Geodynamics study

1. Д. Эрдэнэзул
ШУА, ООГХ, Газар хөдлөл судлах салбарын э.ш.а
erdenezul@iag.ac.mn
Монголын “Геомэдээлэл” Холбооны Удирдах зөвлөлийн гишүүн
Mонгол орон дахь Геодинамик судалгаа

2. 1905, (M=8.0)
1957, Ms=8.1
1931, (M=8.0)
1905 (M=8.4)
0 400 km

3. 1997 онд Монгол улсын ШУА-ийн ООГСТөв, ОХУ-ын ШУА-ийн Сибирийн салбарын
Газрын царцдасын хүрээлэн, Франц улсын геофизикийн судалгааны “Azur”
төвийн хоорондох хамтын ажиллагааны хүрээнд эхэлсэн.
Судлагдсан байдал

5. 3 түвшний геодезийн сүлжээ:
 “Зүүн” – 6 хэмжилтийн цэг (2010) + 3 хэмжилтийн цэг (2011)
 “Улаанбаатар” – 8 хэмжилтийн цэг (2011) + 3 хэмжилтийн цэг (2014)
+ 3 хэмжилтийн цэг (2017)
 “Эмээлт” – 7 хэмжилтийн цэг (2010) + 3 хэмжилтийн цэг (2011)
Монгол-Оросын хамтарсан судалгааны ажлын
хүрээнд геологийн аюулт үзэгдлийн болон
царцдасын хэв гажилтын эх үүсвэрийг үнэлэх
үүднээс геодезийн GNSS сүлжээ бүхий төслийг
төлөвлөж, 2010 оноос хэрэгжүүлж эхлээд байна.
Одоо явагдаж байгаа судалгаа:

6. Trimble 5700 GPS хүлээн авагч,
Zephyr TRM Anten-ийн хамт
Trimble NetR9 GNSS хүлээн
авагч, Choke Ring Anten-ийн
хамт
Хэмжилтэнд ашиглаж байгаа багаж

8. Байнгын станцын сүлжээ
Гол зорилго нь:
- Царцдасын шилжилт хөдөлгөөнийг
ажиглах,
- Газар хөдлөлтийн аюулыг хянах,

9. Геодинамикийн энэхүү сүлжээ нь тогтвортой ул хөрсөнд суулгасан, олон улсын
геодезийн стандарт суурь баганатай, өндөр нарийвчлал бүхий хүлээн авагч
станцуудаас бүрдэнэ.

10. Станцуудын газарзүйн байрлал

11. Өгөгдөл дамжуулалт
Ши
лэн
каб
ел
GNSS Trimble
NET R9 хүлээн
авагч Сүлжээний
кабел
Сэлгэх
залгуур
Radio
modem
Reley
II
Релей I дахин
дамжуулах
станц
ООГХүрээлэн
Нарны
хавтан
Тэжээлийн
залгуур
GNSS Trimble
Choke Ring
антен
Сүлжээний
кабел
Радио
долгион
Радио
долгион

12. Байнгын болон хээрийн хэмжилтийн
цэгүүдийн газарзүйн байршил

13. Software:
 GAMIT (King & Bock, 2000),
 GLOBK (Herring et al., 1990),
Developed by:
- Massachusetts Institute of Technology,
- Scripps Institution of Oceanography,
Mэдээлэл боловсруулалт
Relative Positioning
Calculated with:
 ITRF2014
 IGS stations (BJFS CHAN
USUD TSKB SHAO KIT3
POL2 URUM NVSK TIXI
ULAB TIDB FAIR KOKB
GRAZ KRTV KHAJ TAIW
IRKT XIAN KSTU YAKZ
TCMS YAKT IRKJ BADG
LHAZ)

15. Өгөгдөлийн чанар дүр шинжилгээ

16. Хиймэл дагуулын үзэгдэх байдал

17.  Ойролцоогоор 1.8 микросөкунд (a microsecond is one millionth of a
second) –ээр богиноссон
 Ойролцоогоор 17 см шилжсэн
The calculations also show the Japan quake should have shifted the position of Earth's
figure axis (the axis about which Earth's mass is balanced) by about 17 centimeters (6.5
inches), towards 133 degrees east longitude.

18. Японы газар хөдлөлт, Тохоку –
March 11, 2011

19. - Tohoku source model
- PREM earth structure
# E-displ (cm) N-disp (cm) Up-displ (cm)
0.23554E+00 0.16750E-01 -0.46357E-02 ALTA
0.31125E+00 -0.36872E-02 -0.35068E-01 ARVA
0.31522E+00 -0.35996E-02 -0.36788E-01 ARVX
0.55144E+00 -0.92995E-01 -0.12595E+00 ASGT
0.42183E+00 -0.87293E-01 -0.11161E+00 BATS
0.46767E+00 -0.11159E+00 -0.12455E+00 BDRU
0.48291E+00 -0.74892E-01 -0.12281E+00 BNTG
0.24204E+00 -0.28385E-02 -0.10569E-01 BOL1
0.24211E+00 -0.18649E-02 -0.10322E-01 BOL2
0.42928E+00 -0.44671E-01 -0.10267E+00 BORU
0.40171E+00 -0.80398E-01 -0.10329E+00 BTSH
0.30217E+00 -0.27878E-01 -0.39046E-01 BULG
0.24413E+00 -0.11833E-01 -0.13777E-01 BZUR
0.52766E+00 -0.13148E+00 -0.12368E+00 CHOI
0.34568E+00 0.14309E-01 -0.48150E-01 DALA
0.35506E+00 -0.41704E-01 -0.68313E-01 EML7
0.26904E+00 -0.24923E-01 -0.25795E-01 ERBL
0.30835E+00 -0.34171E-01 -0.44072E-01 ERDE
0.35865E+00 -0.40678E-01 -0.69627E-01 FERM
0.36170E+00 -0.46706E-01 -0.73504E-01 GUNJ
0.35493E+00 -0.44394E-01 -0.69353E-01 GUNT
0.25979E+00 -0.46317E-01 -0.32212E-01 HADR
0.39579E+00 -0.17815E-01 -0.80975E-01 HDUR
0.19417E+00 0.19221E-01 0.31450E-02 HOVA
0.19459E+00 0.19971E-01 0.31861E-02 HOVD
0.45038E+00 0.11686E-02 -0.10382E+00 HTBU
0.36426E+00 -0.47413E-01 -0.74997E-01 HUAN
0.35006E+00 -0.37815E-01 -0.64356E-01 HUST
0.25182E+00 -0.31054E-02 -0.13311E-01 IKUL
0.28969E+00 0.17755E-01 -0.21750E-01 KHAR
0.35576E+00 -0.38564E-01 -0.67398E-01 LTUG
0.36898E+00 -0.17411E-01 -0.66950E-01 MAND
0.25804E+00 -0.14348E-01 -0.18552E-01 MURN
0.28759E+00 -0.28019E-01 -0.33463E-01 NSEL
0.25187E+00 -0.25185E-01 -0.20622E-01 OVOT
0.29091E+00 -0.27843E-01 -0.34637E-01 SSEL
0.29547E+00 0.66427E-02 -0.26025E-01 TEEG
0.22144E+00 0.28192E-02 -0.43357E-02 TES1
0.67627E+00 -0.15896E+00 -0.85274E-01 TSCH
0.36273E+00 -0.44726E-01 -0.73188E-01 ULAB
0.18044E+00 0.17868E-01 0.45226E-02 ULGI
0.29719E+00 0.26807E-01 -0.23824E-01 UNDU
0.48954E+00 -0.36946E-01 -0.12011E+00 URGN
0.36826E+00 -0.42948E-01 -0.75125E-01 WNDY
0.35983E+00 -0.37803E-01 -0.69080E-01 YLMT
0.36435E+00 -0.43133E-01 -0.73330E-01 ZNMD
Fred Pollitz " <fpollitz@usgs.gov>
Static offsets-Tohoku

20. Хятадын нутаг дэвсгэр дэхь хэвтээ шилжилт –
GPS хэмжилтээр
Obtained solution expressed in the ITRF2014 system-
Institute of Geology of China Earthquake Administration

21. Судалгааны талбайн царцдасын хэвтээ шилжилт – GPS хэмжилтээр
1997-2018.03.
Grey arrows show directions and velocities (mm/year) with respect to stable Eurasia: Only sites
with uncertainty less than 1.5 mm/year are used and shown here.

22. Grey arrows show vectors averaged at 0.5-degree latitude by 0.5-degree longitude
resolution.
Судалгааны талбайн хурдны загвар

23. Хэвтээ шилжилтийн утгаар тооцсон царцдасын эрчимжилт
1997-2018.03
The arrows are principal shortening and elongation rate axes, respectively and light
grey arrows show vectors averaged on a 30'x30' regular grid.

24. Судалгааны талбайн эрчимжилтийн загвар
The vectors shown tension and compression averaged at 0.5-degree latitude by 0.5-
degree longitude resolution.

25. Дүгнэлт
 Монголын нутагт царцдасын орчин цагийн шилжилтийн хурд үндсэн хоёр хэсэгт
хуваагдаж байгаа нь хэвээр хадгалагдаж байна. Энэ нь өмнө хийсэн судлаачдын (Calais
et al., 2003 ба Lukhnev et al., 2010) судалгааны үр дүнтэй нийцэж байгаа бөгөөд манай
судалгаанд голчлон Монгол орны Төв болон Зүүн нутгаар байгуулсан байнгын
станцуудын мэдээлэл нэмэгдэж байгаа нь талархууштай юм.
 Эхний чухал ажиглалт нь хөдөлгөөнгүй Сибирийн хавтан дээр байрлаж буй CHAD,
ARAD, ORLK, IRKT станцуудын хурдны өөрчлөлт бага байгаа нь ЕвроАзи-хөдөлгөөнгүй
(тогтвортой) референц системийг сонгосон нь тохиромжтой байгааг харуулж байна.
 Эдгээр хурдны болон хүчдэлийн хэмжээ бүхий зураг дээрээс харахад маш бага хүчдэл
бүхий харьцангуй тогтвортой Хангай ба Зүүн Монгол бүс нутаг нь өмнөд болон баруун
талаараа шахалтаар, хойт зүгт тэлэлтээр тодорхойлогдож байна. Энэ деформацийн
хэлбэр нь зөвхөн Энэтхэг-ЕвроАзийн мөргөлдөөнөөр тайлбарлахад нэлээд төвөгтэй юм
(Vergnolle нар, 2007). Энэ нь Зүүн Азийн сүбдүкцийн бүс дэх маантийн урсгал чухал ач
холбогдолтой болохыг харуулж байна.
 Бидний судалгааны ажлын үр дүн сейсмик болон геологийн илрэлүүдтэй тохирч байна.

26. Баярлалаа