Ý thức con người có nguồn gốc từ tự nhiên và xã hội, trong đó bộ não là cơ quan vật chất cho ý thức và phản ánh thế giới khách quan. Nguồn gốc xã hội, đặc biệt là lao động và ngôn ngữ, đóng vai trò quyết định trong sự hình thành và phát triển ý thức. Lao động và ngôn ngữ không chỉ giúp cải thiện khả năng nhận thức mà còn là động lực để chuyển biến động vật thành người.