"Αγία Σοφία - Ναός αφιερωμένος στη Σοφία του Θεού" Σχέδιο εργασίας στο μάθημα της Ιστορίας από τους μαθητές της Ε΄ τάξης του Δημοτικού Σχολείου Καμπάνη Κιλκίς. Σχ. Έτος 2016-2017.

1. Αγία ΣοφίαΑγία Σοφία
Ναός αφιερωμένοςΝαός αφιερωμένος
στηστη
Σοφία του ΘεούΣοφία του Θεού
Δημοτικό Σχολείο
Καμπάνη
Ε΄ τάξη
Σχ. έτος 2016-2017

2. ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ
Oμάδα αρχιτεκτόνων
Σταυρούλα Κ.
Σπυριδούλα Δ.
Σοφία Α.
Μαρία Γ.
Μάρτιος 2017

3. Ρυθμός
Ο ναός της Αγίας Σοφίας είναι κτισμένος σε
αρχιτεκτονικό ρυθμό βασιλικής με τρούλο.
Αρχιτέκτονες ήταν δύο Έλληνες Μικρασιάτες
ο Ανθέμιος από τις Τράλλεις και ο Ισίδωρος
από την Μίλητο.
Οι δυο αρχιτέκτονες για να πρωτοτυπήσουν
συνδύασαν τον ρυθμό της ορθογώνιας
βασιλικής με τον οποίο είχαν χτιστεί οι
πρώτοι χριστιανικοί ναοί και του περίκεντρου
ναού με τρούλο.
Ο ρυθμός αυτός επηρέασε την αρχιτεκτονική των ναών τόσο, ώστε ακόμη και στις μέρες μας
πολλοί ναοί να κτίζονται μ’ αυτό το σχέδιο.

4. Ο κύριος χώρος της Αγίας Σοφίας
έχει σχήμα περίπου κύβου.
Γενικά ο ναός της Αγίας Σοφίας
είναι ορθογώνιος με μήκος 78,16
μ. και πλάτος 71,82 μ.
Εσωτερικά ο ναός της Αγίας
Σοφίας διαιρείται με
κιονοστοιχίες εξαρτώμενες από
τους πεσσούς σε τρία κλίτη.
Φωτο: http://blogs.sch.gr/tsarangli/

5. Ο ναός περιβάλλεται από δυο αυλές τη
βόρεια και τη δυτική, η οποία ονομάζεται και
αίθριο.
Στο αίθριο, στην υπαίθρια μαρμαρόστρωτη
και περίστυλη αυλή, στη μέση ήταν η "κομψή
φιάλη" η μαρμάρινη κρήνη που έφερε την
ονομαστή καρκινική επιγραφή "ΝΙΨΟΝ
ΑΝΟΜΗΜΑΤΑ ΜΗ ΜΟΝΑΝ ΟΨΙΝ".

6. O έξω και o κυρίως νάρθηκας:
Πέντε πύλες από το αίθριο οδηγούν στον έξω
νάρθηκα και από αυτόν άλλες πέντε πύλες
οδηγούν στον εσωτερικό νάρθηκα, από τις
οποίες η μεσαία πύλη λέγεται και Μεγάλη ή
Ωραία Πύλη.
Από τον έσω νάρθηκα εννέα πύλες, τρεις ανά
κλίτος, οδηγούν στον κυρίως Ναό.
Οι τρεις μεσαίες από αυτές ονομάζονται
Βασιλικές πύλες επειδή από αυτές εισέρχονταν
ο Αυτοκράτορας στις επίσημες τελετές.
Και οι δύο νάρθηκες καταλαμβάνουν περίπου
το ίδιο πλάτος του Ναού με μικρό μήκος
εισόδου ο καθένας.
Ο νάρθηκας

7. Πάνω από τον κυρίως νάρθηκα είναι ο γυναικωνίτης, απ’ όπου και το
όνομα "νάρθηξ γυναικωνίτιδος" η είσοδος στον οποίο οδηγούσε από
άλλο προαύλιο της Β. πλευράς.

8. Όταν κανείς έρχεται στο ναό
μένει έκπληκτος από την ομορφιά
του τεράστιου θόλου που έχει
ύψος 55 μέτρων και πλάτος 31
μέτρων.
Ο θόλος στηρίζεται σε 4 μεγάλες
αψίδες.
Οι αψίδες είναι αρχιτεκτονική
κατασκευή που είναι σαν ένα
μικρό άνοιγμα.
Ο τρούλος

9. Όσον αναφορά το εσωτερικό του ναού, οι
επιφάνειες των τοίχων περιβάλλονται από την
πολύχρωμη ορθομαρμάρωση και διακοσμούνται
με πολυάριθμους ψηφιδωτούς σταυρούς και
διακοσμητικά σχέδια σε χρυσό βάθος.
Τα μάρμαρα του ναού της Αγίας Σοφίας ήταν
αντικείμενο μεγάλου θαυμασμού από τους
Βυζαντινούς.
Ο ναός της Κωνσταντινούπολης είναι το
αριστούργημα της Βυζαντινής αρχιτεκτονικής.
Το εσωτερικό του ναού

10. Τα ψηφιδωτάΤα ψηφιδωτά
καικαι
οι τοιχογραφίεςοι τοιχογραφίες
της Αγίας Σοφίαςτης Αγίας Σοφίας
Λάμπρος Π.Λάμπρος Π.
Ευαγγελία Κ.Ευαγγελία Κ.
Κασσιανή Ν.Κασσιανή Ν.Μάρτιος 2017Μάρτιος 2017

11. Κατά την πρώτη πτώση της Πόλης από τους Φράγκους τα χρόνια της 4ης Σταυροφορίας ο ιερός
ναός της Αγίας Σοφίας λεηλατήθηκε και πολλές τοιχογραφίες αφαιρέθηκαν και μεταφέρθηκαν
στην Βενετία.
Μετά την άλωση το 1453, ο ιερός ναός μετατράπηκε σε τζαμί και πολλές τοιχογραφίες/μωσαϊκά
αφαιρέθηκαν, καταστράφηκαν ή ασβεστώθηκαν.
Λίγα λόγια για τα ψηφιδωτά της Αγίας ΣοφίαςΛίγα λόγια για τα ψηφιδωτά της Αγίας Σοφίας

12. Ψηφιδωτό του 11ου αιώνα στην Αγία
Σοφία.
O Χριστός Παντοκράτωρ κάθεται στη
μέση.
Στη δεξιά πλευρά του στέκεται ο
αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Θ
Μονομάχος, στην αριστερή πλευρά
του, η αυτοκράτειρα Ζωή.
Πηγή: https://el.wikipedia.org/wiki/%
Προσπελάστηκε:6/02/2017

13. Τα ψηφιδωτά του 12ου αιώνα.
Η Παναγία στέκεται στη μέση, κρατώντας τον Χριστό στην αγκαλιά της.
Στη δεξιά πλευρά της στέκεται ο αυτοκράτορας Ιωάννης Β Κομνηνού και στην
αριστερή πλευρά της, η αυτοκράτειρα Ειρήνη.
Πηγή: https://el.wikipedia.org/wiki/%
Προσπελάστηκε:6/02/2017

14. Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος
παρουσιάζοντας ένα μοντέλο της πόλης με
την Παναγία.
Λεπτομέρεια από την νοτιοδυτική είσοδο
στην Αγία Σοφία.
Πηγή: https://el.wikipedia.org/wiki/%
Προσπελάστηκε:6/02/2017

15. Ψηφιδωτό στην πρώην
βασιλική της Αγίας
Σοφίας. Ο
αυτοκράτορας Λέων
ΣΤ ο Σοφός υποκύπτει
κάτω από τον Χριστό
Παντοκράτορα.
Στα αριστερά του η
Παναγία και στα δεξιά
του ο Αρχάγγελος
Γαβριήλ .
Πηγή: https://el.wikipedia.org/wiki/%
Προσπελάστηκε :13/03/2017

16. Φωτογραφία: Anton Zelenov
Πηγή: https://el.wikipedia.org/wiki/%
Προσπελάστηκε 13/03/2017
Στη μέση στέκεται η Παναγία και στην αγκαλιά της κρατάει τον Σωτήρα Χριστό.
Αριστερά της ο Αυτοκράτορας Ιουστινιανός της προσφέρει την Αγία Σοφία.
Δεξιά της ο Αυτοκράτορας Κωνσταντίνος της προσφέρει την Πόλη.

17. Η Παναγία με τον Χριστό
στην αγκαλιά της.
Ψηφιδωτό στον τρούλο της
Αγίας Σοφίας.
Πηγή: https://el.wikipedia.org/wiki/%
Προσπελάστηκε 13/03/2017

18. Αγία Σοφία
Ομάδα Ιστορικών
Ραφαέλα Η.
Αλέξανδρος Κ.
Αχιλλέας Μ.

19. Μετά την καταστροφή της Αγίας
Σοφίας από τους στασιαστές κατά τη
στάση του «νίκα», ο αυτοκράτορας
Ιουστινιανός (527-565 μ.Χ.) αποφάσισε
να χτίσει νέο, αλλά ασύγκριτα πιο
ευρύχωρο και μεγαλοπρεπέστερο ναό.
Γι’ αυτό τον λόγο ανέθεσε στον
μαθηματικό Ανθέμιο τον Τραλλιανό, και
τον αρχιτέκτονα Ισίδωρο τον Μιλίσιο,
τα σχέδια του ναού που ήταν
αφιερωμένος στην «Του Θεού Σοφία».

20. Στην Αγία Σοφία γίνονταν όλες οι κρατικές
μεγάλες τελετές όπως:
Στέψη Αυτοκρατόρων, Βάφτιση
Πορφυρογέννητων, Γάμοι Αυτοκρατόρων,
Κηδείες των ίδιων προσώπων , Χειροτονίες
Πατριαρχών, Υποδοχές Αρχηγών Ορθοδόξων
Κρατών και Αρχηγών Ορθοδόξων Εκκλησιών

21. Δοξολογίες και επίσημες προς τον Θεό
ευχαριστίες και άλλες άπειρες πατριαρχικές
και αυτοκρατορικές γιορτές.
Στην Αγία Σοφία υπήρχε ειδική
εξέδρα(θρόνος), όπου στεκόταν ο
αυτοκράτορας.
Η χορωδία της έψαλλε ειδικό ύμνο προς
τιμήν του.

22. Ό,τι γινόταν εκεί, όπως γινόταν,
ό,τι λεγόταν και όπως λεγόταν,
ό,τι ψάλλονταν και όπως
ψάλλονταν, όλα αυτά, από τα
μικρότερα έως τα μεγαλύτερα,
αντιγράφονταν απ’ όλο τον κόσμο
και γινόταν ακριβώς τα ίδια.
Όχι μόνο μέσα στην
αυτοκρατορία, αλλά και έξω απ’
αυτή. Π.χ. την τελετή στέψης του
αυτοκράτορα στην Αγία Σοφία,
την πήραν, την αντέγραψαν οι
Ευρωπαίοι Βασιλιάδες, μα και οι
Σλάβοι, Βούλγαροι, Σέρβοι και
Ρώσοι.

23. Όπως τελούνταν η Θεία Λειτουργία
στην Αγία Σοφία, έτσι γίνεται και
τώρα σ’ όλες τις Ορθόδοξες
εκκλησίες στη γη.
Αν μπούμε μέσα σε μια Βουλγαρική
εκκλησία, θα εκπλαγούμε: όλα
γίνονται όπως σ’ εμάς, που κι εμείς
τα κάνουμε όπως γινόταν στην
Αγία Σοφία.
Μόνο η γλώσσα αλλάζει.
Το ίδιο και η μουσική.

24. Ο ναός μετά την Άλωση της
Κωνσταντινούπολης (1453)
μετατράπηκε σε μουσουλμανικό
τέμενος και υπέστη μεγάλες ζημιές
ιδίως στις μεγαλοπρεπείς
τοιχογραφίες, γιατί στους
μουσουλμάνους απαγορεύεται η
απεικόνιση του ανθρώπου και του
Θείου και για τον λόγο αυτό
καλύφθηκαν όλες οι τοιχογραφίες
του ναού.
Από το 360 μέχρι το 1453 λειτουργούσε ως ορθόδοξος καθεδρικός ναός της πόλης, με εξαίρεση την
περίοδο 1204–1261, κατά την οποία ήταν ρωμαιοκαθολικός ναός.
Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης μετατράπηκε σε ισλαμικό τέμενος, ενώ το 1934
μετατράπηκε σε μουσειακό χώρο (Ayasofya Müzesi).

25. Το 1935, στο πλαίσιο
εκκοσμίκευσης της νέας
Τουρκίας, η Αγία Σοφία
παύει να είναι τζαμί, αλλά
μετά το ψήφισμα που πέρασε
στην τουρκική Βουλή, θα
αποτελούσε πλέον μουσείο.
Από τότε μέχρι και σήμερα
έχει ξεκινήσει μία σταδιακή
αποκατάσταση του ναού.
Αρκετές αγιογραφίες έχουν
αποκατασταθεί.

26. Η Αγία Σοφία -
Ομάδα λαογράφων
Δημήτρης Ξ.
Κώστας Κ.
Ραφαηλία Β.
Χρήστος Α.

27. Μύθοι και θρύλοι
Δεκάδες ίσως είναι οι θρύλοι που αναφέρονται στη
Αγία Σοφία και έχουν επιζήσει μέχρι σήμερα .
Υπάρχει ένας θρακικός θρύλος που αναφέρεται
στο χτίσιμο της Αγίας Σοφίας.
Τον αποδίδει ο ποιητής Γεώργιος Βιζυηνός, στην
ποιητική του συλλογή «Ατθίδες αύραι», που μας
πληροφορεί για τον τρόπο που με τον οποίο ο
αυτοκράτορας Ιουστινιανός βρήκε το σχέδιο για το
χτίσιμο της Αγίας Σοφίας μετά το 530 π.Χ.
Ας τον διαβάσουμε:

28. «Ήταν ο καιρός που ο αυτοκράτορας στην Πόλη είχε αποφασίσει να
χτίσει την Αγία Σοφία. Είχε καλέσει τον πρωτομάστορα, και ο
τελευταίος είχε κάνει ένα σχέδιο και ύστερα και άλλο και ύστερα και
άλλα σχέδια, πώς να χτιστεί η μεγάλη εκκλησία . Κανένα όμως από
αυτά τα σχέδια δεν ευχαριστούσε το βασιλιά. Ήθελε κάτι άλλο, πολύ
πιο σπουδαίο. Και ο πρωτομάστορας κάθε μέρα προβληματιζόταν και
πιο πολύ και σκεφτόταν τι νέο σχέδιο να φτιάξει.
Μια Κυριακή, την ώρα που τελείωνε η λειτουργία, ζύγωσε πρώτος ο
αυτοκράτορας να πάρει το αντίδωρο, εκείνο όμως του ξεφεύγει από το
χέρι και πέφτει κάτω. Μια στιγμή αργότερα παρουσιάζεται μια μέλισσα
που φτεροκοπούσε προς το ανοιχτό παράθυρο, κρατώντας το πεσμένο
αντίδωρο του αυτοκράτορα. Βγάζει αμέσως διαταγή ο βασιλιάς ότι
όσοι έχουνε μελίσσια να τα ανοίξουνε και να ψάξουν, για να βρεθεί το
αντίδωρο. Ψάχνει και ο πρωτομάστορας στα δικά του μελίσσια και τι
βλέπει; Είχανε κάτσει οι μέλισσες μέρες πριν και είχανε φτιάξει με το
κερί μέσα στην κυψέλη μίαν εκκλησία πανέμορφη και σκαλιστή και
μεγαλοπρεπή, που δεν είχε όμοιά της ολόκληρη την Οικουμένη.

29. Όλες οι λεπτομέρειες είχανε γίνει στην εντέλεια μέσα κι έξω στην
εκκλησία. Η πόρτα της ανοιχτή, ο τρούλος έτοιμος οι κολώνες στη
θέση τους, ως και η Αγία Τράπεζα τελειωμένη. Την είχαν
αποτελειώσει σε όλα της την εκκλησία, και επάνω στην Αγία
Τράπεζα της είχε φέρει εκείνη η μέλισσα και είχε αποθέσει το
αντίδωρο του βασιλιά.
Είδε την εκκλησιά ο πρωτομάστορας και θαύμασε το τέλειο σχέδιό
της. Την είδε κατόπιν και ο αυτοκράτορας και ήταν όλος χαρά. Το
σχέδιο που είχανε φτιάξει οι μέλισσες, έγινε το σχέδιο που χτίστηκε
η Αγία Σοφία!!!»
http://miraclesofagiasofia.blogspot.gr/p/blog-page_9926.html

30. Ένας άλλος θρύλος αναφέρεται στην αγία τράπεζα κατά τη ημέρα
της άλωσης της Πόλης.
Η ΑΓΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΣΟΦΙΑΣ
«Την μέρα που πάρθηκε η Πόλη, έβαλαν σένα καράβι την Αγία
Τράπεζα της Αγιας-Σοφιάς, να την πάνε στην Φραγκιά, για να μην
πέσει στα χέρια των Τούρκων.
Εκεί όμως στη θάλασσα του Μαρμαρά άνοιξε το καράβι και η Αγία
Τράπεζα βούλιαξε στον πάτο. Στο μέρος εκείνο η θάλασσα είναι
λάδι, όση θαλασσοταραχή και κύματα κι αν είναι γύρω. Και το
γνωρίζουν το μέρος αυτό οι ναυτικοί από τη γαλήνη, που είναι πάντα
εκεί, και από την ευωδία που βγαίνει. Πολλοί μάλιστα αξιώθηκαν να
την ιδούν στα βάθη της θάλασσας.»

31. Ο ΙΕΡΕΑΣ ΠΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΣΕ ΣΤΗΝ ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ
«Ένας άλλος θρύλος ιδιαίτερα αγαπητός είναι ο θρύλος του παπά της
Αγίας Σοφίας. Η παράδοση λέει ότι την ώρα που οι Τούρκοι
έμπαιναν στην εκκλησία, ο παπάς διέκοψε τη λειτουργία και
κρύφτηκε πίσω από το ιερό. Σε εκείνο το σημείο που κρύφτηκε ενώ
υπήρχε μία πόρτα, "ως δια μαγείας" η πόρτα έγινε τοίχος τον οποίο
κανείς και ποτέ δεν κατάφερε να σπάσει από τότε. Ούτε οι Τούρκοι,
ούτε οι Έλληνες μάστοροι τους οποίους έφερναν για αυτό το σκοπό
δεν μπόρεσαν να γκρεμίσουν τον τοίχο. Ο θρύλος καταλήγει ότι
όταν η Αγία Σοφία ξαναγίνει ελληνική εκκλησία, τότε ο παπάς θα
βγει από το ιερό και θα ολοκληρώσει την ημιτελή λειτουργία του».
http://miraclesofagiasofia.blogspot.gr/p/blog-page_9926.html

32. Πηγές:
• https://el.wikipedia.org/wiki
• http://users.sch.gr/harlemcore/Palio_site/eikoniki_agia_sofia.html
• http://constantinople.ehw.gr/Forms/fLemmaBody.aspx?lemmaid=11761
• http://3lyk-chalandr.att.sch.gr/autosch/joomla15/images/ergasies/B_TETR_12_13/agia_sofia_doc.pdf
• http://www.mikrosanagnostis.gr/thema-vyzantio-mathekiafto.asp
• http://agiasofia.com/greek/greek9.html
• http://miraclesofagiasofia.blogspot.gr/2011/03/blog-post_4968.html
• http://apfilipposgrammatikous.blogspot.gr/2010/05/blog-post_29.html
• http://miraclesofagiasofia.blogspot.gr/2011/03/blog-post_4968.html
• http://apfilipposgrammatikous.blogspot.gr/2010/05/blog-post_29.html
•

33. ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕ!!!ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕ!!!