Мэдээллийн ил тод 
байдал ба мэдээлэл авах 
эрхийн тухай хууль 
Х.Наранжаргал 
Глоб Интернэшнл Төвийн тэргүүн
Ач холбогдол: шинэтгэлийн шинжтэй өөрчлөлтүүд 
 Ардчиллыг төлөвшүүлэх: -засаглал мэдээлэл 
ардчиллын амин сүнс 
 Ардчилал гажуудахаас сэргийлэх 
 Хүний эрхийг хангах: язгуур эрх, мэдээлэл, 
мэдлэгтэй оролцоо 
 Нийгмийн соёл: нууцын дэглэмийг халах 
 Ниймийн халдварт өвчин - авлигатай тэмцэх 
 Хөгжил дэвшлийг түргэтгэх 
 Хүн өөрийн эрхэмсэг чанарыг мэдрэх 
 Сэтгүүл зүйн үнэт зүйлийг хамгаалах, эрэн 
сурвалжлах сэтгүүл зүй хөгжүүлэх 
Шинэтгэлийн шинж
 2011.6.16-нд батлагдсан 
 6 бүлэг, 25 зүйл 
 Зорилт (Зүйл 2): 
Төрийн үйл ажиллагааны ил тод 
байдал болон иргэн, хуулийн этгээдийн 
мэдээлэл хайх, хүлээн авах эрхийг 
хангахтай холбогдсон харилцааг 
зохицуулах 
Хуулиийн зорилт
 Төрийн байгууллагуудад ил тод байх 
үүрэг ногдуулсан (Бүлэг 2, зүйл 2-10 ) 
 Мэдээлэл авах, мэдээллээр хангах 
(Бүлэг 3, Зүйл 11-17 ) 
 Хязгаарлалт ( Бүлэг 4, 18-21) 
 Хяналт (Бүлэг 5, зүйл зүйл 22-24) 
 Хариуцлага ( Бүлэг 6, зүйл 25) 
Зохицуулсан харилцаа, хэм 
хэмжээ
 УИХ-ын Тамгын газар 
 Ерөнхийлөгчийн Тамгын газар 
 Засгийн газрын ХЭГ 
 Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн 
ажлын алба 
 Төрийн захиргааны төв болон бусад 
төрийн захиргааны байгууллага 
 Бүх шатны шүүх, прокурорын 
байгууллага 
Үйлчлэх хүрээ ( Зүйл 3)
 УИХ-аас байгуулдаг байгууллага- ЗГ-аас бусад 
 Нутгийн захиргааны болон нутгийн өөрөө 
удирдах ёсны байгууллагын ажлын алба, орон 
нутгийн өмчит болон орон нутгийн өмчийн 
оролцоотой хуулийн этгээд 
 Төрийн өмчит болон төрийн өмчийн 
оролцоотой хуулийн этгээд 
 Төрийн гүйцэтгэх байгууллагын тодорхой чиг 
үүргийг гүйцэтгэж байгаа төрийн бус 
байгууллага 
 Олон нийтийн радио, телевизийн байгууллага 
Үйлчлэх хүрээ
 Хууль дээдлэх 
 Иргэн, хуулийн этгээдийн хууль ёсны 
ашиг сонирхлыг хүндэтгэх 
 Хуулийн дагуу нууцад хамааруулснаас 
бусад бүх мэдээлэл нээлттэй байх 
 Хараат бус байх 
 Мэдээллээр хангах үйл ажиллагаа 
шуурхай байх 
Баримтлах зарчим( Зүйл 5)
6.1.1 Үйл ажиллагаа 
6.1.2 Хүний нөөц 
6.1.3 Төсөв, санхүү 
6.1.4 Төрийн болон орон нутгийн өмчийн 
хөрөнгөөр бараа, ажил,үйлчилгээ 
худалдан авах ажиллагаа 
Ил тод байдлын төрөл (Зүйл 6 )
 Тухайн байгууллагын эзэмшилд байгаа 
бүх төрлийн мэдээ, баримт бичиг, гэрээ, 
контракттай холбоотой мэдээлэл 
 Тухайн байгууллагын эзэмшилд байгаа 
эд зүйлтэй холбоотой мэдээлэл 
 Тухай байгууллагын үйл ажиллагаатай 
холбоотой бусд мэдээлэл 
Иргэний эрх (зүйл 11 )
 Нэр овог 
 Оршин суугаа газрын хаяг, цахим 
шуудангийн хаяг, утасны дугаар 
 Иргэний үнэмлэх буюу түүнтэй адилтгах 
бичиг баримт 
Хүсэлтээ хэрхэн гаргах
 Эрх тэгш байх 
 Мэдээлэл авах хэлбэрээ сонгох 
 Мэдээлэл авах шаардлага, үндэслэлээ 
тайлбарлахгүй байх 
 Нэмэлт лавлагаа авах 
 Агуулгын талаар амаар тайлбарлуулах 
 Албан ёсны эх сурвалжийг мэдэх 
 Мэдээлэл авах эрх зөрчигдсөн гэж үзвэл 
эрх бүхий байгууллага, албан тушаалтанд 
гомдол гаргах 
 Хуульд заасан бусад эрх 
Мэдээлэл хүсэгчийн эрх (зүйл 
12.1 )
 Хуульд заасан журмыг мөрдөх 
 ҮХ, бусад хууль, бусдын эрх, хууль 
ёсны ашиг сонирхлыг хөндөхгүй байх 
Мэдээлэл хүсэгчийн үүрэг (12.2 )
 11.3-д заасан шаардлагыг хангаагүй 
 Хүссэн мэдээлэл тухайн байгууллагын 
эзэмшилд байхгүй, хүсэлтийг өөр 
байгууллагад шилжүүлэх боломжгүй 
Хүсэлтийг буцаах ( зүйл 13.2)
 Үйлчилгээний хөлсний хэмжээг 
байгууллагын удирдлага тогтооно 
 Аргачлал, журмыг ЗГ батална 
 Хөлс нь уг мэдээллийг өгөхтэй 
холбогдон гарах хувилах, шуудангаар 
хүргүүлэх зэрэг шууд зардлаас хэтэрч 
болохгүй 
Үйлчилгээний хөлс(Зүйл 16 )
Хориглосон мэдээлэл 
 Үндэсний аюулгүй байдал, нийтийн эрх ашигт 
хохирол учруулах бодит үндэслэл 
 Монгол банк, Санхүүгийн зохицуулах хороо, 
өрсөлдөөний болон мэргэжлийн хяналтын асуудал 
эрхэлсэн төрийн захиргааны байгууллагад 
шалгагдаж асуудалтай холбоотой бол 
 Хэрэг бүртгэх, мөрдөн байцаах, шүүн таслах 
ажиллагааны явцад төр, байгууллага, хувь хүний 
нууцыг хамгаалах шаардлагатай бол 
 Олон улсын гэрээ хэлэлцээр, байгуулах явцтай 
холбоотой бол 
 Хууль тогтоомжид заасан бусад 
Хязгаарлалт (зүйл 18 )
 Оюуны өмчтэй холбоотой мэдээллийг өмчлөгчийн 
зөвшөөрөлгүйгээр задлах 
 Хувь хүн бичгээр зөвшөөрсөнөөс бусад тохиолдолд 
түүний нэр, нас, хүйс, мэргэжил, боловсрол, албан 
тушаал, ажлын газрын хаяг, ажлын утаснаас бусад 
мэдээллийг бусдад задруулах 
 Аж ахуйн нэгжийн үйл ажиллагааны онцлогтой 
холбоотой, эсхүл шударга өрсөлдөөнд зах зээл, давуу 
талаа хамгаалах зорилгоор нууцалж, хамгаалалтдаа 
авсан, задруулбал хууль ёсны ашиг сонирхолд хор 
уршиг учруулж болох нууц мэдээ, технологийн шийдэл, 
төсөл, судалгаа шинжилгээний баримт бичиг, 
шаардлагатай техник, тоног төхөөрөмжтэй холбоотой 
мэдээллийг эрх бүхий этгээдийн бичгээр гаргасан 
зөвшөөрөлгүйгээр 
Хязгаарлалт
 Дээд шатны байгууллага 
 Албан тушаалтан 
 Хүний эрхийн комисс 
 Шүүх 
Гомдол гаргах (зүйл 17 )
 Мэдээлэл өгөөгүй төрийн албан хаагч 
хариуцлага хүлээнэ: сахилгын шийтгэл, 
халах 
 Шийдвэр гаргах эрх бүхий этгээдийг 
хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг тав 
дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх 
хэмжээний мөнгөн торгууль 
Бусад

"Мэдээллийн ил тод байдал ба мэдээлэл авах эрхийн тухай хууль" Х.Наранжаргал

  • 1.
    Мэдээллийн ил тод байдал ба мэдээлэл авах эрхийн тухай хууль Х.Наранжаргал Глоб Интернэшнл Төвийн тэргүүн
  • 2.
    Ач холбогдол: шинэтгэлийншинжтэй өөрчлөлтүүд  Ардчиллыг төлөвшүүлэх: -засаглал мэдээлэл ардчиллын амин сүнс  Ардчилал гажуудахаас сэргийлэх  Хүний эрхийг хангах: язгуур эрх, мэдээлэл, мэдлэгтэй оролцоо  Нийгмийн соёл: нууцын дэглэмийг халах  Ниймийн халдварт өвчин - авлигатай тэмцэх  Хөгжил дэвшлийг түргэтгэх  Хүн өөрийн эрхэмсэг чанарыг мэдрэх  Сэтгүүл зүйн үнэт зүйлийг хамгаалах, эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүй хөгжүүлэх Шинэтгэлийн шинж
  • 3.
     2011.6.16-нд батлагдсан  6 бүлэг, 25 зүйл  Зорилт (Зүйл 2): Төрийн үйл ажиллагааны ил тод байдал болон иргэн, хуулийн этгээдийн мэдээлэл хайх, хүлээн авах эрхийг хангахтай холбогдсон харилцааг зохицуулах Хуулиийн зорилт
  • 4.
     Төрийн байгууллагуудадил тод байх үүрэг ногдуулсан (Бүлэг 2, зүйл 2-10 )  Мэдээлэл авах, мэдээллээр хангах (Бүлэг 3, Зүйл 11-17 )  Хязгаарлалт ( Бүлэг 4, 18-21)  Хяналт (Бүлэг 5, зүйл зүйл 22-24)  Хариуцлага ( Бүлэг 6, зүйл 25) Зохицуулсан харилцаа, хэм хэмжээ
  • 5.
     УИХ-ын Тамгынгазар  Ерөнхийлөгчийн Тамгын газар  Засгийн газрын ХЭГ  Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн ажлын алба  Төрийн захиргааны төв болон бусад төрийн захиргааны байгууллага  Бүх шатны шүүх, прокурорын байгууллага Үйлчлэх хүрээ ( Зүйл 3)
  • 6.
     УИХ-аас байгуулдагбайгууллага- ЗГ-аас бусад  Нутгийн захиргааны болон нутгийн өөрөө удирдах ёсны байгууллагын ажлын алба, орон нутгийн өмчит болон орон нутгийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээд  Төрийн өмчит болон төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээд  Төрийн гүйцэтгэх байгууллагын тодорхой чиг үүргийг гүйцэтгэж байгаа төрийн бус байгууллага  Олон нийтийн радио, телевизийн байгууллага Үйлчлэх хүрээ
  • 7.
     Хууль дээдлэх  Иргэн, хуулийн этгээдийн хууль ёсны ашиг сонирхлыг хүндэтгэх  Хуулийн дагуу нууцад хамааруулснаас бусад бүх мэдээлэл нээлттэй байх  Хараат бус байх  Мэдээллээр хангах үйл ажиллагаа шуурхай байх Баримтлах зарчим( Зүйл 5)
  • 8.
    6.1.1 Үйл ажиллагаа 6.1.2 Хүний нөөц 6.1.3 Төсөв, санхүү 6.1.4 Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил,үйлчилгээ худалдан авах ажиллагаа Ил тод байдлын төрөл (Зүйл 6 )
  • 9.
     Тухайн байгууллагынэзэмшилд байгаа бүх төрлийн мэдээ, баримт бичиг, гэрээ, контракттай холбоотой мэдээлэл  Тухайн байгууллагын эзэмшилд байгаа эд зүйлтэй холбоотой мэдээлэл  Тухай байгууллагын үйл ажиллагаатай холбоотой бусд мэдээлэл Иргэний эрх (зүйл 11 )
  • 10.
     Нэр овог  Оршин суугаа газрын хаяг, цахим шуудангийн хаяг, утасны дугаар  Иргэний үнэмлэх буюу түүнтэй адилтгах бичиг баримт Хүсэлтээ хэрхэн гаргах
  • 11.
     Эрх тэгшбайх  Мэдээлэл авах хэлбэрээ сонгох  Мэдээлэл авах шаардлага, үндэслэлээ тайлбарлахгүй байх  Нэмэлт лавлагаа авах  Агуулгын талаар амаар тайлбарлуулах  Албан ёсны эх сурвалжийг мэдэх  Мэдээлэл авах эрх зөрчигдсөн гэж үзвэл эрх бүхий байгууллага, албан тушаалтанд гомдол гаргах  Хуульд заасан бусад эрх Мэдээлэл хүсэгчийн эрх (зүйл 12.1 )
  • 12.
     Хуульд заасанжурмыг мөрдөх  ҮХ, бусад хууль, бусдын эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хөндөхгүй байх Мэдээлэл хүсэгчийн үүрэг (12.2 )
  • 13.
     11.3-д заасаншаардлагыг хангаагүй  Хүссэн мэдээлэл тухайн байгууллагын эзэмшилд байхгүй, хүсэлтийг өөр байгууллагад шилжүүлэх боломжгүй Хүсэлтийг буцаах ( зүйл 13.2)
  • 14.
     Үйлчилгээний хөлснийхэмжээг байгууллагын удирдлага тогтооно  Аргачлал, журмыг ЗГ батална  Хөлс нь уг мэдээллийг өгөхтэй холбогдон гарах хувилах, шуудангаар хүргүүлэх зэрэг шууд зардлаас хэтэрч болохгүй Үйлчилгээний хөлс(Зүйл 16 )
  • 15.
    Хориглосон мэдээлэл Үндэсний аюулгүй байдал, нийтийн эрх ашигт хохирол учруулах бодит үндэслэл  Монгол банк, Санхүүгийн зохицуулах хороо, өрсөлдөөний болон мэргэжлийн хяналтын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны байгууллагад шалгагдаж асуудалтай холбоотой бол  Хэрэг бүртгэх, мөрдөн байцаах, шүүн таслах ажиллагааны явцад төр, байгууллага, хувь хүний нууцыг хамгаалах шаардлагатай бол  Олон улсын гэрээ хэлэлцээр, байгуулах явцтай холбоотой бол  Хууль тогтоомжид заасан бусад Хязгаарлалт (зүйл 18 )
  • 16.
     Оюуны өмчтэйхолбоотой мэдээллийг өмчлөгчийн зөвшөөрөлгүйгээр задлах  Хувь хүн бичгээр зөвшөөрсөнөөс бусад тохиолдолд түүний нэр, нас, хүйс, мэргэжил, боловсрол, албан тушаал, ажлын газрын хаяг, ажлын утаснаас бусад мэдээллийг бусдад задруулах  Аж ахуйн нэгжийн үйл ажиллагааны онцлогтой холбоотой, эсхүл шударга өрсөлдөөнд зах зээл, давуу талаа хамгаалах зорилгоор нууцалж, хамгаалалтдаа авсан, задруулбал хууль ёсны ашиг сонирхолд хор уршиг учруулж болох нууц мэдээ, технологийн шийдэл, төсөл, судалгаа шинжилгээний баримт бичиг, шаардлагатай техник, тоног төхөөрөмжтэй холбоотой мэдээллийг эрх бүхий этгээдийн бичгээр гаргасан зөвшөөрөлгүйгээр Хязгаарлалт
  • 17.
     Дээд шатныбайгууллага  Албан тушаалтан  Хүний эрхийн комисс  Шүүх Гомдол гаргах (зүйл 17 )
  • 18.
     Мэдээлэл өгөөгүйтөрийн албан хаагч хариуцлага хүлээнэ: сахилгын шийтгэл, халах  Шийдвэр гаргах эрх бүхий этгээдийг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг тав дахин нэмэгдүүлсэнтэй тэнцэх хэмжээний мөнгөн торгууль Бусад