Mišićni sistem čoveka, građa i tipovi mišićnih ćelija, mišićno tkivo, tipovi mišića, uloga mišićnog sistema, veze mišića i kostiju, veze mišića i nerava
Mišićni sistem čoveka, građa i tipovi mišićnih ćelija, mišićno tkivo, tipovi mišića, uloga mišićnog sistema, veze mišića i kostiju, veze mišića i nerava
Univerzitet u Novom Sadu
Medicinski fakultet Novi Sad
Katedra za medicinsku rehabilitaciju
Kineziologija
Asist. mr sci. med. dr Jelena Zvekić Svorcan
student Nataša Igić
Univerzitet u Novom Sadu
Medicinski fakultet Novi Sad
Katedra za medicinsku rehabilitaciju
Kineziologija
Asist. mr sci. med. dr Jelena Zvekić Svorcan
student Nataša Igić
2. BIOMEHANIKA
Biomehanika je dio biofizike gdje se razmatraju mehaničke osobine i zakoni
kretanja i ravnoteže bioloških sistema, posebno čovjeka.
LOKOMOTORNI SISTEM omogućava čovjeku da vrši mehaničke pokrete i da se
kreće u prostoru. (Sistem različitih vrsta poluga, čije je funkcionisanje međusobno
povezano .
PASIVNI DIO LMS-a kosti (poluge), zglobovi (oslonci)
AKTIVNI DIO LMS-a skeletalni mišići
4. KOSTI
Podjela kostiju:
Kratke kosti ( kosti šake, stopala i kralješci)
Duge kosti Sastoje se od srednjeg dela (dijafiza i
okrajaka (epifiza) koji su prokriveni hrskavicom i
ulaze u sastav zglobova.
Pljosnate kosti (kosti lobanje, kalrlične i grudne
kosti)
5. FUNKCIJE KOSTIJU
Održavanje organizma u određenom položaju
hodanje i druge vrste kretanja organizma zaštita
osetljivih dijelova i vitalnih organa (mozak, srce, pluća)
stovarište za određene hemijske elemente koje
organizammože koristiti po potrebi ishrana organizma
(zubi) transmisija zvuka (kosti srednjeg uha - jedine
kosti kojetokom celog života čoveka zadržavaju
veličinu koju su imale prije rođenja)
6. ZGLOBOVI
Zglob predstavlja skup koštano-hrskavičavih materijala pomoću kojih se
kosti međusobno zglobljuju.
Sinartroza je kontinuirani spoj između kostiju. Na mjestu spajanja
elemenata skeleta čitav prostor je ispunjen potpornim tkivom, koje može
biti vezivno ili hrskavičavo.
Diartroza je spoj sa prekidom kontinuiteta izmeñu kostiju, do kojeg je
došlo usled formiranja šupljine u dubini spoja.
Diartroze čini grupa zglobova koje nazivamo sinovijalni zglobovi.
7. •U sastav pokretnog zgloba ulaze: krajevi (okrajci) kostiju od kojih je jedan ispupčen -
glava kosti, a drugi udubljen - čašica.
•Krajevi kostiju su obloženi hrskavicom i odvojeni zglobnom šupljinom.
•U šupljini se nalazi bezbojna sluzava tečnost -sinovija, koja je obuhvaćena
sinovijalnom membranom.
•U sastav zgloba ulaze još i zglobne veze -ligamenti.
•Pri pokretima postoji trenje između okrajaka kostiju.
• Površina hrskavice koja prekriva okrajak kosti je glatka.
• Da bi se trenje dalje smanjilo, izmeñu okrajaka kostiju u sastavu zgloba nalazi se
sinovijalna tečnost, koja "podmazuje" zglob.
• Koeficijent trenja u zglobu ima vrednost manju od 0,01.
8.
9. MIŠIĆI (osnovne karakteristike)
U tijelu čovjeka postoji preko 630mišića
(oko 40% težine tijela). 30 od njih su
facijalni mišići.Oni nam pomažu da
kreiramo sve moguće izraze lica:
sretno, iznenađeno, zadovoljno, ljuto,
nesrećno, tužno, uplašeno...
Najzaposleniji mišići u telu su oni koji
okružuju oko. Pokreću se preko
100.000 puta na dan.Najveći mišić u
telu je gluteus maximus (vaš tur).
10. SKELETALNI MIŠIĆI
Skeletni mišići predstavljaju aktivne elemente lokomotornog
sistema jer se na njihovim krajevima generišu sile prilikom
njihove kontrakcije. Uzrok ovih sila vezuje se za generisanje
električnih impulsakoji se prostiru duž motornihnerava iz
kičmene moždine i, delujući na mišićna vlakna, izazivaju
njihovu kontrakciju. Ove sile su, dakle, u osnovi električnog
porekla. Preko tetiva, koje povezuju mišićesa kostima, sile
deluju na kosti i omogućuju njihove pokrete. Vezivanje može
biti jednostruko ili višestruko(dvostruko- bicepsi, trostruko-
tricepsi, ...).
11. Funkcionisanje lm sistema (kruto tijelo i uslovi
ravnoteže kr. tijela
Kruto telo predstavlja telo kod koga se meñusobni položaj pojedinih tačakane menja.
Takvo telo se ne deformiše pod dejstvom sile. Kruto telo jemodel - fizička apstrakcija,
jer takvih tela u prirodi nema, mada se nekatela po svojim osobinama približavaju
definiciji krutog tela(kosti, naprimer). Pod dejstvom sile kruto telo se može kretati
translaciono i/ili rotaciono.Translacija. Pri translacionom kretanju sve tačke tela
prelaze iste puteve pod dejstvom rezultujuće sile i imaju istu brzinu v i ubrzanjea:
Uslov za translacionu ravnotežu tela glasi: vektroski zbir sila koje deluju na telo
jednak je nuli, tj.∑ima=FirrF=0
14. Poluge i sistemi poluga (funkcionisanje lm sistema)
Osnovnu predstavu o funkcionisanju lokomotornog sistema možemo dobiti ako
kosti (ili grupu čvrsto povezanih kostiju) posmatramo kao poluge. Poluge su fizički
posmatrano kruta tijela, tj. tijela koja se ne deformišu pod dejstvom sile.
Deformacija realnih kostiju pod dejstvom sila koje se generišu u mišićima relativno
je mala, pa se u prvoj aproksimaciji one mogu uspješno modelirati polugom.
15. POLUGE
Za analizu funkcionisanja poluga u telu čoveka potrebno je znati tačanpoložaj
napadne tačke sile mišića, tačke oslonca i napadne tačketereta. U odnosu na
međusobni položaj ovih elemenata poluge se dijele na:poluge I vrste, poluge II
vrste i poluge III vrste.
Primjer Poluge I vrste
22. REALNI SISTEMI
U prethodnom izlaganju kosti su u posmatranju zamenjene modelom - polugama,
koje se pod dejstvom sila ne deformišu. Kod realnih tijela, kao što su kosti, mišići i
tetive (elementi lokomotornog sistema) uvijek dolazi do izvjesnog stepena
deformacije pod dejstvom spoljnih sila. Kao protivdejstvo spoljnim, javljaju se
unutrašnje sile koje teže da tijelu vrate prvobitan oblik. To su elastične sile.
Intenzitet elastičnih sila zavisi od sila među molekulima od kojih je tijelo načinjeno.
23. Priroda međumolekulskih sila (elastičnost i plastičnost)
Međumolekulske sile, čije se dejstvo osjeća do rastojanja koje je deset puta veće
od dijametra molekula (d ~ 10-10 m), imaju elektrostatičku i kvantnu prirodu. -
Molekuli poseduju pozitivna i negativna naelektrisanja, pa meñu njima vladaju
privlačne i odbojne sile.
U odsustvu spoljnih sila održava se ravnotežno rastojanje
r0. - Akcija - dejstvo spoljnih sila-
Reakcija - elastične sile tiela ili restitucione sile.
-Elastične deformacije -plastične deformacije
24. Elastične deformacije
Postoji više vrsta deformacija zavisno od pravca i smera delovanja spoljnih sila,
kao i od mesta napadne tačke sile:istezanje i sabijanje (i savijanje kao njihova
kombinacija), smicanje i uvrtanje.U opštom slučaju, pri proizvoljnom dejstvu sile
može se istovremeno javiti više deformacija.