İSTATİSTİK

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN






İki veya daha fazla değişken arasında bir ilişki
var mı?
Var ise bu ilişki bir matematiksel değer ile
ifade edilebilinir mi?
Var ise bu ilişki bir eşitlik (denklem) ile ifade
edilebilinir mi?

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


Bir değişkenin değeri değişirken diğer bir
değişken bununla doğrusal ilişkili olarak
değişiyor ise korelasyon vardır diyebiliriz.

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


Alttaki sayılar arasında bir ilişki var mıdır?



Bunu anlamak için “saçılma diyagramı, veya
serpme diyagramı” (scatterplot) çizilir.

X

2

3

5

7

9

10

Y

1

3

7

11

15

17

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


Yetişkin erkeklerin
ağırlıkları ile
boyları arasında
bir ilişki var mıdır?

EXCEL, SPSS

BOY

KİLO (lb)

70

155

63

150

72

180

60

135

66



156

70

168

74

178

65

160

62

132

67

145

65

139

68

152

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
Başlangıç
Maaşı

Eğitim Yılı

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
POZİTİF KORELASYON

Başlangıç
Maaşı

Eğitim Yılı

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
NOT
ORTALAMASI

TV İZLENEN SÜRE

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
NEGATİF KORELASYON

NOT
ORTALAMASI

TV İZLENEN SÜRE

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
TELEFONLA
KONUŞMA
SÜRESİ

SOYADDAKİ HARF SAYISI

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
KORELASYON YOK

TELEFONLA
KONUŞMA
SÜRESİ

SOYADDAKİ HARF SAYISI

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


Dondurma yenmesi arttıkça boğulma artar.



Neden-Sonuç ??

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
SIFIR KORELASYON

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


Bu katsayıları nasıl hesaplarız?



Sayfa 315

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN








-1≤ r ≤ 1
Mükemmel pozitif doğrusal ilişki olduğunda
r=1 olur.

Mükemmel ters doğrusal ilişki olduğunda
r=-1 olur.
Doğrusal ilişki yok ise r=0 olur.

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


Yetişkin erkeklerin
ağırlıkları ile
boyları arasında
bir ilişki var mıdır?

EXCEL, SPSS

BOY

KİLO (lb)

70

155

63

150

72

180

60

135

66



156

70

168

74

178

65

160

62

132

67

145

65

139

68

152

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
KİLO
200
180
160
140
120
100

Kilo

80
60
40
20
0
50

55

60

65

70

75

BOY

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN

80
Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


KORELASYON
KAÇTIR?

BOY

KİLO (lb)

70

155

63

150

72

180

60

135

66

156

70

168

74

178

65

160

62

132

67

145

65

139

68

152

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN





KORELASYON
KAÇTIR?
EXCEL
SPSS

BOY

KİLO (lb)

70

155

63

150

72

180

60

135

66

156

70

168

74

178

65

160

62

132

67

145

65

139

68

152

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


Sayfa 318, Babanın boyu verisi ve Oğlun
Boyu verisi arasında EXCEL ile
a) serpme diyagramı çiziniz
b) korelasyonu hesaplayınız



serkanarikan@mu.edu.tr





Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN





ÖRNEKLER
BSA-Korelasyon.sav
Employee.sav

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


Bu katsayıları nasıl hesaplarız?



Sayfa 315

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN






İki veya daha fazla değişken arasında bir ilişki
var mı?
Var ise bu ilişki bir matematiksel değer ile
ifade edilebilinir mi?
Var ise bu ilişki bir eşitlik (denklem) ile ifade
edilebilinir mi?

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN



Employee.sav
Başlangıç Maaşını kullanarak, bugünkü maaşı
bilebilir miyiz?

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
Şuandaki maaş=1928.206+1,909*Başlangıç Maaşı

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN



Sınav.sav
Sınav1’i kullanarak, Sınav2 tahmin edebilir
miyiz?

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
ARALARINDA BİR İLİŞKİ VAR MI?

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
ARALARINDA BİR İLİŞKİ VAR MI?

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
BU İLİŞKİ BİR DENKLEM İLE İFADE EDİLİR Mİ?

Sınav2=15.283+0.822*Sınav1
Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
ŞU ANDAKİ MAAŞIN %77,5’i BAŞLANGIÇ MAAŞI TARAFINDAN
AÇIKLANABİLİYOR

SINAV2 DE ALINAN PUANIN %56,3’ü SINAV1 TARAFINDAN
AÇIKLANABİLİYOR

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


En küçük kareler yöntemi

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN






A) Bağımsız Örneklem t Testi
Yapılan bir sınavda kızlar ve erkeklerin
aldıkları puanlar arasında anlamlı bir fark var
mıdır?
Ttest1.sav

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


A) Bağımsız Örneklem t Testi

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


A) Bağımsız Örneklem t Testi



H0=Ortalamalar Birbirine Eşittir.
H1=Ortalamalar Birbirine Eşit Değildir.



veya



Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


A) Bağımsız Örneklem t Testi

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


A) Bağımsız Örneklem t Testi

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


A) Bağımsız Örneklem t Testi

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


A) Bağımsız Örneklem t Testi

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


A) Bağımsız Örneklem t Testi

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN






A) Bağımsız Örneklem t Testi
Yapılan bir sınavda 22 yaş ve 18 yaş
öğrencilerin aldıkları puanlar arasında anlamlı
bir fark var mıdır?
Ttest2.sav

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


A) Bağımsız Örneklem t Testi



H0=Ortalamalar Birbirine Eşittir.
H1=Ortalamalar Birbirine Eşit Değildir.



veya



Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


A) Bağımsız Örneklem t Testi

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


A) Bağımsız Örneklem t Testi

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


A) Bağımsız Örneklem t Testi

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN






A) Bağımsız Örneklem t Testi
Erkekler ve Kadınların işe başlama maaşı ve
şimdiki maaşları arasında anlamlı bir fark var
mıdır?
Calisandata.sav

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


A) Bağımsız Örneklem t Testi



H0=Ortalamalar Birbirine Eşittir.
H1=Ortalamalar Birbirine Eşit Değildir.



veya



Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


A) Bağımsız Örneklem t Testi

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


A) Bağımsız Örneklem t Testi

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN








B) Tek Örneklem t Testi
“Elde edilen bir örneklemin, belirli bir
popülasyondan geliyor mu?” sorusuna yanıt
aranır.
Seçilen bir örneklemin sınavdan aldıkları
ortalama değeri “30” a eşit midir?
Ttesti3.sav
Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


B) Tek Örneklem t Testi



H0=Ortalama 30’a eşittir.
H1=Ortalama 30’a eşit değildir.



veya



Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


B) Tek Örneklem t Testi

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


B) Tek Örneklem t Testi

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


B) Tek Örneklem t Testi

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


B) Tek Örneklem t Testi

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN




C) Bağımlı Örneklem t Testi
“Aynı grup için iki ölçüm yapıldığında elde
edilen değerler arasında fark var mı?”
sorusuna yanıt aranır.

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN






C) Bağımlı Örneklem t Testi
Bir eğitimden önce bir “Öntest” yapıldı.
Eğitimden sonra bir test daha yapıldı. Puanlar
arasında fark var mı?
Ttest4.sav

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


C) Bağımlı Örneklem t Testi

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


C) Bağımlı Örneklem t Testi

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


C) Bağımlı Örneklem t Testi

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


C) Bağımlı Örneklem t Testi

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN






Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)
İkiden fazla bağımsız grubun ortalama
puanları arasında fark var mıdır?

ANOVA1.sav

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)



H0=Tüm Ortalamalar Birbirine Eşittir.
H1=En az bir ortalama diğerlerinden farklıdır.



veya



Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN




Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)
“Derse girmeyen”, “Derse bazen giren” ve
“Derse sürekli giren” öğrencilerin ortalama
puanları arasında anlamlı fark var mıdır?

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN




Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)
“Derse girmeyen”, “Derse bazen giren” ve
“Derse sürekli giren” öğrencilerin ortalama
Sınav 2 puanları arasında anlamlı fark var
mıdır?

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)



H0=Tüm Ortalamalar Birbirine Eşittir.
H1=En az bir ortalama diğerlerinden farklıdır.



veya



Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN



Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)
Post-Hoc Analizi

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN




Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)
“1. Sınıfların”, “2. Sınıfların”, “3. Sınıfların” ve
“4. Sınıfların” ortalama ALES puanları arasında
anlamlı fark var mıdır?

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)



H0=Tüm Ortalamalar Birbirine Eşittir.
H1=En az bir ortalama diğerlerinden farklıdır.



veya



Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN


Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN
Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN




Ki-Kare Uygunluk Testi
Bir örneklem seçme işlemi sonucunda elde
edilen değerlerin (gözlenen değerlerin),
olması beklenen değerler ile uyum gösterip
göstermediğinin belirlenmesi için ki-kare
testi kullanılır.

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN



Ki-Kare Uygunluk Testi
Kadın ve Erkek sayısının eşit olduğu bilinen
bir gruptan seçilen örneklemde 40 Kadın ve
60 Erkek vardır. Bu örneklem gruba uygun
mudur?
Gözlenen

Beklenen

Kadın

45

50

Erkek

55

50

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN




Ki-Kare Bağımsızlık Testi
Kategorik değişkenler arası bir ilişki olup
olmadığı (bağımsız olup olmadıkları)
durumlarda kullanılır.

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN



Ki-Kare Bağımsızlık Testi
Derse girme durumu ile dersi geçme durumu
arasında bir ilişki var mıdır?
Kalan

Geçen

Toplam

Derse Giren

15

65

80

Derse Girmeyen

60

10

70

TOPLAM

75

75

150

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN




Kategorik dataların analizi için uygundur.
(Kadın-Erkek gibi veya Geçti-Kaldı gibi)
Her kategoride kaç gözlem olduğu
sayılmalıdır.

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN








Bu çapraz tablolar kullanılarak ki-kare değeri
hesaplanır.
Ardından çıkan değer 3.84 ile karşılaştırılır
(2x2 tablolar için).
Değer 3.84’ten küçük ise gözlenen ile
beklenen arasında anlamlı bir fark yok denir.
Değer 3.84’ten büyük ise gözlenen ile
beklenen arasında anlamlı bir fark var denir.

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN



Ki-Kare Uygunluk Testi
Kadın ve Erkek sayısının eşit olduğu bilinen
bir gruptan seçilen örneklemde 40 Kadın ve
60 Erkek vardır. Bu örneklem gruba uygun
mudur?
Gözlenen

Beklenen

Kadın

45

50

Erkek

55

50

Yrd. Doç. Dr. Serkan ARIKAN

Imo38013802 istatistik -2