸው፣ በዘላቂነት እና በመደመር መንፈስ የሚያጋጥሟቸውን ተግዳሮት መፍታት አስፈላጊ ነው። #የመደመር_መንግሥትን_መጸሀፍ አስተዳደራዊ አቀራረብ በመጠቀም ከተማዎች #ከችግር ወደ #ዕድል ማዕከሎች እንዴት እንደሚቀየሩ ያብራራል። 10.1. የከተማ ሽግግር ግብ እና ዓላማዎች የከተማ ሽግግር ዋና ዓላማ ሁለንተናዊ፣ ዘላቂ እና ለሰው ሁሉ ተቀባይነት ያለው የከተማ አደረጃጀትን መፍጠር ነው። ይህ ሂደት ከተሞችን ከችግር እና ከማደጎ ጉዳዮች መነሻ ወደ ልማት እና ዕድል መነሻ ለመቀየር ይመለከታል። ዋና ዋና ግቦች፡- ·. የመኖሪያ ምቹነት (Livability)፡ ነዋሪዎች ንፁህ የመጠጥ ውኃ፣ ንጹህ አየር፣ ደህንነታቸው የተጠበቀ እና ጥራት ያለው የመሠረተ ልማት አገልግሎት እንዲያገኙ ማድረግ። · ኢኮኖሚያዊ ተወዳዳሪነት፡ የግል እና የውጭ ኢንቨስትመንት ለማስተዋወቅ ተመራጭ ሁኔታዎችን መፍጠር፣ የስራ እድሎችን ማልማት እና የኢንዱስትሪ ልማትን ማፋጠን። · አካታችነት (Inclusiveness)፡ ሁሉም የህብረተሰብ ክፍሎች፣ ለምሳሌ ድሆች፣ ሴቶች፣ አካል ጉዳተኞች እና ወሳኝ የሆኑ የማህበረሰብ ክፍሎች የከተማ ጥቅሞችን በእኩልነት እንዲያገኙ ማድረግ። · ዘላቂነት (Sustainability)፡ የአካባቢ ጥበቃን፣ የተፈጥሮ ሀብት አስተዳደርን እና የመሠረተ ልማት ዘላቂነትን ማረጋገጥ። 10.2. የከተማ ሽግግር አካሄዱና መንገዶች ይህ ሽግግር በመደመር መንፈስ የተመራ ሲሆን፣ በፈጠራ፣ ፍጥነት እና ዝላይ ላይ ያተኩራል። የሚከተሉት አካሄዶች ይከናወናሉ፡- ሀ. የመሠረተ ልማት ማጠናከር እና ዲጂታላይዜሽን ተበላሽቶ ወይም ያልተሟላ የመሠረተ ልማት ስርዓቶችን በፍጥነት መገጠመር። ለምሳሌ፣ በአዲስ አበባ የሚከናወኑት የወንዝ ዳርቻ ልማት እና ኮሪደር ፕሮጀክቶች አዳዲስ አቀራረቦችን የሚያሳዩ ናቸው። የመንግሥት አገልግሎቶችን በዲጂታል መሣሪያዎች ማሻሻል፣ እንደ የፍቃድ አሰጣጥ፣ የመሬት አስተዳደር እና የግብር ክፍያ ስርዓቶች። ለ. የከተማ-ገጠር ትስስር ማጠናከር
- 8. ከተሞች እንደ የግብይትእና የማቀነባበሪያ ማዕከሎች በመሥራት የገጠር ምርቶችን ለገበያ ማቅረብ የሚያስችሉ መሆን። የገጠር እና የከተማ ኢኮኖሚዎችን በማገናኘት የሙስና እድሎችን መቀነስ እና የኢኮኖሚ ዕድገትን ማፋጠን። ሐ. ተቋማዊ አቅም ግንባታ የከተማ አስተዳደሮችን አሠራር ማሻሻል፣ የሰው ኃይል ክህሎትን ማሳደግ እና የአገልግሎት አሰጣጥ ስታንዳርዶችን ማስፈን። የተቋማት አፈጻጸምን በየጊዜው መከታተል እና መገምገም። መ. የሕዝብ ተሳትፎን ማሳደግ የከተማ ልማት ዕቅዶች ከነዋሪዎች ግብዓት ጋር በመጣጠፍ እንዲሰሩ ማድረግ። የማህበረሰብ ተሳትፎ በልማት ሂደቶች ውስጥ እንዲጨምር ማድረግ። 10.3. የመደመር መንግሥት ሚና በከተማ ሽግግር ላይ መደመር መንግሥት በዚህ ሂደት ውስጥ አመቻች፣ መሪ እና አበረታች ሚና ይጫወታል። ይህንንም በሚከተሉት መንገዶች ያደርጋል፡- የፖሊሲ እና ስትራቴጂ መምራት፡ ለከተሞች ልማት የሚያገለግሉ አገራዊ ፖሊሲዎችን እና ስትራቴጂዎችን ማውጣት። የፋይናንስ አሰባሰብ እና ማገዝ፡ የመንግሥት በጀት፣ የግል ኢንቨስትመንት እና የውጭ ቀጥተኛ ኢንቨስትመንት (FDI) በማሰባሰብ ለከተማ ልማት አስፈላጊ የሆኑ ገንዘቦችን ማቅረብ። የቢሮክራሲ ሂደቶችን ማቃለል፡ አላስፈላጊ የሆኑ አሰራሮችን በማስወገድ የኢንቨስትመንት ሂደቶችን ፍጥነት ማሳደግ። የተቋማት አብሮ ሥራን ማጠናከር፡ በፌዴራል፣ ክልላዊ እና ከተማ አስተዳደሮች መካከል ያለውን ትንቅንቅ ማሻሻል። 10.4. ከአመራር የሚጠበቁ ባህሪዎች እና ኃላፊነቶች የመደመር መንግሥት አስተዳደራዊ አቀራረብ ለማሳካት አመራሩ የሚከተሉትን ባህሪዎች እና ኃላፊነቶች ማሳየት አለባቸው፡- የለውጥ_አራማጅነት (Change Agency)፡ አመራሩ የልማት ሥራዎችን በፍጥነት እና በፈጠራ እንዲፈጽሙ ማድረግ አለባቸው። ተጠያቂነትን_ማስፈን፡ የአገልግሎት አሰጣጥ ጥራትን በመከታተል እና በሥራ አፈጻጸም ላይ ተጠያቂነትን ማስፈን። መደመርን_በተግባር_መተግበር፡ በተለያዩ ተቋማት እና ክፍሎች መካከል ያለውን ትብብር ማጠናከር። የሕዝብ_ተሳትፎን_ማሳደግ፡ የከተማ ነዋሪዎች በልማት ሂደቶች ውስጥ ንቃተ ህሊና እንዲኖራቸው ማድረግ። 11. የመደመር መንግስት በተለያዩ ምእራፎች የሃገራችንን ኢንዱስትሪ የተመለከተበት እሳቤ ከፍ ያለ ነው፡፡ በኢንዱስትሪ መስክ በአለም ላይ አስከ 18ኛው መቶ ክፍለዘመን ከጀማሪዎቹ ተርታ የነበርን ቢሆንም ከዚያ በኋላ በገባንበት አዙሪት አለም አምስተኘው አብዮት ላይ ሲደርስ እኛ የመጀመሪያውንም ገና በቅጡ እላከናዎንም፡፡ ስለሆነም አሁን ወደ ኢንዱስትሪ አብዮት የገባነው ያለፈውን ያልተሰራ እዳ ይዘን እንደሆነ ይገልፃል፡፡ከዚህ በፊት የተሞከሩት የኢነዱስትሪ መርህ ከውጭ የተቀዳ፣ ለኛ ሃገር ነባራዊ ሁኔታ የማይስማማ ነበር፡፡ ስለሆነም የመደመር መንግስት የኢንዱስትሪ መንገድ በዋናነት ከራሳችን አውድ የሚነሳ ጠንካራና ደካማ ጎኖችን የገመገመ ሊሆን ይገባል ብሎ ያምናል፡፡
- 9. ግብ፡- የኢትዮጵያ ኢኮኖሚከግብርና መር ወደ ኢንዱስትሪ መር ኢኮኖሚ ማሸጋገር፡፡ አካሄድ፡- የሃገር በቀል አካሄድ መርሁ እንደሆነ አስቀምጧል፡፡ ፈጠራና ፍጥነት የታከለበት ቴክኖሎጅን መሰረት ያደረገ አካሄድ እየተገበረም ነው፡፡ ኢንዱስትሪ የሚፈልጋቸውን ግብዓቶች ከገጠር የግብርና ዘርፍ ማስተሳሰር፣ የግል ዘርፍ መሪነት. መንግስት መሪ ሆኖ ኢንደስትሪዎችን ማቋቋም ስራው በግል ዘርፍ እንዲመራ ምቹ ምህዳር መፍጠር፣ የሰለጠነ የሰው ሃይል እንዲኖር የአቅም ግንባታ ስራዎችን መስራት፡፡ 12. በመደመር መንግሥት ዕሳቤ መሠረት 12.1 በመደመር መንግሥት ዕሳቤ መሠረት፣ ቱሪዝም ለኢትዮጵያ አዲሱ ምሠሶ በመሆን ቀርቧል። ይህ ማለት ቱሪዝም ለሀገራችን ወደፊት ትልቅ ኢኮኖሚያዊ፣ ማህበራዊ እና ፖለቲካዊ እድገት የሚያስገኝ እንዲሁም ከፍተኛ የመጪባለች ገቢ ምንጭ የሆነ ግዙፍ ዘርፍ ነው። እንደ ሀገር አገራችን ገና ሙሉ ለሙሉ ያልተሰራበት እምቅ ሀብት ያለባት በመሆኑ፣ ድንበር የለሽ የኢኮኖሚ ምንጭ ከመሆኑም በላይ ሀገርን ወደ ኋላ ቀር የማያወጣት ዘርፍ ነው። በተጨማሪም፣ ቱሪዝም አንድን ሀገር ከሌላ ሀገር ጋር የሚያገናኝ እና የዲፕሎማሲ ስራን የሚደገፍበት መሰረት ነው። ለኢትዮጵያም ይህ አዲስ ምሥሶ የሆነው አዳዲስ አቅሞችን በመክፈትና በመገንባት በሂደቱ የበለጸገች ኢትዮጵያን ለመፍጠር ያለው አስፈላጊ ሚና ነው። 12.2 የቱሪዝም_ጥቅሞች ቱሪዝም ለሀገር ብዙ ጠቀሜታዎችን የሚያስገኝ ዘርፍ ነው። ከነዚህም መካከል፡- ሀ. ኢኮኖሚያዊ ጥቅሞች፡ ቱሪዝም ለሀገራችን ከፍተኛ የሚያስገኝ ገቢ ምንጭ ነው። ይህም የመጪ ምንዛሪን ማስገባት፣ ለሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ሰዎች የዕውቀት ማህበራዊ ማህበራትን ማመቻቸት እና በተለይም ለወጣቶች የሥራ እድሎችን በማፍጠን የወጣት ዕድሜ ላይ ያሉ ዜጎችን በማሰማራት ላይ ያለ ትልቅ አስተዋፅዖ ያደርጋል። በተጨማሪም፣ የመሰረተ ልማት ፕሮጀክቶችን (እንደ መንገዶች፣ ሆቴሎች እና ኮሙኒኬሽን) በማበረታታት አጠቃላይ ኢኮኖሚያዊ እድገትን ያፋፋማል። ለ. ማህበራዊ እና ባህላዊ ጥቅሞች፡ ይህ ዘርፍ የሀገራችንን ተፈጥሮ፣ ታሪክ እና ባህል ለዓለም ለማስተዋወቅ አስተዋፅዖ ያደርጋል። በዚህም ሂደት ዜጎች የራሳቸውን ታሪካዊና ባህላዊ ሀብት እንደገና ያውቃሉና ያከብራሉ። ቱሪዝም በዜጎች መካከል የጋራ ማንነት፣ የእህትነት ስሜት እና የባህል አብሮነትን በማጎለበት ማህበራዊ ግንኙነትን ያጠናክራል። ይህም ጠንካራ ብሔራዊ ስሜት እና የሀገር ፍቅርን ለመፍጠር ያላቅ ሚና ይጫወታል። ሐ. ዲፕሎማሲያዊ ጥቅሞች፡ ቱሪዝም እንደ የሰላም እና የግንኙነት መርከብ በመሆን ኢትዮጵያን ከሌሎች ሀገሮች ጋር የሚያገናኝ ነው። ይህ ግንኙነት የንግድ፣ የባህል ልውውጥ እና የዲፕሎማሲ ግንኙነቶችን ያፋፋማል፣ ይህም ሀገራችንን በዓለም አቀፍ ደረጃ ለማስተዋወቅ ይረዳል። .የኢትዮጵያ_የቱሪዝም አቅም ኢትዮጵያ ለቱሪዝም አስደናቂ እና ልዩ የሆነ አቅም ያላት ሀገር ናት። ይህ አቅም በሚከተሉት ዘርፎች ይታያል፡- ታሪካዊና ባህላዊ መስህቦች፡ ከጥንት ዓለም አቀፍ ታሪክ ጋር በተያያዙ በርካታ የተፈጥሮ እና በሰው እጅ የተሰሩ መስህቦች አሉን። ከነዚህም መካከል የላሊበላ ድንግል አብያተ ክርስቲያናት፣ የአክሱም ሐውልቶች፣ የፋሲል ግንብ ከተማ፣ የሐረር ግንብ ከተማ እና በርካታ የኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያናትና ማሰሪያ ቤቶች ይገኙበታል። ተፈጥሮ ውበቶች፡ ኢትዮጵያ ከፍተኛ የሆኑ ተራሮች፣ ጥልቅ ሸለቆዎች፣ ግዙፍ ወንዞች እና ሐይቆች አሏት። ሰሜን ታላቁ ሸለቆ፣ የሲሚን ተራሮች ብሔራዊ ፓርክ፣ የተድን ወንዝ እና የቦታ በተለያዩ ክልሎች ያሉ ብሔራዊ ፓርኮች በተፈጥሮ ውበት ያተኩራሉ።
- 10. ባህላዊ ብዝሃነት፡ ኢትዮጵያበብዝሃ ባህሎች፣ ቋንቋዎች እና ልማዶች የታወቀች ሀገር ናት። ይህ ብዝሃነት ለቱሪስቶች ልዩ የሆነ የባህል ልምድ እንዲያገኙ ያስችላል። አገር አቀፋዊ ምዝገባዎች፡ በዩኔስኮ ዓለም አቀፍ ቅርስ ዝርዝር ውስጥ የተካተቱ በርካታ ቦታዎች አሉን፣ ይህም ዓለም አቀፍ ተጨባጭ ባለን አቅም እንደምንገኝ ያመለክታል። ሆኖም ይህን እምቅ ሀብት ሙሉ ለሙሉ ለማግኘት የመሰረተ ልማት እጦት (እንደ መንገድ እና የቱሪዝም አገልግሎቶች)፣ የሰብአዊ ኃይል እድገት እና የውጭ ማህበራት ማሰራጨት ያሉ ልዩ ልዩ ስጋቶችን መፍታት አለብን። 12.3 የመደመር_መንግሥት_የቱሪዝም ስትራቴጂ ግቦች የመደመር መንግሥት በቱሪዝም ዘርፍ ለማሳካት የተያያዙ ዋና ዋና ግቦች እንደሚከተለው ሊጠቃለሉ ይችላሉ፡- ሀ. ኢኮኖሚያዊ ግብ፡ የሀገሪቱን ገቢ እና ኢኮኖሚያዊ ፋይዳ በቱሪዝም ዘርፍ በኩል ማጎለበት። ለ. ማህበራዊ ግብ፡ ማህበራዊ እድገትን ማፋጠን እና በህዝቦች መካከል የጋራ ማንነትን መገንባት። ሐ. ባህላዊ ግብ፡ ባህሎችን ለማልማት፣ ለማስቀጠል እና ለማሸጋገር ቱሪዝምን አገልጋይ ማድረግ። መ. ጥበቃ እና አስተዳደግ፡ የተፈጥሮ እና የታሪክ መስህቦችን መንከባከብ እና በብቃት ማስተዳደር። ሰ. መሰረተ ልማት፡ የቱሪዝምን መሰረተ ልማት (infrastructure) ማስፋፋት እና ማሻሻል። 13. ‘ ’ በመደመር መንግሥት መጽሐፍ ብያኔ መሰረት ሐሳብ አልባ ፖለቲካ ማለት የፖለቲካ ሥልጣንን ለሕዝብ ጥቅም ሳይሆን ለግል ጥቅም ማዋል ነው። ‘ ’ “ ” በመጽሐፉ እንደተገለጸው፣ ሐሳብ አልባ ማለት እንደ ፍልስፍናው የማይጨበጥ ወይም ሐሳብ ማጣት ሳይሆን ተቋም እንዳይገነባ ተቧድኖ መዝረፍን የመሳሰሉ ስብራቶችን የሚመለከት ነው። 14. በመደመር መርህ በሚመራ መንግስት ውስጥ 14.1 እንደ አንድ አመራር ተቋማችን ለመለወጥ የመደመር ፍልስፍናን በመተግበር ተቋሜንና የአካባቢየን ማህበረሰብ ከኋላቀር የስርዕት ግትርነት አውጥቶ ወደ ስርአታዊ ፍጥነት ፈጠራና አቅም ድማሬ ማእከልነት ማሳደግ፡፡ በአጭር ጊዜ ውስጥ ቀልጣፋና ጥራት ያለው አገልግሎት የሚሰጥ የሃገራዊ ብል 㝕 ግና አሽከርካሪ መሆን፡፡ 14.2 ለውጡን ለማምጣት ያለኝ አቅም - በቂ የሆነ የመደመር እሳቤ ግንዛቤ ማግኘቴ እና የመደመር መንግስት ባህሪያትን እና የስርዓታዊ ፍጥነትን አስፈላጊነት መረዳቴ - በቂ እና የተነቃቃ የስራ ተነሳሽነት ያላቸው ሰራተኞች እና ስራ ዎዳድ የሆነ ማህበረሰብ መኖሩ - አካባቢው ለከተማ ልማት እና መስፋፋት ምቹ መሆኑ - ምቹ የሆነ መሰረተ ልማት መኖሩ - ተስማሚ የአየር ንብረት መኖሩ - ምቹ የፖለቲካ ምህዳር መኖሩ
- 11. 14.3 ይህን አቅምለመጠቀም የምከተለው መንገድ በሚቀጥሉት አምስት አመታት ከተማዋን ለማስፋት እና ለማሳደግ ህገወጥ ቤቶችን በማፅዳት ከተማዋን ለልማት ምቹ ማድረግና ቢሮክራሲው የቀለለ ቀልጣፋ እና ፈጣን አገልግሎት በመስጠት - ለ 1000 ለሚሆኑ ወጣቶች በተለያዩ ዘርፎች የስራ እድል መፍጠር - 400 የሚሆን የመኖሪያ ቤቶችን መገንባት - ውስጥ ለውስጥ መንገዶችን መጥረግና መገንባት - ደረጃውን የጠበቀ የቆሻሻ አዎጋገድ ስርአት መዘርጋት ( የቆሻሻ ቦታዎችን መከለል፣የሚያፀዱ ሰዎችን ማደራጀት...) - ንቁ ኢንቨስተሮችን መሳብና የከተማዋን እድገት ማፋጠን 15. በመደመር መንግስት እይታ 15. 1. ምናብ (Vision) ምናብ በተቃራኒው ሁኔታ ላይ አዲስ እድሎችን የሚያይ፣ ከተለመደው የማሰብ ልማድ በላይ የሚያስብና ለወደፊቱ አቅጣጫ የሚመራ አስተዋይ አስተሳሰብ ነው። ይህ በውሃ ልማት ረገድ የሚተገበር ከሆነ፣ ሀገራችን በረጅም ጊዜ ውስጥ ከነበራት ችግሮች አላማዋን በማዞር አዲስ የልማት መንገድ መፍጠር ትችላለች። 15.2. የስርዓት_ግትርነት (System Rigidity) የስርዓት ግትርነት ማለት ስርዓቶች ከአዳዲስ ሀሳቦችና አሰራሮች ጋር ሲጋጩ፣ ራሳቸውን ለማደስ ወይም ለማሻሻል አለመቻላቸውን ያመለክታል። ይህ በውሃ ልማት ረገድ ካለ፣ የግድቦች ግንባታና የውሃ አስተዳደር ስርዓቶች በዘመናዊ ቴክኖሎጂ እና በአዳዲስ ሀሳቦች ሊሻሻሉ ይችላሉ። 15.3. ጽንፈ-ብሔርተኝነት (Extreme_Nationalism) ጽንፈ-ብሔርተኝነት የአንድ ብሔር ወይም የአንድ ክልል ፍላጎት በሌሎች ላይ በመጫን እና የሌሎችን መብቶች በመጨቆን የሚገለጽ ነው። ይህ በውሃ ልማት ረገድ ከተተገበረ፣ በሀገሪቱ ውስጥ ያሉ የተለያዩ ቡድኖች መካከል ግጭት ሊፈጥር ይችላል። 15.4. የዓቅምና የአቋም ድማሬ (#Capacity and Attitude Shift) ይህ ሀሳብ የግለሰቦችና የተቋማት አቅም እንዲጨምር እና አዎንታዊ አቋም እንዲኖራቸው የሚያመለክት ነው። በውሃ ልማት ረገድ፣ ይህ ማለት የሰው ሀብት አስተዳደር፣ ቴክኖሎጂ እና ዲፕሎማሲያዊ ችሎታዎች ማሻሻል አስፈላጊ ናቸው። 15.5. ኅብረ-ብሔራዊ አንድነት (National Unity) ኅብረ-ብሔራዊ አንድነት የሀገሪቱን የተለያዩ ብሔሮች እና ብሔረሰቦች በጋራ አላማ ለማገናኘት የሚያስችል መሰረታዊ እሴት ነው። በውሃ ልማት ረገድ፣ ይህ ማለት የውሃ ሀብቶች አጠቃቀም በሀገሪቱ ሁሉ ላይ እኩል እና ፍትሃዊ ሊሆን ይገባል። 15.6. የብሔራዊነት ትርክት (National Narrative) የብሔራዊነት ትርክት የሀገሪቱን ታሪክ፣ እሴቶችና ግቦች በማገናኘት የሚፈጠር አጠቃላይ የማኅበራዊ አስተሳሰብ ስርዓት ነው። በውሃ ልማት ረገድ፣ ይህ ትርክት የውሃ ሀብቶች ልማት ለሀገሪቱ አስፈላጊነትን ለማስረዳት ያገለግላል።
- 12. 15.7. ትብብርና_ፉክክር (Cooperationand Negotiation) #ትብብርና ፉክክር በውሃ ልማት ረገድ ከጎረቤት ሀገራት፣ ከዓለም አቀፍ ተቋማት እና ከውስጣዊ አጋሮች ጋር ለመስራት የሚያስችሉ መሳርያዎች ናቸው። ይህ በተለይም በአባይ ወንዝና በቀይ ባህር ውሃ ልማት ረገድ እጅግ አስፈላጊ ነው። 15.8. ሥሉጥ_ከተማ (Smart City) ሥሉጥ ከተማ ዲጂታል ቴክኖሎጂን በመጠቀም የከተማ አገልግሎቶችን የሚያሻሽል እና የነዋሪዎችን ሕይወት የሚያቀላቅል ከተማ አስተዳደር ስርዓት ነው። ይህ በውሃ አስተዳደር ረገድ የውሃ ማከፋፈያ ስርዓቶችን ለማሻሻል ያገለግላል። 15.9. የምግብ_ሉዓላዊነት (Food_Sovereignty) የምግብ ሉዓላዊነት ማለት አንድ ሀገር ለራሷ ምግብ አቅርቦት በሙሉ እንደምትቻል የሚያረጋግጥ ሁኔታ ነው። ይህ በውሃ ልማት ረገድ የግብርና ምርታማነትን ለመጨመር አስፈላጊ የሆነውን ውሃ አቅርቦት ያመለክታል። 15.10. የሁለቱ ውሃዎች ትስስር (Integration of the Two Waters) የአባይና የቀይ ባህር ውሃዎች ትስስር ማለት ሁለቱንም ሀብቶች በአግባቡና በተቀናጀ መልኩ መጠቀም ነው። ይህ በአጭር ጊዜ ውስጥ ለኢትዮጵያ ተጨማሪ ኢኮኖሚያዊ፣ ፖለቲካዊና ዲፕሎማሲያዊ ድሎች ያበቃታል።