Tài liệu mô tả cấu trúc và phân loại các loại mô cơ, bao gồm cơ vân, cơ tim và cơ trơn, cùng với chức năng và đặc điểm của từng loại. Nó cũng đề cập đến sự phân loại theo loại sợi, cũng như vai trò và cấu trúc tế bào của mô cơ trong cơ thể. Ngoài ra, tài liệu còn thảo luận về quá trình hoạt động của các cơ, ảnh hưởng đến sức khỏe và chức năng của con người.

1. M« c¬
Môc tiªu
PGS.T.S. Vò Sü Kh¶ng
§¹i häc Y Dược H¶i Phßng

2. M« c¬
1. Nªu ®ưîc nh÷ng ®Æc ®iÓm chung vµ ph©n
lo¹i c¬.
2. M« t¶ đưîc cÊu t¹o vi thÓ, siªu vi thÓ cña mét
sîi c¬ v©n .
3. M« t¶ ®ưîc cÊu t¹o cña b¾p c¬ v©n.
4. M« t¶ ®ưîc cÊu t¹o vi thÓ, siªu vi thÓ cña mét
sîi c¬ tim.
5. M« t¶ ®ưîc cÊu t¹o vi thÓ, siªu vi thÓ cña mét
sîi c¬ tr¬n, vµ cÊu t¹o cña m« c¬ tr¬n.
Môc tiªu

3. M« c¬
1.1. Kh¸i niÖm
M« c¬ lµ m« đưîc t¹o thµnh tõ c¸c tÕ bµo ®· biÖt
ho¸, thùc hiÖn chøc n¨ng co duçi cña c¬ thÓ.
1.2. §Æc ®iÓm cÊu t¹o.
- TÕ bµo m« c¬ thường dµi nªn cßn ®ưîc gäi lµ sîi
c¬.
- Trong thµnh phÇn cÊu t¹o cã mét bµo quan ®Æc
biÖt thùc hiÖn chøc n¨ng co duçi cña tÕ bµo tÕ bµo:
t¬ c¬
- Glycogen vµ protein lµ thµnh phÇn chÊt vïi lín
nhÊt.
- Sîi c¬ cã chøa myoglobin, lµm c¬ cã mµu ®á.
1.3. Ph©n lo¹i
- C¬ v©n
1. §¹i cương
Trung b×
- C¬ biÓu m« cã nguån
gèc tõ ngo¹i b×

4. 2. C¬ v©n
- C¬ b¸m xư¬ng.
- C¬ b¸m da ë ®Çu, mÆt, cæ.
- C¬ ë lưỡi.
- C¬ thanh qu¶n.
- C¬ 1/3 trªn thùc qu¶n.
- C¬ vËn nh·n.
2.1. VÞ trÝ

5. 2. C¬ v©n
2.2. Sîi c¬ v©n
2.2.1. CÊu t¹o h×nh
th¸i.
2.2.1.1. Nh©n:
2.2.1.2. T¬ c¬
v©n
 CÊu t¹o vi
thÓ:

6. 2. C¬ v©n
2.2. Sîi c¬ v©n
2.2.1.2. T¬ c¬ v©n
CÊu t¹o vi thÓ
T¬ c¬
Nh©n
V©n tèi
V©n s¸ng

7. 2. C¬ v©n
2.2. Sîi c¬ v©n
2.2.1.2. T¬ c¬
v©n
CÊu t¹o vi
thÓ
- §o¹n s¸ng gäi lµ ®Üa I
- §o¹n tèi gäi lµ ®Üa
A
- §o¹n t¬ c¬ gi÷a 2
v¹ch Z liªn tiÕp gäi
lµ 1 lång Krause
hay mét ®¬n vÞ co
c¬
Màng sợi cơ
Ti thể
Xơ mảnh
(actin)
Xơ dày
(myosin)
V©
n tèi
V©
n
s¸n
g
Nh©
n
T¬ c¬
V¹ch H V¹ch Z
V¹ch Z
§Üa I
Lång Krause
§Üa I
§ÜaA Vach
M

8. 2. C¬ v©n
2.2. Sîi c¬ v©n
2.2.1.2. T¬ c¬
v©n
- X¬ actin
CÊu t¹o siªu
vi thÓ
- X¬ myozin
Màng sợi cơ
Ti thể
Xơ dày
(myosin)
Xơ mảnh
(actin)
Xơ chun
(titin)
Xơ mảnh
(actin)
Xơ dày
(myosin)
V©
n tèi
V©
n
s¸n
g
Nh©
n
T¬ c¬
V¹ch H V¹ch Z
V¹ch Z
§Üa I
V¹ch Z V¹ch Z
V¹ch M
Lång Krause
§Üa I
§ÜaA Vach
M

9. 2. C¬ v©n
2.2. Sîi c¬ v©n
2.2.1.2. T¬ c¬
v©n
- X¬ actin
CÊu t¹o
siªu vi thÓ
- X¬ myozin
V¹ch H Z §Üa A §Üa I
lồng Krause
M
Xơ myosin
Xơ actin
V¹ch H

10. 2. C¬ v©n
2.2. Sîi c¬ v©n
2.2.1.2. T¬ c¬
v©n
- X¬ v¹ch Z
CÊu t¹o
siªu vi thÓ
1
2
1
1
2
1
V¹ch Z
A: c¾t däc; B: c¾t ngang; 1. X¬ actin; 2. X¬ cña
v¹ch Z.

11. 2. C¬ v©n
2.2. Sîi c¬ v©n
2.2.1.2. T¬ c¬ v©n
CÊu t¹o siªu vi thÓ
- X¬ titin
VÞ trÝ cña x¬ titin trong mèi liªn hÖ víi x¬ myosin vµ
v¹ch Z
V¹ch Z X¬ actin X¬ myosin V¹ch M PhÇn th¼ng PhÇn
chun V¹ch Z cña titin
cña titin

12. 2. C¬ v©n
2.2. Sîi c¬ v©n
2.2.1.3. C¸c bµo quan kh¸c
Ti thÓ, bé Golgi
 Lưới néi bµo kh«ng h¹t rÊt ph¸t triÓn: tói cïng,
tói H vµ èng nèi
Ti thÓ
Mµng bµo t¬ng
Triad
T¬ c¬
èng nèi
Tói cïng
èng ngang T
Mµng bµo t-
¬ng
T¬
c¬
Mét phÇn sîi c¬
b¸m x¬ng

13. 2. C¬ v©n
2.2. Sîi c¬ v©n
2.2.1.3. C¸c bµo quan kh¸c
* HÖ thèng èng ngang T (Triad)
* Glycogen, myoglobin
Ti thÓ
Mµng bµo tương
Triad
T¬ c¬
èng nèi
Tói cïng
èng ngang T
Mµng bµo
tương
T¬
c¬
Mét phÇn sîi c¬
b¸m xương

14. 2. C¬ v©n
2.2. Sîi c¬ v©n
2.2.1.4. Mµng sîi
c¬
Mµng bµo tư¬ng vµ
mµng ®¸y
Mµng bµo t-
ương
Mµng ®¸y
Gi÷a 2 mµng lµ
kho¶ng trªn ®¸y

15. 2. C¬ v©n
2.2. Sîi c¬ v©n
2.2.2. Nh÷ng thay ®æi h×nh th¸i khi
co c¬
C¬ co
C¬ gi·n
C¬ nghØ

16. 2. C¬ v©n
2.2. Sîi c¬ v©n
2.2.2. Nh÷ng thay ®æi h×nh th¸i khi co
c¬
C¬ co
C¬
nghØ
C¬ gi·n

17. 2. C¬ v©n
2.2. Sîi c¬ v©n
2.2.3. Ph©n lo¹i sîi c¬
v©n
- B»ng phư¬ng ph¸p ho¸ m« ph¸t hiÖn
ATPase, cã thÓ x¸c ®Þnh ®ưîc lo¹i sîi c¬
giÇu ATPase vµ lo¹i sîi c¬ cã Ýt ATPase.
- C¨n cø vµo ®Æc ®iÓm h×nh th¸i vµ chøc
n¨ng, sîi c¬ v©n cã 3 lo¹i:

18. 2. C¬ v©n
2.2. Sîi c¬ v©n
2.2.3. Ph©n lo¹i sîi c¬
v©n
Loại sợi I Loại sợi II Loại sợi III
Nghèo ATPase Giầu ATPase Giầu ATPase
Màu đỏ mầu trắng mầu đỏ
Kích thước nhỏ Kích thước lớn
Nhiều Mi Ít Mi Ít Mi hơn loại I
Co rút chậm, mạnh, kéo
dài
Co nhanh nhưng không
dẻo dai, giầu tơ cơ hơn
loại I
Co rút mạnh nhưng không
kéo dài
Có nhiều ở khối cơ lưng Có ở cơ vận động nhãn cầu

19. 2. C¬ v©n
2.2. Sîi c¬ v©n
2.2.3. Ph©n lo¹i sîi c¬
v©n
1
2
3
¶nh vi thÓ c¾t ngang c¸c sîi c¬ v©n, nhuém ho¸ m«
1. Sîi lo¹i I ; 2. Sîi lo¹i II ; 3. Sîi lo¹i III .

20. 2. C¬ v©n
2.3. Ph©n bè thÇn kinh
C¬ v©n ®ưîc chi phèi bëi nh÷ng sîi thÇn kinh
®éng vËt
2.4. TÝnh chÊt co
duçi
C¬ v©n co duçi theo ý muèn

21. B¾p c¬
c¾t däc
B¾p c¬
c¾t ngang
2. C¬ v©n
2.5. M« c¬ v©n
C©n c¬
G©n
c¬
C¸c bã
sîi c¬
4
5
3
6
8
7

22. 2. C¬ v©n
2.5. M« c¬ v©n
A. M« c¬ v©n c¾t däc; B. M« c¬ v©n c¾t ngang; C. M« liªn kÕt.
C

23. 3. C¬ tr¬n
- C¬ tr¬n ph©n bè ë thµnh c¸c t¹ng rçng:
thµnh èng tiªu ho¸, thµnh bµng quang, tö
cung, thµnh m¹ch, thµnh khÝ phÕ qu¶n
- C¬ dùng l«ng.
3.1. VÞ trÝ

24. 3. C¬ tr¬n
- C¬ tr¬n c¾t däc cã h×nh
thoi, chiÒu dµi thay ®æi
tuú thuéc vµo vÞ trÝ cña
c¬.
- Mçi sîi c¬ tr¬n chØ cã
mét nh©n, n»m ë trung
t©m cña sîi c¬. Kh«ng cã
v©n ngang
- Bµo quan Ýt ph¸t triÓn
- Trong bµo tương cã c¸c
cÊu tróc h×nh thoi ®Ëm
mµu lµ c¸c thÓ ®Æc vµ
tÊm ®Æc.
3.2. Sîi c¬ tr¬n
ThÓ, tÊm ®Æc
T¬
c¬

25. 3. C¬ tr¬n
-C¬ tương cã 3 lo¹i x¬:
x¬ actin (§K 4-8nm),
x¬ myozin (§K 15nm)
vµ x¬ trung gian (§K
10nm).Thµnh phÇn
chÝnh cña x¬ trung
gian lµ desmin.
-TØ lÖ x¬ actin vµ
myozin tõ 2/1-14/1(c¬
v©n 2/1- 4/1).
3.2. Sîi c¬ tr¬n
ThÓ, tÊm ®Æc
T¬
c¬
- Đưîc bäc b»ng mµng bµo tư¬ng vµ mµng
®¸y

26. 3. C¬ tr¬n
3.2. Sîi c¬ tr¬n

27. 3. C¬ tr¬n
3.3. Ph©n bè thÇn kinh
C¬ tr¬n do nh÷ng sîi thÇn kinh thùc vËt chi
phèi

28. 3. C¬ tr¬n
1
3
2
1. Sîi c¬ tr¬ c¾t ngang; 2, C¬ tr¬n c¾t däc; 3. §¸m rèi TK
Auerbach

29. 3. C¬ tr¬n
3.3. Ph©n bè thÇn kinh
C¬ tr¬n do nh÷ng sîi thÇn kinh thùc vËt chi
phèi
3.4. TÝnh chÊt co duçi
C¬ tr¬n co duçi kh«ng theo ý muèn

30. 3. C¬ tr¬n
3.5. M« c¬ tr¬n
M« c¬ tr¬n
1. Nh©n ; 2. Ti thÓ ; 3. Sîi vâng; 4.
Mµng sîi c¬.
1
4
2
3

31. 4. C¬ tim
- C¬ tim chØ cã ë thµnh tr¸i tim
4.1. VÞ trÝ
4.2. Sîi c¬ tim
- Sîi c¬ tim h×nh trô, n»m // víi nhau vµ cã c¸c nh¸nh
bµo tư¬ng nèi víi nhau.
- C¬ tư¬ng cã v©n ngang, m¶nh vµ mê h¬n ë c¬
v©n.
-Mçi sîi chØ cã mét hoÆc 2 nh©n n»m gi÷a tÕ bµo.
- Bµo quan rÊt ph¸t triÓn.
-T¬ c¬ cã cÊu t¹o vµ c¸ch s¾p xÕp c¸c x¬ c¬ gièng
như trong t¬ c¬ v©n.
- Đưîc bäc b»ng 2 mµng: mµng bµo tương vµ mµng
®¸y.
-Cã c¸c v¹ch bãng v¾t ngang sîi c¬ nhưng kh«ng

32. 4. C¬ tim
4.2. Sîi c¬ tim
V¹ch bËc thang CÊu tróc siªu vi v¹ch bËc
thang

33. 4. C¬ tim
4.2. Sîi c¬ tim
1
vi qu¶n T
2
1
CÊu t¹o siªu vi cña sîi c¬ tim
1. Vi qu¶n T; 2. Líi néi bµo; * Diat

34. 4. C¬ tim
4.2. Sîi c¬ tim
Tế bào nội tiết ở tim
+ TB có tim đặc biệt, phân bố chủ yếu ở các tiểu
nhĩ
+ Chế tiêt hormon có bản chất polypeptid Cardio –
dilatin
+ Giãn mạch, hạ huyết áp, giảm lưu lượng máu
+ Tác dụng cuẩ hormon có thể được thực hiện
gián tiếp qua ức chế ADH hoặc Aldosterol.

35. 4. C¬ tim
4.3. Ph©n bè thÇn kinh.
- ThÇn kinh thùc vËt vµ thÇn kinh tù ®éng
(M« nót)
4.4. TÝnh chÊt co
duçi.
Liªn tôc vµ nhÞp
nhµng (co duçi theo
chu kú)
H×nh 3-14. M« nót [1].
1. Nót xoang; 2. Nót nhÜ thÊt; 3. Bã
His; 4. Nh¸nh ph¶i bã His; 5. Líi
Purkinje; 6. Nh¸nh tr¸i bã His; 7.
Nh÷ng sîi tríc; 8. Nh÷ng sîi sau.
1
2
5
6
7
8
3
4

36. 4. C¬ tim
4.5. M« c¬ tim

37. 4. C¬ tim
4.5. M« c¬ tim
1. M« nót
2. Sîi c¬
tim

38. 4. C¬ tim
4.5. M« c¬ tim

39. 4. C¬ tim
4.6. TÕ bµo néi tiÕt
- TÕ bµo c¬ ®Æc biÖt
- Ph©n bè chñ yÕu ë c¸c tiÓu nhÜ, hay däc
theo hÖ thèng dÉn truyÒn ë v¸ch liªn thÊt
- Trong bµo tư¬ng chøa c¸c h¹t chÕ tiÕt: cardio
– dilatin (CDD), atrial natriuric polypeptid
(ANP).
- T¸c dông: gi·n m¹ch, h¹ huyÕt ¸p, gi¶m lượng
m¸u, øc chÕ t¸c dông cña vasopessin,
Aldosterol

40. CÂU HỎI LƯỢNG GIÁ
Câu
1
Trong cơ thể có 3 loại cơ chính: cơ vân, cơ trơn và cơ
tim. Hãy cho biết đặc điểm chỉ có ở cơ tim.
A) Hệ thần kinh tự động chi phối.
B) Cơ tương có vân ngang.
C) Bào quan phát triển.
D) Có 1 nhân nằm giữa tế bào.
Câu
2
Co cơ có 3 kỳ: cơ nghỉ, cơ co và cơ giãn. Hãy cho biết
đặc điểm của kỳ cơ co.
A) Vạch H hẹp lại
B) Đĩa A không đổi.
C) Xơ actin lồng vào xơ myozin.
D) Xơ actin trượt trên xơ myozin.

41. Câu
4
Tơ cơ do nhiều loại xơ cơ tạo thành. Hãy cho biết loại
xơ nào chỉ có trong đĩa A của tơ cơ.
A) Xơ myozin.
B) Xơ actin.
C) Xơ vạch Z.
D) Xơ titin.
Câu
3
Hãy cho biết chiều dài đơn vị co cơ được tính bằng
khoảng cách nào sau đây?
A) Hai vạch Z cạnh nhau.
B) Hai vạch H cạnh nhau.
C) Hai vạch M cạnh nhau.
D) Hai đĩa A cạnh nhau.
CÂU HỎI LƯỢNG GIÁ

42. CÂU HỎI LƯỢNG GIÁ
Câu
5
Tơ cơ được tạo thành từ các xơ cơ. Hãy cho biết đặc
điểm của xơ titin.
A) Giữ cho xơ myozin nằm ở trung tâm của lồng Krause
B) Đoạn thẳng của xơ titin nằm trong đĩa I.
C) Đoạn chun của xơ titin nằm trong đĩa A.
D) Chạy suốt chiều dài của một đơn vị cơ cơ.
Câu
6
Ngoài lưới nội bào, trong tế bào cơ còn có hệ thống
ống ngang T. Hãy cho biết đặc điểm chỉ có của hệ
thống ống ngang T của cơ vân.
A) Nằm ngang mức với ranh giới giữa đĩa A và đĩa I.
B) Là nơi dự trữ Ion Ca của tế bào cơ.
C) Có miệng mở ra khoảng gian bào của tế bào cơ,
D) Tạo thành hệ thống Diat với lưới nội bào.

43. Câu
7
Hãy cho biết đặc điểm khác nhau giữa cơ vân và cơ
tim?
A) Tính chất co duỗi của cơ.
B) Bào tương có vân ngang.
C) Bào quan rất phát triển.
D) Được bọc bằng màng bào tương và màng đáy.
CÂU HỎI LƯỢNG GIÁ
Câu
8
Hãy cho biết đặc điểm giống nhau giữa cơ trơn và cơ
tim?
A) Thần kinh thực vật chi phối.
B) Có 1 hoặc 2 nhân nằm giữa tế bào.
C) Bào quan rất phát triển.
D) Có thể gặp ở nhiều nơi trong cơ thể.

44. CÂU HỎI LƯỢNG GIÁ
Câu
1
Trong cơ thể có 3 loại cơ chính: cơ vân, cơ trơn và
cơ tim. Hãy cho biết đặc điểm chỉ có ở cơ tim.
A) Hệ thần kinh tự động chi phối.
B) Cơ tương có vân ngang.
C) Bào quan phát triển.
D) Có 1 nhân nằm giữa tế bào.
Câu
2
Co cơ có 3 kỳ: cơ nghỉ, cơ co và cơ giãn. Hãy cho
biết đặc điểm của kỳ cơ co.
A) Vạch H hẹp lại
B) Đĩa A không đổi.
C) Xơ actin lồng vào xơ myozin.
D) Xơ actin trượt trên xơ myozin.