2. Μερικά στοιχεία για το έργο.
Ο Ερωτόκριτος συντέθηκε από τον
Βιτσένζτο Κορνάρο τον 17ο αιώνα στην
Κρήτη και αποτελείται από 10.012 στίχους.
Το έργο διαδραματίζεται στην αρχαία Αθήνα
παράλληλα όμως με τις αρχαιοελληνικές
αναφορές, εμφανίζονται αναχρονισμοί και
αρκετά στοιχεία του δυτικού πολιτισμού,
όπως η κονταρομαχία.
Κι αν ακόμη παραμένουν υπό συζήτηση τρία
σοβαρά φιλολογικά ζητήματα, το θέμα της
ταυτότητας του ποιητή, η χρονολόγηση του
έργου και το αρχικό του πρότυπο, η
διαχρονική αγάπη του λαού μας το έχει
καταστήσει ένα από τα δημοφιλέστερα
λαϊκά αναγνώσματα.

3. Θεωρείται ένας από τους κυριότερους εκπροσώπους
της κρητικής λογοτεχνίας. Οι πιο ασφαλείς
πληροφορίες για την καταγωγή του Κορνάρου είναι
αυτές που δίνει ο ποιητής στο τέλος του Ερωτόκριτου.
Ο ποιητής του έργου αυτού ταυτίζεται με έναν
βενετοκρητικό Βιτσέντζο Κορνάρο, που γεννήθηκε το
Μάρτιο του 1553 στην Τραπεζόντα της Σητείας. Ηταν
γόνος αρχοντικής βενετσιάνικης οικογένειας ,
πιθανότατα με μεγάλη περιουσία.
Άλλα έργα του είναι : Η Θυσία του Αβραάμ (θεωρείται
πιθανό έργο του Κορνάρου)

4. Υπόθεση...
Η υπόθεση χωρίζεται σε πέντε τμήματα:
Α. Ο Ερωτόκριτος ερωτεύεται την κόρη του βασιλιά, Αρετούσα. Επειδή όμως δεν
μπορεί να φανερώσει τον έρωτά του, πηγαίνει μυστικά τα βράδια και της τραγουδά. Η
κοπέλα σταδιακά τον ερωτεύεται. Ερωτόκριτος όμως, φεύγει από την πόλη για να την
ξεχάσει ενώ η Αρετούσα μαθαίνει για την ταυτότητα του άγνωστου τραγουδιστή.
Β. Ο βασιλιάς οργανώνει κονταροχτύπημα και παίρνουν μέρος πολλά αρχοντόπουλα.
Ο Ερωτόκριτος επιστρέφει και είναι φυσικά ο νικητής.
Γ. Το ζευγάρι αρχίζει να συναντιέται κρυφά στο παράθυρο της Αρετούσας. Η κοπέλα
παρακινεί τον Ερωτόκριτο να τη ζητήσει από τον πατέρα της. Όπως είναι φυσικό, ο
βασιλιάς εξοργίζεται και τον εξορίζει. Ταυτόχρονα φτάνουν προξενιά για την
Αρετούσα. Η κοπέλα αμέσως αρραβωνιάζεται κρυφά με τον Ερωτόκριτο.
Δ. Η Αρετούσα αρνείται να δεχθεί το προξενιό και ο βασιλιάς τη φυλακίζει. Έπειτα
από καιρό, όταν οι Βλάχοι πολιορκούν την Αθήνα, εμφανίζεται ο Ερωτόκριτος
μεταμφιεσμένος και σώζει το βασιλιά.
Ε. Ο βασιλιάς για να ευχαριστήσει τον ξένο του προσφέρει σύζυγο την κόρη του. Η
Αρετούσα αρνείται τον γάμο. Ο Ερωτόκριτος τελικά της αποκαλύπτει ότι τον είχαν
μεταμορφώσει και γίνεται ο γάμος.
Ο βασιλιάς συμφιλιώνεται με τον Ερωτόκριτο, ο οποίος ανεβαίνει στο θρόνο της
Αθήνας.

6. Χαρακτηριστικά
του ποιήματος
Η γλώσσα του
Ερωτοκρίτου είναι η
κρητική διάλεκτος.
Ειδικότερα βασίζεται
στο ανατολικό
κρητικό ιδίωμα και
εμφανίζει τα τυπικά
χαρακτηριστικά του,
όπως χρήση της
αύξησης η- στους
παρελθοντικούς
χρόνους.
Πλούσιες είναι οι
παραστατικές εικόνες
και οι πλατιές
παρομοιώσεις του
ποιήματος.Εξίσου
φροντισμένη είναι και
η στιχουργία του
κειμένου:
αποφεύγονται οι
χασμωδίες και δεν
υπάρχουν ατέλειες
στην ομοιοκαταληξία.
Το επικό-ηρωικό και το ερωτικό στοιχείο, που αναφέρονται ως θεματικοί
πυρήνες συνυπάρχουν στο έργο και παράλληλα είναι αλληλένδετα
συνδεδεμένα μεταξύ τους, με το ένα να τροφοδοτεί το άλλο. Καθοριστική
είναι επίσης και η σημασία του θέματος των κοινωνικών διακρίσεων: ο
έρωτας των δύο ηρώων έρχεται σε αντίθεση με τις καθιερωμένες κοινωνικές
συμβάσεις τελικά όμως στο τέλος του έργου «νικούν» οι προσωπικές αρετές.

7. Το έργο ήταν πολύ δημοφιλές και
κυκλοφορούσε σε χειρόγραφα
όλον τον 17ο αι. Το 1713
τυπώθηκε στη Βενετία από έναν
κρητικό, ο οποίος είχε
συγκεντρώσει πολλά
χειρόγραφα. Δυστυχώς δεν
σώζεται κανένα από τα
χειρόγραφα του έργου εκτός από
ένα ανολοκλήρωτο του 1710.
Είναι διακοσμημένο με
μικρογραφίες, αλλά λιγότερο
έγκυρο γιατί αλλοιώνει σε
ορισμένα σημεία τον ιδιωματικό
χαρακτήρα της γλώσσας.
Πιθανότατα σταμάτησε να
αντιγράφεται μετά το 1713 όπου
κυκλοφόρισε έντυπη έκδοση του
έργου. Αργότερα ακολούθησαν
πολλές αναδιατυπώσεις της
αρχικής έκδοσης.

8. Άμεσο πρότυπο του έργου είναι το γαλλικό
δημοφιλές μεσαιωνικό μυθιστόρημα Paris et Vienne,
που τυπώθηκε το 1487 και γνώρισε μεγάλη διάδοση
με μεταφράσεις σε πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες. Ο
Κορνάρος πιθανότατα γνώρισε το γαλλικό έργο. Δεν
πρόκειται όμως για δουλική μίμηση αλλά
δημιουργική διασκευή. Μέχρι το πρώτο μισό του
έργου, ο Κορνάρος ακολουθεί την πλοκή του
προτύπου του. Από το σημείο όμως της
αποτυχημένης πρότασης γάμου προς τον Βασιλιά, τα
δύο έργα παρουσιάζουν μεγάλες διαφορές.
Στο Paris et Vienne οι δύο νέοι επιχειρούν να
δραπετεύσουν, η κοπέλα όμως συλλαμβάνεται από
ανθρώπους του πατέρα της ενώ ο Paris ταξιδεύει
στην ανατολή. Η ευεργεσία του προς τον βασιλιά,
που συντελεί στην επανασύνδεση του ζευγαριού,
είναι η απελευθέρωση του από την φυλάκισή στην
Αλέξάνδρεια, όταν εκείνος, επιχειρούσε να
οργανώσει σταυροφορία. Το τέλος των δύο έργων
είναι ανάλογο...
Εκτός όμως πέρα από τη δυτική επίδραση, ρόλο στη
σύνθεση του Ερωτόκριτου έπαιξε και η ελληνική
λογοτεχνική παράδοση, έντεχνη και δημοτική
(δημοτικά τραγούδια και παροιμίες).
Πρότυπο και
άλλες πηγές

9. Η μελοποίηση του Ερωτόκριτου
Ο Ερωτόκριτος εκτός από
δημοφιλές ανάγνωσμα ήταν
και είναι ένα εξαιρετικά
αγαπητό μελοποιημένο
ποίημα. Τραγουδιέται σε
ρυθμό 5/8, όπως τα
δημοτικά τραγούδια.
Άλλωστε, υπάρχει μεταξύ
τους και στιχουργική
συγγένεια, καθώς ο στίχος
του Ερωτόκριτου είναι
ιαμβικός
δεκαπεντασύλλαβος
χωρισμένος νοηματικά και
στιχουργικά σε δύο
ημιστίχια με τη διαφορά
όμως ότι στο έργο του
Κορνάρου έχουμε
ζευγαρωτή ομοιοκαταληξία.
Η πρώτη νεοελληνική
μελοποίηση του έργου
έγινε πιθανότατα στα 1935,
από τον συνθέτη Αλέκο
Αλιμπέρτη. Για την
επικρατούσα όμως
σημερινή εκτέλεση αλλά
και την προβολή του
μελοποιημένου
Ερωτόκριτου στο ευρύ
κοινό, καθοριστικό ρόλο
έπαιξε ο Νίκος Ξυλούρης
και η ενορχήστρωση του
Χριστόδουλου Χάλαρη.
Στον ρόλο της Αρετούσας,
μάλιστα, η νεότατη τότε
Τάνια Τσανακλίδου.

10. Πηγές:
Βικιπαίδεια
tsifetakis.mysch.gr
youtube
Νεστοροπούλου Εύη
Γ4 2014-15