lecture 7

1. L o g o
Програмчлалын хэл
Олон Улсын Улаанбаатар Их Сургууль
2015 он
Класс, функцын тухай
багш Б.Ганзориг

2. L o g o
Програмчлалын хэл Улаанбаатар Их Сургууль 2013 он
Агуулга
Функц түүний хэрэглээ3
Функцийн аргумент дамжуулалт4
1
2
Классын удамшил5
Байгуулагч функцын тухай6
JTextArea классын тухай, хэрэглээ
Java сан (Package)
Классын хувьсагчид7

3. L o g o
Функц зарлалт
Функц
 Програм бичих процессийг
хялбаршуулах
 Шаардлагатай үед дуудаж хэрэглэх
 Кодыг давтаж бичих үзэгдлээс
сэргийлэх
Локал хувьсагч
 Функц дотор зарлагдсан хувьсагч
Програмчлалын хэл Улаанбаатар Их Сургууль 2013 он

4. L o g o
Функц зарлалт
 Функцийг дараах байдлаар зарлана:
public БуцаахТөрөл ФункцНэр (ПараметрТөрөл
Параметр)
public static БуцаахТөрөл ФункцНэр(ПараметрТөрөл
Параметр)
 Жишээ:
public int square (int y)
public String getName (int x, int y)
 Return түлхүүр үг ашиглан функц дотроос утга буцаадаг.
Return бичлэгийг ажиллуулангуут функц дуусаж
програмын удирдлага уг функцийг хаанаас дуудсан тэнд
буцаасан утгыг авч очдог.
Програмчлалын хэл Улаанбаатар Их Сургууль 2013 он

5. L o g o
Функц ашиглалт
 Cтатик функц ашигласан жишээ.
 Эхний 10 ширхэг тооны кубыг ол.
Програмчлалын хэл Улаанбаатар Их Сургууль 2013 он
public class FunctionDemo{
public static int cube (int x)
{
return x * x * x;
}
public static void main ( String args[] )
{
for ( int i = 1; i <= 10; i++)
System.out.println( cube ( i ) );
}
}

6. L o g o
Функц ашиглалт
 Cтатик биш функц ашигласан жишээ.
 Эхний 10 ширхэг тооны кубыг ол.
Програмчлалын хэл Улаанбаатар Их Сургууль 2013 он
public class FunctionDemo{
public int cube (int x)
{
return x * x * x;
}
public static void main ( String args[] )
{
FunctionDemo myObject = FunctionDemo();
for ( int i = 1; i < 10; i++)
System.out.println( myObject.cube ( i ) );
}
}

7. L o g o
Функц дуудалт
Нэг классын функцүүд бие биенээ дуудах
дүрэм:
 Нэг классын статик функцээс тухайн классын
статик биш функцийг дуудвал заавал уг классын
обьектоор дамжуулж дуудна.
 Нэг классын статик функцээс тухайн классын
статик функцийг дуудвал шууд нэрээр нь эсвэл
обьектоор нь дуудаж болно.
 Нэг классын статик биш функцээс тухайн классын
статик болон статик биш функцийг дуудвал шууд
нэрээр нь эсвэл обьектоор нь дуудаж болно.
Програмчлалын хэл Улаанбаатар Их Сургууль 2013 он

8. L o g o
Функц дуудалт
Нэг классаас өөр классын функц дуудах
тохиолдолд:
 Өөр классын статик функцийг дуудвал заавал
классын нэрээр нь дуудна.
• Жишээ нь B класс дотроос А классын static add функцийг
дуудвал:
– A.add( );
 Өөр классын статик биш функцийг дуудвал заавал
обьектоор нь дамжуулж дуудна.
• Жишээ нь B класс дотроос А классын add функцийг
дуудвал:
– A myObject = new A( );
– myObject.add( );
Програмчлалын хэл Улаанбаатар Их Сургууль 2013 он

9. L o g o
Функцийн параметр дамжуулалт
Java-д хоёр төрлийн параметр (аргумент)
дамжуулалт байдаг.
 Утгаар дамжуулах (Pass by Value)
• Дамжуулагдаж байгаа параметрийн утгыг хуулаад
функцэд дамжуулна.
• Өгөгдлийн үндсэн төрлүүд (int, char, гэх мэт эхний үсэг нь
жижгээр бичигддэг төрлүүд) бүгд утгаар дамжигддаг.
 Заалтаар дамжуулах (Pass by Reference)
• Дамжуулж буй өгөгдлийн эх хувийг дамжуулна.
• Дуудагдсан функц энэ эх хувийг өөрчилж болно.
• Утгаар дамжуулахыг бодвол илүү хурдан байдаг.
• Java-д бүх обьектууд заалтаар дамжигддаг.
 Java –д массив бол обьект юм.
Програмчлалын хэл Улаанбаатар Их Сургууль 2013 он

10. L o g o
Функцийн параметр дамжуулалт
Програмчлалын хэл Улаанбаатар Их Сургууль 2013 он
public class ArgumentDemo{
public void sub(int x)
{
System.out.println(“x =: ” + x);
x = x + 1;
System.out.println(“x =: ” + x);
}
public static void main()
{
int z =12;
System.out.println(“z =: ” + z);
sub(z);
System.out.println(“z =: ” + z);
}
}

11. L o g o
Утгаар параметр дамжуулах
Програмчлалын хэл Улаанбаатар Их Сургууль 2013 он
public class ArgumentDemo{
public void sub(String m)
{
System.out.println(“Функц дотор эхлээд: ” + m);
m = “C++”
System.out.println(“Функц дотор дараа нь: ” + m);
}
public static void main()
{
String m = “Java”;
System.out.println(“Дамжуулахын өмнө: ” + m);
sub(m);
System.out.println(“Дамжуулсны дараа: ” + m);
}
}

12. L o g o
Заалтаар параметр дамжуулах
Програмчлалын хэл Улаанбаатар Их Сургууль 2013 он
public class ArgumentDemo{
public void sub(String s)
{
System.out.println(“Функц дотор эхлээд: ” + s[0] + “ “ + s[1]);
s[0] = “C”;
s[1] = “is procedural.”;
System.out.println(“Функц дотор дараа нь: ” + s[0] + “ “ + s[1]);
}
public static void main()
{
String m[] = {“Java”,”is object oriented.”};
System.out.println(“Дамжуулахын өмнө: ” + m[0] + “ “ + m[1]);
sub(m);
System.out.println(“Дамжуулсны дараа: ” + m[0] + “ “ + m[1]);
}
}

13. L o g o
Програмчлалын хэл Улаанбаатар Их Сургууль 2013 он
Классын удамшил (inheritance)
Java-н класс бүр ямар нэгэн классыг
удамшуулсан байдаг.
Удамшуулахдаа extends түлхүүр
үгийг ашиглана:
 public class Car extends Vehicle{…
Хэрвээ extends үгийг ашиглаагүй
байвал java.lang.Object классаас
удамшдаг.

14. L o g o
Програмчлалын хэл Улаанбаатар Их Сургууль 2013 он
JTextArea класс
 Олон мөрөөс тогтсон текстүүдийг цонхон дээр
дүрслэх чадвартай.
Цагаан хэсэг
нь JTextArea

15. L o g o
Програмчлалын хэл Улаанбаатар Их Сургууль 2013 он
JTextArea класс
 Ашиглахын тулд
import javax.swing.JTextArea; эсвэл
import javax.swing.*; гэж оруулж өгнө.
 Обьектийг нь зарлана:
JTextArea myText = new JTextArea();
 Текстийг нь setText функцээр нь оруулж өгдөг.
myText.setText (“Hello class!”);

16. L o g o
Програмчлалын хэл Улаанбаатар Их Сургууль 2013 он
JTextArea класс ашигласан жишээ

17. L o g o
Програмчлалын хэл Улаанбаатар Их Сургууль 2013 он
JTextArea класс ашигласан жишээ үр дүн

18. L o g o
Програмчлалын хэл
Санамсаргүй тоо гаргах жишээ
Улаанбаатар Их Сургууль 2013 он

19. L o g o
Програмчлалын хэл Улаанбаатар Их Сургууль 2013 он
Санамсаргүй тоо гаргах жишээ

20. L o g o
Java сан (Package)
Урьдчилан бэлдэж өгсөн классууд Java-
ийн санд бүлэг бүлгээрээ байдаг.
Нэг төрлийн үүрэг гүйцэтгэдэг классууд
нэг сан дотор байрладаг.
Санг import түлхүүр үгийн тусламжтай
ашигладаг.
Жишээ нь:
import javax.swing.JOptionPane;
Програмчлалын хэл Улаанбаатар Их Сургууль 2013 он

21. L o g o
Жишээ сангууд
 java.lang: java дээр бичигдсэн ихэнх програмууд
ашигладаг гол үндсэн функцүүд байрлана. Бүх
java програмд автоматаар импортлогддог.
 javax.swing: График, цонх ашигласан java
программуудад хэрэглэгдэнэ.
 java.applet: аудио, клип, интернэт програмчлалд
ашиглагдах аплет класс.
 java.util: огноо, тэмдэгт мөр, санамсаргүй тоотой
ажиллах классууд байрлана.
 java.io: Java-н оролт гаралтын классууд. Файлаас
угших, бичих гэх мэт.
Програмчлалын хэл Улаанбаатар Их Сургууль 2013 он

22. L o g o
Програмчлалын хэл Улаанбаатар Их Сургууль 2013 он
Классын байгуулагч функц (constructor)
Классын обьектийг үүсгэн анхны
утгыг нь олгоход хэрэглэгдэнэ.
Обьектийг үүсгэх үед дуудагддаг.
Класс дотор зарлагдана.
Нэр нь классын нэртэй адилхан
байна.
Аргумент авч болох боловч утга
буцаадаггүй.

23. L o g o
Програмчлалын хэл Улаанбаатар Их Сургууль 2013 он
Классын байгуулагч функц (constructor)
Нэг класст олон байгуулагч функц
байж болно.
(Дахин тодорхойлолт= overloading)
 new ClassName( argument1, argument2, …,
arugmentN );
 new нь шинэ обьект үүсгэж байгааг илтгэнэ.
 ClassName нь ямар төрлийн обьект үүсгэж
байгааг заана.
 Аргументууд нь классын энэ байгуулагч функцэд
дамжуулагдана.
• TestClass myObject = new TestClass();
• TestClass myObject = new TestClass(1, 5, “test”);

24. L o g o
Програмчлалын хэл Улаанбаатар Их Сургууль 2013 он
Классын хувьсагчид
Классын хувьсагчид нь уг классын
бүх функцүүдэд ашиглагдаж болно.
Классын хувьсагчдийг классын эхэнд
функцүүдийн өмнө зарладаг.
Классын хувьсагчид нь хандалтын
тодорхойлогчтой байдаг:
• Public
• Private
• protected

25. L o g o
Програмчлалын хэл Улаанбаатар Их Сургууль 2013 он
Классын хувьсагчид
Public хувьсагч: ийм хувьсагчид
програмд оролцож байгаа бүх классын
функцүүд хандаж чадна.
• public String name;
Protected хувьсагч: ийм хувьсагчид уг
классын функцүүд болон түүнээс
удамшсан классын функцүүд хандаж
чадна.
• protected int x;
Private хувьсагч: ийм хувьсагчид зөвхөн
уг классын л функцүүд хандаж чадна.
• private int age;

26. L o g o
Олон улсын Улаанбаатар Их Сургууль
2015 он
Програмчлалын хэл