Tài liệu trình bày về Trung tâm Điện tử Y sinh với các thông tin chủ yếu liên quan đến cấu trúc và chức năng của các hệ thống điện tử trong môi trường y tế. Nó đề cập đến các thiết bị và quy trình quan trọng trong việc chẩn đoán và điều trị bệnh nhân, bao gồm cả máy gia tốc và hệ thống CT. Các thông tin cụ thể về hoạt động, hiệu suất và an toàn của các thiết bị y tế được nêu rõ.

1. BioMedical Electronics Center
S¬ ®å khèi chøc n¨ng vµ
c¸c hÖ thèng phô trî
Slide 1

2. BioMedical Electronics Center
Slide 2
S¬ ®å khèi m¸y gia tèc tuyÕn tÝnh y tÕ n¨ng l−îng cao. C¸c
thµnh phÇn chÝnh, c¸c hÖ thèng phô trî vµ c¸c kÕt nèi.

3. BioMedical Electronics Center
HÖ thèng ch©n kh«ng
Slide 3

4. BioMedical Electronics Center
HÖ thèng ch©n kh«ng
• Môc ®Ých:
– Ng¨n chÆn ®−îc sù ph©n kú cña chïm tia ®iÖn tö (do va ch¹m víi c¸c
ph©n tö khÝ).
– Tr¸nh hiÖn t−îng ®iÖn ¸p ®¸nh thñng bªn trong èng dÉn sãng (do cã
c−êng ®é ®iÖn tr−êng cao).
• Ngµy nay nh÷ng m¸y gia tèc lµm viÖc víi hÖ thèng ch©n kh«ng
Slide 4
• Ngµy nay nh÷ng m¸y gia tèc lµm viÖc víi hÖ thèng ch©n kh«ng
cã ¸p suÊt <= 1,5 × 10-5Pa (1mmHg = 133,3 Pa ).

5. BioMedical Electronics Center
HÖ thèng lµm m¸t
• RÊt nhiÒu phÇn trong m¸y gia tèc cÇn ph¶i ®−îc lµm l¹nh
nh−: nguån cao tÇn, khoang céng h−ëng, hÖ thèng èng dÉn
sãng gia tèc, biÕn thÕ c«ng suÊt cao vµ m¹ch ®iÒu chÕ xung,
hÖ thèng héi tô, cuén l¸i tia, bia tia-X.
• N−íc quay vßng tõ bÓ chøa, ®−îc b¬m vµo c¸c ®−êng èng
dÉn th«ng qua mét bé läc ®Ó läc bá nh÷ng h¹t cã thÓ g©y t¾c
èng nhá trong hÖ thèng. V× l−îng n−íc vµo mçi thµnh phÇn
lµ kh¸c nhau nªn mçi m¹ch chia sÏ cã mét van ®iÒu khiÓn l−u
Slide 5
lµ kh¸c nhau nªn mçi m¹ch chia sÏ cã mét van ®iÒu khiÓn l−u
l−îng vµ mét bé t¸ch dßng (c«ng t¾c dßng hay lµ c«ng t¾c
ho¹t ®éng dùa trªn dßng ch¶y). C¸c c«ng t¾c nµy còng lµ mét
phÇn cña hÖ thèng kho¸ liªn ®éng ®Ó tr¸nh cho m¸y ph¶i
ho¹t ®éng khi cã mét thµnh phÇn nµo ®ã kh«ng ®−îc lµm
l¹nh. Mét bé ®o c«ng suÊt ®−îc l¾p ®Æt bªn c¹nh bé läc, ®Çu
tiªn nã chØ cho ta thÊy r»ng ®ang cã mét ¸p suÊt thÝch hîp
®−îc duy tr× vµ sau ®ã nã cho thÊy ¸p suÊt trªn bé läc lµ cã
thÓ chÊp nhËn.

6. BioMedical Electronics Center
HÖ thèng n−íc lµm m¸t
Slide 6
(10C)
Toµn bé hÖ thèng lµm m¸t b»ng n−íc

7. BioMedical Electronics Center
HÖ thèng n−íc lµm m¸t
Slide 7
b)S¬ ®å trao ®æi nhiÖt gi÷a n−íc víi n−íc;
c) S¬ ®å trao ®æi nhiÖt gi÷a n−íc víi kh«ng khÝ

8. BioMedical Electronics Center
HÖ thèng ®iÒu khiÓn tÇn sè tù ®éng
(AFC)
• HÖ thèng ®iÒu khiÓn tÇn sè tù ®éng (AFC) liªn tôc kiÓm tra tÇn
sè ho¹t ®éng tèi −u cña cÊu tróc gia tèc ®Ó tèi ®a ho¸ n¨ng
l−îng chïm bøc x¹ ®Çu ra. Nã sö dông th«ng tin nµy ®Ó “®iÒu
chØnh” klystron hoÆc magnetron theo tÇn sè vi sãng nµy.
Slide 8

9. BioMedical Electronics Center
HÖ thèng gi¸m s¸t vµ ®iÒu khiÓn
• HÖ thèng nµy gi¸m s¸t ho¹t ®éng ®Ó ®¶m b¶o thiÕt
bÞ ho¹t ®éng chÝnh x¸c vµ ®¶m b¶o viÖc ®iÒu trÞ cho
bÖnh nh©n lµ thËt sù an toµn.
• Trung t©m cña c¸c chøc n¨ng gi¸m s¸t vµ ®iÒu
khiÓn nµy ®−îc ®Æt t¹i bµn ®iÒu khiÓn, n¬i cã kÕt
nèi tíi tÊt c¶ c¸c bé phËn cña thiÕt bÞ.
Slide 9
nèi tíi tÊt c¶ c¸c bé phËn cña thiÕt bÞ.
• Bµn ®iÒu khiÓn cung cÊp th«ng tin tr¹ng th¸i vÒ
ph−¬ng thøc ®iÒu trÞ, viÖc sö dông c¸c thiÕt bÞ phô
trî, liÒu ®Æt vµ liÒu ph¸t, tr¹ng th¸i c¸c kho¸, t×nh
tr¹ng khÈn cÊp vµ c¸c d÷ liÖu cÇn thiÕt cho ho¹t
®éng cña m¸y gia tèc vµ qu¸ tr×nh ®iÒu trÞ.

10. BioMedical Electronics Center
HÖ thèng ®iÒu khiÓn vµ kho¸ liªn ®éng
C¸c kho¸ liªn ®éng cho khëi ®éng C¸c kho¸ liªn ®éng khi m¸y
ho¹t ®éng
M¸y x¹ trÞ - ¸p suÊt ch©n kh«ng
- ¸p suÊt khÝ trong èng dÉn sãng ®·
®−îc t¹o ¸p suÊt
- dßng n−íc lµm m¸t
- nhiÖt ®é n−íc lµm m¸t.
- c¸c dßng ®iÖn cña cuén héi tô
- dßng ®iÖn cña nam ch©m bÎ cong
- ®é b»ng ph¼ng chïm
- n¨ng l−îng chïm
- suÊt liÒu qu¸ h¹n
- sù qu¸ t¶i cña dßng ®iÖn bé
®iÒu biÕn.
Slide 10
- dßng ®iÖn cña nam ch©m bÎ cong
- bé ®Þnh thêi s−ëi Êm
- c¸c chuyÓn m¹ch giíi h¹n c¬ khÝ

11. BioMedical Electronics Center
M¸y m« pháng vµ m¸y chôp c¾t líp
®iÖn to¸n
Slide 11

12. BioMedical Electronics Center
M¸y m« pháng
Slide 12

13. BioMedical Electronics Center
M¸y m« pháng
Slide 13

14. BioMedical Electronics Center
M¸y chôp c¾t líp ®iÖn to¸n
Nguån tia X
MÆt c¾t qua bÖnh nh©n
BÖnh nh©n
Bé läc
Slide 14
§iÓm ®ång
t©m
Bé t¨ng quang
a) b)
Sö dông mét m¸y m« pháng ®Ó t¹o ra mét ¶nh
chôp c¾t líp

15. BioMedical Electronics Center
M¸y gia tèc Siemens Primus
LËp kÕ ho¹ch ®iÒu trÞ cho bÖnh nh©n
Slide 15

16. BioMedical Electronics Center
M¸y gia tèc vµ c¸c phô kiÖn
• M¸y gia tèc nÕu kh«ng cã nh÷ng phô kiÖn kÌm theo ®Ó t¹o
thµnh mét hÖ thèng ®ång bé th× hiÖu qu¶ sö dông cña nã kh«ng
thÓ cao h¬n mét m¸y Cobal-60.
• Mét hÖ thèng ®ång bé bao gåm: m¸y chôp C.T; m¸y m«
pháng; m¸y c¾t vµ ®æ khu«n ch×; hÖ thèng tÝnh liÒu; hÖ thèng
m¹ng liªn kÕt Lantis vµ m¸y gia tèc.
Slide 16
m¹ng liªn kÕt Lantis vµ m¸y gia tèc.

17. BioMedical Electronics Center
M¸y gia tèc vµ c¸c phô kiÖn
M¸y chôp
C.T
HÖ thèng
tÝnh liÒu
Topslane
M¸y m«
pháng
Slide 17
M¸y c¾t v ®æ
khu«n ch×
M¹ng liªn
kÕt Lantis
M¸y gia tèc
S¬ ®å d©y chuyÒn ®ång bé cña m¸y gia tèc vµ c¸c
phô kiÖn

18. BioMedical Electronics Center
M¸y chôp C.T
• VÞ trÝ ®Æt bÖnh nh©n khi chôp C.T chÝnh lµ vÞ trÝ ®−îc sö dông ®Ó ®iÒu trÞ
b»ng m¸y gia tèc. V× vËy mµ bÖnh nh©n ®−îc cè ®Þnh, sao cho kh«ng cã sù
thay ®æi nµo cña qu¸ tr×nh chôp, gi÷a 2 slice cã kho¶ng c¸ch lµ 2mm, ®é sai
sè song song gi÷a 2 slice lµ 2%. M¸y chôp C.T yªu cÇu cã hÖ thèng gi−êng
®iÒu trÞ gièng nh− cña m¸y gia tèc.
• Khi chôp bÖnh nh©n ë mét gãc cè ®Þnh sÏ cã giíi h¹n vÒ kÝch th−íc phim
do gãc më chôp kh«ng thÓ bao trïm c¶ bÖnh nh©n, v× vËy mµ ng−êi ta chôp
Slide 18
do gãc më chôp kh«ng thÓ bao trïm c¶ bÖnh nh©n, v× vËy mµ ng−êi ta chôp
C.T víi th©n m¸y quay 3600.

19. BioMedical Electronics Center
M¸y chôp C.T
Slide 19

20. BioMedical Electronics Center
HÖ thèng tÝnh liÒu Topslane
• HÖ thèng tÝnh liÒu bao gåm 1 m¸y chñ, 1 m¸y tÝnh c¸ nh©n, 1 m¸y Scan
chuyªn dông, 1 m¸y vÏ vµ 1 m¸y in mµu. Ch−¬ng tr×nh Topslane lµ ch−¬ng
tr×nh tÝnh liÒu chuyªn dông ®−îc l−u tr÷ trªn m¸y chñ, ¶nh sau khi chôp C.T
®−îc quÐt th«ng qua m¸y tÝnh c¸ nh©n råi truyÒn vµo m¸y chñ ®Ó xö lý b»ng
m¹ng LAN.
• M¸y tÝnh c¸ nh©n cã nhiÖm vô t¸ch c¸c slice víi kÝch th−íc b»ng nhau ®Ó
tho¶ m·n yªu cÇu vÒ tû lÖ khi dùng h×nh trong kh«ng gian 3 chiÒu, råi göi
Slide 20
tho¶ m·n yªu cÇu vÒ tû lÖ khi dùng h×nh trong kh«ng gian 3 chiÒu, råi göi
cho m¸y chñ. M¸y chñ cã chøc n¨ng ghÐp c¸c slice theo thø tù nh− trong
qu¸ tr×nh chôp; chän thÓ tÝch khèi u; thÓ tÝch c¸c bé phËn nh¹y c¶m cÇn
tr¸nh phãng x¹ råi dùng thµnh m« h×nh khèi u trong kh«ng gian 3 chiÒu.
• Sau ®ã chän sè l−îng tr−êng chiÕu, gãc quay th©n m¸y,
gãc më collimator, n¨ng l−îng chïm tia, ®é réng tr−êng
chiÕu... tuú thuéc tõng lo¹i bÖnh ung th− vµ vÞ trÝ khèi u
cô thÓ.

21. BioMedical Electronics Center
HÖ thèng tÝnh liÒu Topslane
Slide 21
¶nh dµn m¸y trong hÖ thèng tÝnh liÒu l−îng

22. BioMedical Electronics Center
M¸y m« pháng
• Khi ®· cã ®−îc kÕ ho¹ch ®iÒu trÞ cho bÖnh nh©n, tr−íc khi ®−a
vµo ®iÒu trÞ lµ cÇn ph¶i cã sù kiÓm tra l¹i viÖc chuÈn ®o¸n, xem
xÐt l¹i vÞ trÝ cÇn ®iÒu trÞ vµ cÊu tróc che ch¾n. ViÖc m« pháng kÕ
ho¹ch ®iÒu trÞ sÏ kh¼ng ®Þnh xem ph−¬ng ph¸p cã ®em l¹i kÕt
qu¶ theo yªu cÇu hay kh«ng.
Slide 22

23. BioMedical Electronics Center
M« h×nh m¸y m« pháng c¬ b¶n
§Çu ph¸t
tia-X
Th©n m¸y
Bé t¹o ¶nh
Slide 23
HÖ thèng
gi−êng
®iÒu trÞ
Bé t¹o ¶nh

24. BioMedical Electronics Center
M¹ng liªn kÕt Lantis
• Cã hai m¹ng c¬ b¶n:
– M¹ng Lantis ®Ó nèi gi÷a hÖ thèng m¸y tÝnh vµ m¸y gia tèc.
– M¹ng n÷a ®Ó nèi gi÷a Lantis vµ hÖ thèng tÝnh liÒu.
• M¹ng cã chøc n¨ng l−u tr÷ hå s¬ cña bÖnh nh©n, l−u tr÷ ¶nh
cña bÖnh nh©n, n¹p sè liÖu ®· tÝnh to¸n vÒ kÝch th−íc tr−êng
Slide 24
cña bÖnh nh©n, n¹p sè liÖu ®· tÝnh to¸n vÒ kÝch th−íc tr−êng
chiÕu; gãc quay th©n m¸y; gãc më collimator; n¨ng l−îng
chïm tia; thêi gian chiÕu... vµo m¸y gia tèc ®Ó ®iÒu trÞ cho
bÖnh nh©n.

25. BioMedical Electronics Center
M¸y GTTT Siement Primus
Slide 25

26. BioMedical Electronics Center
C¸c kÝch th−íc m¸y
Slide 26

27. BioMedical Electronics Center
C¸c kÝch th−íc m¸y
Slide 27

28. BioMedical Electronics Center
C¸c kÝch th−íc m¸y
Slide 28

29. BioMedical Electronics Center
Mét sè h×nh ¶nh m¸y gia tèc
Siement Primus
Slide 29

30. BioMedical Electronics Center
Magnetron
Slide 30

31. BioMedical Electronics Center
Applicator víi nhiÒu kÝch cì
Slide 31

32. BioMedical Electronics Center
Dïng phantom n−íc ®o ®−êng ®ång
liÒu cña m¸y
Slide 32

33. BioMedical Electronics Center
èng dÉn sãng gia tèc vµ ®Çu ®iÒu trÞ
Slide 33

34. BioMedical Electronics Center
+ ChØ tiªu kü thuËt cña m¸y:
• M¸y cã hÖ thèng dÉn vµ ph¸t sãng dïng
Magnetron.
• M¸y ph¸t ra hai lo¹i tia lµ photon (tia X) vµ ®iÖn tö:
– Lo¹i tia X gåm 2 møc: 6 vµ 12MV.
– Lo¹i tia ®iÖn tö gåm 5 møc: 5, 6, 8, 10, 12 vµ 14MeV.
Slide 34
– Lo¹i tia ®iÖn tö gåm 5 møc: 5, 6, 8, 10, 12 vµ 14MeV.
• Cã hÖ thèng collimator ®a l¸, ®iÒu khiÓn b»ng vi xö
lý, cã thÓ më ë bÊt kú kÝch th−íc, h×nh d¹ng nµo.
• SuÊt liÒu c¸ch nguån 1m ®èi víi:
– Photon: 300 ÷ 600 MU/phót.
– §iÖn tö: 300 ÷ 1000 MU/phót.

35. BioMedical Electronics Center
ChØ tiªu kü thuËt cña m¸y:
• Cã hÖ thèng ®o kho¶ng c¸ch tõ nguån tíi da bÖnh
nh©n b»ng th−íc quang häc vµ b»ng th−íc c¬.
• Cã bé hiÓn thÞ chïm tia b»ng ¸nh s¸ng nh×n thÊy.
• Cã vïng b¸n d¹ 0.9mm.
• Cã bé nªm ®Çy ®ñ 15 , 30 , 45 .
Slide 35
• Cã bé nªm ®Çy ®ñ 150, 300, 450.

36. BioMedical Electronics Center
C¸c chØ tiªu kü thuËt kh¸c
• VÒ ®−êng ®ång liÒu cña m¸y, ng−êi ta quan t©m ®Õn hai yÕu
tè: §é ph¼ng vµ ®é ®èi xøng cña ®−êng ®ång liÒu.
• §é ph¼ng ®−êng ®ång liÒu:
100minmax
×
+
−
=
II
II
F
Slide 36
minmax + II

37. BioMedical Electronics Center
Qu¸ tr×nh ®iÒu trÞ cho bÖnh nh©n b»ng
m¸y gia tèc:
• B−íc 1:
– BÖnh nh©n ®−îc chØ ®Þnh chôp ¶nh C.T.
– Qua ¶nh chôp ta sÏ cã ®Çy ®ñ th«ng tin vÒ bÖnh nh©n, kÝch
th−íc chÝnh x¸c vÒ chu vi cña bÖnh nh©n vµ cña khèi u th«ng
qua tû lÖ cña phim.
• B−íc 2:
Slide 37
B−íc 2:
– ¶nh chôp C.T sÏ ®−îc n¹p vµo m¸y tÝnh c¸ nh©n trong hÖ
thèng tÝnh liÒu th«ng qua m¸y quÐt. Toµn bé ¶nh ®−îc chuyÓn
qua m¸y chñ víi phÇn mÒm tÝnh liÒu chuyªn dông Topslane.
• B−íc 3:
– Ph¸c ®å ®iÒu trÞ cô thÓ sÏ ®−îc ®−a sang m¸y m« pháng ®Ó
kiÓm tra l¹i xem yªu cÇu cã ®−îc tho¶ m·n hay kh«ng? NÕu
tho¶ m·n sÏ ®−a sang ®Ó ®iÒu trÞ, nÕu ch−a ®¹t ®−îc yªu cÇu lËp
thay ®æi kÕ ho¹ch ®iÒu trÞ cho phï hîp.

38. BioMedical Electronics Center
Qu¸ tr×nh ®iÒu trÞ cho bÖnh nh©n b»ng
m¸y gia tèc:
• B−íc 4:
– Sau khi lËp kÕ ho¹ch ®iÒu trÞ, ®Ó ®¹t ®−îc suÊt liÒu trong
khèi u trong khi phÇn nh¹y c¶m sÏ ph¶i chÞu suÊt liÒu cao
h¬n giíi h¹n cho phÐp, th× sÏ ph¶i ®æ khu«n ch× ®Ó b¶o
vÖ nh÷ng bé phËn nh¹y c¶m ®ã. KÝch th−íc khu«n ch× sÏ
®−îc hÖ thèng lËp kÕ ho¹ch ®−a ra.
Slide 38
• B−íc 5:
– Toµn bé th«ng tin vÒ thÓ tÝch, vÞ trÝ khèi u; thÓ tÝch, vÞ trÝ
c¸c c¬ quan mÉn c¶m tia x¹; kÝch th−íc, gãc ®é tr−êng
chiÕu (hay kÝch th−íc chïm tia) läc nªm, gãc nªm; sè
tr−êng chiÕu; sö dông kü thuËt h»ng sè SSD hay SAD;
träng sè chïm tia... sÏ ®−îc n¹p vµo m¹ng Lantis vµ
®−îc n¹p vµo m¸y gia tèc ®Ó tiÕn hµnh ®iÒu trÞ cho bÖnh
nh©n.

39. BioMedical Electronics Center
C¸c chØ tiªu kü thuËt kh¸c
• §é ®èi xøng ®−êng ®ång liÒu:
( ) ( )
( ) ( )
100
......AA
2
......
S
2121
2121
×





 ++
+
++
×





 ++
−
+++
=
n
BBB
n
A
n
BBB
n
AAA
nn
nn
Slide 39
Trong ®ã: A1, A2... An; B1, B2... Bn l c¸c
®iÓm ®o øng víi mçi bªn tr−êng chiÕu.

40. BioMedical Electronics Center
C¸ch bè trÝ phßng ®iÒu trÞ
Slide 40

41. BioMedical Electronics Center
C¸ch bè trÝ phßng ®iÒu trÞ
Slide 41