Downloaded 325 times
Uploaded byTrixia Kimberly Canapati
Pag unlad ng panitikan
Ang dokumento ay naglalahad ng kasaysayan ng pag-unlad ng panitikan sa Pilipinas mula sa pre-kolonyal hanggang sa panahong kontemporaryo. Tinalakay nito ang mga pangunahing katangian ng panitikan sa bawat panahon, mula sa mga naunang anyo ng panitikan ng mga katutubo, sa pagsasanib ng kulturang Kastila, hanggang sa mga pagbabagong dulot ng mga Amerikano at Hapon. Sa kasalukuyan, nagpatuloy ang pag-usbong ng panitikan sa Pilipinas sa kabila ng mga hamon at ang pagkilala sa mga makabayang manunulat na nag-aambag sa larangan.
More Related Content
Similar to Pag unlad ng panitikan
Pag unlad ng panitikan
- 1. Pag-unlad ng Panitikan (Pahapyaw napagtatalakay)
- 2. Mga Pamantayang Pangnilalaman •Nabibigyang-halaga ang kasaysayan ng pag- unlad ng panitikan sa Pilipinas. • Nabibigyang linaw ang iba’t ibang katangian ng panitikan sa bawat panahong hinati-hati ang kasaysayan ng pag-unlad nito. • Naiisa-isa ang pagkakaiba-iba sa paksa sa bawat panahon sa kasaysayan ng pag-unlad ng panitikang Pilipino. • Naiuugnay sa kasalukuyan ang mga pinag- daanang karanasan ng mga manunulat sa iba’t ibang panahon.
- 3. Panahong Pre-Kolonyal • Angating mga ninuno ay may sarili nang panitikan bago pa dumating ang mga Kastila dito sa Pilipinas. Ngatataglay ang panitikang ito ng kasaysayan ng ating lah, mga kwentong bayan, alamat, epiko, kantahing bayan, salawikain, kasabihan, bugtong, palaisipan at iba pa.
- 4. Nag-aangkin din angating mag ninuno ng sariling baybayin o alpabeto na kaiba sa kasalukuyang alpabeto Romanong dala rito ng mga kasitila.
- 5. Ang katutubong Abakadana tinawag na Alibata
- 6. Sinaunang Panitikang Pilipino Katuladng maraming mga banyagang kabihasnan, mayroon nang panitikan sa Pilipinas noong unang mga kapanahunan. Nagbuhat ang panitikan ng Pilipinas mula sa sari-saring mga lipon at pangkat ng mga taong dumating sa mga kapuluan nito. May pagkaka-agwat-agwat na dumating sa sinaunang Pilipinas ang mga Negrito, mga Indones, at mga Malay.
- 7. • Ang baybayin,ang isa sa mga pagpapatibay na mayroon nang sistema ng pagsulat at pasalita sa sinaunang Pilipinas bago pa man dumating ang mga pangkat ng mga dayuhan nagmula sa Kanlurang bahagi ng mundo. Subalit karamihan sa mga naisulat na panitikang katha ng sinaunang mga tao sa Pilipinas ang sinunog ng mga Kastila. Nangabulok at natunaw naman ang ibang naisatitik sa ibabaw lamang ng mga balat ng punong kahoy at mga dahon ng mga halaman.
- 8. Panahong Kolonyal • 1521-dumating ang mag kastila sa Pilipinas. Ang layunin nila’y hindi lamang pananakop bagkus mapalaganap ang kristiyanismo sa mga unang Pilipino. • Ginamit ng mga kastila sa panulat ang alpabetong Romano bilang kapalit ng abakadang Alibata o baybayin. • Limbagan ng Pamantasan ng Santo Tomas- kinilalang kauna-unahang limbagan sa Pilipinas.
- 9. Katangian ng Panitikan Tatlonganyo ng panitikan ang lumaganap noong panahon ng Kastila. Ito’y ang mga sumusunod: Patula- berso, awiting-bayan, dalit, dasal, pasyon, awit at korido Tuluyan- nobena o talambuhay ng mga santo, mahahabang salaysay at kwento Dula- (a)dulang panlansangan (b)dulang pantanghalan o entablado (c) dulang Pantahanan
- 10. Propaganda at Himagsikan •Ang mga katutubong panitikan ng mga Pilipino ay nabihisan ng kulturang Kastila at paksaing panrelihiyon • Mahigpit na gumapos ito sa puso’t diwa ng mga unang Pilipino hanggang tuluyang sakupin at umabuso sa kapangyarihan ang mga nandayuhan • Sa ganitong kalagayan, ang mga Pilipinong may isip at mulat sa katotohanan ay hindi matanggap ang kawalan ng karapatan at kalayaan ng kanyang mga lahi
- 11. • Ginamit ngmga Pilipino ang panukat bilang sandata upang maipahatid sa kapwa Pilipino ang tunay na kalagayan ng bansa • Ang mga ito’y isinulat sa wikang Espanyol sa pagnanais na mabaho nila ang kastila. • Ang ilang halimbawa sa mga pahayagang pampropaganda ay ang Diariong Tagalog na tinatag ni Marcelo del Pilar at ang La Solidaridad
- 12. • Ang taltongparing sina Mariano Gomez, Jose Burgos at Jacinto Zamora ay pinabitay ng mga Kastila sa pamamgitan ng ‘garote’ sa salang pamumuno sa mga propagandista at paglabag sa batas ng mga kastila. • Sumiklab ang pulitikal at literaturang paghihimagsik ng mga Pilipino at tuluyang tinuligsa ang mga Kastila
- 13. Katangian ng Panitikan -Nanatili ang mga anyo ng Panitikan mula sa patula hanggang sa tuluyan sa panahon ng propaganda at himagsikan. Ang tanging nagbago sa panitikan sa panahong nabanggit ay ang layunin ng mga manunulat sa pagbubuo ng bawat akdang pampanitikan at mga paksain ginamit nila.
- 14. Layunin ng mgaManunulat Mamulat ang mga Pilipino sa : • Katotohanan • Kaabusuhang ginagawa ng mga dayuhan • Maling paniniwala sa relihiyon at mga namumuno nito Nanguna sa pagsulat ng Makabayang Panitikan Jose Rizal Marcelo H. Del Pilar Graciano Lopez Jaena
- 15. Panahon ng Americano •Agosto 13, 1898 – lubusang pinaubaya ng Espanya sa lahat ng kanyang karapatan sa Pilipinas sa bansang Amerika sa halagang $20,000,000 • Sa kabila ng paggamit ng lakas ng America upang mapasuko ang mga manghihimagsik ay pinagaralan din nila ang sanhi ng paghihimagsik ng mga katutubo laban sa nakaraang pamahalaan • Sinasabing ang pinakamahalagang ambag ng mga Amerikano sa Pilipinas ay ang edukasyon
- 16. • Ang pagdatingng mga Thomasites ang nagbibigay-daan sa pagkakaroon ng pampublikong edukasyon kung saan ipinasok ang kurikulum ng pagtuturo sa Ingles • Unti unting nanamlay ang wikang Kastila dahil sa pagpasok ng wikang Ingles • Ang panitikan sa panahong ito ay karaniwang tumatalakay sa paksang romantisista • Maramdamin ang mga manunulat na dulot ng nakaraang karanasan.
- 17. Katangian ng Panitikan 1.Namayani ang diwang makabayan o nasyonalismo 2. Naging maramdamin ang mga manunulat dulot ng nakaraan 3. Pagpasok ng ROMANTISISMO ; namayani ang damdaming pagibig Tatlong Uri ng Manunulat • Ginagamit ang wikang Kastila • Ginagamit ang wikang Tagalog • Ginagamit ang wikang Ingles
- 18. Panahon ng Hapon Mulanong 1935-1941 ay ang biglang pagdating ng mga Hapones. Nagsara ang mga palimbagan maging Ingles at Tagalog. Subalit pagkalipas ng ilang buwan, pagkatapos pumasok ng mga hapones, pinahintulutan ding buksang muli ang lingguhang magasing Liwayway. Sumunod na ring buksan ang Pahayagang Taliba. Haikku- higit na maikli kaysa tanaga. Binubuo ito ng 17 pantig na ikinalat sa tatlong taludtod na 5-7-5. Ang tanaga’y nabuhay na muli . Ito’y may apat na taludtod na ang bawat taludtod ay may pitong pantig.
- 19. Katangian ng Panitikan Naging Paksain ang mga katutubong ugali sa bukid at pakikipagsapalaran sa lungsod bunga ng pagpapalaganap ng simulaing dinala rito ng Hapon na ang Asyano ay para sa Asya. Nabigyan ng pagkakataon ang mga bagong manunulat na pumaimbulog sa larangan ng panitikan, sumulat ng kahit na anong paksa maliban sa pulitika at sasang-ayon sa panuntunan ng Censor- Ang Manila Shimbun-sha. Naging malaya ang lahat ng manunulat sa punto ng porma, teknik ng pagsulat at anyo bagama’t naging maingat sa pagsanggi sa pagmamalabis ng bagong nandayuhan.
- 20. Ginawang tagapag-agdongbuhay lamang ang pagsulat kung kaya’t karamihan sa mga akda ay huwad lamang at kapos sa lalim ng tunay na pagpapakahulugan sa buhay gayon din sa makatas na daloy ng pananagalog. Bagma’t may mangilan-ngilang akdang nakalusot sa sensor na naglalarawan ng tunay na kalagayan sa buhay ng panahong iyon, ang mga katanungan walang katapat na kasagutan tungkol sa patuloy na paglambong ng kanilang hinaharap ay naroon pa rin. Muling pinabuksan ang SundayTribune Magazine, noong 1943. Naglathala ng mga tula, kuwento at mga unang lathalain sa niponggo. Ang mga paksain ay pawang pumupuri sa kadakilaan ng mga Hapones. Pinahintulutang buksan ang mga pahayagang na sumasang- ayon sa panuntunan ng Censor gaya ng Liwayway, Taliba, Philippine Review, Filipiniana, shim Siete, Bagong Araw-New Day at Pillars.
- 21. Panahon ng BagongLipunan (1972-1986) Bunga ng mga nagaganap na malawakang kilos protesta ng iba’t-ibang samahan at ang masigasig na aktibismo ng mga kabataan noong Panahon ng Isinauling Kalayaan, idineklara ni Pangulong Ferdinand Marcos ang Batas Militar noong Setyembre 21, 1972. Paano napaunlad ang wikang Pilipino sa panahong ito? Inilunsad ang bagong palatuntunan ng ministri ng Edukasyon at Kultura, ito ay ang bilinggwalismo. Ito ay ang pagtuturo ng dalawang wika: sa Pilipino at Ingles.
- 22. Tatlong mahalagang layuninng bansa sa ilalim ng Bagong Lipunan: Kaunlarang Pangkabuhayan Kaunlarang Panlipunan Kaunlarang Pangkalinangan Peace and Order (Kapayapaan) Land Reform (Reporma sa Lupa) Economic Reform (Reporma sa Pangkabuhayan Development of Moral Values (Paglinang ng Kahalagahang Pantao) Government Reform (Repormang Pampamahalaan) Educational Reform (Repormang Pampaaralan) Social Reform (Repormang Panlipunan)
- 23. Katangian ng Panahon •Kasabay ng deklarasyon ng Batas Militar anf pansamantalang pag papahinto ng publikasyon ng mga pahayagan, ang sirkulasyon ng mga ito, pambansa man o pampaaralan. Pinahinto rin ang pagpapalabas ng mga panooring pantelebisyon at pagtatanghal ng mga pelikula. Pansamantalang ntigil ang mga programa sa radyo .
- 24. Unang Ginang ImeldaMarcos Pinakamasiglang bahagi ng panitikan ng panahong ito ang dula na nagkaroon ng pangunahing tagapagtaguyod sa katauhan ng noon ay Unang Ginang ng bansa na si Imelda Marcos. Sa kanyang masugid na interes at pagtataguyod ay pinasigla ng Unang Ginang Imelda Marcos ang dulaan noong panahon ng Bagong Lipunan. Pangunahing nakatulong sa pagpapasigla ng anyong ito ng panitokan ang pagpapaayos ng lumang tanghalan gaya ng Metropolitan Theatre.
- 25. Islogan Isa sa mgabagay na laging maaalala sa panahon ng Bagong Lipunan ang malaganap na popularidad ng mga islogan. Halimbawa: Hinggil sa Kahalagahang pantao: Sa ikauunlad ng bayan, Disiplina ang kailangan. Hinggil sa Programang pangkabuhayan: Magplano ng pamilya, Nang buhay ay lumigaya Tayo’y magtanim Upang mabuhay
- 26. Mga babasahin: Napalitan angmga negatibong balita ng mga balita tungkol sa pangkaunlaran, pang-ekonomiko, disiplina, pangkultura at iba pa. Halimbawa ng Pahayagan: 1. Bulletin Today 6. Phil. Daily Express 2. Times Journal 7. Evening Express 3. People’s Journal 8. Evening Post 4. Balita 5. Pilipino Express
- 27. Mga Magasin: 1. Liwayway 2.Kislap 3. Bulaklak 4. Extra Hot 5. Jingle Sensation Mga Komiks: 1. Pilipino 2. Extra 3. Love Life 4. Hiwaga 5. Klasik 6. Espesyal
- 28. Pangkalahatang Pananaw saPanitikan sa Panahon ng Bagong Lipunan Sa kabuuan, bagaman nagkaroon ng sensura sa mga paksaing maaring talakayin ang mga manunulat sa Panahon ng Bagong Lipunan, nagpatuloy pa rin sa pag-unlad ang panitikan. Naging mabunga ang panahong ito sa pagpukaw sa interes ng mga Pilipino sa mga bagay na pangkalinangan na naipahayag sa uri ng mga dulang naitanghal, awitin at musikang naisulat at mga pelikulang naipalabas.
- 29. Panahong Kotemporaryo Pagkaraan ngwalong taong pagpapasailalim sa bansa sa Batas-Militar at sa paniniwalang nagbalik na ang normalisasyon sa buong kapuluan, ibinaba ng Pangulong Marcos ang isang kautusan na nag-aalis ng Batas-Militar noong Enero 17, 1981. Kasabay nito ay ang pagsilang ng Bagong Republika. Dahil sa pagtatatag na ito ng Bagong republika, inaasahan ang higit na maunlad na Pilipinas sa darating pang mga taon at ang sentro ng pag-unlad ay ang TAO. Inaasahan ang isang mamamayang may tiwala sa sarili, produktibo lumalahok sa mga gawaing panlipunan at pampamahalaan. Sa harap ng ganitong pag-asam inulunsad ang bagong palatuntunan ng pamahalaan, ang simulaing Isang Bansa, Isang Diwa. Binigyang pansin ang pagbibigay sa bawat Pilipino ng kakayahan, kaalaman at pananaw na teknikal, panlipunan at pampamahalaan.
- 30. Katangian ng Panahon Nagpatuloypa rin ang Liwayway sa paglalahathala ng mga akdang likha ng ating manunulat, lalo’t higit iyong mga nagsisimula pa lamang sa larangang ito ng pagsulat. Maging ang mga komiks magasin ay nagkaroon ng mga pagbabago sa kanilang porma at nilalaman at umayon sa hinihingi ng mga simulain ng bagong Republika. Gayundin, ang mga dulang Pilipino ay nagkaroon ng higit na ningning sapagkat tuluyang nag-ibayo ang pagtatanghal ng mga ito sa iba’t ibang pook-tanghalan mula sa mga paaralan hanggang sa CCP, Metropolitan Theater, Dulaang Raha Sulayman, San Miguel Auditorium, Insular Life, Philamlife at sa pagtataguyod ng Bulwagang Gantimpala, Teatro Pilipino, Repertory Philippines, at ng mga iba pang tagatangkilik ng mga akdang Pilipino.
- 31. Ang nag-aalab nadamdamin ng mga manunulat na makalikha ng mga obra-maestra ng kasalukuyang panahon ang nagbunsod ng Writers Union of the Philippines (ngayon ay UMPIL na o Unyon ng mga Manunulat sa Pilipino) upang ilabas ang Mithi. Ito ay isang magasing inilathala upang makatugon sa pagkauhaw ng mga mambabasa sa mga akdang tunay na naglalarawan ng buhay-Pilipino sa kasalukuyang panahon. Ang Carlos Palanca Memorial Awards ay nagpatuloy sa pagkilala sa mga manunulat ng ating bayan sa pamamagitan ng patuloy na pagbibigay ng mga gawad taun-taon. Gayundin ang ginawa ng Cultural Center of the Philippines at mga iba pang nanatiling patron ng Panitikang Pilipino. Maging sa mga paaralan, mula sa elementarya hanggang sa kolehiyo ay nagkaroon ng sigla ang larangan ng panitikan sa pamamagitan ng pagdaraos ng mga literary contest.