6-İdare Hukuku

1. İdare Hukuku

2. İDARE HUKUKU
İdarî fonksiyon, yasama, yürütme ve yargı organlarının
siyasî nitelikli faaliyetleri dışında, devletin, toplumsal
ihtiyaçları karşılamak için yürüttüğü kamusal
faaliyetlerdir. Temel amacı kamu yararını
gerçekleştirmektir.

3. A. İdare Hukukunun Özellikleri
 İdare Hukuku genç bir hukuk dalıdır.
 İdare Hukuku tedvin (derleme) edilmemiştir.
 İdare Hukuku içtihatlara dayanır ( yasada veya örf ve
âdet hukukunda uygulanacak kuralın açıkça ve
tereddütsüz olarak bulunmadığı konularda, yargıcın
veya hukuk bilgininin düşüncelerinden doğan sonuç ).

4.  İdare Hukukunda kamu yararı düşüncesi hâkimdir.
 İdare Hukukunun uygulanmasından doğan
uyuşmazlıklar idarî yargıda çözümlenir.

5. B. İdarî Fonksiyonun Özellikleri
 İdarî fonksiyon, idârî işlemler ile yerine getirilir.
 İdarî fonksiyon, üstün ve ayrıcalıklı yetkiler
kullanılarak gerçekleştirilir.
 İdarî fonksiyon, sürekli bir devlet fonksiyonudur.
 İdarî fonksiyonda, idâre ve özel kişiler arasında eşitlik
yoktur.

6. C. İdare Hukukunun Kaynakları
 Anayasa
 İdarî teâmül ve uygulama
 Kanun, kanun hükmünde kararname, tüzük,
yönetmelik.
 Öğreti
 Yargı içtihatları

7. D. T.C Devleti’nin Başlıca Faaliyetleri
 Millî güvenliğin korunması.
 Özendirme ve destekleme faaliyetleri
 Toplumun gündelik düzenini korumak için kolluk
faaliyetleri.
 İç düzen faaliyetleri
 Kamu hizmeti.
 Plânlama faaliyetleri

8. E. Hukuk Devleti İlkesi
T.C Devleti bir Hukuk Devletidir. Temel gerekleri
şunlardır:
 Temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alınmış
olması (1961 Anayasası, “ kanunla getirilecek
sınırlamanın temel hak ve özgürlüklerin özüne
dokunamayacağını…” belirtmiştir. 1982 Anayasası,
temel hak ve özgürlükler ile ilgili sınırlamanın
demokratik toplum düzeninin gerçeklerine aykırı
olamayacağını…” belirtmektedir ).

9.  Kanunların Anayasaya uygunluğunun yargısal
denetimi (denetimi Anayasa Mahkemesi yapar).
 Kanunî İdâre ilkesi.
 İdarenin yargısal denetimi.
 Devlet faaliyetlerinin belirliliği ilkesi
 İdârenin mâlî sorumluluk ve denetimi

10. İdârî Kararların Özellikleri
1-Tek yanlılık ve icrâilik
2-Hukuka uygunluk karinesi (belirti)
3-Yargısal denetim

11. NOT : Yargı denetimine tâbi olmayan işlemler şunlardır:
 Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler.
 Yüksek Askerî Şûra kararları.
 Hakim ve Savcılar Yüksek Kurulu kararları.
 Silâhlı Kuvvetler mensupları hakkındaki disiplin
cezaları.
 Uyarı ve kınama cezaları.

12. İdârî Sözleşme türleri
 Mâlî İltizam Sözleşmesi: Mültezim adı verilen karşı
tarafa görüntü veya orantılı bir kazanç veya ücret
karşılığında belli bir hizmet gördürülmesidir.
 Kamu İstikraz Sözleşmeleri: Devlet ve diğer kamu
tüzel kişileri tarafından tahvil, bono vb. adlarla
çıkarılan senetler karşılığında halktan borç para
alınmasını sağlayan akdî ilişkilerdir.
 Kamu Hizmeti İmtiyaz Sözleşmeleri: Bir kamu
hizmetinin bir özel kişi tarafından kurulması ve belli
bir süre işletilmesini öngören idarî sözleşmelerdir.

13. İdarî Sözleşme Yapma İlkeleri
 Aleniyet (açıklık) ilkesi
 Serbest rekâbet ilkesi
 En uygun bedelin bulunması ilkesi
 Sözleşmeyi yapmak isteyen kişide belli bir yeteneğin
aranması ilkesi.

14. İdarî Sözleşme Yapma Usulleri
 Kapalı teklif
 Açık arttırma ve eksiltme
 Pazarlık
 Yarışma

15. Genel İdare Kolluk Makamları
1-Bakanlar Kurulu
2- İç İşleri Bakanı
3- Valiler
4- kaymakamlar
5- Bucak Müdürleri

16.  Jandarma, kolluk yetki ve görevleri yönünden İç İşleri
Bakanlığı’na bağlı Jandarma Genel Komutanlığı
bünyesinde örgütlenmiştir. Eğitim ve öğretim
yönünden Genel Kurmay Başkanlığı’na bağlıdır.
 Köy korucuları, Köy İhtiyar heyeti tarafından tutulur
ve kaymakamın emri ile işe başlarlar. Olağanüstü
dönemlerde ise, valinin teklifi ve İç İşleri Bakanı’nın
onayı ile yeteri kadar köy korucusunun
görevlendirilebileceği ön görülmüştür.

17. Kamu hizmetine egemen olan ilkeler şunlardır :
a) Süreklilik ve düzenlilik
b) Nesnellik ve eşitlik
c) Değişkenlik
d) Bedelsizlik
 Sağlık, eğitim gibi hizmetler idârî kamu hizmetidir.
 SSK, Bağ Kur, İş ve İşçi Bulma Kurumu sosyal kamu
hizmetlerine girer.
 •Devlet adına imtiyaz verme yetkisi Bakanlar Kurulu’na
aittir.

18. Merkezden Yönetim – Yerinden Yönetim İlkeleri
1-Merkezden Yönetim
Yararları:
 Güçlü bir devlet yönetimi sağlar.
 Hizmetler yeknesak (tek düze) bir şekilde yürütülür.
 Hizmetler, daha az harcamayla ve rasyonel biçimde
yürütülür.

19. Sakıncaları:
 Bürokrasi ve kırtasiyeciliğe yol açar.
 Demokratik ilkelere pek uygun değildir.
 Hizmetlerin, yöresel ihtiyaçlara göre yürütülmesi
zordur.

20. 2- Yerinden Yönetim ( Adem-i Merkeziyet )
Yararları:
 Bürokrasi ve kırtasiyeciliği azaltır.
 Hizmetlerin, yöresel ihtiyaçlara uygun yürütülmesini
sağlar
 Demokratik esaslara uygundur.

21. Sakıncaları:
 Ülke bütünlüğünü sarsabilir
 Partizanca uygulamalara yol açar
 Hizmetler, tek düze biçimde yürütülemez
 Malî denetim zordur.

22. Merkezi İdarenin Başkent Teşkilatı
1- Cumhurbaşkanı
2- Bakan
 Bakanlıkların kurulması, kaldırılması ve görevleri
kanunla düzenlenir.
 Bir bakan birden çok bakana vekâlet edemez.
 Bakan, bakanlığının emrine verilen parayı harcama
yetkisine sâhiptir.
 Bakan, tüzel kişiliğe bağlı kuruluşlar üzerinde vesâyet
yetkisine sâhiptir.

23. 3-Bakanlar Kurulu
4-Başkentteki yardımcı kuruluşlar
 Danıştay
 Sayıştay (Vize ve tescil işlemi yapar. Genel uygunluk
bildirimini 75 gün içinde TBMM’ ye sunar).
 Millî Güvenlik Kurulu ( Cumhurbaşkanı, Başbakan,
Başbakan yardımcıları, Genel Kurmay Başkanı, Millî
Savunma Bakanı, İç İşleri Bakanı, Dış İşleri Bakanı,
Adalet Bakanı, Kara-Deniz-Hava Kuvvetleri
komutanları, Jandarma Genel Komutanı )
 Devlet Plânlama Teşkilâtı ( 1960’da kurulmuş,
anayasaya 1961’de girmiştir ).

24. Hiyerarşik Amirler
 Merkezî İdarenin Başkent Teşkilatı : Bakan
 İl Özel İdaresi : Vali
 Belediye İdaresi : Belediye Başkanı
 Köy İdaresi : Muhtar

25. MERKEZİ İDARENİN TAŞRA TEŞKİLATI
1-İl Genel İdaresi
İllerin kurulması, kaldırılması, ad, merkez ve
sınırlarının belirtilme ve değiştirilmesi kanunla olur.
a) Vali: İstisnai bir memuriyettir. Devlet ve hükümetin
temsilcisidir. İç İşleri Bakanının teklifi, Bakanlar
Kurulunun kararı ve Cumhurbaşkanının onayı ile
atanır.

26. Görev ve yetkileri:
 Kanun, tüzük, yönetmelik ve hükümet kararlarının
yayınlanması ve uygulanmasını sağlamak.
 İlde kamu düzenini sağlamak için tüm kolluk karar ve
tedbirlerini almak.
 Resmî törenlere başkanlık etmek, yabancı ülke
konsoloslukları ve komşu ülkelerin sınır makamları ile
ilişkide bulunmak.
 İldeki yerinden yönetim kuruluşları üzerinde vesâyet
yetkilerini kullanmak.

27. b) İl İdare Şube Başkanları: Başkentteki bazı
bakanlıkların bağlı kuruluşları ile ana hizmet
birimlerinin ildeki servisi niteliğindedirler. İl İdare
Şube Başkanları, valinin emri altındadırlar. Kendi
görev alanlarına giren işlerin yürütülmesinde valiye
karşı sorumludurlar.

28. İl İdare Şube Başkanları şunlardır:
 Hukuk İşleri Müdürü
 Milli Eğitim Müdürü
 Sağlık Müdürü
 Tarım Müdürü
 Veteriner Müdürü
 Bayındırlık Müdürü
 Defterdar

29. c) İl İdare Kurulu: Vali veya valinin görevlendirdiği vali
yardımcısının başkanlığında, yukarıdaki kişilerden
oluşur.

30. 2-İlçe İdaresi
İlçelerin kurulması, kaldırılması, ad, merkez ve
sınırlarının belirtilme ve değiştirilmesi kanunla olur.
a) Kaymakam: İlçe İdaresinin başıdır. Meslekî bir
memuriyettir (devleti değil, hükümeti temsil eder). İç
İşleri Bakanlığı Müdürler Kurulu’nun teklifi ve İç İşleri
Bakanı’nın teklifi onaylaması üzerine müşterek
kararname ile atanır.

31. Görev ve yetkileri:
 Kanun, tüzük, yönetmelik ve hükümet kararlarının
yayınlanması ve uygulanmasını sağlamak.
 İlçede kamu düzenini sağlamak için tüm kolluk karar
ve tedbirlerini almak.
 Resmî törenlere başkanlık etmek.
 İlçedeki yerinden yönetim kuruluşları üzerinde
vesâyet yetkilerini kullanmak.

32. b) İlçe İdare Şûbe Başkanları – İlçe İdare Kurulu:
 Milli Eğitim Müdürü
 Tarım ve Köy İşleri Müdürü
 Hastane Baş Hekimi ( hastane yoksa, Sağlık Ocağı
Sorumlu Hekimi )

33. 3-Bucak İdâresi: Bucak Müdürleri İç İşleri Bakanı
tarafından atanır. Görev yerlerini vali belirler.
4-Bölgesel Örgütler: Anayasada, birden çok ili içine
alan ve merkezî idare teşkilâtı olan bölge idarelerinin
kurulabileceği ön görülmüştür. Ülkemizin ilk bölgesel
kalkınma planı GAP’ tır.

34. YEREL YÖNETİMLER ( MAHALLÎ İDARELER )
1- İl Özel İdaresi
Görevleri:
 İl sınırları içindeki ilçe ve bucakları birbirine bağlayan
karayollarının yapımı, onarımı ve bakımı.
 Göl ve bataklıkların ıslahı.
 Tarım ve hayvancılık alanlarında örnekler verme ve bu
alanda eğitim öğretim yapma.
 Orman yetiştirilmesi ve yabanî ağaçların aşılanması.
 Yerel sanayi ve ticaretin teşvikine ilişkin hizmetlerin
görülmesi.
 İl içinde sağlık ve sosyal yardım tesislerinin kurulması.

35. a) Vali: İl Özel İdaresi’nin temsilcisi durumundadır. İl
tüzel kişiliği ( hukuk bakımından tek bir kişi sayılan
birçok kişilerin veya malların topluluğundan doğan,
tek bir kişi sayılan varlık, hükmî şahıs ) adına işlemler
yapar. İl Özel İdaresi’nin vesâyet makamıdır.
b) İl Genel Meclisi: İl Özel İdâresi’nin en yüksek
görüşme ve karar organıdır. İl sakinlerince 5 yıllık bir
süre için seçilirler. Seçilmiş başkanı yoktur. Başkanlık
görevini vali yürütür.

36. Görevleri:
 İl bütçesini inceleyip kabûl etmek.
 Yıllık programları onaylamak.
 Yıllık faaliyet raporunu görüşüp onaylamak.
 Yönetmelikler yapmak.
 İlin mallarına ilişkin tasarrufta bulunmak.

37. c) İl Daimi Encümeni: İl Genel Meclisi’nin her yıl
yapılan dönem başı toplantısında kendi üyeleri
arasından seçtiği kişilerden oluşan müzakere, danışma
ve karar organıdır. Seçilmiş bir başkanı yoktur. Vali
veya onun yetkili kıldığı bir vali yardımcısı başkanlık
eder.

38. 2- Belediyeler
a) Belediye Başkanı
Görevleri:
 Mahallin en büyük mülkî amiri tarafından tebliğ
edilen kanun, tüzük ve yönetmelikleri yayınlamak.
 Belediye zabıtasının görevlerini yerine getirmesini
sağlayacak emir ve yasaklara uyulmasını temin etmek.
 Belediyenin mahallî içerikteki işlerini takip ve yerine
getirmek.

39. b) Belediye Meclisi: En yüksek görüşme ve karar
organıdır. Halk tarafından 5 yıllık süre için seçilirler.
Meclise, belediye başkanı başkanlık eder. İl Genel
Meclisi gibi Belediye Meclisi de yasal toplantı yer ve
zamanı dışında toplanırsa, günlük faaliyetlerini yerine
getirmez ve siyasî temennilerde bulunursa, İç işleri
Bakanının bildirisi üzerine Danıştay tarafından
dağıtılır.
c) Belediye Encümeni: Belediyenin ikinci müzakere ve
karar organıdır. Belediye başkanı veya onun yetkili
kıldığı kişinin başkanlığında toplanır. Belediye
bütçesini inceler ve görüş bildirir.

40. 3- Köy: 1924 Köy Kanunu ile kurulmuştur. Salma ve
İmece başlıca geliridir. Köy Derneği, Köyün, isteğe
bağlı işlerinin zorunlu hale gelmesini sağlar.