Lipit: Suda, dilüeetanolde erimeyen, petrol
eteri, eter, benzen gibi polar olmayan organik
solvanlarda eriyen maddelerdir.
*Yağ asitleri adı verilen monokarboksilli
alifatik asitlerin bir alkol ile meydana
getirdiği esterlerdir.
-Alkali hidroksitlerle sabunlaşma
-sabunlaşmayan lipit
-C,H, O den oluşan lipitler: basit lipitler
-başka atom da taşıyanlar: bileşik lipitler
Alkolü gliserol olanlara: Gliserit; sabit yağalr
1 değerli yüksek alkolü olanlara: Serit; mumlar
Alkolü sterol olanlara: Stearit; mumlar
6.
-Coniferaae’da bazı bitkilerdelipitlerin alkolü,
birden fazla molekülden oluşmuş asit-alkoldür.
Asit-alkolün asit veya alkol grubu başka asit-alkol ile
birleşmiştir.
Etolit veya estolit
Gliseritler, Sabit yağların, serit ve stearitler
mumların başlıca kısımlarını oluştururlar.
Fosfatidler: gliserolün iki Oh grubu yağ asitleriyle,
üçüncüsü fosforik asitle esterleşmiştir.
Genel olarak: LİPİTLER
1-Yağ asidi türevleri
2-Bileşik lipitler
3-İzopren lipitler
7.
Yağ asidi türevleri:
1-Doymuş yağ asitleri
2-Doymamışş yağ asitleri
3-Yağ asidi türevleri
Basit Lipitler:
1- nötral yağlar (triaçil gliserol, trigliserit)
2-mumlar
3-kolesterol esterleri
4-Vitamin A ve D esterleri
Bileşik Lipitler:
1- Fosfolipitler (Serebrosit, gangliosit)
1.1. Serebrosit
1.2. Gangliosit
2-Glikolipit
2.1. gliserofosfolipitler 2.2. sfingofosfolipitler)
3- Lipoproteinler
4- Proteolipitler
10.
Lipitlerin sınıflandırılması
•Yağ asitleri
• Nötral yağlar (yağ asitlerinin gliserolle
yaptıkları mono, di ve triaçilgliseroller)
• Mumlar (yağ asitlerinin gliserolden başka
alkollerle yaptıkları esterler)
• Fosfolipitler (yağ asitlerinin fosforik asit
bileşikleri)
• Sfingolipitler ve glikolipitler (yağ asitlerinin
sfingozin ile yaptığı bileşikler)
• Steroidler, kolesterol, safra asitleri ve
diğer maddeler
• Terpenler, β- karoten, skualen ve benzeri
maddeler
11.
• Yağ asitleriadı verilen monokarboksilli
asitlerin bir alkolle meydana getirdiği
esterlerdir.
• Alkali hidroksit ile ısıtma sonucu sabun
oluşur ve alkol serbest hale geçer.
12.
• Uzun zincirlihidrokarbonlar, alkoller,
ketonlar, floroglusinol türevleri, kinonoik yapılı
maddeler
“sabunlaşmayan lipitler”
• Lipitler, özellikle C, H, O atomlarından
yapılmış olup organizmanın yapı maddelerinin
önemli bir kısmını teşkil ederler.
• Bazı lipitlerde P, N ve S atomu da bulunur.
• Organizmanın başlıca besin kaynağını
oluştururlar, enerji verme ve depolama
yönünden karbonhidratlardan daha üstün
özelliklere sahiptirler.
13.
• En önemligörevleri :
• metabolizma için gerekli yakıtın deposunu
oluşturmak,
• membranlarda yapıtaşı olarak görev yapmak,
• bakterilerin hücre duvarları, bazı bitkilerin
yaprakları ve cilt için koruyucu madde
• Lipitlerin önemli kısmı organizmaya dışarıdan
alınır, bir kısmı ise doğrudan doğruya
organizmada yapılırlar.
14.
• Yağ asitleribitki ve hayvan organizmasında gerek
serbest gerekse bileşikler halinde bulunur.
• Doymuş ve doymamış yağ asitleri diye iki sınıfa
ayrılırlar.
• Doymuş yağ asitleri kimyasal olarak, yapısında çift bağ
bulundurmayan yağ asitleridir. Doğada bulunan doymuş
yağ asitlerinin çoğunun karbon sayısı çifttir.
• Moleküllerindeki karbon sayıları 2'den 26'ya kadar
olan doymuş yağ asitleri hem hayvansal hem bitkisel
yağlarda, karbon sayıları 43'e kadar olan uzun zincirli
yağ
• asitleri ise mumlarda bulunur. 8 karbon atomluya
kadar olan doymuş yağ asitleri sıvı halde bulunurlar.
• Yağ asitlerinin genel formülü CH3(CH2)n COOH olarak
gösterilebilir.
17.
• Yağ asidive gliserole parçalanan yağlar vücutta
birkaç değişik yol izleyerek okside olur.
• Birinci oksidasyon metabolizması glikozun
oksidasyonuna benzer. Fosfatla birleşen gliserol
fosfogliserik asite dönüşür. Fosfogliserik asid
piruvik asite dönüşerek kreps döngüsüne katılır.
CO2 , H2O ve ATP ye dönüşür.
•
• Yağ asitlerinin karnitin ile mitekondriye taşınır ve 1
ATP harcanarak aktive edilir. Yağ asidi iki karbonlu
asetil gruplarına ayrılır. Yağ asidi-karnitin CoA ile
reaksiyona girer ve karnitin açil transferans II
enzimiyle Asetil-CoA ya dönüşür. CoA pantotenik
asidin yardımcı enzimidir. Asetil CoA kreps
döngüsüne katılır.
• Bazı doymamışyağ asitleri:
• omega-3 yağ asitleri
• Alfa-linolenik asit: CH3CH2CH=CHCH2CH=CHCH2CH=CH(CH2)7COOH
• Dokosaheksaenoik asit
• Eikosapentaenoik asit
• omega-6 yağ asitleri
• Linoleik asit: CH3(CH2)4CH=CHCH2CH=CH(CH2)7COOH
• Araşidonik asit
CH3(CH2)4CH=CHCH2CH=CHCH2CH=CHCH2CH=CH(CH2)3COOH
• omega-9 yağ asitleri
• Oleik asit: CH3(CH2)7CH=CH(CH2)7COOH
• Erüsik asit: CH3(CH2)7CH=CH(CH2)11COOH
33.
OMEGA 6 FAMILY
Common Name Numeric Name
Linoleic acid 18:2n-6
Gamma linolenic acid 18:3n-6
-- 20:2n-6
Dihomo gamma linolenic acid (DHGLA) 20:3n-6
Arachidonic acid 20:4n-6
Docosatetraenoic acid 22:4n-6
34.
OMEGA 3 FAMILY
Common Name Numeric Name
Alpha linolenic acid (ALA) 18:3n-3
Parinaric acid 18:4n-3
20:3n-3
Eicosatetraenoic acid 20:4n-3
Eicosapentaenoic acid (EPA) 20:5n-3
Docosapentaenoic acid (DPA) 22:5n3
Docosahexaenoic acid (DHA) 22:6n-3
37.
• CnH2nO2
•Doymuş yağ asidi genel formülü
• CnH2(n-a)O2
Doymamış yağ asidi genel formülü
38.
• Linoleik asit
• F vitamini
• Araşidonik asit, linolenik asit
• Siklopentenik yağ asitleri (hidnokarpik
ve şolmogrik asit, lepraya etkili)
• Doymamış hidroksi yağ asitleri,pürgatif
etkili
• Risinoleik asit (12-hidroksi oleik asit)
39.
• Süberin: Hidroksiyağ
asitlerinin polimerleşmesi
ile oluşur. Bitkilerde
mantarlaşmış dokuları
meydana getirir.
40.
Bazı bitkilerin gövdeve dallarındaki
kalın mantar tabakası sanayide ve
eczacılıkta ambalaj tekniğinde
kullanılır
41.
• Makrolit: Bazıhidroksi yağ asidi
laktonları özel ozlarla birleşir ve
makrolitleri oluşturur (örn: eritromisin,
oleandomisin)
42.
•Bazı asetilenik yağasitleri ve türevleri
de antibiyotik etkilidir (örn: mitomisin,
fumagillin)
43.
• Sabit Yağlar
• Gliseritler, serbest yağ asitleri ve
sabunlaşmayan kısımlar
• Sabunlaşmayan kısımlar: steroller, A,
D, E, vitaminleri, uçucu yağlar,
reçineler, hidrokarbürler ve acı
maddeler
• Katı vesıvı yağlar
• Bitkisel yağlar, tropik bitkilerin yağı
• Balık yağı
• Organik solvanlarda erime
• Margarin
• Doymamışlık derecesi/ Acılaşma
50.
• F avitaminozu
• Deri kabuklanması, akne, egzema,
saçların dökülmesi
• F vitamini
• Bitkisel yağlar, buğday tohumu, keten
tohumu, yalancı safran, soya fasulyesi,
fındık, ay çiçeği, ceviz, badem, avokado
• Kolesterol taşıyıcı
• Ateroskleroz
• Cilt, x ışınları
• Kalsiyum
51.
• Balık yağıpolimerleştirilmesi
• Sabit yağların teşhisi ve saflık kontrolü
• Yoğunluk
• Erime noktası /katılaşma noktası
• Refraksiyon indisi
• Polarize ışığı çevirme değeri
• Viskozite
• Çözünürlük
• Laksatif
•Pürgatif
• Doymamış yağ asitlerince zengin diyet
aterosklerozda kullanılır
• A, D, E vitaminleri
• Emoliyen
• Egzema tedavisi
• Farmasötik endüstride, eritici, eksipiyan
57.
Zeytinin Fiziksel Özellikleri
Tane Ağırlığı 2-12 gr
Çekirdek Oranı % 13-30
Et (pulp) Oranı % 66-85
Meyve Kabuğu % 1.5-3.5
Zeytinin Kimyasal Bileşimi
Su %50-70
Toplam KM %48,1
Toplam Şeker %2-6
Yağ %15-30
Şeker % 2-6
Selüloz % 5.8
Protein %1-2
Lif %1 - 3
Kül % 1-5
Na (mg/100g) 3,2
K (mg/100g) 457,19
Ca (mg/100g) 33,15
Mg (mg/100g) 12,49
Mn (mg/100g) 0,13
Fe (mg/100g) 1,73
Zn (mg/100g) 0, 71
Cu (mg/100g) 0,01
P (mg/100g) 51,13
Karoten (mg/100g) 0,15 - 0,2
Vit C (mg/100g) 12,9 – 19,1
58.
Yaprakta 60-90mg/gr oranındaoleuropein
bileşiği bulunmaktadır. Oleuropein
yaprağın en etken fenolik bileşiğidir. Bu
bileşik aynı zamanda terapötik etkiye sahip
sekoiridoit bir glikozitdir. Zeytin yaprağı
çay ya da ekstrakt formunda alındığında
oleuropein insan vücudunda bulunan iki
enzim tarafından(esteraz ve beta –
glukozidaz) elenoik aside dönüştürülür.Bu
bileşik güçlü bir antibakteriyal etkiye
sahiptir, özellikle patojen bakteriler
üzerinde öldürücü bir etki yapar.
Hücre Yenileyici
Bağışıklık sistemini güçlendirme
Kan şekeri seviyesini düzenleme
kolesterol seviyesini düzenleme
Kan basıncını dengeleme(yüksek
tansiyonu olanlar için)
Kuvvetli antioksidan etki
Kuvvetli antimikrobiyal etki
Hücre yenileyici özelliği sayesinde cilt
yaşlanmalarına karşı koruyucu
Cildi sıkılaştırma ve esnekliğini
arttırma
İnce çizgileri yok etme
Selülit giderici
Cildi güneş ışınları ve çeşitli dış
faktörlere karşı koruyucu
Cildin nemini dengeleme
• Olea europeavar sativa
• Oleaceae
• Akdeniz ülkeleri, Kaliforniya’da kültür
• Olea oleaster , yabani zeytin ağacı
• Batı Anadolu, Marmara, Gaziantep kültürü
yapılan ve yağ ede edilen yerler
63.
• Drupa meyva
• Pirina
• Hayvan yemi, Trikloretilen veya karbon
sülfür ile eritilerek sanayide kullanılır
• Meyvada % 28-32 yağ
• Oleik, linoleik, stearik ve palmitik asit
trigliseritleri
• Olein
• E vitamini
64.
• Laksatif
•Kolagog
• Enjektabl çözeltilerin hazırlanmasında
• Halk arasında: müshil ve safra söktürücü
• Diş hekimliği
• Liniment yapımı
• Emoliyen, demülsan
65.
• Natürel zeytinyağı (Virgin oil)
• 1- Natürel sızma zeytin yağı
extra virgin oil
• 2- Natürel zeytin yağı
virgine olive oil
• 3- Natürel 1. zeytin yağı
Ordinary olive oil
• 4- Lampant
• Tip Zeytin Yağı
• Batı Afrikave Güney Asya’da yetişir
• A. hypogae var asiatica
• Karpapodium
• Meyva oblong şekilli ve ağsı damarlı, 1-3
boğumlu
• Presle yağ elde edilir
• %45-50 yağ
• Oleik, linoleik, araşidonik, lignoserik,
palmitik asit
• tiamin
• Prunus amygdalusvar. amara
• Akdeniz ülkelerinde kültür
• Kotiledonlardan yağ elde edilir
• % 45-50
• Oleik,palmitik, miristik, linoleik asit
• Laksatif
• Demülsan
• Emoliyen
• Cold Cream
-İran, Hindistan, Yugoslavya
ve Anadolu da ekimi yapılır
-alkaloit
-perikarp
-Oleik ve linoleik asit
-yemeklik yağ
-galenik preparat
-sert beyaz iyi sabun
-çocuklarda bal ile müshil etkili
-yumuşatıcı yara iyi edici
-Hindistan,Afrika, Güney Amerika,Doğu Asya
ve Akdeniz bölgesinde yetişir
-ağaç şeklinde ve otsu
Meyvası 3 gözlü, dikenli kapsül
Her meyvada 3 tohum
10-15 mm uzun, 6-7 mm eninde
-endospermada yağ
%40-60 yağ
Su buharı geçirilen ve proteinleri çöktürülen,
rengi giderilen yağ kullanılır
Semen Ricini
Oleum Soja-Soya Yağı
• Tohumda: %15-35 karbonhidrat, % 30-50
protein, % 15-20 sabit yağ ve triterpenik
saponozitler ve üreaz enzimi içerir
• Soya fasulyesi
• Şeker hastaları için besin kaynağı
• Tohumlar preslenir ele geçen yağ rafine
ediir
92.
• % 10yağ
• Linoleik asit %50-57, oleik asit % 17-30,
linolenik asit %5-11, palmitik asit % 9-13,
steaarik asit %3-5, araşidik, gadolik,
behenikasit% 1 den az
• SOYA YAĞI
• Parenteral beslenme
• Lesitin kaynağı (kolin, fosfatidil kolin,
karaciğerde yağ metabolizması)
• Kolesterol ve lipit metabolizması
• Mısır tanesi
• %70 nişasta,% 10 protein, % 5 yağ % 2
şeker, % 2 kül
• Endosperm,embriyo,kabuk,sapçık
• Mısır tanesinin % 12 si embriyo (%30-35
yağ, % 18-20 protein, % 10 mineral
madde)
102.
• Embriyolardan eldeedilir
• Embriyolar nişasta eldesi sırasında ayrılıp,
yıkanır, ısıtılır ve basınçla sıkılarak yağ elde
edilir.
• Küspesi hayvan yemi ham yağ yağ asitleri
uzaklaştırılarak rafine edilir, çöken
kısımlardan temizlenir.
• Açık sarı, berrak, kendine özel kokulu
• Linoleik asit %45-62
• Oleik asit % 24-33
• Palmitik asit % 10
103.
• Stearik asit% 3
• Linolenik asit %0.5-1.5
• Araşidik, gadolik,behenik, erusik asitler %
1den az
b-sitosterol, kampesterol, tokoferoller
• Yemeklik yağ,
• enjektabl preparatların hazırlanmasında
• %67 emülsiyon şeklinde diyet besinlerin
ayarlanmasında
• Hidrojenlenerek katı yağ eldesinde
105.
Oleum Chaulmoograe-
OleumHydnocarpi
Hindistan, güneydoğu Asya
Tohum
Sarı esmer renkli, tahriş edici lezzet
Özel kokulu, 20-25oC de erir
Hidnokarpik, şolmogrik,alepronik asit
Aleprik asit
Taraktogenes kurzii
Hydnocarpus sp
(Flacourtiaceae)
• Asitler hidrojenlendiktensonra
daha rahat kullanılır.
• Enjektabl formları için etil
esteri veya sodyum ya da
potasyum sabunları kullanılır.
• Yağın kendisi de oral olarak
etkilidir.
• Dihidroşolmogrik asit dietil
esteri deri altı ve im enj.
• İv enj için sodyum veya
• potasyum tuzları
• LEPRA tedavisi
• Hindistan, Mısır,Brezilya, Kanada, Avrupa,
Anadolu
• Meyvalar 5 gözlü septisit kapsül
• Haziran ayında kapsül sararır, toplanır, dövülür,
elenir.
• Tohumlar kavrulur, ezilir, su ile yoğurulur ve sıkılır
• Kırmızı esmer renkte yağ
• Bezir yağı
• tohumda % 35-45 yağ
111.
• Oleik, linoleik,linolenik
• Palmitik, stearik, miristik
• Keten tohumu yağı laksatif
• Haricen yara yanık tedavisinde
• Linimentum Calcium
• F vitamini
• Çinko oleat, etil linoleat deri hastalıklarında
Oleum Cacao- Kakaoyağı
• Theobroma cacao
• Tohumlar % 50 yağ
• kakao tozu şekercilik ve sıcak içki hazırlamada
• Kakao tozu: % 10-15 yağ, alkaloitler, fenolik
maddeler, flavon-3ol, prosiyanidinler, B
vitaminleri
• Kako yağı sarımsı beyaz,oda ısısında katı
• Fermentasyon veya kavurma sırasında koku
oluşur
117.
• Stearik, palmitik,oleik, linoleik, ve laurik asit
gliseritleri
• Suppozituvar, ovül sıvağı
• Stearik asit eldesi
Magnezyum stearat
Katı yağ asitleri+magnezyum
Magnezyum stearat ve palmitat
% 6.8-8 arasında MgO a karşılık gelecek
miktarda Mg içerir
118.
Stearik asidin sodyumtuzunun sulu çözeltisine
sıcakta magnezyum klorür eklenir, magnezyum
stearat çöker.
Ya da stearik asit üstüne MgO veya magnezyum
karbonat ilave edilir.
Mg-stearat:kokulu, deriye yapışan, beyaz, hafif
bir toz
Tablet basımında kaydırıcı
Bebek pudrası
119.
• Zinci stearas-Çinko stearat
• Çinko stearat + palmitat
• %12.5-14 çinko okside karşılık gelecek
miktarda çinko içerir
• Stearik asit ısıtılarak eritilir azar azar
sodyum karbonat eklenir
• Gaz çıkışı bitip tamamen nötralleşince ilave
edilen sodyum karbonata ekivalen çinko sülfat
eklenir.
• Çinko stearat çöker, su ile yıkanır kurutulur.
• Pomat, pudra yapımı
• Deri üstünde kurutucu ve koruyucu
Oleum Napi- Kolzayağı
• Tohumlar % 45 yağ
• 22 karbonlu erusik asit
• Myokardiyal toksisiteye sahip
• Palmitik asit, stearik asit, oleik asit (% 50-
60), linoleik asit, linolenik asit, gadolaik asit,
erusik asit
• Steroller 530-790 mg/100g
• Tokoferoller 90 mg/100g
123.
• Erusik asitve glikozinolat
içeriği azatılmış varyeteler
yemeklik yağ için
geliştirilmiştir.
• Plastik endüstrisi, deterjan
imalatı ve motor yağları imali
için erusik asit ve yağdan
yararlanılır.
• Crambe abyssinica
tohumlarından elde edilen
yağda % 55 erusik asit bulunur
125.
Helianthus annus
(Asteraceae)
Ayçiçek yağı
Palmitik, stearik asit, oleik
asit %14-35
Linoleik asit %55-75, linolenik
asit
Steroller % 60
Tokoferoller
Yemeklik yağ
Yağı alınmış tohumların
alöronca zengin unu diyet
ürünü
Adeps suillus-domuz yağı(axonge)
• Sus scrofa var. domestica
• (Suidae)
• Merhem sıvağı
• Yakı hazırlanması
• Civa merhemi, karakavak merhemi
139.
Oleum Iecoris aselli
Oleum Morhuae
Morina Balık Yağı
• Gadus morrhua
• Gadidae
• Oleik,palmitik, zoomarinik,
terapik, araşidonik,
klupadonik asit
• A ve D vitaminleri
• Kemik hastalıkları
• Morruik asit sodyum tuzu
iv enj. varis tedavisinde
140.
MUMLAR
• Asitlerinyüksek alkollerle yaptığı esterlerdir.
• Serit
• Stearit
• Pomatları sertleştirme
• Kozmetik krem hazırlama
• Sanayi
• Palmitik, stearik serotik ve melisik asitler