1. ժĪª ÎÐÎÍ ÍÓÒÀÃ,
ÀßËÀËÄ ÀÂÀÕ ÆÎËÎÎ×ÈÉÍ
ÃÀÐÛÍ ÀÂËÀÃÀ

3. ժĪª ÎÐÎÍ ÍÓÒÀÃ,
ÀßËÀËÄ ÀÂÀÕ ÆÎËÎÎ×ÈÉÍ
ÃÀÐÛÍ ÀÂËÀÃÀ

4. Æîëîî÷èéí ¿¿ðýã õàðèóöëàãà
Æîëîî÷èéí ¿¿ðýã õàðèóöëàãà íü çîð÷èã÷äûí
àþóëã¿é áàéäëûã õàíãàí, çîðüñîí ãàçàðò íü, (óðüä÷èëàí
ñýðãèéëæ áîëîõ) ýëäýâ ñààòàëã¿éãýýð õ¿ðãýæ ºãºõ áà
òýýâðèéí õýðýãñëèéí á¿ðýí á¿òýí áàéäëûã (óðüä÷èëàí)
õàíãàæ áàéõàä îðøèíî.
Àæèë ¿¿ðãýý ã¿éöýòãýæ ÿâàà æîëîî÷èä äîîðõè
çºâëºìæ¿¿ä øóóä õàìààðíà. Æîëîî÷îîñ ººð õ¿í
òýýâðèéí õýðýãñëèéã æîëîîäîõ òîõèîëäîëä, æèøýý íü
õîëûí çàìä ÿâàõàä, ýäãýýð çºâëºìæèéã ÿãøòàë ñàõèí
ìºðäºõ íü æîëîî÷èéí ¿¿ðýã õàðèóöëàãà õýâýýð áàéíà.
Äîîðõè çºâëºìæ¿¿ä ãàãöõ¿¿ æîëîî÷èéí àæèë ¿¿ðãèéí
õóâààðüò áàãòàõ áºãººä áóñäàä õàìààðàëã¿é. Æîëîî÷
“Çàìûí õºäºë㺺íèé õóóëü ä¿ðýì”-èéã ÷àíä ñàõèí
áèåë¿¿ëíý.
Ýäãýýð çºâëºìæèéã äàãàæ ìºðäºõ íü æîëîî÷
õ¿íèé àøèã ñîíèðõîëä á¿ðýí íèéöíý. Ýñ ìºðä⺺ñ
çîð÷èã÷äûí àþóëã¿é áàéäàëä õàðø áºãººä óðüä÷èëàí
ñýðãèéëýõ áîëîìæòîé áàéñàí îñîë, àâààðü, ñààòàë
ãàðàõ ýðñäëèéã íýìýãä¿¿ëæ, ò¿¿ãýýð ÷ ¿ë áàðàì,
òýýâðèéí õýðýãñýë ýâäðýí, ãýìòýë ó÷èð÷ áîëçîøã¿é
þì. Èéìä ýäãýýð çºâëºìæ áîëîí “Çàìûí õºäºë㺺íèé
àþóëã¿é áàéäëûí òóõàé ä¿ðýì”, áóñàä õîëáîãäîõ ä¿ðýì
æóðìûã ñàõèæ ìºðäºõã¿é áàéõ íü æîëîî÷ àæèëã¿é
áîëîõ, æîëîî÷ ººðºº áîëîí çîð÷èã÷ àìü íàñàà àëäàõ
àþóëòàé.
4

5. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
Àâòîìàøèíä çàéëøã¿é àâ÷ ÿâàõ áàãàæ
õýðýãñë¿¿ä
1. Õèé íü òîõèðñîí õî¸ð çàïàñ äóãóé. Õýðýâ çàïàñ
äóãóéíóóä îáóäîíä õèéãäýýã¿é áîë òýäãýýðèéã
óãñðàõ õýðýãñýë áýëýí áàéõ ¸ñòîé. Çàïàñ äóãóé
àâòîìàøèíû à÷ààí äýýð òàâèãäñàí áîë çàìûí
äîíñîëãîî, îãöîì çîãñîëòîä óíàæ ¿ðýãäýõã¿éãýýð
áºõ áàò áýõëýãäñýí áàéõ ¸ñòîé. Õîëûí áîëîí
õ¿íä õýö¿¿ çàìä õî¸ð íýìýëò çàïàñ äóãóé áàéõ íü
çîõèìæòîé. ªã뺺 ìàøèíàà àñààõäàà, ìºí óäààí
çîãññîí ãàçàðò òîñ ãîîæñîí ýñýõèéã ñàéòàð øàëãàæ
áàéõ õýðýãòýé. Õýðýâ òîñ ãîîæñîí áîë õààíààñ
ãîîæñîíûã òîãòîîãîîä õºäºë㺺íä îðîëöîæ áîëîõ
ýñýõèéã íÿãòëàí øàëãàíà. ̺í äóãóéí øïèëêèéã
àÿëàëä ãàðàõûí ºìíº ñàéòàð ¿çäýã áàéõ õýðýãòýé.
2. 1 -2 äîòóóð îëãîé-õàéìàð õîëûí áîëîí õ¿íä
õýö¿¿ àÿëàëä 3-4 áàéâàë èë¿¿äýõã¿é. Çàðèì äóãóé
¿éëäâýðëýã÷èä îëãîéã¿é äóãóéíä îëãîé õèéõèéã
ñàéøààäàãã¿é ÷ òóéëûí øààðäëàãàòàé òîõèîëäîëä
õèéæ áîëîõ þì. Ò¿ëøèéã íýìæ òóñãàé ñàâàíä
àâàõäàà àñãàæ ãîîæèõã¿é áàéãàà ýñýõèéã ñàéòàð
øàëãàíà.
3. Íàñîñ íàéäâàðòàé ãàð íàñîñ, çàïàñ ýä àíãèòàé áîë
ñàéí. Øàâàð íàìàãòàé ãàçàð ÿâàõäàà ãàç õóðäàà
ñàéòàð òîõèðóóëàí ÿâàõûã çºâëºæ áàéíà. Íÿëöãàé
øàâàðòàé ãàçàð ãàçëàõ õýðýãã¿é. Äóãóé õèé ýðãýæ
áàéâàë ãàçàà õàñ÷, õèé ýðãýýã¿é òîõèîëäîëä ãàçàà
áàãà çýðýã íýìíý. պ人 õýýð òàòàæ òóñëàõ ìàøèí,
ëåá¸äêà áàéõã¿é áîë äîìêðàòàõààñ ººð àðãà áàéõã¿é.
5

6. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
Õàíãàé ãàçàðò ñ¿õ, õºðºº çýðýã áàãàæ òàíüä íýí
õýðýãòýé.
4. Äîìêðàò ìåõàíèê àæèëëàãààòàé äîìêðàò, õ¿éòýíä
ãèäð äîìêðàò íü òýð á¿ð ñàéí àæèëëàäàãã¿é, çàðèì
¿åä øèíãýíýý àëäàíà. ¯ã¿é áîë òààðàõ øèíãýíèéã
íü àâ÷ ÿâàõ.
5. 4-6 ìåòðèéí òðîñ, äîð õàÿæ 3-5 òîííû äààöòàé. Ãàí
òºìºð òðîñ áàéâàë öàñ, ã¿í øàâðààñ îãöîì õ¿÷òýé
òàòàõàä ñàéí. Ãýõäýý îãöîì òàòàõàä ìàøèíû ðàìàíä
ìóó.
6. Øîâõ ¿ç¿¿ðòýé õ¿ðç. Õî¸ð áàéâàë èë¿¿äýõã¿é.
7. Ñàéí ÷àíàðûí ò¿ëõ¿¿ð áàãàæ áà ñàéí ÷àíàðûí
öàâóó á¿õèé äóãóé íºõºõ õýðýãñýë. Õÿìä õýðýãñýë
íü öàã ìºíãºíèé ãàðç áîëîõ áà ¿ð ä¿í íü ÿìàãò ìóó
áàéäàã. Àÿëàëä ãàðàõûí ºìíº öàâóóãàà øàëãàæ
áàéõ õýðýãòýé.
8. Òàìõèíû àñààãóóðò çàëãàäàã, çàïàñ ÷èéäýíòýé
纺âðèéí ãýðýë, ãýðëèéí ÷èéäýí. Çàéãààð àæèëëàäàã
ãàð ÷èéäýí íü çîõèìæ ìóóòàé áà çàé íü àìàðõàí
äóóñäàã. Ãàð ÷èéäýí áàéõ áîë çààâàë íººö çàéòàé
áàéõ õýðýãòýé.
9. Ñ02-ûí õèéí òºðëèéí áóþó õóóðàé íóíòàã òºðëèéí
ãàë óíòðààã÷ èë¿¿ òîõèðîìæòîé Çîð÷èã÷èä õÿëáàð
õ¿ðýõ ãàðûí äîð ãàçàð áàéðëóóëñàí áàéíà.
10. Ìàøèíû çàé (àêêóìëÿòîð)-íû õîëáîã÷, 5 ø çàïàñ
äóãóéíû øïèëêà.
11. Õóâèí, àë÷óóð áà áýýëèé.
12. Ìîíãîë Óëñûí àâòî çàìûí ñ¿ëæýýíèé çóðàã, àéìàã
6

7. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
á¿ðèéí ãàçðûí çóðàã. GPS íü íýí òîõèðîìæòîé
áºãººä êîìïàñ çààâàë áàéõ ¸ñòîé. Ãàçðûí çóðàã,
êîìïàñ çýðãýýð áàðèìæàà òîãòîîõ ÷àäâàðòàé áàéâàë
ñàéí. GPS áóþó áàéðëàë òîäîðõîéëîã÷ íü çàðèìäàà
áàðèìæààëàõàä òºâºãòýé áºãººä ò¿¿íèéã äàí
ãàíö áàðèìæààëàõ òºõººðºìæ áîëãîí àâ÷ ÿâàõ íü
ýðñäýëòýé.
13. Òàã íü áàò áºõ, øèíãýí àëääàãã¿é êàíèñòð ñàâ áàéõ
áà íýã íü ò¿ëøíèéõ, íºãºº íü áåíçèíèéõ áàéõààð
òýìäýã òàâüñàí áàéíà.
14. Á¿õ òºðëèéí ìàñëî, òîñ, øèíãýíèé õàíãàëòòàé
íººöòýé ÿâàõ õýðýãòýé. Õºäºëã¿¿ðèéí òîñ,
òîðìîçíû øèíãýí áà ãèäðèéí øèíãýí, òîñîîë áà
ìàøèíûõàà òºð뺺ñ øàëòãààëàí çîðèóëàëòûí
êîðîïíû òîñ áà áóñàä õàðüöàõ ýä àíãèéí òîñ òîâóóä
ãýõ ìýò.
15. պ人 õýýð ÿâàõ áîë íýã õ¿íä ºäðèéí 2 ëèòð öýâýð
óñ íîãäîíî ãýæ òîîöîæ (õàëóóí ºäºð 4-5 ëèòð óñ),
õîë ãàçàðò 10-25 ëèòð öýâýð óñ ñàâàíä àâ÷ ÿâàõ
õýðýãòýé.
16. Ýìíýëãèéí àíõíû òóñëàìæèéí õýðýãñýë,
õàéðöàãèéí õàìò. Õàìãèéí ºðãºí õýðýãëýýíèé
áóþó ºâ÷èí íàìäààõ, òîëãîé ºâäºõ, ãýäýñ ºâäºõ,
àíòèáèîòèê áà ñààõàðûí øèæèí ºâ÷èíä çîðèóëñàí
çýðýã ýìèéã õýðýãëýõ çààâðûí õàìò àâ÷ ÿâíà. Ýìòýé
õàéðöãèéã ÷èéãòýé îð÷èí áà íàðíû ãýðýëä á¿¿
õàäãàëààðàé.
Àÿëàëä ãàðàõûí ºìíº ýìèéíõýý õóãàöààã
øàëãààðàé. Õýðýâ õýòýðñýí áîë øèíýýð ñýëáýõ
õýðýãòýé. ªâëèéí öàãò ìàøèíäàà ýìèéã óäààí
áàéëãàæ ¿ë áîëíî.
7

8. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
Àíõààð: Òà çîð÷èã÷èääîî ýì÷èéí æîðîîð îëãîãääîã
ýìèéã á¿¿ ñàíàë áîëãîîðîé.
Ñàíàìæ: Òà àÿëëûí òóðøèä çîãñîõ áîëãîíäîî
ìàøèíûõàà ãàäíà áàãëàæ òîãòîîñîí ç¿éëñýý áàéíãà
øàëãàæ, ÷àíãàëæ áàéãààðàé.
Òàíû àâ÷ ÿâàõ øààðäëàãàòàé ç¿éëñ.
1. àéõàí
Ì
2. Çîð÷èã÷äûí òîîãîîð àÿíû õºíæèëòýé áàéõ
3. þóëã¿é õ¿íñíèé íººö (Äàâñ, ñàõàð, öàé,
À
ëààçàëñàí õîîë, áîðö, ãîéìîí, óóòòàé øºë ãýõ ìýò).
4. Õèéãýýð àæèëëàõ ïëèòêà ñàâòàé íººö õèéí
õàìò
5. àà, ø¿äýíç
Ë
Òà àâòîìàøèíûõàà çààâàð, òåõíèêèéí
¿ç¿¿ëýëòèéí íîìûã àíõààðàëòàé ñóäàëñàí áàéâàë
çîõèíî. Òà àâòîìàøèíûõàà çààâàð, òåõíèêèéí
¿ç¿¿ëýëòèéí íîìûã àíõààðàëòàé ñóäàëñàí áàéõ åñòîé.
8

9. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
ªã뺺 á¿ð àâòîìàøèíàà àñààõûí ªìíº
äàðààõ àðãà õýìæýýã àâíà
(Õºäºëã¿¿ð õ¿éòýí áàéõàä)
¯¿íä:
• Æîëîîíû õ¿ðäíû ìåõàíèçì áîëîí êàðäàí ãîëíû
áîîëòóóä ñóëàðñàí ýñýõ
• Òîðìîç áà ãàð òîðìîçîî øàëãàæ áàéõ íü òàíû
áîëîí çîð÷èã÷äûí àìü íàñàíä øóóä õàìààðàëòàé..
• Àâòîìàøèíû àìîðòèçàòîðóóäûã ñàéí øàëãà.
Äóòóó àæèëëàãààòàé àìîðòèçàòîð íü àâòîìàøèíû
òîðìîçíû çàìûã 50% óðòàñãàäàã.
• Çàïàñ äóãóé áîëîí áóñàä á¿õ äóãóéíû õèéã øàëãà.
Ñàíàìæ: Õýðýâ òà õºäººãèéí çàìààð èõ ÿâäàã áîë
çîðèóëàëòûí Ẻð çóçààíòàé äóãóé òàâüæ ÿâàõ íü
çîõèìæòîé. Àâòîìàøèíû á¿õ øèíãýíèéã õ¿éòýí
äýýð íü øàëãà (ìàñëî, òîñîîë, òîðìîçíû øèíãýí,
øèë àð÷èã÷íû øèíãýí). Õýðýâ òàíû àâòîìàøèí
àâòîìàò õóðäíû õàéðöàãòàé áîë àâòîìàøèíàà
àñààñíû äàðàà øèíãýíýý øàëãàíà.
• Øèë àð÷èã÷èéí øèíãýí íü òàíñàã õýðýãëýý áèø.
Õýðýâ æîëîî÷ óðä òàëûí øèëýý øààðäëàãàòàé ¿åä
àðèëãàæ ÷àäàõã¿é áîë ¿çýãäýõ îð÷èí õÿçãààðëàãäàæ
îñîë àâààð ãàð÷ áîëíî. Õýðýâ çîðèóëàëòûí øèíãýí
õèéñýí áîë 10 ààñ-15 ãðàäóñûí õ¿éòýíä ñàâûã
õîîñëîõ õýðýãòýé. Ñàâûã õîîñëîõã¿é áîë øàõàëòûí
ìîòîðûã ãýìòýýõ àþóëòàé.
9

10. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
Àñààëò (äèçåëü õºäºëã¿¿ðòýé)
Õÿíàõ ñàëáàð äýýðõ õàëààã÷èéí ãýðýë -èéã
óíòàðñàíû äàðàà àñààëòûí ò¿ëõ¿¿ðýýð õºäºëã¿¿ðèéã
àñààíà. Õ¿éòíèé óëèðàëä óã ãýðëèéã õýä õýäýí óäàà
àñààæ óíòðààæ áàéæ õºäºëã¿¿ðèéã àñààíà.
Øàòàõóóí àâàõ
Çîð÷èã÷äûã òîâëîñîí ãàçðààñ àâàõààð ÿâàõûí ºìíº
øàòàõóóíàà àâñàí áàéõ. Çîð÷èã÷äûã ñóóëãàñíû äàðàà
øàòàõóóí àâàõ íü äýíä¿¿ õàðèóöëàãàã¿é þì.
Øàòàõóóíûã àéìàã ñóìûí òºâ áîëãîíîîñ àâ÷ ñàâàà
ä¿¿ðãýæ áàéõ õýðýãòýé. Ãýõäýý ÷àíàðûã íü àíõààðàõ
õýðýãòýé. Çàïàñ ò¿ëøíèé ø¿¿ðòýé ÿâàõ õýðýãòýé.
ßëàíãóÿà õºäºº îðîí íóòàãò áîõèðäñîí, õîëüñîí
øàòàõóóí áîðëóóëàõ òîõèîëäîë ãàðäàã.
Æîëîî÷ ÿìàð÷ òîõèîëäîëä ÿã íàðèéí òààðñàí
õýìæýýíèé ò¿ëøòýé ÿâæ áîëîõã¿é. ßâàõ ìàðøðóò áà
òºëºâëºãºº ººð÷ëºãäºæ áîëçîøã¿é.
Òîõèîëäëûí ñààä, çàì õàðãóéí áýðõøýýë, õýí íýã íü
ºâäºæ ãýìòýõ áà öàã àãààðûí õ¿íä íºõöºëèéí óëìààñ
òàíû àíõ òîîöîîëæ ãàðñàí õýìæýýíýýñ õàâüã¿é èë¿¿
ò¿ëø øààðäëàãàòàé áîëæ ìàãàäã¿é. Ò¿ëø õ¿ðýëöýõã¿é
áàéõ íü õýí íýãíèé àìèíä àþóëòàé áàéæ áîëçîøã¿é áà
àÿëëûã á¿ðýí ã¿éöýä äóóñãàõã¿éä ÷ õ¿ðãýæ áîëíî.
10

11. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
Õàìãààëàëòûí á¿ñ
Æîëîî÷ áà çîð÷èã÷èä çàìûí íºõöºë áàéäàë áà
õóðäíààñ ¿ë õàìààðàí á¿ñèéã áàéíãà õèéæ ÿâàõ
õýðýãòýé. Ýíý òóõàé çàìûí õºäºë㺺íèé ä¿ðýìä ÷
çààñàí áàéäàã.
Ñóóäëûí äàðóóëãà íü àâààð îñëûí ¿åä ãýìòëèéã
áóóðóóëàõ áà ãýíýòèéí òîõèîëäîëä (àìüòàí óðäóóð
ã¿éõ, çàìûí ãýíýòèéí áàðòàà, äóãóé áóóäàõ ãýõ ìýò)
æîëîî÷ áîëîí çîð÷èã÷äûã ñóóäàë äýýð íü áàéëãàæ
æîëîî àëäàõààñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëäýã.
“Ñàéí æîëîî÷èä õàìãààëàëòûí á¿ñ õýðýãã¿é” ãýæ
¿çýõ íü õýò àþóëòàé, ãýíýí õýðýã áºãººä æîëîî÷èéí
òóðøëàãà, ìýäëýãã¿éã õàðóóëæ áàéãàà áîëíî.
Õàìãààëàëòûí á¿ñã¿é ÿâñíààñ áîëæ øèäýãäýí
õýðýãòýé ¿åä òîðìîçëîõ, õ¿ðäýý ýðã¿¿ëýõ áà áóñàä àðãà
õýìæýý àâ÷ ÷àäàõã¿éä õ¿ð÷, áóñäûí àìü íàñàíä ìàø èõ
àþóë ó÷ðóóëíà. Èõýíõ õóó÷èí îðîñ òýðýã õàìãààëàëòûí
á¿ñã¿é áàéäàã õýäèé ÷ õóäàëäàí àâ÷ ñóóðèëóóëæ áîëíî.
À÷àà à÷èæ áýõëýõ
ßìàð ÷ à÷ààã ãýíýò îãöîì òîðìîçëîõ, äîíñëîõ
¿åä òàðæ, àâòîìàøèíû òýíöâýð àëäàãäóóëàõã¿é,
çîð÷èã÷äûí àðààñ ãóëñàæ îðîõã¿é áàéõààð æèãä
à÷èæ, ñàéòàð áýõëýõ õýðýãòýé. Õýðýâ àëü íýã à÷àà ñóë
à÷èãäâàë íèéò à÷ààí äýýð à÷ààíû òîðîîð äàðæ áýõýëíý.
Àâòîìàøèíû çîðèóëàëòûí äýýä òàëûí à÷ààí äýýð
à÷èãäñàí á¿õ à÷ààã ñàéòàð, àëü áîëîõîîð çîðèóëàëòûí
áàãëààãààð áýõëýõ õýðýãòýé. Õýâðýã à÷ààã òóñãàéëàí
àíõààð÷ à÷èõ íü ç¿éòýé.
11

12. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
Ìàéõàí, çàãàñíû õýðýãñýë áà âèäåî ôîòî
õýðýãñëèéã õ¿íä à÷ààíû äîð à÷èæ áîëîõã¿é. Õóðö
¿ç¿¿ðòýé ç¿éëñèéã ìàéõàí, àÿíû õºíæèë ãýõ ìýò
ýìçýã à÷ààã öîîëæ ýâäýõýýñ ñýðãèéëæ äîîä õýñýãò
òàâüæ äýýðýýñ íü õèâñ, øèðäýã ìýòèéí ç¿éëýýð õó÷èõ
õýðýãòýé. Óíäíû óñ, çàïàñ äóãóé áà äóãóé ñîëèõ áàãàæ
õýðýãñëèéã õÿëáàð õ¿ð÷ áîëîõ ãàçàð, ãàðûí äîð áàéëãà.
Çîð÷èã÷äûí à÷àà òýýøèéã “õîãíû” õóâàíöàð òîì õàð
óóòàíä õèéæ, òýýâýðëýõ íü íîðîõ, òîîñ øîðîî îðîõ
çýðãýýñ õàìãààëíà. Çîð÷èã÷äûí à÷àà òýýø äýýð õ¿íñ,
øèíãýí ç¿éëñ, ÿëàíãóÿà øàòàõóóí à÷èæ áîëîõã¿é.
Òà çàïàñ äóãóéãàà àâòîìàøèíû ãàäíà áàéðëóóëâàë
ñàéí áýõëýæ õóëãàéä àëäàõààñ ñýðãèéëæ öîîæ ç¿¿õ
õýðýãòýé.
Æîëîî÷èéí àíõààðàõ ç¿éëñ
Æîëîî÷ áèò¿¿ ãóòàë ºìñºõ õýðýãòýé. Ñàíäààë áîëîí
øààõàé ìýòèéí ãóòàë ºìññºíººñ áîëæ õºë äºðººã
àëäàæ îñîë ãàðäàãèéã àíõààð.
Áîëîìæ áàéâàë æîëîî÷ 2 öàã òóòàìä 10 ìèí
çîãñîæ, àìàð÷ áàéõ åñòîé. Õàðèí 4 öàã çîãñîëòã¿é
àâòîìàøèí æîëîîäñîíû äàðàà çààâàë çîãñîæ àìðàõ
õýðýãòýé. Îíöãîé òîõèîëäëîîñ áóñàä ¿åä æîëîî÷ óäààí
àìàð÷ çîãñîëã¿éãýýð 8 öàãààñ èë¿¿ àâòîìàøèí áàðüæ
áîëîõã¿é. Àíõààðàë ñóëðàõ áà íîéðìîãëîõ íü îíöãîé
àþóëòàé.
12

13. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
Àâòîìàøèíä çîð÷èæ áóé õ¿¿õäýä òàâèõ
àíõààðàë
Автомашинаар зорчих үед тусгай анхаарах зүйл
бол хүүхдийг зөв байрлалтай суудалд суулгах, бүслэх
явдал юм. Хүүхдийн хувьд автомашин доторх хамгийн
аюулгүй хэсэг бол арын суудал байдаг.
Урд суудалд суулгах үед ослоос хамгаалах дэр
хүүхдийг бэртээх аюултай. Урд суудалд өлгийтэй
хүүхдийг арагш харуулан суулгах нь хамгийн аюултай
бөгөөд хэрхэвч ийм байдлыг гаргаж болохгүй. Хэрэв
урд суудалд хүүхдээ суулгахаар бол урагш харуулсан
бөгөөд ослын дэр задрах тохиолдолд хангалтай хол
байлгах хэмжээнд суудлыг тохируулах шаардлагатай.
12 хүртэлх насны хүүхдийг ямагт арын суудалд
суулгаж (хүүхдэд зориулсан тусгай сандал бол бүр
сайн), аюулгүйн бүсийг бүсэлж зорчиж байхыг Ниссан
компани танд зөвлөж байна.
Àâòîìàøèíàà àð÷èëæ öýâýðëýõ
Àâòîìàøèíàà ¿ðãýëæ öýâýð áàéëãàõ õýðýãòýé.
Ýíý íü æîëîî÷ àÿëëûí ÿâöàä óäààí çîãñîõ á¿ðòýý
àâòîìàøèíàà ãàäíà äîòíîã¿é óãààæ öýâýðëýíý ãýñýí
¿ã. Àâòîìàøèíàà óãààæ öýâýðëýõ íü ñóëàðñàí áîîëò, ýä
àíãè áà äîîãóóð áóé ýâäðýëèéã îëæ èëð¿¿ëýõýä òóñòàé.
Àâòîìàøèí òýðãýý óãààõäàà øóóä ãîëûí áà íóóðûí
óñàíä óãààõûã öýýðëý.
Öýâýð óñûã òà àâòîìàøèíû òîñ áà áóñàä øèíãýíýýð
áîõèðäóóëíà ãýæ ¿ðãýëæ ñàíàõ õýðýãòýé. Æóóë÷èä
÷ ¿¿íä èõ ýìçýã õàíääàã. Ãîë áà íóóðûí ýðýã îð÷èìä
ñàâàí õýðýãëýæ óãààõààñ çàéëñõèé. Óñíû ãà÷èãäàëòàé
13

14. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
áà óíäíû óñ õîë ãàçàð àâòîìàøèí óãààõ õýðýãã¿é.
Àÿëëûí ÿâöàä õîãîî õîò ñóóðèí ãàçàð, çîðèóëàëòûí
ãàçàð íü õàÿõààð òóñãàé óóòàíä õèéæ ÿâàõ õýðýãòýé.
Àÿëëûí ÿâöàä õîãîî öîíõîîð õàÿõ íü õàðèóöëàãàã¿é áà
ìýðãýæëèéí ÿìàð÷ áýëòãýëã¿éã òîäîîð õàðóóëäàã.
Òàìõèéã õýýð õóóðàé ãàçàð õàÿõ íü ò¿éìýð ãàðãàõ
àþóëòàé. Òàìõèíû èøèéã ãàäàãø õàÿëã¿éãýýð ¿íñíèé
ñàâàíä õèéõ õýðýãòýé. Æóóë÷èä àâòîìàøèíä áàéãàà
òîõèîëäîëä òàìõè òàòàõûã õàòóó õîðèãëîíî.
Õýò ÿäàðñàí ¿åä æîëîî áàðèõ
Óðò, óäààí õóãàöààíû òóðøèä íýãýí õýìíýëòýé
ìîòîð, äóãóéíû ºíõðºõ ÷èìýý, ýðãýí òîéðíû çóðàã òºðõ,
çàìûí øóãàì çýðýã íü æîëîî÷èéí àíõààðëûã ñóëðóóëàõ,
ñàìáàà÷ëàõ õóãàöààã óðòàñãàõ íýã ¸ñíû ãèïíîçîä
îðóóëæ ìýäíý. Æîëîî÷ õýò ÿäàðñàí ¿åäýý æîëîî áàðèõ
íü ¿íýõýýð àþóëòàé.
• Äóòóó íîéðíîîñ áîëæ ÿäðàõ íü õàìãèéí îéëãîìæòîé
ç¿éë. Àÿëàëä ãàðàõûí ºìíºõ øºíº 7-8 öàã óíòàæ
àìðààã¿é áîë ò¿ðãýí ÿäðàõ áîëíî. Ñàéí óíòàæ
àìàð. Îðîé ¿äýø ãàíöààðàà çàìä ãàðàõã¿é áàéõ.
Õîëûí çàìä ÿâàõ íü õýö¿¿ àæèë òóë òàíû äýðãýä õ¿í
áàéæ, øààðäëàãàòàé ¿åä îñëîîñ ñýðýìæèëæ áàéõ
ó÷èðòàé. Áîëæ ºãâºë ãàíöààð ÿâàõã¿é áàéõ (æèøýý
íü õîë ãàçðààñ õ¿í àâàõ). Øààðäëàãàòàé òîõèîëäîëä
çîð÷èã÷ íü òàíòàé ýýëæëýí áàðèõ, íîéð õ¿ðýõýýñ
ñýðýìæèëæ ÿðèëöàæ áàéõ íºõºð áîëæ ºãíº.
• Øºíº õîë ÿâàõààñ çàéëñõèé. Òàíû àâòîìàøèíû
ñàìáàðûí ãýðë¿¿ä áîëîí ãàäíàõ ãýðýë õîëûí çàìûí
ãèïíîçîä îðîõ ìàãàäëàëûã èõýñãýíý. Àâòîìàøèíû
äîòîð òàëûã íîéð õ¿ðã¿¿ëýõã¿é áàéõààð òîõèðóóëàõ.
14

15. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
Çóíû öàãò öîíõîî îíãîéëãîæ ñýð¿¿ îðóóëæ ÿâàõ.
Îéð îéð ðàäèî àñààõ þì óó, äóó òàâüæ ÿâ, ãýõäýý
íàìóóí, óÿíãûí äóó òàâèõã¿é áàéõ.
• Æîëîîíû àðä çºâ áàéðëàëòàé ñóóõ õýðýãòýé. Ǻâ
òýãø ñóóõ áà òàíû õºë íèéò óðòààðàà øàë óðóó áàéõ
áèø õàðèí 45 îð÷èì ãðàäóñûí ºíöºãòýé áàéíà.
• Îéð îéð àìàð÷ áàéõ. Äîð õàÿæ 2 öàãèéí
æîëîîäëîãûí äàðàà çîãñîæ, àâòîìàøèíààñàà áóóí
îéð çóóð àëõàëæ, ÷èëýýãýý ãàðãàõ õýðýãòýé. Áèåèéí
÷èëýý ãàðãàõ äàñãàë õèéõ. Àÿãà êîôå óóõ, í¿¿ðýý
õ¿éòýí óñààð øàâøèõ çýðýã íü îëîí õ¿íä òóñ áîëäîã.
• Ò¿ð çîãñîæ, ÷èëýýãýý ãàðãàõààñ ãàäíà óíäàëæ,
õîîëëîõîîð çîãñîæ áàéõ. Ñîãòóóðóóëàõ óíäààã ÿìàð
÷ ¿åä õýðýãëýõã¿é áàéõ. Í¿äýý ÿäàðòàë, ãèïíîçîíä
îðòëîî æîëîîäîõã¿é áàéõ. Õóðö íàðòàé ¿åä íàðíû
øèë ç¿¿. (ãýõäýý îðîé ¿äýø áîëìîãö øèë àâàõ).
Øºíº æîëîîäëîãî õèéõýä çîðèóëàãäñàí òóñãàé øèë
(øàð, ÿãààí, öýíõýð òóÿàòàé) áàéâàë òàíä òóñòàé
áàéíà. Ãýõäýý òèéì øèë ç¿¿æ õýðýãëýõèéí ºìíº
í¿äíèé ýì÷ýýñ çºâëºë㺺 àâàõ õýðýãòýé.
• Õýðýâ ÿäàðãàà ÷èëýýãýý ãàðãàõ àðãà õýìæýý òàíü òóñ
áîëîõã¿é, õýò èõ ÿäðàõ òîõèîëäîëä ãàíöõàí àðãà
çàì áèé. Óíòàæ àìðàõ. Çàìààñ äîð õàÿæ 50 ìåòðèéí
çàéòàé, àþóëã¿é áîëîí òóñãàé çîðèóëàëòûí ãàçàð
ãàð÷ óíòàæ àìðàõ õýðýãòýé.
Àþóëã¿éí æîëîîäëîãî òàíû á¿ðýí àíõààðëûã
øààðäàíà. Õýðýâ òàíû í¿ä àíèëäàæ ýõëýâýë òà õýçýý
ñýðæ áàéäëûã äàõèí àíõààðàëäàà òºâëºð¿¿ëýõ òàíü
òîäîðõîéã¿é áîëíî. Òýð ÷ á¿¿ õýë òàíû àìüä ¿ëäýõ ýñýõ
íü òîäîðõîéã¿é áîëíî.
15

16. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
Äóãóé õàãàðàõ
Äóãóé õàãàðàõ íü ÿìàãò õ¿íäðýë ó÷ðóóëäàã. Ãýõäýý
èõ õóðäòàé ÿâæ áàéõ ¿åä äóãóé õàãàðâàë ìàø àþóëòàé.
• Äóãóéíû áàéäàë åðäèéí áèø áîëìîãö òýð äàðóé
æîëîîãîî õî¸ð ãàðààãàà ñàéòàð áàðüæ ÿâàõ íü
àâòîìàøèíûã àþóëã¿é æîëîîäîõ çàéëøã¿é
øààðäëàãà ãýäãèéã ñàíàæ áàéõ.
• Õ¿ðäýý íýã ãàðààðàà áàðüæ ÿâàõ íü çîð÷èã÷äîä
æîëîîäëîãûí óð ÷àäâàðûã ¿ç¿¿ëæ áóé õýðýã îãò
áèø.
• Ãàçíààñ õºëºº àâ÷ àâòîìàøèíûõàà õóðäûã ààæìààð
ñààðóóëàõ. Òîðìîçûã îãöîì ãèøãýõã¿é áàéõ.
¯íýõýýð àþóëòàé áºãººä ò¿ðãýí çîãñîõ çàéëøã¿é
øààðäëàãàòàé ¿åä ë òîðìîçûã îãöîì ãèøãýíý ¿¿
ãýõýýñ òóðøëàãàòàé æîëîî÷ íàð òîðìîçûã îãöîì
ãèøãýäýãã¿é.
• Àâòîìàøèíû õóðäûã öàãò 40 êì õ¿ðòýë áàãàñãàæ
áàéæ äàðàà íü çàìûí õàæóó óðóó àþóëã¿é ãàçàðò
ãàðãàõ õýðýãòýé áºãººä ýíý íü çàì äýýðýý çîãñîõîîñ
àþóë áàãàòàé áàéäàã. Ãîëäóó äàâàà þì óó ºãñ¿¿ð
ãàçðààñ áóóæ ÿâàõ ¿åä áóþó òàíû àðûí ìàøèí
òàíûã õàðàõã¿é áàéãàà òîõèîëäîëä ýíý íü ÷óõàë þì.
Òîðìîçûã 纺ëíººð, áîëãîîìæòîé ãèøãýæ áàéæ
ìàøèíûã çîãñîîõ. Àþóëã¿é áàéõ íü òàíû öàãèéí
õóâààðü áóþó áóñàä ÿìàð ÷ ÿàðàëòàé àæëààñ èë¿¿
÷óõàë ãýäãèéã ÿìàãò ñàíàæ áàéõ õýðýãòýé.
• Õàæóóãààð ìàøèí îéðõîí ºíãºð÷ áàéõàä äóãóéãàà
ñîëèõ íü ìàø àþóëòàé.
16

17. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
• Õóóëüä çààñíààð òàíä áàéõ ¸ñòîé àíõààðëûí
ãóðâàëæèí òýìäãèéã àâòîìàøèíûõàà àðä 5 ìåòðèéí
çàéíä òàâèõ.
• ¯äýø îðîé áîëîí ¿çýãäýõ îð÷èí õÿçãààðëàãäñàí
¿åä àêêóìóëÿòîðûíõàà öýíýãèéã õýìíýõ ãýæ ãýðëýý
àñààõã¿é áàéõ íü áóñàä æîëîî÷ íàð òàíûã îëæ
õàðàõã¿é áàéõ àþóëòàé.
• Àâòîìàøèíûõàà óðä õîéíî íü õýí íýãýí çîð÷èã÷èéã
çîãñîîõã¿é áàéõ. Ýñ òýãâýýñ àâòîìàøèí õºäëºõ ¿åä
áóñäàä àþóë ó÷ðóóëæ áîëçîøã¿é.
• Ãàð òîðìîçîî òàòàæ óðóó ãàçàð çîãñîæ áàéâàë
óõàðäàã àðààíäàà, ºãñ¿¿ð ãàçàð áàéâàë íýãä¿ãýýð
àðààíäàà õèéõ.
• Äîìêðàòààð àâòîìàøèíàà ºðãºõèéí ºìíº óðóó
áàéãàà òàëûíõàà äóãóéíû äîð òóëãóóð áóþó ÷óëóó
òàâèõ. Ìîäîîð òóëãóóð õèéæ àâàõàä èõ çàðäàë
øààðäàãäàõã¿é.
غíèéí æîëîîäëîãî
Õ¿íèé àìèíä õ¿ðýõ îñîë àâààð ãàðàõ ìàãàäëàë
øºíèéí ¿åä ºäðèéíõººñ ãóðàâ äàõèí èë¿¿ áàéäàã.
Ó÷èð íü æîëîî÷èéí ÿìàð íýãýí ¿éëäýë õèéõ ÷àäàâõèéí
90 õóâü íü ¿çýãäýõ îð÷íîîñ øàëòãààëäàã áà øºíèéí
öàãò ¿çýãäýõ îð÷èí ìàø èõýýð áàãàññàí áàéäàã.
• Àâòîìàøèíûã øºíº æîëîîäîõäîî óðüä÷èëàí
áýëòãýëýý õàíãàõ. Ãýðýë øèëí¿¿äèéã äîòíî
ãàäíàã¿é ñàéòàð àð÷èæ öýâýðëýíý. Øèë àð÷èõ
òóñãàé çîðèóëàëòûí øèíãýí áàéâàë ñàéí.
• Ãýðëèéí òóñãàëûã òîõèðóóëàõ. Òóñãàë òîõèðîîã¿é
17

18. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
ãýðýë íü áóñàä æîëîî÷èéí í¿äýíä õóðöààð òóñ÷
áîëçîøã¿é áºãººä òàíû çàìûã ìóó ãýðýëò¿¿ëíý.
• Õýðýâ òà ººäººñ ÿâàà àâòîìàøèíû õóðö ãýðýëä
ãÿëáàí, ¿çýãäýõ îð÷èí ýðñ áóóðâàë òà ººðèéí
ãýðëèéã ò¿ð óíòðààõ íü äýýð. Èíãýñíýýð òà õóðö
ãýðýëä îðñîí òýð àãøèíä óðäàà áàéãàà ç¿éëèéã
èë¿¿ õàðàõ áà áóñàä æîëîî÷ íàðò òàíûã õàðàõ
áîëîìæ íýìýãäýíý. Áóñäàä õàðàãäàõ íü òàíû áóñäûã
õàðàõààñ äóòóóã¿é ÷óõàë.
• Õóðäàà áàãàñãàæ ºìíºõ çàéãàà èõýñãýõ. غíº
áóñàä àâòîìàøèíû õóðä áîëîí çàéã òîãòîîõîä èë¿¿
õ¿íäðýëòýé áàéäàã.
• Àâòîìàøèíûõàà õóðäûã ãýðëèéíõýý òóñãàëûí õýì
õýìæýý, îð÷èíä òîõèðóóëæ ÿâàõ. Ãýðëèéíõýý òóñàæ
áóé îð÷èíä òà çîãñîõ ÷àäâàðòàé áàéõ ¸ñòîé. Ãýðýë
òóñààã¿é õàðàãäàõã¿é áàéãàà îð÷èíä îñîëä îðîõ
àþóëòàé.
• ªºð àâòîìàøèíû àðä ÿâàà òîõèîëäîëä óðäàõ
æîëîî÷èéí í¿äèéã òîëèíä íü ãÿëáóóëàõã¿éí
òóëä îéðûí ãýðýëòýé ÿâàõ. Õýðýâ òàíû àðä ÿâàà
àâòîìàøèí õîëûí ãýðëýý øèëæ¿¿ëýõã¿é áàéâàë
õóðäàà áàãàñãàæ, øààðäëàãàòàé òîõèîëäîëä çîãñîõ.
Èíãýõäýý õóðö ãýðëèéí ãÿëáààíä îðîõã¿éí òóëä
çàìûíõàà áàðóóí òàëûí çàõûã õàðæ ò¿¿íèéã
áàðèìæàà áîëãîí ÿâàõ.
Íàð øèíãýìýãö õàðàíõóé ¿åèéí æîëîîäïîãûí
ãîðèìûã ñàõèæ ýõýë. Õóðö ãýðëèéí ãÿëáààíä îðîõ íü
æîëîîäëîãûí õàìãèéí õýö¿¿ ¿åèéí íýã áàéäàã. Ó÷èð
íü õàðàíõóé áîëîõûí õýðýýð òàíû í¿ä ýíýõ¿¿ õàðàíõóé
îð÷èíä ààæìààð äàñàæ ýõýëñýí áàéäàã.
18

19. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
Àâòîìàøèí ãàëä àâòàõ
• ßâæ áàéãàà áîë õºäºëãººíºº òýð äàðóé çîãñîîíî.
Îãöîì òîðìîçëîõäîî õîéíîîñ ÿâæ áóé àâòîìàøèí
òàíû àðààñ ìºðãºõã¿é áàéõûã àíõààðàõ. Õºäºëã¿¿ðýý
òýð äàðóé óíòðààõ. Àêêóìóëÿòîðîî ñàëãàõ
• Àâòîìàøèíààñàà ò¿ðãýí ãàð÷ áóñäûã ÿàðàëòàé
áóóëãà. Á¿ãä àâòîìàøèíààñàà çàéòàé áàéðëàõ. Ãàë
àâòîìàøèíû ò¿ëøíèé áàê, ñàâàíä îéð áºãººä òýñðýõ
àþóëòàé áàéâàë ãàë óíòðààãóóð òàíä îéðõîí áàéâ÷
ãàëûã óíòðààõ ãýæ îðîëäîõã¿é áàéõ.
• Àâîìàøèí äîòîð õ¿í ¿ëäâýë ò¿¿íèéã òýð äàðóé
ãàðãàõ àðãà õýìæýý àâàõ. Õýðýâ àëü íýã õ¿íèéã
àâòîìàøèíààñ ãàðãàõ áîëîëöîîã¿é áîë ãàëûí óòàà
àâòîìàøèí äîòîð îðîõîîñ ñýðýìæèëæ öîíõíóóäàà
õààæ òýð äàðóé ãàë óíòðààãóóðààð ãàëûã çîãñîîõ
îðîëäëîãî õèé.
• Ãàëûã ò¿ðãýí óíòðààõûí òóëä óíòðààãóóðûã ÿìàãò
ãàëûí äîîä õýñýã ð¿¿ ÷èãë¿¿ëæ ø¿ðøèõ.
• Àâòîìàøèí ãàëä àâòàõ á¿õ òîõèîëäîëä õàìãèéí
ò¿ð¿¿íä áîäîõ ç¿éë áîë çîð÷èã÷äûí àþóëã¿é áàéäàë
þì. ßìàð ÷ àâòîìàøèíûã ñîëüæ áîëîõ áºãººä õ¿íèé
àìèéã ¿ã¿é áèëýý. Àëü áîëîõ àþóëã¿é áàéõ àðãà
çàìûã ò¿ðãýí ñîíãîí øèéäýæ, ÿàðàëòàé àðãà õýìæýý
àâàõ.
19

20. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
Òîðìîç àæèëëàãààã¿é áîëîõ
òîõèîëäîë
• Áîëîìæòîé áîë õàìãèéí áàãà ñààä áýðõøýýëòýé
ãàçàð ðóó àâòîìàøèíàà ÷èãë¿¿ë.
• Àâòîìàøèíû õóðäûã õºäºëã¿¿ðèéí òóñëàìæòàéãààð
ñààðóóëàõûí òóëä õ¿íä àðààíäàà õèéõ. Õóðä
õàíãàëòòàé áóóðìàãö àðààãàà ñàëãàæ ãàð òîðìîçîî
àâòîìàøèí çîãñòîë ààæìààð òàòàõ.Ãàð òîðìîç ìºí
àæèëëàõã¿é áîë àâòîìàøèíàà 纺ëºí õºðñòýé,
ºãñ¿¿ð ãàçàð ðóó ÷èãë¿¿ëýõ, ¿ã¿é áîë ºíäºð ºâñòýé
þì óó íàì áóðãàñ ìîäòîé ãàçàð ðóó æîëîîäîõ.
• Òîðìîç íü àæèëëàãààã¿é áîëñîí àâòîìàøèíûã á¿¿
æîëîîä, á¿ð çàñâàðûí ãàçàð àâàà÷èõ çîðèëãîîð ÷
á¿¿ áàðü.
• Òîðìîçíû øèíãýíèé ò¿âøèíã ºäºð á¿ð øàëãàæ
áàéõ. Õî¸ð æèë òóòàì øèíãýíèéã ñîëüæ áàé, æèë
á¿ð ñîëèâîë á¿ð ñàéí.
• Àÿëàëä ÿâàõ á¿ðäýý òîðìîçíû íàêëàä, ãàð òîðìîçûã
óðüä÷èëàí øàëãàæ áàé.
• Äóãóéíû õýýã øàëãàæ áàé. Õýýíèé çóçààí íü 1.6
ìì-ýýñ íèìãýí áîëñîí áàéâàë äóãóéã ñîëèõ öàã
áîëñîí áàéíà ãýæ îéëãîîðîé. ßìàãò íýð á¿õèé áóþó
øàëãàðñàí äóãóé àâàõûã ýðìýëçýõ.
Áàðòààò çàìûí çîëîîäëîãî
պ人 ãàçàð ÿâàõäàà “àþóëààñ ñýðãèéëýõ íü àþóëûã
àðèëãàõààñ ÿìàãò äýýð” ãýäýã ¿ãèéã ñàíàæ áàéõ
õýðýãòýé.
20

21. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
Ìàø ÷óõàë íýãýí ç¿éë áîë ãîë óñ, íàìàãòàé ãàçàð
ãàòëàõ, ýëñ, öàñ áà õàëüòàðãààòàé ¿åä ººä ºãñºõ,
óðóóäàõ, òîì õàä ÷óëóóòàé ãàçàð æîëîîäîõ áîëîí
ººðòºº èòãýëã¿é áàéãàà ¿åä ÿìàãò àâòîìàøèíààñàà
áóóæ ººðèéí áèåýð çàìàà øàëãàæ áàéõ õýðýãòýé þì.
Òóóëàõ çàìûã ººðºº øàëãàæ ¿çýõýä, òà íýã èõ öàã
àëäàõã¿é áºãººä õýðýâ èíãýõã¿é áóþó çàëõóóðâàë òà
“ñóóæ” ìàãàäã¿é, òýãâýë äîð õàÿæ íýã öàã áóþó ò¿¿íýýñ
óäààí, á¿ð õýäýí õîíîãîîð ÷ ñààòàæ áîëíî.
Òóóëàõ çàì òàíü õ¿íäðýëòýé ñàíàãäâàë òîäîðõîé
õóãàöàà àëäñàí ÷ áýðõøýýëèéã òîéð÷ ãàðâàë äýýð.
ÀÞÓËÃ¯É ÁÀÉÄÀË - ýíý áîë òàíû ýðõýì ¿¿ðýã.
Ýíý íü Òà ÁÀÐÒÀÀÒ ÇÀÌÛÍ ÓÐÀËÄÀÀÍÄ îðîëöîæ,
áóñäàä æîëîîäëîãûí óð ÷àäâàðàà ¿ç¿¿ëæ áóé õýðýã
îãòõîí ÷ áèø.
Òà àâòîìàøèíäàà äîîðõè ç¿éëñèéã àâ÷ ÿâæ áàéõûã
äàõèí çºâëºå:
1. 3-5 òîííûí äààöûí 4-6 ìåòð òðîñ,
2. 2 ø. õ¿ðç, äîð õàÿæ 1 (ºâëèéí öàãò ºðãºí õóòãóóðòàé
õ¿ðç),
3. Äîìêðàò, ìåõàíèê íü ãèäðàâëèêààñ äýýð (ºíäºð
ºðãºõ äîìêðàò áîë ñàéí),
4. Ñ¿õ, ãàð õºðºº,
5. Óñíû ãóòàë (ºâëèéí öàãò ýñãèé ãóòàë),
6. 2õýð÷èì ìîä, áàíç (4-5 ìì çóçààí, 1-1.5 ìåòðóðò,
ýíý íü àëèâàà ãàçàð “ñóóõàä” õýðýãòýé áºãººä ºâºë
óäààí “ñóóõàä” ò¿ëýý áîëæ ºãíº),
7. Äóãóéíû ãèíæ, õîñ áóþó 2 õîñ áîë ñàéí.
Äýýð äóðäñàí áýðõøýýëòýé çàìä óäààí áºãººä æèãä
õóðäòàé ÿâàõ õýðýãòýé.
21

22. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
Áîðîî áà íîéòîí õàëüòèðãààòàé çàì
• Íîéòîí çàì äýýð õóðäàà òîõèðóóëæ ÿâàõ.
• Íîéòîí çàì äýýð òîðìîçíû çàì óðò áàéäàã.
• Øàðâàæ ãóëãàõã¿éí òóëä óñ øàâðûã òîéð÷ ãàðàõ.
• Áóñàä æîëîî÷ íàðò ñàéí ¿çýãäýõèéí òóëä ãýðëýý
àñààæ ÿâàõ.
• Íîéòîí áóþó øàâàðòàé çàì äýýð ìîñòîî çàëãàæ
ÿâàõ.
¯ðãýëæ ìîñòîî (4WD) çàëãàæ ÿâ. Áîëîìæòîé
òîõèîëäîëä óñ òîãòñîí ãàçðûã òîéð÷ ãàð÷ áàé, ó÷èð
íü ò¿¿íèé õýð ã¿íçãèé íü, õàä ÷óëóó áîëîí áóñàä ñààä
òîòãîðòîé ãýäýã íü ìýäýãäýõã¿é. Øàâàðòàé áºãººä
òîì òýðýãíèé äóãóé îðñîí ã¿íçãèé çàìòàé áàéâàë
àâòîìàøèíààñàà áóóæ ººðºº øàëãàõ õýðýãòýé. Á¿¿
çàëõóóð - ¿ã¿é áîë äàðàà íü èõ öàã õ¿÷ øààðäàæ ìýäíý.
Ãàçðûí ãàäàðãóó íü øàâàðòàé áîëîâ÷ ¸ðîîë íü õàòóó,
ýñâýë ÷óëóóðõàã áàéâàë ÿâæ áîëíî.
Ìîñòîî çàëãàí õ¿íä àðààíäàà õèé. Æèãä õóðäààð ÿâ,
õýðýâ äóãóé õèé ýðãýâýë çîãñîîä óõàð. ªºð çàì ñîíãî,
ç¿ëýã íîãîîòîé ãàçðààð ÿâ, ýñâýë ºíäºðëºã ãàçðààð òîéð÷
ÿâ. Óñ íàì ãàçàð óðóó ë óðñàíà ø¿¿ äýý. Àâòîìàøèí
“ýëãýýðýý” ñóóâàë - äîìêðàòààð ºðãºæ äóãóéí äîîðîî
ìîä, ÷óëóó ã. ì. ç¿éë õèé. Çàìûí øàâàðòàé õýñýã íü
íýã èõ óðò áèø áîë èë¿¿ õóðäòàéãààð òóóëàõûã îðîëä,
ãýõäýý óðüä÷èëàí õàä ÷óëóó, áóñàä ñààä òîòãîð áàéãàà
ýñýõèéã øàëãà. Õýðýâ íàìàãòàé ãàçàð òààðàëäâàë
äóãóéíûõàà õèéí äàðàëòûã 0.5 àòì. áîëòîë áóóëãàæ
íýã ¿çýæ áîëíî, ãýõäýý ýíý íü àøèã òóñ áîëîõã¿é áîë
äóãóéãàà äàõèí õèéëæ, áàéõ ¸ñòîé ò¿âøèíä íü õ¿ðãý.
22

23. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
Ãîë óñ, íàìàã òóóëàõ
“Óñûã ìýäýõã¿é áîë á¿¿ îéðò” ãýäýã ¿ã áàéäàã.
Èéìä ãîë ãàòëàõûí ºìíº íóòãèéí õ¿ì¿¿ñýýñ àñóó.
Îéð õàâüä õ¿íã¿é áàéâàë ººðºº ãîëîî òóóëæ øàëãà.
Íýã ìåòðèéí óðò ìîä àøèãëà. Õàìãèéí ã¿íçãèé ãàçðûã
ìîäîí äýýðýý òýìäýãëý.
Õýðýâ óñíû ã¿í íü òàíû àâòîìàøèíû àãààð
ø¿¿ã÷èéí õîîëîéíîîñ äàâàõààð áºãººä àâòîìàøèí òàíü
àãààð ø¿¿ã÷èéí ÿíäàíã¿é áîë ãîëûã òóóëæ áîëîõã¿é.
Óñàíä òîì ÷óëóó, í¿õ, áóñàä ñààä òîòãîð áàéãàà ýñýõèéã
øàëãà. Îðîñ àâòîìàøèíòàé áîë ñýíñíèéõýý ðåìåíèéã
òàéë. Çàðèì àâòîìàøèí íýã ë ðåìåíüòýé áàéäàã áà òèéì
áîë òàéëæ áîëîõã¿é. Óñ ò¿ëõýõ WD-40 òºðëèéí øèíãýí,
ø¿ðø¿¿ð áàéâàë ò¿¿íèéã õºäºëã¿¿ðèéíõýý ýä àíãèéã
õóóðàé áàéëãàõûí òóëä ø¿ðø, ÿëàíãóÿà öàõèëãààíû
óòàñ, õîëáîëòóóäûã. Ìîñòíû õ¿íäð¿¿ëýã÷èéã õèéæ
äèôôåðåíöèàë ò¿ãæèã÷ áàéâàë ò¿¿íèéãýý çàëãàæ, õ¿íä
àðààãààð 纺ëºí áºãººä æèãä õóðäààð óñíû óðñãàëûí
äàãóó òóóë. Ãîëîî ãàòàëìàãö àâòîìàøèíàà çîãñîîæ, ýä
àíãèíààñ íü óñ ãîîæèæ äóóñàõûã ò¿ð õ¿ëýýñýí äýýð.
Öààø ÿâàõäàà òîðìîç äýýðýý 纺ëºí ãèøãýæ äèñê,
íàêëàäêàà õàòàà.
Òîì ÷óëóó, õàä àñãà, õàéðãàòàé çàì
Òîì õàä, àñãà ÷óëóó íü óäààí ¿ðãýëæèëäýãã¿é ÷
õàìãèéí àþóëòàé áàéäàã. Àâòîìàøèíûõàà äîîä çàéã
(àâòîìàøèíû ºíäºð) ìýäýæ ìýäýð÷ áàéõ õýðýãòýé,
ººðººð õýëâýë àâòîìàøèíû õàìãèéí äîîä ò¿âøèíä
áóé ýä àíãè, ÿëàíãóÿà êàñòåðûí ò¿âøèí. ̺í ë
àâòîìàøèíààñàà áóóæ òóóëàõ çàìàà ººðºº øàëãàõ
áîëíî. Áîëîìæòîé áîë òîì ÷óëóóã çàìààñàà çàéëóóëàõ
23

24. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
õýðýãòýé. Ìàø 纺ëºí óäààí ÿâ. Õýí íýãíýýð ãàäíààñ
õàðóóëæ áàéâàë ñàéí. Çàì íîéòîí õàëòèðãààòàé áàéâàë
èë¿¿ èõ àíõààðàëòàé ÿâàõ. Õàéðãààð ÿâæ áàéâàë
àâòîìàøèí õîîðîíäûí çàéã ñàéí áàðüæ ÿâ.
Ýëñ, öàñ
Ýëñ, öàñààð ÿâàõàä áàðèìòëàõ ãîë çàð÷ìóóä èæèë
òºñòýé. Áýðõøýýë èõòýé çàì áàéâàë óðüäàà𠺺𺺠áóóæ
øàëãà. Áîëæ ºãâºë íýã æèãä õóðäààð ÿâàõ.
Äóãóé õèé ýðãýæ ýõýëáýë çîãñîîä óõàð. Íýãä¿ãýýð
àðàà íü äóãóéíä èõ õ¿÷ äàìæóóëäàã òóë äóãóé õèé
ýðãýõèéã èõýñãýæ ìýäíý. Õ¿íäð¿¿ëýã÷äýý õèéñýí áîë
2-äóãààð àðààíààñ õºäëºæ áîëíî. Ýíý íü äóãóé õèé
ýðãýõýýñ ñýðãèéëíý. ªíäºðëºã ãàçðûã ñîíãîæ ¿ç, òýíä
ýëñ öàñíû çóçààí áàãà áàéäàã. Äýýð çºâëºñºí ìîäîí
áàíç õýðýã áîëíî. Çîîãäâîë õ¿ðç õýðýã áîëíî.
Öàñ, ìºñ, øàâàðòàé õàëòèðãàà, ãóëãààòàé çàìä
äóãóéíû ãèíæ èõ õýðýã áîëíî. Ýäãýýð çàìûã òóóëàõûí
ºìíº äóãóéíäàà ãèíæýý ç¿é ¸ñîîð íü õèé. 1-5 ìåòð
ÿâààä ãèíæýý ÷àíãàë. Ãèíæòýéãýý õîë ÿâàõ íü äóãóéíä
õàëòàé ãýäãèéã ñàíàæ áàéõ.
Ãèíæòýé ÿâàõ ¿åä àâòîìàøèíû äýðãýä õ¿í á¿¿
áàéëãà, ãèíæ òàñàðâàë àþóëòàé. Õàòóó õó÷èëòòàé çàì
äýýð öàñ ìºñ ¿ã¿é áîë ãèíæòýéãýý á¿¿ ÿâ, ýíý íü äóãóé
áîëîí àâòîìàøèíû òýíõëýãò ìóó.
ªðãºí äóãóé íàìàãòàé, ã¿íçãèé øàâàðòàé áîëîí
ýëñòýé ãàçàðò ñàéí áîë íàðèéí äóãóé íü öàñ áîëîí ã¿í
áèø øàâàðò ñàéí áàéäàã. ÿíçãèé øàâàð ýëñýíä ÿâààã¿é
áóñàä òîõèîëäîëä ºðãºí äóãóé íü øàðâàæ ãóëñàõ
àþóëòàé ãýäãèéã ñàíàæ õóðäàí ÿâàõ, ýðãýõ, ÷èãëýëýý
ººð÷ëºõ ¿åä ìàø áîëãîîìæòîé áàéõ õýðýãòýé.
24

25. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
25

26. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
ËÅÁ¨ÄÊÀ: (Õýðâýý òàíû àâòîìàøèí ëåá¸äêà-
ººðºº ÷èðýõ òðîñ á¿õèé òºõººðºìæòýé áîë õýðõýí
õýðýãëýõ âý?)
Ãàçðûí áàðèìæàà
• Ãàçðûí çóðàã,
• GPS** (ÿâñàí çàìàà òîãòîîõ, áàðèìæààëàõ
òºõººðºìæ), ¿ã¿é áîë êîìïàñ,
• Õîëáîîíû òºõººðºìæ - öóâààíû ýõýíä áîëîí ýöýñò
ÿâàà ìàøèí òóñ á¿ðò)
• Ñàíñðûí õîëáîî
• Àâòîìàøèíäàà ãýðëèéí ÷èéäýí.
• Õààíà ÿâàà áîëîí ñîíãîñîí çàìäàà ýðãýëçýýòýé
áàéãàà áîë íóòãèéí õ¿ì¿¿ñýýð çàì çààëãàæ ÿâàõ.
Òàéëáàð:
*Äóóñàõ õóãàöààã áàéíãà øàëãàæ áàéõ
**Íýìýëò øèíý öýíýãèéí õàìò
***Æîëîî÷ áîëîí òàéëáàðëàã÷ íàðò æèëä íýã óäàà ãàë
óíòðààãóóðûã àøèãëàõ òàëààð çààâàð÷èëãàà ºã÷ áàéõûã àÿëàë
æóóë÷ëàëûí êîìïàíèóäàä çºâëºæ áàéíà.
Èéíõ¿¿ çààâàð÷ëàãà ºãºõ人 îéð áàéäàã “Ãàë ñºíººã÷” ìýðãýæëèéí
õ¿ì¿¿ñèéã óðüæ îðîëöóóëàõ íü ç¿éòýé. (Èíãýõ íü öàã, çàðäàë õýìíýíý).
Àÿëàë æóóë÷ëàëûí çºâëºìæ
1. Àÿëàëä ãàðàõûí ºìíº áóþó àëü áîëîìæòîé ¿åä
ò¿ëøíèé ñàâàà ä¿¿ðãýæ áàéõ.
2. Òóóëàõ çàìûí óðò áîëîí ò¿ëøíèé õýðýãëýýã
26

27. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
(èäýëòèéã) áîäîëöîí íýìýëò ò¿ëøòýé êàíèñòð àâ÷
ÿâàõ.
3. Áàéíãà àâ÷ ÿâæ áàéõ ç¿éëñ:
• Àíõíû òóñëàìæèéí õýðýãñýë*, áàãàæ, äóãóé
çàñàõ, íºõºõ õýðýãñýë,
• Ãàë óíòðààãóóð* (ºìíº õýðýãëýæ áàéãààã¿éã)***,
àíõààðëûí ãóðâàëæèí òýìäýã,
• ×óõàë ñýëáýã ýä àíãè, ýðýã øóðãà, ìóôò, ã. ì.,
ãàð ÷èéäýí** çýðãèéí íººöòýé áàéõ,
• Òºìºð óòàñ, Òðîñ,
• Öàõèëãààíû îðîîìîã ëåíò,
• Óíäíû óñ*, Õ¿ðç,
• Õºäºëã¿¿ðèéí òîñ, òîðìîçíû áîëîí ãèäðî
øèíãýí,
• Õýðýâ îðîñûí àâòîìàøèí áîë 1 ø ïèðäà äèñê
õýðýãòýé.
• Àÿëëûí çàì - ìàðøðóò, øààðäàãäàõ õóãàöàà,
Õîîëëîõ ãàçàð, öàã õóãàöàà, ªäðèéí àÿëëûí
ã¿éöýòãýë,
• Æîëîî÷èéí íîéð õ¿ðýõýýñ ñýðýìæïýõ çîðèëãîîð
ÿðèõààñ áóñàä ¿åä æîëîî÷òîé áèòãèé èõ ÿðü,
• Æîëîî÷òîé õàìò íýãýí ñýäâýýð èíýýëäýõ òîõèîëäîëä
çîð÷èã÷èääîî þóíû òóõàé õººðºëäºæ áàéãààãàà
õýëæ ºãºõ íü çîõèñòîé. Èíãýõã¿é áîë çîð÷èã÷èä
òàíü ýâã¿é áàéäàëä îðæ áîëíî.
• Çîð÷èã÷äûíõîî òàâ òóõûã áîäîæ ìàøèí äîòðîî
òàìõè òàòàõã¿é áàéõ, ìºí ÿðüæ áàéõäàà áîõü
çàæëàõã¿é áàéõ Æîëîî÷ íàð ñàéí õîîëëîæ,
ñîãòóóðóóëàõ óíäàà õýðýãëýõã¿é áàéõ ¸ñòîé áà îðîé
ýðò àìàð÷ áàéõ õýðýãòýé.
27

28. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
Æîëîî÷ ÷ ìºí òàíàé ãðóïïûí
ãèø¿¿í ìºí.
• Æóóë÷èäòàé õàðèëöààòàé áàéõ,
• Æóóë÷äàä æîëîî÷îî òàíèëöóóëæ áàéõ,
• Õýëíèé ìýäëýã õàðèëöààíä ñààä áîëîõ ó÷èðã¿é,
• Æóóë÷äûí òºðºëõ õýëíýýñ õýäýí ¿ã ìýääýã áàéâàë
äóëààí óóð
• àìüñãàë á¿ðä¿¿ëýõýä èõ òóñòàé,
• Àâòîìàøèíä ¿éë÷èëãýý õèéõ çîãñîëò, ãýðýë çóðàã
àâàõ çîãñîëòóóäûã çºâ òîîöîõ,
• Àþóëã¿é áàéäàë íü öàã õóãàöààíû àñóóäëààñ ÷óõàë,
• Õàìò áàéæ äîð õàÿæ íýã àâòîìàøèíûã õàðààíäàà
áàéëãàæ ÿâàõ,
• Öóâààíû ýõýíä ÿâàõ àâòîìàøèíàà ºäºðò õýäýí óäàà
ýýëæëýí ñîëüæ áàé. Èíãýñíýýð á¿õ ¿éë÷ë¿¿ëýã÷èä
òàíü ¿å ¿å óðä ãàð÷ òîîñã¿é çàìààð þì õàðæ ÿâàõ
áîëîìæòîé áàéíà.
• Çàðèì àâòîìàøèí èë¿¿ òîõèëîã áîë çîð÷èã÷äûã
ýýëæëýí ñóóëãàæ áàéâàë çîõèëòîé.
• Öóâààíû ýõýíä ÿâàà àâòîìàøèí õºäºëãººíºº
óäààøðóóëàõ òîõèîëäîëä áóñàä àâòîìàøèí
ìºí àäèë óäààøèðíà. Öàã õóãàöààíû áîëîìæ
áàéâàë çàìäàà 15-20 ìèíóòûí çîãñîëò õèéæ,
¿éë÷ë¿¿ëýã÷äèéíõýý ÷èëýýã ãàðãàæ áàéâàë ñàéí.
¯éë÷ë¿¿ëýã÷äýý òîîñîîð àìüñãàëóóëàõã¿éí òóëä
àâòîìàøèí õîîðîíäûí çàéã áàðüæ ÿâàõàà ñàíàæ
áàéõ.
Àâòîìàøèíäàà à÷àà òýýø à÷èõ
28

29. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
1. Õºòº÷ òàéëáàðëàã÷ àâòîìàøèíä à÷àà òýýø à÷èõ
ÿâöûã õàðæ áàéõ,
2. À÷àà à÷èõäàà îñëûí ¿åä õýðýãëýõ õýðýãñýë áîëîí
àíõàí øàòíû
òóñëàìæèéí ýä ç¿éëýý ìàøèí ò¿ñ á¿ðèéí õîéíî,
à÷ààíû äîð áèø, îéð äºò, ÿàðàëòàé àâàõàä õÿëáàð
ãàçàð àâ÷ ÿâàõ.
3. Õ¿íñíèé àëèâàà ç¿éëèéã à÷èõäàà ¿éë÷ë¿¿ëýã÷äèéí
à÷àà òýýøèí äýýð áàéðëóóëàõã¿é áàéõ.
4. ¯éë÷ë¿¿ëýã÷äèéí à÷àà òýýøèíä õÿìãàòàé õàíäàæ,
ýðãýí òîéðîí òàðààæ òàâèõã¿é áàéõ.
5. À÷àà òýýøèéã ñýãñðýãäýýä óðàãøàà ãóëñààä
áàéõã¿éãýýð ñàéí áýõëýõ,
6. Ñàâëàãäñàí õîîë óíä ìàøèíóóäàä çºâ òàðààãäñàí
ýñýõèéã øàëãàõ,
7. Õîîëíû áîëîí ãàë òîãîîíû á¿õ òîíîã õýðýãëýë íýã
ìàøèíä áàéõ ¸ñòîé.
8. ¯äèéí õîîëûã õèéæ áýëä ýõ õýð ýãò ýé áîë
øààðäëàãàòàé òîíîã õýðýãëýë, ñàâ ñóóëãà à÷àà
òýýøíèé äýýð, ãàð õ¿ðýõýä õÿëáàð ãàçàð áàéðëóóëíà.
29

30. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
Îñëîîñ ñýðýìæëýõ æîëîîäëîãî
Àëèâàà àþóë îñëîîñ óðüä÷èëàí çàéëñõèéõ,
ñîíîð ñýðýìæòýéãýýð õºäºë㺺íä îðîëöîõûã îñëîîñ
ñýðýìæëýõ æîëîîäëîãî ãýíý. Èéì æîëîîäëîãîíä
äàäëàãàæèõûí òóëä þóíû ºìíº îñîë àâààð æîëîî÷èéí
òóðøëàãààñ ¿ë õàìààðàí òîõèîëäîæ áîëîõûã îéëãîõ
õýðýãòýé. Îñëûí øàëòãààí íü õºäºë㺺íä îðîëöîæ
áóé áóñàä ýòãýýä, çàì äýýðõ àí àìüòàí, í¿õ, áóñàä ñààä
òîòãîð, àâòîìàøèíû ìåõàíèê øàëòãààí çýðýã áàéæ
áîëîõ þì. Ãýõäýý ìàø èõ àíõààðàë, ñîíîð ñýðýìæòýé
ÿâñíààð ýäãýýðèéí èõýíõýýñ çàéëñõèéæ áîëíî. Îñîë
ãàðàõûã óðüä÷èëàí òîîöîîëîõîä õàìãèéí õýö¿¿
øàëòãààíóóäûí íýã íü õºäºë㺺íä îðîëöîæ áóé áóñàä
æîëîî÷ áàéäàã. ªºðººð õýëáýë, òà àâòîìàøèíàà õè÷íýýí
ñàéí ìýäýð÷ “ãàðòàà áàéëãàæ” ÷àäíà ãýäýã íü òàíûã
àþóë ãàðãàõã¿é ãýñýí îéëãîëò áèø þì. Àëèâàà íºõöºë
áàéäëûã óðüä÷èëàí õàðæ, ìýäýð÷ çîõèñòîé õàðèó
¿éëäýë õèéõýýñ íààíà îñîëä îðîõã¿é ãýñýí áàòàëãàà
áàéõã¿é.
• Àð òàëûã õàðàõ áîëîí õàæóó òàëûí òîëüíóóäûã
òîõèðóóëæ ýðãýí òîéðîí áàéãàà áóñàä õºäºë㺺íä
îðîëöîã÷äûã ìýäýæ áàéõ.
• Óðä ÿâàà àâòîìàøèíààñ õàíãàëòòàé çàé áàðüæ ÿâàõ.
Òîîñ øîðîî òàíû ¿çýãäýõ îð÷èíã áàãàñãàæ, çàðèì
òîõèîëäîëä óðä ÿâàà àâòîìàøèíûã ÷ õàðàãäàõã¿é
áîëãîæ ìýäíý. Õýðýâ òýðýýð îãöîì òîðìîçëîõ þì
óó äóãóé íü õàãàðàõ òîõèîëäîëä òà àðààñ íü îðæ
îñîë ãàðãàæ áîëçîøã¿é. Ò¿¿í÷ëýí òàíû àâòîìàøèí
àãààðæóóëàã÷ààð òîíîãëîãäîîã¿é áîë òà áîëîí òàíû
çîð÷èã÷èä òîîñîîð àìüñãàëàõ áîëíî.
30

31. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
• ªìíºõ çàì õàðàãäàõã¿é áîëæ ìýäýõ ýðãýëòýí äýýð
áóþó ºãñ¿¿ð ãàçàð õóðäàà ÿìàãò áóóðóóëæ áàéõ.
• Áàðòààò çàìûí óðàëäààíä îðîëöîæ áàéãàà ìýò
áóñàäòàé óðàëäàæ áîëîõã¿é. Öóâààãààð ÿâæ áàéãàà
áîë äóãààðàà áàðèìòàë.
• Óðä õîéíî ÿâàõàà ýýëæèëæ áàéâàë áóñàä æóóë÷èä
áàéíãà òàíû õîéíîîñ òîîñîíä ÿâàõã¿é. Öóâààãààð
ÿâàõ òîõèîëäîëä óðä íü õàìãèéí òóðøëàãàòàé
æîëîî÷ ÿâæ ýýëæ äóãààðûã òîãòîîõ, õýçýý õààíà
øàòàõóóí àâàõ, çîãñîõ çýðãèéã çîõèöóóëæ áàéõ
õýðýãòýé.
• Òà ººðèéí á¿ðýí çîãñîëòûí çàìûã ìýäýæ áàéõ ¸ñòîé.
Èíãýõäýý ÿíç á¿ðèéí çàì äýýð (õàòóó õó÷èëòòàé,
ýëñ, íîéòîí õóóðàé ç¿ëýã íîãîî, öàñ ìºñòýé) ÿíç
á¿ðèéí õóðäòàé (40,60,80 êì/ öàã) ÿâàõàä òîðìîçíû
çàì ÿìàð áàéõûã ìýääýã áàéõ. Õýðýâ ººð õ¿í òàíû
àâòîìàøèíûã áàðüæ áàéãàà áîë òà äýýðõ ìýäýýëëèéã
çààâàë õýëæ ºãºõ ¸ñòîé. ¯çýãäýæ áóé îð÷èíäîî
çîãñîæ ÷àäàõóéö õóðäòàé ÿâàõ õýðýãòýé. Íèìãýí ýëñ
õàéðãàòàé, íîéòîí, ìºñòñºí çàì íü òàíû òîðìîçíû
çàìûã óðòàñãàõ áîëíî ãýäãèéã áàéíãà ñàíàæ ÿâàõ
õýðýãòýé.
• Õàðàíõóé, ìàíàí, øèð¿¿í áîðîî, öàñàí øóóðãà
çýðýã íü òàíû ¿çýãäýõ îð÷èíã áàãàñãàõ òóë èë¿¿
àíõààðàë ñýðýìæòýé ÿâàõ õýðýãòýé.
• Íîéòîí, öàñòàé çàì äýýð áóþó ãîë óñ ãàòëàõ, ºãñ¿¿ð,
óðóó ãàçàð ÿâàõäàà áàéíãà ìîñòîî çàëãàæ ÿâàõ
õýðýãòýé. Áàãà ÷ ãýñýí øàòàõóóí õýìíýõ ãýæ ººðèéí
áºãººä çîð÷èã÷äûí àìü íàñàíä àþóë ó÷ðóóëàõ íü
óòãàã¿é ç¿éë áîëíî. Íýã òýíõëýã äýý𠺺𠺺ð äóãóé
òàâèõûã õîðèãëîíî.
31

32. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
• Õýý íü íèìãýðñýí äóãóéòàé á¿¿ ÿâ.
• Àâòîìàøèí æîëîîäîæ ÿâàõ ¿åäýý ãàð óòñààð ÿðèõ
íü îñîëòîé. Îëîí óëñ îðîíä ¿¿íèéã õîðèãëîñîí
áàéäàã. Õîò äîòîð óòñààð ÿðèõ øààðäëàãàòàé áîë
óðüäààð çàìààñ ãàð÷ çîãñîõ õýðýãòýé. Øààðäëàãòàé
òîõèîëäîëä ÷èõýâ÷ õèéæ ÿðèõ õýðýãòýé.
Õýðýâ òà çàì òýýâðèéí îñîëä îðñîí
áîë:
• Òýýâðèéí õýðýãñëýý íýí äàðóé çîãñîîæ, îñîëä
õîëáîãäîë á¿õèé
• ýä þìñûã áàéðíààñ íü õºäºëãºõã¿é áàéõ
• Àíõíû òóñëàìæ ¿ç¿¿ëýõ àðãà ñóðààã¿é ýñâýë àþóë
ó÷ðàõààð
• áîë (æèøýý íü ãàë ãàðàõ ã.ì.) áýðòñýí õ¿íèéã
õºäºëãºæ
• áîëîõã¿é.
• Öàãäààä ìýäýãäýõ.
• Äîîðõ ìýäýýëëèéã ñîëèëöîõ
ªºðèéí íýð, õàÿã, æîëîîíû ¿íýìëýõèéí äóãààð, Áýðòñýí
õ¿íèé íýð, õàÿã Ãýð÷èéí íýð, õàÿã
Õýðýâ çàì òýýâðèéí îñîë ãàðñàí ãàçàð
îéðòîæ áàéãàà áîë:
• Öàãäàà áîëîí ýìíýëãèéí òóñëàìæ èðñýí áàéâàë
õºäºëãººíºº ¿ðãýëæë¿¿ë.
• Áàéäëûã á¿¿ õ¿íäð¿¿ë.
32

33. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
Çàì òýýâðèéí îñîë ãàðñàí ãàçàðò òà
õàìãèéí ò¿ð¿¿íä èðñýí áîë:
• Çàì òýýâðèéí îñîëä íýðâýãäñýí õ¿íä ýìíýëãèéí
àíõíû òóñëàìæ ¿ç¿¿ëýí ò¿ðãýí òóñëàìæ äóóäàõ,
õýðýâ áîëîëöîîã¿é áîë óã õ¿íèéã îéð áàéãàà
ýìíýëãèéí ãàçàðò àëü òààðàëäñàí òýýâðèéí
õýðýãñëýýð áóþó çàéëøã¿é òîõèîëäîëä ººðèéí
æîëîîäîæ ÿâàà òýýâðèéí õýðýãñëýýð õ¿ðãýæ
ýìíýëãèéí àæèëòàíä îâîã íýð, òýýâðèéí õýðýãñëèéí
ìàðê, óëñûí äóãààð ãýð÷èëãýýã ¿ç¿¿ëýí òýìäýãë¿¿ëæ
îñîë áîëñîí ãàçàðò áóöàæ èðíý.
• Çàìûí õºäºë㺺íä àþóë ó÷ðóóëæ áîëçîøã¿é
ýëäýâ ñààä ãàðñàí òîõèîëäîëä ò¿¿íèéã àðèëãàõ,
õýðýâ áîëîöîîã¿é áóþó çàì òýýâðèéí îñîë
ãàðñàí áîë ýíý òóõàéãàà õºäºë㺺íä îðîëöîã÷äîä
óðüä÷èëàí àíõààðóóëæ, àëü îéð áàéãàà öàãäààãèéí
áàéãóóëëàãàä ÿàðàëòàé ìýäýãäýõ
• Çàì òýýâðèéí îñëûí òàëààð öàãäààãèéí áàéãóóëëàãàä
ìýäýãäýæ, òóõàéí îñëûã ¿çñýí õ¿ì¿¿ñèéí íýð,
õàÿãèéã òýìäýãëýæ, ýä ìºðèéí áàðèìòûí ç¿éëñèéã
õàìãààëàí òýýâðèéí õýðýãñëèéã õºäºëãºõã¿éãýýð
öàãäààãèéí áàéãóóëëàãûí àæèëòàí èðòýë õ¿ëýýíý.
• Çàì òýýâðèéí îñîëä õîëáîãäñîí òýýâðèéí
õýðýãñýë õºäºë㺺íèéã á¿ðýí õààñàí áîëîí
îñîëä íýðâýãäñýí õ¿íä ÿàðàëòàé òóñëàìæ ¿ç¿¿ëýõ
çàéëøã¿é øààðäàëàãàòàé òîõèîëäîëä õºíäëºíãèéí
õî¸ðîîñäîîøã¿é ãýð÷èéã áàéëöóóëàí îñîëä
õîëáîãäîë á¿õèé òýýâðèéí õýðýãñýë, ýä ìºðèéí
áàðèìò, òóõàéí òýýâðèéí õýðýãñëèéí óë ìºðèéí
áàéðëàëûã òîäîðõîé òýìäýãëýñíèé äàðàà çîð÷èõ
õýñãèéã ÷ºëººëæ áîëíî.
33

34. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
Ìýðãýæëèéí óð ÷àäâàð õàðààõàí á¿ðýí
ýçýìøýýã¿é áàéãàà æîëîî÷ íàðûí
íèéòëýã 10 øèíæ
Ýäãýýð øèíæèéã àíõààðàëòàé óíøñàíû äàðàà
òà ººðºº áèø ãýäýãò èòãýëòýé áàéíà óó !!!
1. Õàìãààëàõ á¿ñèéã ç¿¿äýãã¿é
2. Õîãîî ìàøèíûõàà öîíõîîð õàÿäàã
3. Çàìàà àíõààðàëòàé õàðæ õóðäàà òîõèðóóëæ ÿâäàãã¿é
òîðìîçûã áàéíãà îãöîì ãèøãýäýã
4. Îãöîì óðóóäàõäàà àðààã õºíãºí áóþó ñóëëàõ, ìºí
àðààã õ¿íäð¿¿ëýõèéí îðîíä òîðìîç ãèøãýäýã
5. Îðîé õàðàíõóé áîëîõîä ìºí öàñ, áîðîî, ìàíàíòàé
¿åä àëñûí áóþó îéðûí ãýðëýý àñààäàãã¿é
6. Òýýâðèéí õýðýãñýë ÿâæ áàéãàà ¿åä ìîñòîî çàëãàäàã
7. Øàòàõóóí íººöëºõ áîëîìæ áàéõàä íººöºëäºãã¿é
8. Õóðä õýòð¿¿ëýõ áóþó äîíñîëãîî òîéðäîãã¿é, ºãñ¿¿ð
ãàçàð äóãóéãàà õèé ýðã¿¿ëýí, õàðàéëãàäàã
9. ¯çýãäýõ îð÷èí õÿçãààðëàãäìàë íºõöºëä áóñàä
ìàøèíòàé çºðºõ áóþó îâîîí äýýð çàì òàâüæ
ºãäºãã¿é
10. Õàðàíõóéä áóþó ¿çýãäýõ îð÷èí õÿçãààðëàãäìàë ¿åä
õóðä õýòð¿¿ëýí ÿâäàã (òîõèîëäñîí ñààä áýðõøýýëä
òýýâðèéí õýðýãñëèéã çîãñîîæ ÷àäàõã¿é, çîãñîîõ
áîëîìæã¿é áîëîõ èíãýñíýýð ñàìáàà÷ëàõ õóãàöàà
óðòàñíà
Àëòàí øàð çàì òàíü ºëçèéòýé áàéã!
.
34

35. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
Íèññàí òºâ
Ñ¿õáààòàð ä¿¿ðýã, 2-ð õîðîî, Íàðíû çàì-13,
Óëààíáààòàð-14251
Óòàñ: 318283
Ôàêñ: 323235
Öàõèì õàÿã: www.monnis.com, www.patrol.mn
35

36. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
36

37. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
37

38. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
38

39. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
39

40. Íèññàí èíæåíåð çºâëºæ áàéíà
40