1. 2-р лекц:Мод, сөөг ургамлын хослол
зохиомж хийх
• Модлог ургамал
– Шилмүүст
– Навчит

2. Законы композиции – Хослол
зохиомжийн дүрэм
Композиция: /связь, соединение/ Хослол
зохиомж гэдэг нь латин хэлнээ уялдаа, холбоо
гэсэн үг.
Ландшафтын дизайн бусдын урлагын адил
хослол зохиомжийн хийх тодорхой дүрэмтэй
байдаг.
Хослол
зохиомжийн
дүрэм
баримтлахгүйгээр талбайд нийцэл бий болгон
гэж байхгүй.
Ландшафтын форм бий болгоход хамгийн
чухал нь үндсэн үзэл баримтлалтай байх.

3. Идея, цель, общая концепция:
Ландшафтын дизайнд ерөнхий санаа байх
ѐстой. Тодорхой, ойлгомжтой байх.
- Зорилго илэрхий байх
- Проектын элемент бүр тус тусын
үүрэгтэй байх.
- Эффект биелэх боломжтой байх

4. Геометрын хэлбэр:
Хослол зохиомж бий болгохдоо
элемент бүрийн геометрын
тооцох
(шугаман, хавтгай, эзэлхүүн).
Моддыг
тиммийн
бөмбөлөг, конус, параболоид
тимэмтэй.
байгалийн
хэлбэрийг
хэрэгтэй.
хэлбэрээр:
хэлбэрийн

5. Модны титмийн хэлбэр

6. SHRUB FORMS-СӨӨГНИЙ
ХЭЛБЭР

7. • Контрастын харьцааг баримтлах:
(бөмбөлөг хэлбэрийн — пирамид хэлбэрийн,
большой — маленький, высокий — низкий).

8. Роль контрастов в композиции:Хэлбэр болон
өнгийг зөөлрүүлэх үүрэгтэй.
Жнь: Өндөр модыг тойруулан намхан сөөг
тарих.

10. Хэмжээний харьцаа: Парк, цэцэрлэгт мод, сөөг
сонгохдоо контрастыг баримтлах. (большой –
маленький, высокий – низкий, конусовидный –
шарообразный)
Жишээ нь: Шулуун замтай цэцэрлэгт
Янз
бүрийн цэгийг холбоход дугуй хэлбэрийн
цэцгийн мандал сайхан хослож харагддаг
байна.

11. Фактурын харьцаа
Фактура –өвөрмөц байдал
Мод,
сөөг,
зүлэг,
цэцэг,
архитектурын
байгууламжууд (фасад, шат, хайс, хашлга)-ын
өвөрмөц байдлыг авч үзнэ.
Жнь: Модны титмийн фактурын хувьд: өргөн
(дуб), -дунд (вяз, липа) зэрэг-нарийн(береза,
ива).

12. Өнгний харьцаа: Өнгөний сонголтыг жилийн
хугацаанд тооцох хэрэгтэй.
Хавар-Зун-Намар-Өвөл улиралд ургамлын өнгө
цэцэг, навч, жимс, иш, мөчрийн өнгө
үзүүлэлт.

13. Иш, мөчрийн өнгө өвлийн өнгө үзүүлэхэд чухал
үүрэгтэй. Хурц өнгийн зохиомжтой талбайд
мөнх
ногоон
ургамлууд
хэрэглэх
нь
тохиромжтой. Зүлэг, цэцгийн мандал, усан
байгууламжинд фон өгдөг давуу талтай.

14. Нэр төрөл сонгох-подбор ассортимента:
 Тухайн районы цаг уурын нөхцөл
 Обьектын зорилго, ач холбогдол
 Ногоон байгууламжийн талбайн
байгалийн онцлог
(хөрс, рельеф, гидрологи..)
 Архитектур төлөвлөлт

16. Ландшафт төлөвлөлтийн явцад материал
сонгоход ургамлын гоозүйн онцлог
ихээхэн ач холбогдолтой.
Хэмжээ – размер
Хэлбэр – фром
Өнгө- цвета
Өсөлт хөгжилтийн онцлог
Амьдралын цикл

17. Ургамал бүр өөр өөрийн гэсэн онцлогтой
байдаг. Ургамлыг группээр тарихад өөр
өөрийн
гэсэн
онцлогтой
байдаг.
Ургамлуудын цуглуулга биш, групп
харилцан
хамааралтай
нэгдэл
байх

18. • Орон зайн төлөвлөлт бий болгоход
ургамлыг
өндөр,
наслалт,
өсөлтийн
динамик бие биенээсээ хамааралтай байдаг.
Ургамал бүр өндөр, хэлбэр титмийн хэлбэр
зэрэг шинж чанартай байдаг.

19. Хослол зохиомжинд ургамал сонгохдоо нэгдсэн
бодлого баримтлана. Чимэглэлийн шинж
чанраар нь ангилна. Үүнд:
1. Модлог ургамлыг өндрөөр нь ( I,II,III)
титмийн хэлбэрээр нь (тогтмол ба тогтмол
бус)
2. Мөчрийн хэлбэр, өнгө
3. Ишний хэлбэр, холтосны өнгө
4. Онцлог шинж чанар (бүдүүн, дундаж,
нарийн ), навчны өнгө
5. Цэцэг жимсний өнгө

20. • Томоохон паркийн хослол зохиомжинд
ургамлын сонголт, үзэл баримтлал жижиг
цэцэрлэг ялгаатай байна.
• Жижиг цэцэрлэгт чимэглэлийн тусгай
шинж чанартай ургамлыг олж авах ( хэлбэр,
өнгө, мод бүрийн мөчрийн шинж чанар,
цэцэг, үнэр) Харин томоохон цэцэрлэгт
обьектын харагдах байдал чухал (массив,
групп, бараа, өнгө)

21. Групп
(хослол зохиомж)
байгуулахдаа ургамлын нэг
юмуу хэд хэдэн шинж
чанарыг
дээд
зэргээр
тоочсон байх.
Жишээ нь: Өнгө илүү
сонирхолтой байгаа юмуу,
хэлбэр юмуу, эсвэл эдгээр
шинж тэмдэг адил байр
суурь илэрхийлж байна уу?

22. Ландшафтын урлагт обьектуудад ургамлын
сонгох нь комплекс үйл явц.
Гоозүй төдийгүй хотын нөхцөлд дасан
зохицох чадвар, обьектын зорилго, үйл
ажилгаатай
нийцэх
зэргийг
тооцох
шаардлагатай.

23. Жнь: Спортын талбайн ургамал тоос шорооноос
хамгаалах өндөр чадвартай байх ѐстой.
Механик гэмтэлд тэсвэртэй, регенерацын
чадвартай байх өргөсгүй байх, сиймхий
титэмтэй модыг аль болох сонгохгүй байх

24. Хүүхдийн талбайн ургамал эрүүл ахуй- ариун
цэвэрийн шинж чанартай байх. Тоос
шорооноос хамгаалах, бактер чадвартай
байх. Мөн жимстэй ургамлыг сонгохгүй
байх. Сайхан өнгийн навчтай төрөл зүйлийг
сонгоно.

25. Ургамлын өсөлт хөгжилтөнд экологийн
нөхцөлийг сайн тооцох хэрэгтэй.
Үйлдвэрийн
орчмын ногоон байгууламж
эрүүл
ахуйн-хамгаалах
үүрэгтэй,
магистралын дагуу тарих ургамал хийнд
тэсвэртэй байх ѐситой. Хурдан ургадаг,
салхи
болон
шууганаас
хамгаалах,
экологийн нөхцөл (хөрс, гэрэл...)-өөс
хамаарч ургамлыг сонгох,

26. Светолюбивые породы: лиственница, сосна
обыкновенная Теневыносливые породы:
ель, пихта, туя западная.

27. • Хий тэсвэрлэх-ГазостойкостьНаименее стойкие:
акация желтая, береза пушистая, каштан конский,
клен остролистный, ель обыкновенная, облепиха,
сумах пушистый, сирень обыкновенная, сосна
обыкновенная, рябина обыкновенная, ясень
обыкновенный и манчжурский.
• Наиболее стойкие: ель колючая и Энгельмана,
акация белая, айлант, бирючина, гледичия
трехколючковая, дерен белый, жимолость татарская,
кизильник блестящий, клен пенсильванский,
татарский и ясенелистный, крыжовник, лох,
магнолия, гранат, скумпия, смородина золотистая,
спирея средняя, биллиарда, тополь канадский,
серый, черный, шелковица, гребенщик, софора.

28. • Шумозащита. Хвойные породы: ель,
пихта, туя и другие породы деревьев,
сохраняющие плотную крону круглый год.

29. • Пылезащита.
Хвойные
породы
деревьев,
лиственные
породы
(например, вяз) с густой кроной и
шершавыми морщинистыми листьями.

30. Быстрота роста.
 Быстрорастущие породы: обыкновенный,
ель белая и колючая, кипарис, лиственница
даурская, европейская и западная, сосна
обыкновенная, крымская, гималайская
 Медленнорастущие породы: кедр

31. • Засухоусточивостъ. Наиболее устойчивые к
нехватке влаги породы: берест, дуб, ель колючая и
белая, клен серебристый и татарский, кипарис,
гледичия трехколючковая, орех серый, тополь
китайский, акация желтая, аморфа, скумпия, лох
узколистный, смородина золотистая.
• Прозрачную крону имеют: пихта европейская,
сибирская, клен остролистный, явор белый, каштан
конский и обыкновенный, ольха черная, туя
восточная, граб обыкновенный, можжевельник,
черемуха, ель, дуб, липа, вяз, туя западная, тис
ягодный, кедр сибирский, тополь берлинский,
туркестанский, канадский (табл.).

32. Порода
Высота, м
Диаметр кроны, м
Продолжительность жизни,
лет
Хвойные
Ель белая
20
6
200
Ель восточная
40
10
300
Ель колючая
20
4
100
Ель обыкновенная
30
10
200
Лиственница европеская
30
7
300
Лиственница сибирская
30
7
300
5
3
200
Пихта европейская
20
8
200
Пихта кавказская
40
10
300
Пихта одноцветная
25
6
200
Пихта сибирская
20
5
100
Сосна обыкновенная
25
8
200
Туя гигантская
30
8
300
Туя западная
15
6
100
Можжевельник
обыкновенный