1. สื่อเสริมการเรียน
เศรษฐกิจพอเพียง
Sufficiency Economy
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1
กลุ่มสาระสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม

2. จุดเริ่มต้นแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง
ผลจากการใช้แนวทางการพัฒนาประเทศไปสู่ความ
ทันสมัย ได้ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงแก่สังคมไทยอย่างมากในทุก
ด้าน ไม่ว่าจะเป็นด้านเศรษฐกิจ การเมือง วัฒนธรรม สังคมและ
สิ่งแวดล้อม อีกทั้งกระบวนการของความเปลี่ยนแปลงมีความ
สลับซับซ้อนจนยากที่จะอธิบายในเชิงสาเหตุและผลลัพธ์ได้ เพราะ
การเปลี่ยนแปลงทั้งหมดต่างเป็นปัจจัยเชื่อมโยงซึ่งกันและกัน
หน้า 2

3. จุดเริ่มต้นแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง (ต่อ)
สาหรับผลของการพัฒนาในด้านบวกนั้น ได้แก่ การ
เพิ่มขึ้นของอัตราการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ ความเจริญทางวัตถุ
และสาธารณูปโภคต่างๆ ระบบสื่อสารที่ทันสมัย หรือการขยาย
ปริมาณและกระจายการศึกษาอย่างทั่วถึงมากขึ้น แต่ผลด้านบวก
เหล่านี้ส่วนใหญ่กระจายไปถึงคนในชนบท หรือผู้ด้อยโอกาสใน
สังคมน้อย
หน้า 3

4. จุดเริ่มต้นแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง (ต่อ)
แต่ว่า กระบวนการเปลี่ยนแปลงของสังคมได้เกิดผลลบ
ติดตามมาด้วย เช่น การขยายตัวของรัฐเข้าไปในชนบท ได้ส่งผล
ให้ชนบทเกิดความอ่อนแอในหลายด้าน ทั้งการต้องพึ่งพิงตลาดและ
พ่อค้าคนกลางในการสั่งสินค้าทุน ความเสื่อมโทรมของ
ทรัพยากรธรรมชาติ ระบบความสัมพันธ์แบบเครือญาติ และการ
รวมกลุ่มกันตามประเพณีเพื่อการจัดการทรัพยากรที่เคยมีอยู่แต่เดิม
แตกสลายลง
หน้า 4

5. จุดเริ่มต้นแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง (ต่อ)
ภูมิความรู้ที่เคยใช้แก้ปัญหาและสั่งสมปรับเปลี่ยนกันมา
ถูกลืมเลือนและเริ่มสูญหายไป
สิ่งสาคัญ ก็คือ ความพอเพียงในการดารงชีวิต ซึ่งเป็น
เงื่อนไขพื้นฐานที่ทาให้คนไทยสามารถพึ่งตนเอง และดาเนินชีวิตไป
ได้อย่างมีศักดิ์ศรีภายใต้อานาจและความมีอิสระในการกาหนดชะตา
ชีวิตของตนเอง ความสามารถในการควบคุมและจัดการเพื่อให้ตนเอง
ได้รับการสนองตอบต่อความต้องการต่างๆ
หน้า 5

6. จุดเริ่มต้นแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง (ต่อ)
รวมทั้งความสามารถในการจัดการปัญหาต่างๆ ได้ด้วย
ตนเอง ซึ่งทั้งหมดนี้ถือว่าเป็นศักยภาพพื้นฐานที่คนไทยและ
สังคมไทยเคยมีอยู่แต่เดิม ต้องถูกกระทบกระเทือน ซึ่งวิกฤต
เศรษฐกิจจากปัญหาฟองสบู่และปัญหาความอ่อนแอของชนบท
รวมทั้งปัญหาอื่นๆ ที่เกิดขึ้น ล้วนแต่เป็นข้อพิสูจน์และยืนยัน
ปรากฏการณ์นี้ได้เป็นอย่างดี
หน้า 6

7. พระราชดาริว่าด้วยเศรษฐกิจพอเพียงของในหลวง
“...การพัฒนาประเทศจาเป็นต้องทาตามลาดับ
ขั้น ต้องสร้างพื้นฐานคือ ความพอมี พอกิน
พอใช้ของประชาชนส่วนใหญ่เบื้องต้นก่อน โดย
ใช้วิธีการและอุปกรณ์ที่ประหยัดแต่ถูกต้องตาม
หลักวิชาการ เมื่อได้พื้นฐานความมั่นคงพร้อม
พอสมควร และปฏิบัติได้แล้ว จึงค่อยสร้างค่อย
เสริมความเจริญ และฐานะทางเศรษฐกิจขั้นที่
สูงขึ้นโดยลาดับต่อไป...”
(๑๘ กรกฎาคม ๒๕๑๗)
หน้า 7

8. “เศรษฐกิจพอเพียง” เป็นแนวพระราชดาริใน
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ที่พระราชทานมานานกว่า ๓๐ ปี
เป็นแนวคิดที่ตั้งอยู่บนรากฐานของวัฒนธรรมไทย เป็นแนวทางการ
พัฒนาที่ตั้งบนพื้นฐานของทางสายกลาง และความไม่ประมาท
คานึงถึงความพอประมาณ ความมีเหตุผล การสร้างภูมิคุ้มกันใน
ตัวเอง ตลอดจนใช้ความรู้และคุณธรรม เป็นพื้นฐานในการ
ดารงชีวิต ที่สาคัญจะต้องมี “สติ ปัญญา และความเพียร” ซึ่งจะ
นาไปสู่ “ความสุข” ในการดาเนินชีวิตอย่างแท้จริง
หน้า 8

9. เศรษฐกิจพอเพียง
“เศรษฐกิจพอเพียง” เป็นปรัชญาที่พระบาทสมเด็จพระ
เจ้าอยู่หัวพระราชทานพระราชดาริชี้แนะแนวทางการดาเนินชีวิตแก่
พสกนิกรชาวไทยมาโดยตลอดนานกว่า ๒๕ ปี ตั้งแต่ก่อนเกิด
วิกฤตการณ์ทางเศรษฐกิจ และเมื่อภายหลังได้ทรงเน้นย้าแนว
ทางการแก้ไขเพื่อให้รอดพ้น และสามารถดารงอยู่ได้อย่างมันคงและ
่
ยั่งยืนภายใต้กระแสโลกาภิวัตน์และความเปลี่ยนแปลงต่างๆ
หน้า 9

10. ความหมายของเศรษฐกิจพอเพียง
1. ความพอประมาณ หมายถึง
ความพอดีที่ไม่น้อยเกินไปและไม่มาก
เกินไป โดยไม่เบียดเบียนตนเองและผู้อื่น
เช่น การผลิตและการบริโภคที่อยู่ในระดับ
พอประมาณ
หน้า 10

11. ความหมายของเศรษฐกิจพอเพียง
2. ความมีเหตุผล หมายถึง
การตัดสินใจเกี่ยวกับระดับความ
พอเพียงนั้น จะต้องเป็นไปอย่างมี
เหตุผล โดยพิจารณาจากเหตุปัจจัยที่
เกี่ยวข้อง ตลอดจนคานึงถึงผลที่คาด
ว่าจะเกิดขึ้นจากการกระทานั้นๆ อย่าง
รอบคอบ
หน้า 11

12. ความหมายของเศรษฐกิจพอเพียง (ต่อ)
3. ภูมิคุ้มกัน หมายถึง
การเตรียมตัวให้พร้อมรับผลกระทบ
และการเปลี่ยนแปลงด้านต่างๆ ที่จะ
เกิดขึ้น โดยคานึงถึงความเป็นไปได้
ของสถานการณ์ต่างๆ ที่คาดว่าจะ
เกิดขึ้นในอนาคต
หน้า 12

13. ความหมายของเศรษฐกิจพอเพียง (ต่อ)
โดยมี เงื่อนไข ของการตัดสินใจและดาเนินกิจกรรม
ต่างๆ ให้อยู่ในระดับพอเพียง 2 ประการ ดังนี้
1. เงื่อนไขความรู้
2. เงื่อนไขคุณธรรม
หน้า 13

14. เงื่อนไขความรู้
เงื่อนไขความรู้ ประกอบด้วย ความรอบรู้เกี่ยวกับวิชาการ
ต่างๆ ที่เกี่ยวข้องรอบด้าน ความรอบคอบที่จะนาความรู้เหล่านั้นมา
พิจารณาให้เชื่อมโยงกัน เพื่อประกอบการวางแผนและความ
ระมัดระวังในการปฏิบัติ
หน้า 14

15. เงื่อนไขคุณธรรม
เงื่อนไขคุณธรรม ที่จะต้องเสริมสร้าง ประกอบด้วย มี
ความตระหนักใน คุณธรรม มีความซื่อสัตย์สุจริตและมีความอดทน
มีความเพียร ใช้สติปัญญาในการดาเนินชีวิต
หน้า 15

16. การดาเนินชีวิตตามแนวพระราชดาริพอเพียง
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงเข้าใจถึงสภาพ
สังคมไทย ดังนั้น เมื่อได้พระราชทานแนวพระราชดาริ หรือพระ
บรมราโชวาทในด้านต่างๆ จะทรงคานึงถึงวิถีชีวิต สภาพสังคมของ
ประชาชนด้วย เพื่อไม่ให้เกิดความขัดแย้งทางความคิด ที่อาจนาไปสู่
ความขัดแย้งในทางปฏิบัตได้
ิ
หน้า 16

17. แนวพระราชดาริในการดาเนินชีวิตแบบพอเพียง
1. ยึดความประหยัด ตัดทอนค่าใช้จ่ายในทุกด้าน ลดละ
ความฟุ่มเฟือยในการใช้ชีวิต
2. ประกอบอาชีพด้วยความถูกต้อง ซื่อสัตย์สุจริต
3. ละเลิกการแก่งแย่งผลประโยชน์และแข่งขันกันในทาง
การค้าแบบต่อสูกันอย่างรุนแรง
้
หน้า 17

18. แนวพระราชดาริในการดาเนินชีวิตแบบพอเพียง (ต่อ)
4. ไม่หยุดนิ่งที่จะหาทางให้ชีวิตหลุดพ้นจากความทุกข์
ยาก ด้วยการขวนขวายใฝ่หาความรู้ให้มรายได้เพิ่มพูนขึ้น จนถึงขั้น
ี
พอเพียงเป็นเป้าหมายสาคัญ
5. ปฏิบัติตนในแนวทางที่ดี ลดละสิ่งชั่ว ประพฤติตน
ตามหลักศาสนา
หน้า 18

19. วิดีโอ เศรษฐกิจพอเพียง
จาก http://www.youtube.com/watch?v=7BmLyQhbtjs
หน้า 19

20. ขอขอบคุณ
เนื้อหาจาก สานักงานมูลนิธิชัยพัฒนา
http://www.chaipat.or.th/chaipat/content/porpeing/por
peing.html
ภาพประกอบจาก
http://www.bangkokframe.com/user_file/FhDedp-1.jpg
หน้า 20

21. พัฒนาโดย
นางกฤตยา ศรีริ
โรงเรียนภัทรบพิตร จังหวัดบุรีรัมย์
kitayapoo@hotmail.com
หน้า 21