Ang dokumento ay isang gabay para sa mga guro at mag-aaral sa pagtuturo at pag-aaral ng awiting-bayan na 'ili-ili tulog anay'. Naglalaman ito ng mga gawain at tanong upang suriin ang pag-unawa ng mga mag-aaral sa awit, pati na rin ang kasaysayan ni Melchora Aquino bilang 'Dakilang Ina ng Himagsikan'. Layunin ng mga aktibidad na ito na pagtibayin ang pagpapahalaga sa mga tradisyong Pilipino at sa mga kontribusyon ng mga bayani sa kasaysayan.

1. Guro:
Awiting-Bayan
Ili-ili Tulog
Anay
(Hiligaynon)

2. LALAKI VS BABAE.
Panuto: Huhulaan ang
awit sa pamamagitan ng
pakikinig lamang sa
himig nito.
SONG-TANONG
Tignan ang LE para madownload ang mga awit.

3. Mekaniks
1. Hahatiin ang klase sa tatlong pangkat.
2. Bawat pangkat ay pipili ng isang magpapahula
at ang lahat ng miyembro ay magsisilbing
tagahula.
3. Mayroon lamang dalawang minuto upang
mahulaan ang salita.
Gawain 1: Mag-Charades Tayo!

5. KAUGNAY NA PAKSA 1: ILI-ILI TULOG ANAY
Panuto: PANUTO:Kantahin ang Awiting-bayan na “Ili-ili Tulog Anay”.
Link ng Awitin: https://www.youtube.com/watch?v=reffH9YQzXk

6. Ili-Ili Tulog Anay (Hiligaynon) Batang Munti, Matulog na (Tagalog)
Ili-ili tulog anay
Wala diri imong nanay
Kadto tyenda bakal papay
Ili-ili tulog anay
Mata kana tabangan mo
Ikarga ang nakompra ko
Kay bug-at man sing putos ko
Tabangan mo ako anay
Ili-ili tulog anay
Wala diri imong nanay
Kadto tyenda bakal papay
Ili-ili tulog anay
Batang munti, matulog na
Wala rito ang ‘yong ina
Siya’y bumili ng meryenda
Batang munti, matulog na
Gising ka na, tulungan mo
Bitbitin ang binili ko
Mabigat ang dala kong ‘to
Tulungan mo muna ako
Batang munti, matulog na
Wala rito ang ‘yong ina
Siya’y bumili ng meryenda
Batang munti, matulog na

7. KAUGNAY NA PAKSA 1: ILI-ILI TULOG ANAY
SAGUTIN ANG MGA TANONG!
1. Tungkol saan ang awit na
pinakinggan at kinanta?
2. Anong uri ng ina ang sinimbolo
ng awit?
3. Anong damdamin ang
nangibabaw sa awit?

8. GAWAIN 2: SURIIN NATIN!
PANUTO: Pagkatapos maawit, suriin ang kabuuan nito
gamit ang talahanayan sa ibaba na kaugnay ng mga
elemento ng isang tula.
Pamagat
Saknong
Sukat
Tugma
Kariktan
Talinghaga

9. PAGTATAYA: ITALA MO
PANUTO: Batay sa mga gawaing ibinigay ng guro,
itala sa iyong kwaderno ang iyong mga natutuhan
mula rito. Kinakailangan na binubuo ng 3-5
pangungusap ang iyong kasagutan.
___________________________________________
___________________________________________
___________________________________________
___________________________________________
___________________________________________

10. Ang Dakilang Ina ng Himagsikan
MGA GABAY NA TANONG:
1. Sino ang tampok na bayan
isa tekstong binasa?
2. Ano ang naging tungkulin
niya sa rebolusyon noong
unang panahon?

11. Ang Dakilang Ina ng Himagsikan
Si Melchora Aquino, na kilala rin sa bansag na
Tandang Sora, ay isa sa mga kilalang babae sa
kasaysayan ng Pilipinas. Ipinanganak siya
noong Enero 6, 1812 sa Banlat, Caloocan. Ang
kanyang mga magulang ay sina Juan Aquino at
Valentina de Aquino. Sa kanyang kabataan,
tinutukan niya ang pagpapalaki ng kanyang
anim na anak at pagpapatakbo ng kanilang
tindahan.

12. Ang Dakilang Ina ng Himagsikan
Sa edad na 84, nangyari ang pagpapakita ng
kanyang kabayanihan nang matulungan niya ang
mga Katipunero sa paglaban para sa kalayaan ng
Pilipinas. Sa kanyang tindahan, tinatanggap niya
ang mga Katipunero at nagbibigay ng tulong sa
kanila sa pamamagitan ng pagbibigay ng pagkain at
iba pang mga pangangailangan. Siya rin ay
nakikipag-usap sa mga rebolusyonaryo at
nakatulong sa pagpapalaganap ng ideya ng
kalayaan.

13. Ang Dakilang Ina ng Himagsikan
Nang mahuli ang kanyang mga aktibidad sa
rebolusyon, si Tandang Sora ay dinala sa Fort
Santiago at dito ay nakaranas ng pagmamalupit
mula sa mga Kastila. Ngunit hindi ito
nagpaawat sa kanyang pakikipaglaban para sa
kalayaan ng Pilipinas. Matapos ang kanyang
pagkakakulong, nakatulong siya sa pagtayo ng
mga paaralan upang tulungan ang mga bata na
mag-aral.

14. Ang Dakilang Ina ng Himagsikan
Pagkatapos ng pagkakamit ng kalayaan ng
Pilipinas, ginawaran si Tandang Sora ng
kanyang pagsisikap sa rebolusyon at
pagbibigay ng tulong sa mga
rebolusyonaryo. Binigyan siya ng
pamahalaan ng pensyon at tinanghal
siyang “Ina ng Bayan” o “Mother of the
Philippine Revolution.”

15. Ang Dakilang Ina ng Himagsikan
Si Tandang Sora ay isang inspirasyon para
sa mga kababaihan sa Pilipinas. Ipinakita
niya ang kahalagahan ng pakikipaglaban
para sa kalayaan at kung paano ang
pagmamahal sa bayan ay hindi limitado sa
kasarian. Siya ay nagpakita ng katapangan
at kabayanihan sa gitna ng mga hamon at
pagsubok sa kanyang buhay.

16. Ang Dakilang Ina ng Himagsikan
MGA GABAY NA TANONG:
1. Sino ang tampok na bayan
isa tekstong binasa?
2. Ano ang naging tungkulin
niya sa rebolusyon noong
unang panahon?

17. GAWAIN 3: PANSININ ANG
LARAWAN
PANUTO: Magbigay ng iyong sagot sa sumusunod na tanong:
1. Tukuyin ang mga makikita sa larawan.
2. Tukuyin ang mga pangyayaring makikita sa larawan.

18. GAWAIN 3: PANSININ ANG
LARAWAN
PANUTO: Ihambing ang nilalaman ng larawan sa
tekstong iyong binasa.
PAGHAHAMBING
TEKSTONG BINASA LARAWANG NATUNGHAYAN

19. GAWAIN 4: ITALA ANG
MAHALAGA!
PANUTO: Matapos mabasa ang teksto, suriin ito sa pamamagitan ng
paglilista ng mga mahahalagang datos tungkol sa tampok na bayani
na si Melchora Aquino. Gamiting gabay ang talahanayan.
PANGALAN NG BAYANI:
PETSA NG KAPANGAKANAK:
MGA MAGULANG:
MAGLISTA NG LIMANG MAHAHALAGANG IMPORMASYON TUNGKOL SA KANYA:
1.
2.
3.
4.
5.

20. PAGTATAYA: IPALIWANAG MO!
PANUTO: Magbigay ng iyong sariling
pagpapakahulugan sa salitang INA.
INA

21. Tekstong Naratibo
Ang Tekstong Naratibo ay
pagsasalaysay o pagkukuwento ng
mga pangyayari sa isang tao o mga
tauhan,nangyari sa isang lugar at
panahon o sa isang tagpuan nang may
maayos napagkakasunod-sunod mula
simula hanggang katapusan.

22. Tekstong Naratibo
May Mga Elemento ang mga Tekstong Naratibo
1. Tauhan
Ito ang mga indibidwal, totoo man o likhang-isip, na
sangkot sa aksiyon ng kuwento natinatawag na mga
tauhan o karakter. Ang tauhang nasa sentro ng
aksyon ng kuwento ay tinatawag na pangunahing
tauhan. Ang mga `di-gaanong mahalagang tauhan ay
tinatawag namang mga sumusuportang tauhan.

23. Tekstong Naratibo
May Mga Elemento ang mga Tekstong Naratibo
Ayon kay E.M. Forster, isang Ingles na manunulat, may
dalawang uri ng tauhan na maaaringmakita sa isang
tekstong naratibo tulad ng:
a. Tauhang Bilog– ito ang katangian ng tauhan kung
may pagbabago sa kanyangkatayuan, kalagayan o pag-
uugali sa ano mang bahagi ng banghay ng kuwento.
b. Tauhang Lapad– ito ang tawag sa katangian ng
tauhan kung ito ay hindi nagbabago

24. Tekstong Naratibo
2. Tagpuan at Panahon
Tumutukoy ito sa lugar at
panahong pinagganapan ng mga
pangyayari sa kuwento,gayon din
sa oras, kapaligiran at kalagayan.

25. Tekstong Naratibo
3. Banghay o Plot
Ito ang tawag sa maayos na daloy o pagkakasunod-sunod
ng mga pangyayari satekstong naratibo upang mabigyang-
linaw ang taglay na akda.Karaniwang banghay o
balangkas ng isang naratibo:
a. Simula– pagkakaroon ng isang epektibong simula kung
saan maipakikilala ang mga tauhan, tagpuan, at tema.
b. Suliranin– pagpapakilala sa suliraning ihahanap ng
kalutasan ng mga tauhan partikular ang pangunahing
tauhan.

26. Tekstong Naratibo
3. Banghay o Plot
c. Papataas na Aksiyon– pagkakaron ng saglit na
kasiglahang hahantong sa pagpapakita ng aksiyong
gagawin ng tauhan tungo sa paglutas sa suliranin.
d. Kasukdulan– patuloy sa pagtaas ang pangyayaring
humahantong sa isang kasukdulan.
e. Pababang Aksiyon– pababang pangyayaring
humahantong sa isang resolusyon okakalasan.
f. Wakas– pagkakaroon ng makabuluhang wakas.

27. Tekstong Naratibo
4. Paksa o Tema
Ito ay tumutukoy sa
sentral na ideya o
mensahe sa akda.

28. Pagsulat ng Teksto
PANUTO: Matapos malaman ang mga
mahahalagang aralin, gumawa ng isang
tekstong naratibo na ang tema ay
“PAGMAMAHAL SA INA” ang bawat pangkat,
ilahad ito sa pamamagitan ng isang maikling
dula-dulaan.
PAMANTAYAN:
Nilalaman – 20 puntos
Pagganap – 20 puntos
Kaayusan – 10 puntos

29. PAGTATAYA: ITALA MO
PANUTO: Itala sa iyong kwaderno
kung gaano kadakila ang isang
INA.
DAKILA ANG INA DAHIL…

30. GAWAIN 7: REBISYON NG
DIYALOGO NG KARAKTER NA
NAPILI
PANUTO: Sa pagkakataon na ito ay
rerebisahin na ninyo ang nabuong
diyalogo ng karakter na napili noong
nakaraang linggo. Kinakailangan na sa
diyalogo ay maipakita. Ipapasuri sa guro
ang gawa para makita kung ano ang
dapat na rebisahin.

31. DAGDAG KAALAMAN SA AWITING-BAYAN
Karamihan sa mga awiting-bayan ay nagmula sa
pakikitungo ng mga tao sa kanilang kapaligiran.
Ang iba’y damdaming may kaugnayan sa kanilang
ginagawa. Pinapaksa rin ng mga awiting- bayan
ang lungkot at sayang buhay, ang pag-ibig, at halos
lahat ng mga karanasan sa pang-araw-araw na
buhay.

32. DAGDAG KAALAMAN SA AWITING-BAYAN
Bahagi ng ating katutubong panitikan ang mga
awiting-bayan. Ito’y may tugma at indayog na
karaniwan nating naririnig mula pa sa ating
pagkabata. Nagsasalaysay ito ng damdamin,
karanasan, kaugalian at pananampalataya, o kaya’y
uri ng gawain o hanapbuhay sa pook na
pinanggagalingan nito. Laganap ang mga ito sa
Pilipinas at ang bawat pook ay may kani-kaniyang
awiting bayan.

33. DAGDAG KAALAMAN SA AWITING-BAYAN
Hindi alam kung sino ang may akda nito,ngunit
nananatili itong buhay sa pamamagitan ng salin-
dila, pagsasaulo at pag-awit dito. Gayon pa
man,marami sa orihinal at katutubong awiting
bayan ay napalitan nang dumating ang mga
Kastila. Sinabi ni Padre Chirino na ang mga
Pilipino ay likas na maibigin sa pag-awit.

34. DAGDAG KAALAMAN SA AWITING-BAYAN
May mga awit ang mga ito sa anumang
bagay nakanilang ginagawa, tulad ng sa
pagtatanim, pamamangka, pangingisda o
panliligaw. Mayroon din silang
inaawitkung nais nang mag-asawa at
kung may namatay at nagluluksa

35. Mga Katangian ng Awiting-Bayan
1. Pagsasalaysay ng karanasan at tradisyon- ang mga awiting
bayan ay naglalarawan sa mga karanasan ng mga tao sa isang
partikular na lugar o panahon.
2. Kasimplehan ng mga salita- ang mga awiting bayan ay
gumagamit ng mga simple at madaling maunawaang salita na
madaling maalala at maaaring kantahin ng lahat.
3. May sukat at tugma- ang mga awiting bayan ay binubuo ng
mga saknong na may sukat at tugma.
4. May melodiya- ang mga awiting bayan ay pinapalutang sa
melodiya na sumasalamin sa damdamin ng awit.

36. Hintayin ang panuto na ibibigay ng guro.
PAGSUSULIT