Dərsin məqsədi:
- Şagirdlərinbiliklərinin
təkrarlanması və
möhkəmləndirilməsi
- Keçilən mövzu haqqında bilik və
bacarıqların yoxlanılması;
- Şagirdlərin diqqətliliyini və
sərbəstliyinin tərbiyə edilməsi ;
- Məntiqi təfəkkürün inkişaf
etdirilməsi.
Kəsr anlayışı hələeramızdan 2500 il əvvəl
qədim babilistanlılıra məlum idi. Mixi yazılarında
surəti vahid, məxrəji 60-ın qüvvətləri olan
kəsrlərə rast gəlinir. Orta əsrlərə qədər ancaq
surəti vahid olan kəsrlərə baxılırdı. İstisna olaraq
ancaq kəsr hesab edilirdi.
Kəsrlərin yazılışı və onlar üzərində əməllər də
müxtəlif dövrlərdə müxtəlif üsullarla edilmişdir.
6.
Kəsrlər ilk dəfəQədim Şərqdə insanların ovladıqları
ovu əldə etdikləri qənimətlərin bölüşdürülməsi
zamanı məhz bu əsrdə yaşayan müdrik insanlar
tərəfindən yaranıb . Qədim Misirdə əsasən ilk
zamanlarda surətində 1 duran, 1/2; 1/3; 1/28 , Qədim
Babilistanda isə məxrəcində 1 duran kəsrlərdən
istifadə edirdilər.
Adi
kəsrlərin
tam ədədə
vurulması
Rasional
kəsrin tam
ifadəyə
vurulması
Rasional
kəsrin
rasionalkəsrə
vurulması
Onluq
kəsrin
onluq kəsrə
vurulması
Rasional
kəsrlərin
vurulması
Adi kəsrin
adi kəsrə
vurulması
Qarışıq
kəsrlərin
adi kəsrlərə
vurulması
Adi
kəsrlərin
vurulması
Kəsrlərin
vurulması
Qarışıq
ədədlərin
vurulması
Qarışıq
kəsrlərin
onluq kəsrə
vurulması
Qarışıq
kəsrlərin
tam ədədə
vurulması
Onluq
kəsrlərin
vurulması
Onluq
kəsrin tam
ədədə
vurulması
Onluq kəsrin
adi kəsrə
vurulması
Qarışıq
kəsrlərin
qarışıq kəsrlərə
vurulması
11.
KƏSRLƏRİN VURULMASINDA İSTİFADƏOLUNAN QAYDALAR:
1.kəsrin kəsrə
vurulması
2.kəsrlərin ixtisarı
3.ortaq vuruğun
mötərizə xaricinə
çıxarılması
4.vurmanın
yerdəyişmə,qruplaşdır
ma,paylama qanunları
a c ac
1.
, b 0, d
b d bd
ac a
2.
bc b
3.ac bc c a b
ac bc c a b
4.ab ba
ab c a bc
a b c ac bc
a b c ac bc
0
12.
5.MÜXTƏSƏR VURMA DÜSTURLARI
1.a b
2
2. a b
2
a
3.a
2
b
2
a b a b
4.a
3
b
3
5.a
3
b
3
6. a b
3
7. a b
3
a
2
2
2ab b
2ab b
a b a
2
a b a
2
a
3
a
3
2
2
ab b
2
ab b
2
2
2
2
2
3a b 3ab
3a b 3ab
b
b
3
3
13.
a с
b d
ac
,b 0, d 0
bd
b
a
c
a b
1 с
ab
с
Rasional
kəsrlərin
vurulması
a c e
b d f
ace
bdf
a b
b a
ab
ba
1
14.
MİSAL .KƏSRLƏRİ VURUN
5ab7cx
1.
8cd 6ay
2
a b b ab
2. 2
2
a ab a b
a 2 a 2
3.
a 1 a
2x
2
4. x 4
2
x 2
15.
Misal 1
5ab 7сx
=
8сd6ay
5ab 7cx
=
8cd 6ay
35 abcx
48 acdy
35 bx
=
48 dy
Misal 2
2
a b b ab a b b(b a)
( a b) b( a b)
a 2 ab (a b) 2 a(a b) (a b) 2
a ( a b) ( a b) 2
(a b)b(a b)
b
b
2
2
a(a b)(a b)
a(a b) a ab
16.
Misal 3
a 2a 2
a 1
a
(a
2)( a 2)
(a 1) a
a2 4
2
a a
Misal 4
2x
( x 4)
( x 2)
2
2x 4x
x 2
2
2
x 4
2x
1 ( x 2)
2
( x 4) 2 x
1 ( x 2)
( x 2)( x 2) 2 x
( x 2) 2
17.
VİKTORİNA
3 BAL
Adi kəsrlərqrupu
Onluq kəsrlər
qrupu
Rasional kəsrlər
qrupu
4 BAL
36 a 3 5b
25 b 2 18 a 2
2
xy
5a
3x 2 y 2
12 a 5 14 b 5
7b 4 9a 2
5 BAL
a 2 2ab b 2 a 3 b3
a
ab b
2
2
b
a a ab b 7a 7b
2
ab b 2 5a
10
b3
x 2 x x3 1
x2 x 1 x 1
2a 4b 2ab a 2 1 a 2 a 1
a 3 1 a 2 2a 1
ab 6a 12b
18.
VİKTORİNANİN CAVABLARI
3 BAL
Adikəsrlər qrupu
Onluq kəsrlər
qrupu
Rasional kəsrlər
qrupu
2a
5b
2
5a
3 xy
2 3
2 ab
3
4 BAL
a
b
5 BAL
a2 b2
7
a 2 ab
2b 2
x2 x
2
3
a 1
2
a 1
19.
MƏSƏLƏ 1.
Dəniz suyununtərkibində 5% su var.
Dəniz suyunun tərkibində 5% duz var.
40l dəni suyunun üzərinə neçə litr şirin su əlavə
40l dəniz suyunun üzərinə neçə litr şirin su
etmək lazımdır ki,alınan
əlavə etmək lazımdır ki,alınan suyun duzluluğu
suyun duzluluğu 2% olsun.
2% olsun.
A)20
B)40
C)60
D)80
E)100
20.
MƏSƏLƏ 2.
300 q50%-li turşuya 100 q 30%-li turşu
qatışdırdıqda alınan qarışığın turşuluq
faizini tapın.
A)35
B)36
C)37
D)40
E)45
21.
MƏSƏLƏ 3.
Yağlılıq faizi6% olan 3 litr süd ilə yağlılıq
faizi 3,5% olan 2 litr süd qarışdırılmışdır.
Alınan süd qarışığının yağlılıq faizini tapın.
A)3,8
B)4
C)4,5
D)5
E)5,4
22.
MƏSƏLƏLƏRIN CAVABLARI
1.Dəniz suyununtərkibində 40x0,05=2 miqdarında duz
2
var.40 litr duzlu suya x litr şirin su əlavə etdikdə 100% 2%
40
duzluluq faizi
olar.Buradan 40+x=100 x
X=60 litr alarıq.
P
2.Qarışığa aid məlum düstura görə
300 50 100 30 150 30 180
300 100
4
4
m1 p1
m1
m2 p2
m2
45%
3 6 2 3,5 18 7 25
5%
3.Qarışığa aid məlum düstura əsasən 3 2
5
5
Beləliklə alınan süd qarışığının yağlılıq faizi 5%-dir.