HAZIRLAYAN: ŞEYDA YALÇIN
Herhangi bir kimsenin, daha çok bir
edebiyat sanatçısının gerek yurt içinde
gerekse yurt dışında gezip gördüğü
yerlerdeki ilgi çeken değişik yönleri edebî
bir üslup içinde kaleme alarak
anlatmasına “gezi yazısı”(seyahatname)
denir.
Gezi yazılarında aydınlatıcı, öğretici bilgiler de yer alır.
Amaç, gezilen yeri okuyucuya her yönüyle tanıtmaktır. Bu
yapılırken geçmişle gelecek arasında bağ kurulur,
toplumların birbirleriyle ilişki kurması ve birbirlerini tanıması,
toplumlar arası kültür alışverişi ortamının oluşması sağlanır.
 Gezi yazılarında, gezilip görülen yerin bütün özellikleri
ele alınır.
 Gezilen yerin özellikle tarihî, coğrafî, tabiî ve sosyal
nitelikleri belirgin şekilde anlatılır.
 Gezi yazılarında gezginin dikkatini çeken ve farklı bir
özellik gösteren insanlar, tarihî ve tabiî güzellikler, farklı
kültürler gibi konular güncel olaylarla da bütünleştirilerek
edebî bir üslupla yazıya geçirilir.
 Gezi yazılarında ayrıca yörenin dil, din, inanç, âdet,
gelenek, görenekleri incelenir. Bölgedeki insanların
düşünce yapısı ortaya konur.
 Bölge, okuyucunun daha iyi anlaması açısından
başka bölgelerle kıyaslanır.
 Yazar, gezisi esnasında birçok yer görür, birçok
insanla tanışır; bunları hafızasında tutmak zor
olduğu için gezi esnasında kısa notlar alır ve bunları
hikâye eder.
Gezi yazısında gerçek
bilgiler verilmelidir.
Ancak gezi yazıları he
r şeye rağmen kişisel
bir değerlendirme
içerdiği için nesnel
verilerden oluşan
bilimsel bir belge
niteliği taşımaz.
 Yazar eserinde anlatmış olduğu şeylerin doğruluğunu;
akıcı bir konuşma ile, detaylı bilgi toplama ve ilgili
resimlerle desteklemeli, anlattıklarını izleyicinin beyninde
bir mantık çerçevesine oturtabilmelidir. Anlattıkları,
evvelki anlattıklarıyla çelişmemelidir.
Yurtiçi gezi yazıları, bir yazarın herhangi bir
amaçla kendi ülkesinde yaptığı bir yolculuk
sırasında gezip gördüğü yerleri ve edindiği
izlenimleri anlattığı yazılardır. Bu tür gezi
yazılarına, Reşat Nuri Güntekin’in Anadolu
Notlarını gösterebiliriz.
Yurtdışı gezi yazıları ise bir yazarın kendi
ülkesi dışında yaptığı gezi ve
incelemelerinin bir ürünüdür. Bu tür gezi
yazısına da Falih Rıfkı Atay’ın Deniz Aşırı
adlı eseri örnek olarak gösterebiliriz.
 Dünya edebiyatının en önemli gezi yazıları
arasında Marko Polo’nun Uzak Doğu
izlenimlerini içeren Seyahatnamesi ve Arap
gezgin İbni Batuta’nın İslâm dünyası
gezilerini konu alan Seyahatnamesi yer alır
 Türk edebiyatında en eski seyahatnameler
Timur’un oğlu Şahruh’un yanında
bulunan Gıyasüddin Nakkaş ın yazdığı “Acâib’ül
Letâif” ve Ali Ekber Hatâî adlı bir tüccarın kaleme
aldığı “Hıtâînâme’dir.
 16. yüzyılda yazılan “Baburnâme” ve Kâtibî
mahlasıyla tanınan Seydi Ali Reis in “
”Mirat-
ül Memalik” (Memleket Aynası) adlı eser, ilk ge
zi örneği kabul edilir.
 Evliya Çelebi’nin 17. yüzyılda yazdığı
“Seyahatname” ise dünya edebiyatındaki en iyi
örneklerle boy ölçüşebilecek niteliktedir.
 Kanunî Sultan Süleyman’ın hizmetinde
bulunmuş olan Pirî Reis’in
yazdığı Bahriye adlı eseri verdiği
coğrafya ve oşinografya bilgileri dışında mükemmel
bir Akdeniz seyahatnamesi sayılabilir.
Ancak Türk edebiyatında Batılı anlamda gezi
yazısı örnekleri Tanzimat döneminde yazarların
Avrupa’ya gitmesiyle verilmeye başlanmıştır.
Avrupa’ya giden sanatçılar gördükleri
şehirlerle ilgili yazılar yazmışlardır.
Özellikle Namık Kemal ve Ziya Paşa
bunların başında gelir.
 Avrupa’da Bir Cevelan Ahmet Mithat Efendi (Batı tekniğ
ine uygun ilk gezi örneği)
 Hac Yolunda – Cenap Şahabettin
 Avrupa Mektupları – Cenap Şahabettin
 Frankfurt Seyahatnamesi – Ahmet Haşim
 Anadolu Notları , Tuna’dan Batıya– Reşat Nuri Güntekin
 Falih Rıfkı Atay
Denizaşırı
Bizim Akdeniz
Tuna Kıyıları
Gezerek Gördüklerim
 TARiHi YARIM ADA GEZİ ROTAM
TOPKAPI SARAYI..
Tarihi Yarımada'yı keşfe çıkarken ilk adres Topkapı sarayı Sade
İstanbul'un değil yükselme döneminde üç kıtanın yönetildiği bu saray
günümüzde İstanbul'un ve Türkiye'nin en fazla ziyaret edilen müzesi
olma özelliğini koruyor. Şehrin ev sahipliği yaptığı tüm
imparatorlukların ruhu bu sarayda gizli. Karşısında Ayasofya birinci
avlusunda Aya İrini ve avlunun önünde İstanbul'un en güzel i Sultan
3.Ahmet paşa çeşmesi burada. Toplamda 700.000 m2'lik bir alana
sahip olan sarayı 7 farklı kapısı bulunuyor. Saray bahçesinin bir
kısmı günümüzde Gülhane Parkı 'nın sınırları içerisinde kalıyor. Yine
sahilde olan Sepetçiler Kasrı'da aslında sarayın bir parçası. Çok
sayıda binadan oluşan Topkapı Sarayı 1856 yılına kadar Osmanlı
hanedanına ev sahipliği yapmış. Günümüzde sarayın odaları sergi
salonları olarak kullanılıyor. Klasik saray anlayışının dışında olan
saray pek çok farklı bölümden oluşuyor.
Sarayın girişinde ilk göreceğiniz yapı Lale Devri'nin padişahı Sultan
3. Ahmet'e ait çeşme idi.mimar Mehmed Ağa tarafından yapılan
çeşme İstanbul'un ve belkide dünyanın en etkileyici çeşmelerinden
bir tanesi.

şEyda sunu

  • 1.
  • 2.
    Herhangi bir kimsenin,daha çok bir edebiyat sanatçısının gerek yurt içinde gerekse yurt dışında gezip gördüğü yerlerdeki ilgi çeken değişik yönleri edebî bir üslup içinde kaleme alarak anlatmasına “gezi yazısı”(seyahatname) denir.
  • 3.
    Gezi yazılarında aydınlatıcı,öğretici bilgiler de yer alır. Amaç, gezilen yeri okuyucuya her yönüyle tanıtmaktır. Bu yapılırken geçmişle gelecek arasında bağ kurulur, toplumların birbirleriyle ilişki kurması ve birbirlerini tanıması, toplumlar arası kültür alışverişi ortamının oluşması sağlanır.
  • 4.
     Gezi yazılarında,gezilip görülen yerin bütün özellikleri ele alınır.  Gezilen yerin özellikle tarihî, coğrafî, tabiî ve sosyal nitelikleri belirgin şekilde anlatılır.  Gezi yazılarında gezginin dikkatini çeken ve farklı bir özellik gösteren insanlar, tarihî ve tabiî güzellikler, farklı kültürler gibi konular güncel olaylarla da bütünleştirilerek edebî bir üslupla yazıya geçirilir.
  • 6.
     Gezi yazılarındaayrıca yörenin dil, din, inanç, âdet, gelenek, görenekleri incelenir. Bölgedeki insanların düşünce yapısı ortaya konur.  Bölge, okuyucunun daha iyi anlaması açısından başka bölgelerle kıyaslanır.  Yazar, gezisi esnasında birçok yer görür, birçok insanla tanışır; bunları hafızasında tutmak zor olduğu için gezi esnasında kısa notlar alır ve bunları hikâye eder.
  • 8.
    Gezi yazısında gerçek bilgilerverilmelidir. Ancak gezi yazıları he r şeye rağmen kişisel bir değerlendirme içerdiği için nesnel verilerden oluşan bilimsel bir belge niteliği taşımaz.
  • 9.
     Yazar eserindeanlatmış olduğu şeylerin doğruluğunu; akıcı bir konuşma ile, detaylı bilgi toplama ve ilgili resimlerle desteklemeli, anlattıklarını izleyicinin beyninde bir mantık çerçevesine oturtabilmelidir. Anlattıkları, evvelki anlattıklarıyla çelişmemelidir.
  • 10.
    Yurtiçi gezi yazıları,bir yazarın herhangi bir amaçla kendi ülkesinde yaptığı bir yolculuk sırasında gezip gördüğü yerleri ve edindiği izlenimleri anlattığı yazılardır. Bu tür gezi yazılarına, Reşat Nuri Güntekin’in Anadolu Notlarını gösterebiliriz.
  • 12.
    Yurtdışı gezi yazılarıise bir yazarın kendi ülkesi dışında yaptığı gezi ve incelemelerinin bir ürünüdür. Bu tür gezi yazısına da Falih Rıfkı Atay’ın Deniz Aşırı adlı eseri örnek olarak gösterebiliriz.
  • 13.
     Dünya edebiyatınınen önemli gezi yazıları arasında Marko Polo’nun Uzak Doğu izlenimlerini içeren Seyahatnamesi ve Arap gezgin İbni Batuta’nın İslâm dünyası gezilerini konu alan Seyahatnamesi yer alır
  • 14.
     Türk edebiyatındaen eski seyahatnameler Timur’un oğlu Şahruh’un yanında bulunan Gıyasüddin Nakkaş ın yazdığı “Acâib’ül Letâif” ve Ali Ekber Hatâî adlı bir tüccarın kaleme aldığı “Hıtâînâme’dir.
  • 15.
     16. yüzyıldayazılan “Baburnâme” ve Kâtibî mahlasıyla tanınan Seydi Ali Reis in “ ”Mirat- ül Memalik” (Memleket Aynası) adlı eser, ilk ge zi örneği kabul edilir.
  • 16.
     Evliya Çelebi’nin17. yüzyılda yazdığı “Seyahatname” ise dünya edebiyatındaki en iyi örneklerle boy ölçüşebilecek niteliktedir.
  • 17.
     Kanunî SultanSüleyman’ın hizmetinde bulunmuş olan Pirî Reis’in yazdığı Bahriye adlı eseri verdiği coğrafya ve oşinografya bilgileri dışında mükemmel bir Akdeniz seyahatnamesi sayılabilir.
  • 18.
    Ancak Türk edebiyatındaBatılı anlamda gezi yazısı örnekleri Tanzimat döneminde yazarların Avrupa’ya gitmesiyle verilmeye başlanmıştır. Avrupa’ya giden sanatçılar gördükleri şehirlerle ilgili yazılar yazmışlardır. Özellikle Namık Kemal ve Ziya Paşa bunların başında gelir.
  • 19.
     Avrupa’da BirCevelan Ahmet Mithat Efendi (Batı tekniğ ine uygun ilk gezi örneği)  Hac Yolunda – Cenap Şahabettin  Avrupa Mektupları – Cenap Şahabettin  Frankfurt Seyahatnamesi – Ahmet Haşim  Anadolu Notları , Tuna’dan Batıya– Reşat Nuri Güntekin  Falih Rıfkı Atay Denizaşırı Bizim Akdeniz Tuna Kıyıları Gezerek Gördüklerim
  • 21.
     TARiHi YARIMADA GEZİ ROTAM TOPKAPI SARAYI.. Tarihi Yarımada'yı keşfe çıkarken ilk adres Topkapı sarayı Sade İstanbul'un değil yükselme döneminde üç kıtanın yönetildiği bu saray günümüzde İstanbul'un ve Türkiye'nin en fazla ziyaret edilen müzesi olma özelliğini koruyor. Şehrin ev sahipliği yaptığı tüm imparatorlukların ruhu bu sarayda gizli. Karşısında Ayasofya birinci avlusunda Aya İrini ve avlunun önünde İstanbul'un en güzel i Sultan 3.Ahmet paşa çeşmesi burada. Toplamda 700.000 m2'lik bir alana sahip olan sarayı 7 farklı kapısı bulunuyor. Saray bahçesinin bir kısmı günümüzde Gülhane Parkı 'nın sınırları içerisinde kalıyor. Yine sahilde olan Sepetçiler Kasrı'da aslında sarayın bir parçası. Çok sayıda binadan oluşan Topkapı Sarayı 1856 yılına kadar Osmanlı hanedanına ev sahipliği yapmış. Günümüzde sarayın odaları sergi salonları olarak kullanılıyor. Klasik saray anlayışının dışında olan saray pek çok farklı bölümden oluşuyor. Sarayın girişinde ilk göreceğiniz yapı Lale Devri'nin padişahı Sultan 3. Ahmet'e ait çeşme idi.mimar Mehmed Ağa tarafından yapılan çeşme İstanbul'un ve belkide dünyanın en etkileyici çeşmelerinden bir tanesi.