Lista de latinismos de uso actual explicados e con exemplos

1. deficit / superavit “ El déficit de EEUU registrará 1,2 billones de dólares en el año 2009” “ La balanza comercial argentina registró en noviembre un superávit de 952 millones de dólares ” EXEMPLO Deficit : os gastos superan os ingresos (en latín: “falta”) Superavit : os ingresos superan os gastos (en latín: “sobrou”) SIGNIFICADO

2. etc “ Vendía naranjas, guanábanas, mangos, etc. ” EXEMPLO “ e o demais” SIGNIFICADO

3. ex cathedra “ Moitos políticos pretenden falar ex cathedra” EXEMPLO “ con moita autoridade” (en latín: “desde a cadeira”) SIGNIFICADO

4. in dubio pro reo Expresa o principio da presunción de inocencia EXPLICACIÓN “ en caso de dúbida, a favor do acusado” SIGNIFICADO

5. iunior / senior “ Nalgúns deportes, ós 21 anos deixas de ser iunior para pasar a senior ” EXEMPLO iunior : “máis novo” senior : “máis vello” SIGNIFICADO

6. mare nostrum Nome que os romanos daban ó mar Mediterráneo EXPLICACIÓN “ o noso mar” SIGNIFICADO

7. in dubio pro reo Expresa o principio da presunción de inocencia EXPLICACIÓN “ en caso de dúbida, a favor do acusado” SIGNIFICADO

8. iunior / senior “ Nalgúns deportes, ós 21 anos deixas de ser iunior para pasar a senior ” EXEMPLO iunior : “máis novo” senior : “máis vello” SIGNIFICADO

9. mare nostrum Nome que os romanos daban ó mar Mediterráneo EXPLICACIÓN “ o noso mar” SIGNIFICADO

10. in extremis SIGNIFICADO “ No último momento” EXEMPLO “ Cheguei ó exame in extremis: case non me deixan entrar”

11. lapsus SIGNIFICADO En latín: “esvarón”, “erro” EXEMPLO “ Saqueille o papel á madalena, tirei a madalena ó lixo e xa comía o papel: tiven un lapsus ”

12. memento SIGNIFICADO En latín: “acórdate” EXPLICACIÓN Actualmente úsase como sinónimo de “recordatorio”

13. ex aequo SIGNIFICADO Emprégase nunha clasificación cando dous o máis participantes conseguen o mesmo premio. En latín: “por igual” EXEMPLO “ O xurado declarou ós dous participantes vencedores ex aequo ”

14. ex professo SIGNIFICADO “ adecuado para un fin” EJEMPLO “ A policía levarao a aquela sala ex professo para interrogalo”

15. honoris causa SIGNIFICADO Título honorífico concedido polas Universidades. En latín: “por causa de honra” EXEMPLO “ Andrés Fernández é doctor honoris causa pola Universidad de Santiago”

16. mens sana in corpore sano SIGNIFICADO “ mente sa nun corpo san” EXPLICACIÓN Emprégase para recomendar o exercicio físico como beneficio para ter unha mente equilibrada

17. quid SIGNIFICADO ” que”. Refírese ó punto clave dun problema EXEMPLO “ O quid do do concurso estaba en acertar en desempate primeiro lugar co pregunt ó n”

18. quorum SIGNIFICADO “ dos cales” ou “de quen”. Designa o número mínimo de asistentes para que unha asamblea poida tomar acordos válidos EXEMPLO “ Non foi posible celebrar a reunión da comunidade de veciños por falta de quorum ”

19. modus vivendi / modus operandi “ Cada persoa ten o seu modus vivendi e modus operandi ” EXEMPLO Modus vivendi : “modo de vivir” Modus operandi : “modo de obrar” SIGNIFICADO

20. panem et circenses Actitude dalgúns gobernantes, que pretenden manter á poboación tranquila proporcionándolles doado acceso ós alimentos e ás diversións EXPLICACIÓN “ pan e circo” SIGNIFICADO

21. quod erat demonstrandum Expresión que aparece ó final dalgunhas demostracións matemáticas. Pódese empregar tamén como remate dunha explicación en xeral EXPLICACIÓN “ o que se trataba de demostrar” SIGNIFICADO

22. a.m. / p.m. “ Quedei co grupo de teatro ás 4 p.m.” EXEMPLO Ante meridiem : “antes do mediodía” Post meridiem : “despois do mediodía” SIGNIFICADO

23. cum laude / numerus clausus “ Despois de entrar nunha carreira con numerus clausus , fixo o doutoramento e a súa tese foi calificada como ‘apto cum laude ’” EXEMPLO Cum laude : “con louvanza”. Calificación dunha tese de doutoramento Numerus clausus : “número pechado”. Limitación de prazas nos estudios superiores SIGNIFICADO

24. ex abrupto “ Entrou na reunión proferindo cantidade de exabruptos contra o presidente” EXEMPLO “ bruscamente” SIGNIFICADO

25. habitat SIGNIFICADO En latín: “el vive”. Actualmente designa o entorno onde vive un organismo concreto EXEMPLO O habitat natural do adolescente español medio os sábados á noite é o botellón

26. i.n.r.i. SIGNIFICADO Iesus Nazarenus Rex Iudaeorum EXPLICACIÓN Segundo a tradición cristián, siglas inscritas na cruz de Cristo

27. ipso facto SIGNIFICADO “ Inmediatamente” EXEMPLO Quen rompeu a mesa de cristal? Que veña aquí ipso facto

28. cogito, ergo sum Frase do filósofo René Descartes. Quixo dicir que a proba da existencia de cada ser humano é a súa capacidade de pensar EXPLICACIÓN “ penso, logo existo” SIGNIFICADO

29. curriculum vitae “ Deixei o meu curriculum vitae en catro empresas” EXEMPLO Documento no que se expón a traxectoria académica e laboral dunha persoa (en latín: “carreira da vida”) SIGNIFICADO

30. e pluribus unum Lenda que aparece no escudo dos EE.UU., aludindo ó seu carácter de República Federal EXPLICACIÓN “ un só a partir de moitos” SIGNIFICADO

31. addenda “ Addenda ó punto 1” EXEMPLO “ aquilo que se engade a algo SIGNIFICADO

32. ad libitum “ O contrafagot rematou a peza ad libitum ” EXEMPLO Indicación musical segundo a cal o músico pode variar o tempo como o desexe. En latín: “como se queira” SIGNIFICADO

33. conditio sine qua non “ Que esos cables estén conectados es conditio sine qua non para que ese desfibrilador funcione” EXEMPLO “ condición sen a cal non” SIGNIFICADO

34. a priori / a posteriori “ A priori , as previsións falaban dunha borrasca non moi activa, mais a posteriori os ventos que trouxo foron fortes” EXEMPLO A priori : “con anterioridade ós feitos” A posteriori : “con posterioridade ós feitos” SIGNIFICADO

35. agenda “ Lémbrate de apuntar na axenda a cita co otorrino” EXEMPLO “ o que debe facerse”. Designa un caderno ou libro onde anotamos as cousas que temos que facer SIGNIFICADO

36. alias “ Foi detida Marta Albeite, alias Marta do Caldo Podre” EXEMPLO “ doutro xeito”. Emprégase para designar outro nome co que é coñecida unha persoa SIGNIFICADO

37. s.p.q.r. Siglas que aparecían nos estandartes das lexións romanas e tamén nalgúns edificios públicos EXPLICACIÓN “ o Senado e o pobo romano” SIGNIFICADO

38. vox populi “ Era vox populi que Carlos e Diana se levaban mal” EXEMPLO “ voz do pobo”, ou sexa, “coñecido publicamente” SIGNIFICADO

39. accessit “ Debido á calidade das obras presentadas, o xurado decidiu outorgar dous accessits” EXEMPLO Premio engadido (en latín: “achegouse”) SIGNIFICADO

40. ex libris “ Case todos os libros de Jesús Fabeiro teñen o seu ex libris ” EXEMPLO “ de entre os libros”. Selo de propiedade co que algunhas persoas marcan os seus libros SIGNIFICADO

41. fluctuat nec mergitur Lenda que aparece no escudo da cidade de París, en alusión á illa do Sena núcleo orixinario da vila EXPLICACIÓN “ frota e non afunde” SIGNIFICADO

42. homo homini lupus Frase coa que o filósofo inglés Thomas Hobbes expresou o seu convencemento de que os seres humanos temos tendencia a loitar e vencernos uns a outros EXPLICACIÓN “ o home é un lobo para o home” SIGNIFICADO

43. referendum “ O 6 de decembro de 1978 a Constitución española aprobouse en referendum ” EXEMPLO “ que debe ser confirmado”. Refírese a unha votación na que os consultados deben contestar “si”, “non” ou absterse SIGNIFICADO

44. tu quoque Segundo a tradición, derradeiras palabras pronunciadas por Xulio César, dirixidas a Marco Bruto, un dos seus asasinos EXPLICACIÓN “ ti tamén” SIGNIFICADO

45. urbi et orbi Bendición papal impartida desde a praza de San Pedro do Vaticano en certas datas do calendario relixioso cristián EXPLICACIÓN “ para a cidade (Roma) e para o mundo” SIGNIFICADO

46. ad kalendas graecas “ Os 200 euros que che debo heichos pagar ad kalendas graecas ” EXEMPLO “ Para as calendas gregas”, é dicir, “nunca”, xa que o sistema grego de cómputo do tempo non empregaba a denominación “calendas” para o 1º día da cada mes, como si facían os romanos SIGNIFICADO

47. alea iacta est / veni, vidi, vici Frases pronunciadas por Xulio César con motivo do paso do río Rubicón e a represión dunha revolta en Asia Menor, respectivamente EXPLICACIÓN Alea iacta est : “a sorte está botada” Veni, vidi, vici : “cheguei, vin e vencín” SIGNIFICADO

48. alma mater “ Mentres a dirixiu, Araceli Brogordo foi a auténtica alma mater da editorial Escrinia” EXEMPLO “ nai que alimenta”. Dise dunha persoa ou institución (sobre todo, a Universidade), que aporta grandes recursos e coñecementos SIGNIFICADO