1. Java
Programming
Logo
Java өгөгдлийн бүтэц
багш Á.Ãàíçîðèã
Улаанбаатар дээд сургууль
2011 он

2. Logo
Агуулга
1 Java сан (Package)
2 Функц түүний хэрэглээ
3 Функцийн аргумент дамжуулалт
4 Маth класс ашиглах
5 Санамсаргүй тоо ашиглах
6 JTextArea класс
7 Массив
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

3. Logo
Java сан (Package)
Урьдчилан бэлдэж өгсөн классууд Java-
ийн санд бүлэг бүлгээрээ байдаг.
Нэг төрлийн үүрэг гүйцэтгэдэг классууд
нэг сан дотор байрладаг.
Санг import түлхүүр үгийн тусламжтай
ашигладаг.
Жишээ нь:
import javax.swing.JOptionPane;
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

4. Logo
Java сан (Package)
Java сангууд нь хавтас (folder) хэлбэрээр
байх бөгөөд уг сан доторх классууд нь уг
хавтас доторх class өргөтгөлтэй файлууд
юм.
Java-н хавтас дахь jrert.jar файлд java-н
сангууд байрладаг.
JVM програм ажиллахад шаардлагатай
классыг (import-д заасны дагуу) rt.jar
файлаас авч ашигладаг.
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

5. Logo
Жишээ сангууд
 java.lang: java дээр бичигдсэн ихэнх програмууд
ашигладаг гол үндсэн функцүүд байрлана. Бүх
java програмд автоматаар импортлогддог.
 javax.swing: График, цонх ашигласан java
программуудад хэрэглэгдэнэ.
 java.applet: аудио, клип, интернэт програмчлалд
ашиглагдах аплет класс.
 java.util: огноо, тэмдэгт мөр, санамсаргүй тоотой
ажиллах классууд байрлана.
 java.io: Java-н оролт гаралтын классууд. Файлаас
угших, бичих гэх мэт.
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

6. Logo
Функц зарлалт
Функц
 Програм бичих процессийг
хялбаршуулах
 Шаардлагатай үед дуудаж хэрэглэх
 Кодыг давтаж бичих үзэгдлээс
сэргийлэх
Локал хувьсагч
 Функц дотор зарлагдсан хувьсагч
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

7. Logo
Функц зарлалт
 Функцийг дараах байдлаар зарлана:
public БуцаахТөрөл ФункцНэр (ПараметрТөрөл
Параметр)
public static БуцаахТөрөл ФункцНэр(ПараметрТөрөл
Параметр)
 Жишээ:
public int square (int y)
public String getName (int x, int y)
 Return түлхүүр үг ашиглан функц дотроос утга буцаадаг.
Return бичлэгийг ажиллуулангуут функц дуусаж
програмын удирдлага уг функцийг хаанаас дуудсан тэнд
буцаасан утгыг авч очдог.
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

8. Logo
Функц ашиглалт
 Cтатик функц ашигласан жишээ.
 Эхний 10 ширхэг тооны кубыг ол.
public class FunctionDemo{
public static int cube (int x)
{
return x * x * x;
}
public static void main ( String args[] )
{
for ( int i = 1; i < 10; i++)
System.out.println( cube ( i ) );
}
}
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

9. Logo
Функц ашиглалт
 Cтатик биш функц ашигласан жишээ.
 Эхний 10 ширхэг тооны кубыг ол.
public class FunctionDemo{
public int cube (int x)
{
return x * x * x;
}
public static void main ( String args[] )
{
FunctionDemo myObject = FunctionDemo();
for ( int i = 1; i < 10; i++)
System.out.println( myObject.cube ( i ) );
}
}
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

10. Logo
Функц дуудалт
Нэг классын функцүүд бие биенээ дуудах
дүрэм:
 Нэг классын статик функцээс тухайн классын
статик биш функцийг дуудвал заавал уг классын
обьектоор дамжуулж дуудна.
 Нэг классын статик функцээс тухайн классын
статик функцийг дуудвал шууд нэрээр нь эсвэл
обьектоор нь дуудаж болно.
 Нэг классын статик биш функцээс тухайн классын
статик болон статик биш функцийг дуудвал шууд
нэрээр нь эсвэл обьектоор нь дуудаж болно.
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

11. Logo
Функц дуудалт
Нэг классаас өөр классын функц дуудах
тохиолдолд:
 Өөр классын статик функцийг дуудвал заавал
классын нэрээр нь дуудна.
• Жишээ нь B класс дотроос А классын static add функцийг
дуудвал:
– A.add( );
 Өөр классын статик биш функцийг дуудвал заавал
обьектоор нь дамжуулж дуудна.
• Жишээ нь B класс дотроос А классын add функцийг
дуудвал:
– A myObject = new A( );
– myObject.add( );
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

12. Logo
Функцийн параметр дамжуулалт
Java-д хоѐр төрлийн параметр (аргумент)
дамжуулалт байдаг.
 Утгаар дамжуулах (Pass by Value)
• Дамжуулагдаж байгаа параметрийн утгыг хуулаад
функцэд дамжуулна.
• Өгөгдлийн үндсэн төрлүүд (int, char, гэх мэт эхний үсэг нь
жижгээр бичигддэг төрлүүд) бүгд утгаар дамжигддаг.
 Заалтаар дамжуулах (Pass by Reference)
• Дамжуулж буй өгөгдлийн эх хувийг дамжуулна.
• Дуудагдсан функц энэ эх хувийг өөрчилж болно.
• Утгаар дамжуулахыг бодвол илүү хурдан байдаг.
• Java-д бүх обьектууд заалтаар дамжигддаг.
 Java –д массив бол обьект юм.
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

13. Logo
Функцийн параметр дамжуулалт
public class ArgumentDemo{
public void sub(int x)
{
System.out.println(“x =: ” + x);
x = x + 1;
System.out.println(“x =: ” + x);
}
public static void main()
{
int z =12;
System.out.println(“z =: ” + z);
sub(z);
System.out.println(“z =: ” + z);
}
}
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

14. Logo
Утгаар параметр дамжуулах
public class ArgumentDemo{
public void sub(String m)
{
System.out.println(“Функц дотор эхлээд: ” + m);
m = “C++”
System.out.println(“Функц дотор дараа нь: ” + m);
}
public static void main()
{
String m = “Java”;
System.out.println(“Дамжуулахын өмнө: ” + m);
sub(m);
System.out.println(“Дамжуулсны дараа: ” + m);
}
}
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

15. Logo
Заалтаар параметр дамжуулах
public class ArgumentDemo{
public void sub(String s)
{
System.out.println(“Функц дотор эхлээд: ” + s[0] + “ “ + s[1]);
s[0] = “C”;
s[1] = “is procedural.”;
System.out.println(“Функц дотор дараа нь: ” + s[0] + “ “ + s[1]);
}
public static void main()
{
String m[] = {“Java”,”is object oriented.”};
System.out.println(“Дамжуулахын өмнө: ” + m[0] + “ “ + m[1]);
sub(m);
System.out.println(“Дамжуулсны дараа: ” + m[0] + “ “ + m[1]);
}
}
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

16. Logo
Math класс
Математик функцүүдийг ашиглах боломж
олгоно.
Ашиглахын тулд import java.lang.Math гэж
оруулж ирэх хэрэгтэй.
Жишээ: 900-аас язгуур гаргахдаа
Math.sqrt( 900.0 )
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

17. Logo
Math класс
Маth классын зарим функцүүдээс жагсаавал:
функц Тайлбар Жишээ
abs( x ) x-ийн модулийг олно (абсолют утгыг) abs( 23.7 ) нь 23.7
abs( 0.0 ) нь 0.0
abs( -23.7 ) нь 23.7
ceil( x ) x-ийг өөрөөс нь багагүй хамгийн ойр бүхэл ceil( 9.2 ) нь 10.0
тоо руу тоймлох ceil( -9.8 ) нь -9.0
cos( x ) x-ийн косинус (x нь радианаар) cos( 0.0 ) нь 1.0
exp( x ) e тооны х зэргийг олно. exp( 1.0 ) нь 2.71828
exp( 2.0 ) нь 7.38906
floor( x ) x-ийг өөрөөс нь ихгүй хамгийн ойр бүхэл тоо floor( 9.2 ) нь 9.0
руу тоймлох floor( -9.8 ) нь -10.0
log( x ) x-ийн натурал логарифм (e суурьтай) log( Math.E ) нь 1.0
log( Math.E * Math.E ) нь 2.0
max( x, y ) x ба y ийн аль ихийг нь олно. max( 2.3, 12.7 ) нь 12.7
max( -2.3, -12.7 ) нь -2.3
min( x, y ) x ба y ийн аль багыг нь олно. min( 2.3, 12.7 ) нь 2.3
min( -2.3, -12.7 ) нь -12.7
pow( x, y ) x -ийг y зэрэгт дэвшүүлэх pow( 2.0, 7.0 ) нь 128.0
pow( 9.0, 0.5 ) нь 3.0
sin( x ) x-ийн синус утга (x нь радианаар) sin( 0.0 ) нь 0.0
sqrt( x ) x-ээс язгуур гаргах sqrt( 900.0 ) нь 30.0
sqrt( 9.0 ) нь 3.0
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

18. Logo
Math класс жишээ
import java.lang.Math;
public class MathDemo{
public static void main(String args[])
{
System.out.println(“16 root:” + Math.sqrt( 16 ));
System.out.println(“16 iin 3 zereg:” + Math.pow( 16, 3 ));
System.out.println(“16.15 toimloh” + Math.floor( 16.15 ));
System.out.println(“16 ба -16 –ийн их нь :” + Math.max(16,-16));
}
}
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

19. Logo
Санамсаргүй тоо ашиглах
Програм бичих явцад ямар нэгэн урьдчилан
зохиосон биш санамсаргүйгээр үүсэх
тоонуудыг ашиглах шаардлага гардаг.
Жишээ нь:
Мөрий тавьж морь уралдуулах програм.
4 шагай хаях тоглоом
Ижил эрхтэй 10 хүнээс нэгийг нь сонгох.
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

20. Logo
Санамсаргүй тоо ашиглах
Санамсаргүйгээр тоо үүсгэхийн тулд
Math.random функцийг ашигладаг. Энэ функц
нь [0;1[ завсрын санамсаргүй бутархай тоо
буцаадаг.
Жишээ:
 (int) ( Math.random() * 6 ) нь 0-5 хоорондох
санамсаргүй нэг утга буцаана.
Тайлбар: 6 аар үржүүлээд бүхэл хэсгийг нь авч байна.
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

21. Logo
JTextArea класс
Олон мөрөөс тогтсон текстүүдийг цонхон дээр
дүрслэх чадвартай.
Цагаан хэсэг
нь JTextArea
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

22. Logo
JTextArea класс
Ашиглахын тулд
 import javax.swing.JTextArea; эсвэл
• import javax.swing.*; гэж оруулж өгнө.
 Обьектийг нь зарлана:
• JTextArea myText = new JTextArea();
 Текстийг нь setText функцээр нь оруулж
өгдөг.
• myText.setText (“Hello class!”);
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

23. Logo
JTextArea класс
import javax.swing.JOptionPane;
import javax.swing.JTextArea;
public class TextAreaDemo{
public static void main (String args[])
{
String output;
JTextArea mmm = new JTextArea();
mmm.setText("Sirname: tBold n Name: tGan");
JOptionPane.showMessageDialog( null, mmm, "Anket",
JOptionPane.INFORMATION_MESSAGE);
output = "Ovog: Bold n Ner: Gan";
mmm.setText(output);
JOptionPane.showMessageDialog( null, mmm, "Anket",
JOptionPane.INFORMATION_MESSAGE);
System.exit(0); }
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

24. Logo
Санамсаргүй тоо жишээ
import javax.swing.JOptionPane;
public class RandomIntegers {
public static void main( String args[] )
{
int value;
String output = "";
// 20 удаа давтах
for ( int counter = 1; counter <= 20; counter++ ) {
// 1-ээс 6 хоорондох тооноос санамсаргүйгээр сонгох
value = 1 + ( int ) ( Math.random() * 6 );
output += value + " ";
// уг сонгогдсон тоог гаралтын хувьсагчид залгана.
// хэрвээ counter нь 5-д хуваагдаж байвал шинэ мөрнөөс хэвлэе.
if ( counter % 5 == 0 )
output += "n";
} // for давталтын төгсгөл
JOptionPane.showMessageDialog( null, output,
"20 Random Numbers from 1 to 6", JOptionPane.INFORMATION_MESSAGE );
System.exit( 0 ); // програмыг дуусгах
} // main функцийн төгсгөл
} // RandomIntegers классын төгсгөл
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

25. Logo
Массив
 Нэг төрөлтэй хэсэг бүлэг өгөгдлийг массивт хадгалж
хэрэглэж болно. Доор 12 ширхэг элементтэй
массивын жишээ үзүүллээ:
 Бүтэц:
Төрөл МассивНэр[ ] = new Төрөл[ тоо ];
int numbers[ ] = new int[ 12 ];
эсвэл
Төрөл[ ] МассивНэр = new Төрөл[ тоо ];
int[ ] numbers = new int[ 12 ];
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

26. Logo
Массив
 Хэрвээ массивт байх элементийн тоо тодорхойгүй
байгаа бол доорх байдлаар зарлаж болно:
int numbers[ ] = null;
эсвэл null бол хоосон гэсэн
утгатай. Обьектод null буюу
int[ ] numbers = null; хоосон гэсэн утга өгч
хэрэглэдэг.
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

27. Logo
Массив
 Массивын элемент нь 0 –оос эхлэн дугаарлагддаг.
 Тиймээс int c[ 3 ]; гэж зарлавал с массив нь 4
элементтэй байна (0 дугаар элементийг оруулан).
 Массивын элементэд хандахдаа хаалтан дотор нь
элементийнх нь дугаарыг тавьж хандана. Хаалтан
дотор нь мөн бүхэл тоо буцаах арифметик
илэрхийлэл байж болно.
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

28. Logo
Массив ашиглах жишээ
Бодолт №1
public Number{
public static void main ( String args[ ] )
{
int numbers[ 9 ] = new int[ 9 ];
// 1-10 хүртэлх утгуудаа олгоѐ:
numbers[ 0 ] = 1;
numbers[ 1 ] = 2;
numbers[ 2 ] = 3;
numbers[ 3 ] = 4;
numbers[ 4 ] = 5;
numbers[ 5 ] = 6;
numbers[ 6 ] = 7;
numbers[ 7 ] = 8;
numbers[ 8 ] = 9;
numbers[ 9 ] = 10;
}
}
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

29. Logo
Массив ашиглах жишээ
// ¯ðãýëæëýë…
// îäîî õýâëýå:
System.out.println ( numbers[ 0 ] );
System.out.println ( numbers[ 1 ] );
System.out.println ( numbers[ 2 ] );
System.out.println ( numbers[ 3 ] );
System.out.println ( numbers[ 4 ] );
System.out.println ( numbers[ 5 ] );
System.out.println ( numbers[ 6 ] );
System.out.println ( numbers[ 7 ] );
System.out.println ( numbers[ 8 ] );
System.out.println ( numbers[ 9 ] );
System.out.println ( numbers[ 10 ] );
}
}
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

30. Logo
Массив ашиглах жишээ
Бодолт №2
public Number{
public static void main ( String args[ ] )
{
int numbers[ 9 ] = new int[ 9 ];
for (int x = 0; x<=9; x++)
numbers[ x ] = x;
for (int x = 0; x<=9; x++)
System.out.println ( numbers[ x ] );
}
}
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

31. Logo
Массив ашиглах жишээ
Бодолт №3
public Number{
public static void main ( String args[ ] )
{
int numbers[ 9 ] = new int[ 9 ];
for (int x = 0; x<=9; x++)
{
numbers[ x ] = x;
System.out.println ( numbers[ x ] );
}
}
}
Тайлбар: Эндээс давталт програмыг их хөнгөвчилдөг нь харагдаж байна.
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

32. Logo
Олон хэмжээст массив
1 хэмжээст массив:
 int numbers[ ] = new int[ 3 ];
 int a[ ] = {1, 2, 3};
 2 хэмжээст массив:
 int numbers[ ][ ] = new int[3][3];
 int a[][] = {{10,21,32}, {20, 21, 22 }, {30, 31, 32}}
3 хэмжээст массив:
 int numbers[ ][ ][ ] = new int[2][2][2];
 int a[][][] = {{{1,1,1},{2,2,2},{3,3,3}},
{{4,4,4},{5,5,5},{6,6,6}}};
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

33. Logo
Олон хэмжээст массив жишээ
Жишээ:
 10õ10 õýìæýýòýé õî¸ð õýìæýýñò ìàññèâò ñàíàìñàðã¿é
òîîí óòãóóä õèéãýýä äºðâºëæèí õýëáýðýýð õýâëý.
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

34. Logo
Олон хэмжээст массив жишээ
public class ArrayDemo{
public static void main(String args[])
{
int a[][] = new int[10][10];
for (int i=0; i<a.length; i++)
for (int j=0; j<a.length; j++)
{
a[ i ][ j ] = ( int ) ( Math.random( ) * 10 );
System.out.print(“ “ + a[ i ][ j ]);
System.out.println( );
}
}
}
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

35. Logo
Шинэ үгс
Reference: Заалт. Функцийн
аргумент дамжуулах үед хэрэглэгдвэл
аргументийг хаягаар нь дамжуулах гэсэн
утгатай болдог.
Row: Мөр. (массивын мөр)
Column: Багана. (массивын багана)
index: индекс. (массивын индекс)
Length: урт. (массивын элементийн
тоонд хэрэглэгдсэн)
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

36. Logo
Шинэ үгс
Method: Функц. Классын функцийг хэлдэг.
Argument: Aргумент. Функцэд
дамжуулагдах хувьсагч.
Parameter: Аргументтай адилхан.
Array: Массив.
Value: Утга.
Multidimentional: Олон хэмжээст.
Multidimentional array: oлон хэмжээст массив
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

37. Logo
Шинэ үгс
 principle: Зарчим.
 concept: зарчим, онол.
 Nested : Дотроо агуулсан. Nested if structure:
if ()
{ ….
if () {
….
}
}
 while: Зуур. Тэгэх ингэх зуур гэсэн утгатай.
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

38. Logo
Шинэ үгс
 Counter: Тоолуур хувьсагч. (i = i +1 эсвэл i++)
Давталт дотор хэд дэх үйлдэл хийгдэж байгааг
бүртгэх зорилгоор хэрэглэгддэг.
 Initial value: Анхны утга. Эхний утга.
 loop: Нэг удаа давталт хийх. Давтах бичлэгүүдээ
бүгдийг нь нэг удаа ажиллуулж давталтын эхэнд
буцан ирэхийг loop гэж хэлнэ.
 iteration: Итераци буюу цикл. Loop-тэй ижил.
 enclose: хаших. Enclosed by { } => { } хаалтаар
хашигдсан.
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

39. Logo
Шинэ үгс
 while: Зуур. Тэгэх ингэх зуур гэсэн утгатай.
 Counter: Тоолуур хувьсагч. (i = i +1 эсвэл i++)
Давталт дотор хэд дэх үйлдэл хийгдэж байгааг
бүртгэх зорилгоор хэрэглэгддэг.
 Initial value: Анхны утга. Эхний утга.
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

40. Logo
Даалгавар
n элементтэй массивын бүх элементүүдийн
нийлбэрийг ол.
n элементтэй массивын бүх сондгой
элементүүдийн нийлбэрийг ол.
n элементтэй массивын бүх сондгой
индекстэй элементүүдийн нийлбэрийг ол.
Массивын бүх элементийг хэвлэдэг функц
бич.
Массивын i ба j-р элементийн байрыг сольдог
функц бич.
Жава програмчлал Улаанбаатар Дээд Сургууль 2011 он

41. Java
Programming
Logo
Улаанбаатар дээд сургууль
2011 он