1. JAKINTZA GEOGRAFIKOAIES MUNGIA BHIBATXILER 2. MailaMARIJE AGUILLO

2. Zer da Geografia?Lurraren deskribapena egiten duen zientzia?Espazio materiala, paisajea, ikertzen duena?Espazioa, eskualde bezala, bere ezberdintasunetan ikertzen duena?,…Geografia zientzia sozialen ”ontzia”, espazio geohistorikoa, da?

3. GEOGRAFIAREN BILAKAERA - 11- ANTZINAROAGeografia zientzia bezala ez zen existitzen.Mapak, matematikoek, kosmografoek, historialariek, bidaztiek egiten zituztenMapen helburua:Lurraldearen kokapenaLurraren forma eta tamaina adierazteaGeografia matematiko-astronomikoa bultzatu zuenLekuen deskribapena: Espazioaren ezagupenak izaera praktikoa Ekonomikoa eta politikoa Ideologiko eta kulturala ere. Herriei buruzko idieiak eta kultura transmititzen zituzten.

4. Geografia antzinaroan - 11.1 GREKOAKBere astronomo handiek lurra, zeruko gorputz esferiko bezala Ikertu zuten.Matematikak erabiliz lurraren neurriak aurkitu zituzten.Kokapenarako teknika arrazoidunak erabili zituzten (koordenatuak)Lurraren Irudikapenarako: proiekzio sistemak.

5. Geografia antzinaroan - 2Estrabon ( K.a.60 - K.o. 21 )Lurra deskribitu zuenAurreko mendeetako hipotesiak eta informazioak bildu zituen. Unibertso ptolomeikoa Ptolomeo (K.a. I. m)

6. Bere “Kosmografía” edo “Geografia” lanean munduaren ezagutzaren laburpena egin zuen.

7. Lurra unibertsoaren ardatza bezala.Ptolomeoren mapa

8. ERATÓSTENES Esfera armilar asmatu zuen eta XVII. mende arte erabilia izanzen.

9. Ekliptikaren inklinazioa aurkitu zuen.

10. Lurraren neurriak, sistema trigonometrikoa eta latitude eta longitud kontzeptuak erabiliz, kalkulatu egin zituen.

11. Hori dela eta Geodesia-ren aita izenda dakioke. Eratóstenes(Cirene, 276 adC - Alejandría, 195 adC), Egiptiko Siena eta Alejandria hirien arteko meridianoaren arko neurtu zuen.

12. Hori dela eta kalkulatu egin ahal zuen lurraren neurria oso erru txikiarekin.

13. Geografia antzinaroan - 31.2 ERROMAGeografiak helburu praktikoa izan zuen Lurraldeen deskripzioakKartografia ibilbideetara jo zuen: Toponimia, Errepideen distantziakEz zuten ardura kritikorikEsfera “armillar” Eratostenes-ek asmatuta

14. TABULA PEUTINGUERIANA. Copia de los S. XII-XIII de un mapa itinerario romano de hacia el año 200 (Viena, Biblioteca del Estado)

15. Geografia Erdi AroanKristauek eta musulmanek euren ideologia erlijiosoaren arabera irudikatu zuten munduaErlijioaren eragina oso sendoa izango da.

16. Toki bakoitzaren ezaugarri miresgarriak azpimarratu nahi izan zituzten. Erdi Aroaren amaieran Ptolomeoren lanak aurkitu eta itzuli ziren.

17. Nabigazioaren beharrizanen eraginez, XIV. eta XV. mendeetan, mapa portulanoak egin zirenPortulano de Bartolomé Pareto de 1455.

18. Geografia Erdi Aroan - 2Mundu kristaua

19. Erlijioaren eraginak albo batean utzi zuen herentzia klasikoa. Lurraren ezagutza arrazionalaren ordez, Eskritura Santuen autoritatea ezarri zuen:Kartografia: Lurraren irudia Bibliako testuetan oinarrituta: - Jerusalen mapen erdigunea.Deskripzioak Codex Calistinus, Done Jakue ibilbideko bidaztiaren gida praktikoa (XII. m)- Marko Polo-ren liburua,…

20. Kublai Kan y Marco PoloEsta imagen francesa del siglo XV muestra a Kublai Kan, emperador de la dinastía Yuan de China, ofreciendo su sello de oro a los Polo. El famoso relato de Marco Polo sobre su trabajo al servicio de Kublai Kan fue el primer precedente importante de un contacto entre China y la Europa cristiana. El propio Kublai finalizó la conquista de China y se interesó por la cultura de este país.

21. Geografia Erdi Aroan - 3Mundu musulmana: Bidai-gidak zirenBidaztien deskripzioak: Al Idrisieta Ibn Battutairudi nagusiak.Meka-rako ibilbideak eta mapak. Benetako zein irudimenezko albisteak nahasten zituztenAl IdrisiIbn Batutta

22. Mapa de Al-Idrisi. Fragmento occidental Fecha:1154

23. Kartografia Erdi AroanPortulano

24. PORTULANOAKPortulano de Jacobo Giroldis de 1422-1446 (A.V.). Portulano de Bartolomé Pareto de 1455Atlas Catalán de Abraham Cresques de 1371.

25. Geografia Aro ModernoanXVI.mendean lur berrien irudikapenak kartografia bultzatu zuen.

26. Mercator kartograforik aipagarriena zen. - 1595ean bere “Mapamundia” egin zuen.KartografianProiekzio zilindrikoaren sistema erabili zuen (Merkator sistema) Merkator deritzon Proiekzio Unibertsal Zeharkakoak modu perpendikularrean elkar ebakitzen duten meridianoen eta paraleloen sistema sortu zuen. DeskripzioetanDatu historikoak, etnografikoak eta bitxitasunak nahasi ziren.

27. Geografia Aro Modernoan - 2XVIII. mendean Frantzian gorteko Cassini kartografoekin kartografia modernoa sortu zen: Mapatik ezaugarri piktorikoak desagertu ziren.Proiekzioak eta marrazkia hobetu zuten. Zeregina konplexutasuna zela-eta, elkargo profesionalak agertu ziren. Kartografia Geografiatik zientzia independiente bihurtu zen.Felipe II.aren ”Zerrenda Topografikoak” xede politiko eta administratiboekinlehenengo bilketa sistematikoa izan zen. Mercator

28. Zientzia Geografikoa XIX. mendeanIndustria Iraultza-k eta kapitalismoak explorazio bidaiak bultzatu zituen.XIX. mendearen lehenengo erdian Geografía zientzia bezala sortu eta Unibertsitate ikasketetan sartu zen.Sozietate Geografikoak sortu ziren, aurkikuntza-bidaiak sustatzeko eta bere emaitzak zabaltzeko.Livingstoneesploratzailea

29. XIX. Mendean kapitalismoaren garaian Afrikako kontinentearen barrualdea deskubritu eta kartografiatu zen.Sozietate Geografikoek halako lanak sustatu zituzten.

30. Zientzia Geografikoa XIX. mendean - 2 Karl Ritter eta Alejandro Humbold-ekin Geografia modernoaren oinarriak ezarri ziren. Helburua: Fenomeno kartografikoak azaltzea. Itsas korronteak, altitudeak, e.a. neurtu zituen. (metodo enpirikoa)

31. Nazionalismoaren garapenaren eraginez, estatuen nortasun nazionalaren oinarria lurraldea zenez, ikerketa geografikoen garrantzia handitu zen. Von Humbold

32. Zientzia Geografikoa XIX. mendean - 3Geografia Unibertsitateetan sartzen da:- Hasieran fisiogeografíazen: geologoen, eta botanikoen eskuan zegoen.- Geroago: Giza Geografía * Helburua: inguru fisikoaren eta gizakiaren arteko harremanak ikertzea. Eraginak: a) Darwinismoa: Eboluzioaren ideia gehitu eta ingurumenak izaki bizidunengan eragina zuela adierazi zuen. b) Positibismoa: - Helburua: Mundu materiala ikertzea eta bere funtzionamenduaren erregulartasun legeak deskribatzea. - Metodoa: arrazionala, objektiboa eta zehatza.

33. Zientzia Geografikoa XIX. mendean - 4Pentsamendu korronte hauek hurrengo ondorio erakarri zituzten:1) Determinismoa:Inguru fisikoek gizarteak zehazten dituztela (Ratzel)2)Posibilismoa (Lucien Febvre):Ingurumenak ez da erabakigarria, zenbait aukera daude eta. Natura, neurri handi batean, gizakiaren produktua da. Aztertu beharreko arazo nagusia gizakiak inguruan gero eta gehiago jarduten duela izango litzateke.

34. Marc Bloch:“Los hombres y las sociedades construyen diversas “estrategias de respuesta” a las presiones y desafíos que presenta la base geográfica (el medio), estrategias que a la vez delimitan una “elección de civilización”.

35. Humboldt – Ritter“Unibertsoaren harmonia”Izadia, Ingurumena eta gizakia.Bi korronte hauek,Gizarte baten ingurumenaren esplotazio ekonomikoa justifikatzen duteDETERMINISMOAPOSIBILISMOAGizakiak bizitzeko mundu bat sortu behar duGizakiak izadiak baimentzen duena egin dezakeGeografia fisikoaGiza GeografiaVidal de la BlancheEskualdearen GeografiaPolitikarik gabeko geografia

36. Geografiaren aldi klasikoa: XX. mendearen lehen herenaGeografoen hausnarketak direla eta bi proposamen berri sortu ziren: Geografia orokorra: Helburua da inguru fisikoaren eta izaki bizidunen arteko eraginak edo harremanak aztertzea.Eskualdeko Geografia: Eskualdea edo paisajeada helburua. Bi korronte:a)Geografo frantsesak(Vidal de la Blanche): jakintzagaiaren ardatza EskualdeaEzaugarri amankomun eta uniformeak zituen espazioa zen eskualdeab) Geografo alemanak: Paisajea naturak eta gizarteak denboran duten elkarreraginetik sortzen da.Paisajea kontzeptu kulturala eta historikoa da.

37. ALDI KLASIKOA: XX. MENDEAREN LEHEN HERENAEskualdeko geografiaren krisia:1- Eskualdeko metodoaren gabeziak: Gertaera fisikoak eta giza gertaerak deskribatzen zituzten loturarik gabe. 2- Eskualdeen zehaztapenaren zailtasunak. Eskualdeak osagai fisikoen eta giza osagaien konbinazio askotariko eta dinamikoa direnez, hautatutako irizpideen araberaeskualde desberdinak izan ditzakegu.