اندازه‌گیری سطح سلامتی یک جامعه مشکل است و لذا یک نشانگر خاص را نمی‌توان برای این منظور در نظر گرفت. همانطور که سلامت شامل ابعاد گوناگون است، نشانگرهای گوناگونی نیز برای اندازه‌گیری سطح سلامت لازم است. تعداد اندکی از نشانگرها واجد تمام ویژگیهای لازم برای یک نشانگر هستند. لذا برای بررسی سطح سلامت یک جامعه باید چندین نشانگر را در نظر گرفت و در مجموع تصمیم‌گیری نمود. انواع نشانگر سلامت: نشانگرهای مرگ و میر (mortality) نشانگرهای ابتلا (morbidity) نشانگرهای ناتوانی (disability) نشانگرهای تغذیه (nutrition) نشانگرهای کیفیت زندگی (quality of life)

1. 1

2. 2
‫نشانگرهاي‬
‫سالمت‬
(
Indicators of health
)
‫است؟‬‫سالم‬‫اندازه‬ ‫چه‬‫تا‬‫ما‬‫جامعه‬
‫موارد‬
‫كاربرد‬
‫نشانگر‬
:
•
‫جامعه‬ ‫سالمتي‬ ‫سطح‬‫ي‬‫گير‬ ‫اندازه‬
•
‫متوالي‬‫زماني‬‫مقاطع‬‫در‬‫جامعه‬‫يك‬ ‫سالمتي‬‫سطح‬ ‫مقايسه‬
•
‫زماني‬‫مقطع‬‫يك‬ ‫در‬‫هم‬‫با‬ ‫مختلف‬‫جوامع‬ ‫سالمتي‬‫سطح‬ ‫مقايسه‬
•
‫جامعه‬‫يك‬ ‫سالمت‬‫نيازهاي‬‫تعيين‬
•
‫منابع‬‫تخصيص‬‫نحوه‬
(
‫محدودند‬ ً‫معموال‬ ‫كه‬
)!
•
‫اهداف‬‫به‬ ‫دستیابی‬‫ان‬‫ز‬‫می‬‫و‬ ‫بهداشتي‬ ‫هاي‬‫نامه‬‫ر‬‫ب‬‫و‬ ‫خدمات‬ ‫شيابي‬‫ز‬‫ار‬‫و‬ ‫نظارت‬

3. 3
‫نشانگر‬‫ویژگیهای‬
.1
Valid
(
‫معتبر‬
:)
‫ش‬ ‫گرفته‬‫اندازه‬‫باید‬‫که‬ ‫بگیرد‬‫اندازه‬‫ا‬‫ر‬ ‫ی‬‫چیز‬‫همان‬ ً‫دقیقا‬
‫ود‬
.
.2
Reliable
(
‫اعتماد‬ ‫قابل‬
:)
‫انج‬ ‫ی‬‫گیر‬‫اندازه‬ ‫یک‬ ‫مختلف‬‫نقاط‬ ‫در‬ ‫نفر‬ ‫اگرچند‬
‫دد‬‫ن‬‫ده‬‫ام‬
‫باشد‬‫یکسان‬‫نتایج‬
.
.3
Sensitive
(
‫حساس‬
:)
‫باش‬‫حساس‬ ‫سی‬‫ر‬‫بر‬ ‫د‬‫ر‬‫مو‬‫وضعیت‬‫ات‬‫ر‬‫تغیی‬‫به‬‫نسبت‬
‫د‬
.
.4
Specific
(
‫ویژه‬
:)
‫باش‬‫سی‬‫ر‬‫بر‬ ‫د‬‫ر‬‫مو‬‫وضعیت‬‫ات‬‫ر‬‫تغیی‬‫کننده‬ ‫منعکس‬‫فقط‬
‫د‬
.
.5
Feasible
(
‫یر‬ ‫د‬‫د‬‫ی‬‫دان‬‫د‬‫ک‬‫ام‬
:)
‫دانگر‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫ن‬‫دبه‬‫د‬‫س‬‫ا‬ ‫م‬‫ای‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ب‬‫داز‬‫د‬‫ی‬‫ن‬‫د‬‫ر‬‫دو‬‫د‬‫د‬‫م‬‫دای‬‫د‬‫ه‬‫داده‬‫ری‬‫و‬
‫ی‬
‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ج‬
‫باشد‬‫یر‬ ‫ی‬ ‫امکان‬
.
.6
Relevant
(
‫بوط‬‫ر‬‫م‬
:)
‫کند‬ ‫کمک‬‫سی‬‫ر‬‫بر‬ ‫د‬‫ر‬‫مو‬‫وضعیت‬‫فهم‬ ‫در‬
.

4. 4
‫سالمت‬‫در‬‫نشانگر‬‫د‬‫ر‬‫مو‬‫در‬ ‫مهم‬‫نکات‬
•
‫ای‬‫ر‬‫ب‬‫توان‬‫نمی‬‫ا‬‫ر‬‫خاص‬‫نشانگر‬‫یک‬‫ا‬ ‫ل‬‫و‬‫است‬‫مشکل‬ ‫جامعه‬‫یک‬‫سالمتی‬ ‫سطح‬ ‫گیری‬‫اندازه‬
‫ر‬‫منظو‬‫این‬
‫گرفت‬‫نظر‬‫در‬
.
•
‫گ‬‫ددازه‬‫د‬‫ن‬‫ا‬‫ای‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫ب‬‫دز‬‫د‬‫ی‬‫ن‬‫داگونی‬‫د‬‫ن‬‫گو‬‫دانگرهای‬‫د‬‫ش‬‫ن‬ ‫دت‬‫د‬‫س‬‫ا‬‫داگون‬‫د‬‫ن‬‫گو‬‫داد‬‫د‬‫ع‬‫اب‬‫دامل‬‫د‬‫ش‬‫دالمت‬‫د‬‫س‬‫ده‬‫د‬‫ک‬‫ر‬‫دانطو‬‫د‬‫م‬‫ه‬
‫دطح‬‫د‬‫س‬‫یری‬
‫است‬‫الزم‬‫سالمت‬
.
•
‫هستند‬‫نشانگر‬‫یک‬‫ای‬‫ر‬‫ب‬‫الزم‬‫ویژگیهای‬ ‫تمام‬‫واجد‬ ‫نشانگرها‬‫از‬‫اندکی‬‫تعداد‬
.
•
‫دو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫مج‬‫در‬‫و‬‫دت‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ف‬‫گر‬‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ظ‬‫ن‬‫در‬‫ا‬‫ر‬‫دانگر‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫ن‬‫ددین‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫چ‬‫دد‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ی‬‫با‬‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ع‬‫جام‬‫دک‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ی‬‫دالمت‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬‫دطح‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬‫دی‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬‫ر‬‫بر‬‫ای‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ب‬‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ل‬
‫نمود‬‫گیری‬‫تصمیم‬
.
•
‫سالمت‬‫نشانگر‬ ‫انوا‬
:
–
‫میر‬‫و‬‫مرگ‬‫نشانگرهای‬
(
mortality
)
–
‫ابتال‬‫نشانگرهای‬
(
morbidity
)
–
‫ناتوانی‬‫نشانگرهای‬
(
disability
)
–
‫یه‬ ‫تغ‬‫نشانگرهای‬
(
nutrition
)
–
‫ندگی‬‫ز‬ ‫کیفیت‬‫نشانگرهای‬
(
quality of life
)

5. 5
‫میر‬‫و‬‫مرگ‬‫نشانگرهای‬
(
mortality
)
•
‫هستند‬ ‫جوام‬‫سالمتی‬‫سطح‬‫یابی‬‫ز‬‫ار‬ ‫و‬‫شر‬ ‫نقطه‬
.
•
‫ر‬‫دو‬‫د‬‫ش‬‫ک‬‫در‬‫د‬ ‫د‬‫ک‬‫ا‬‫در‬ ‫درگ‬‫د‬‫م‬‫دای‬‫د‬‫ه‬‫ان‬‫ز‬‫می‬ ‫دونی‬‫د‬‫ف‬‫ع‬‫دای‬‫د‬‫ه‬‫ی‬‫ر‬‫بیما‬‫درر‬‫د‬‫ت‬‫کن‬‫دل‬‫د‬‫ی‬‫دل‬‫ده‬‫د‬‫ب‬
‫داه‬‫د‬‫ک‬‫ها‬
‫اند‬‫یافته‬
.
•
‫دطح‬‫د‬‫د‬‫س‬‫دادن‬‫دان‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫ن‬‫ای‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ب‬‫ا‬‫ر‬‫دود‬‫د‬‫د‬‫خ‬‫دیت‬‫د‬‫د‬‫س‬‫حسا‬ ‫در‬‫د‬‫د‬‫ی‬‫م‬‫و‬‫درگ‬‫د‬‫د‬‫م‬‫دانگرهای‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫ن‬‫ا‬ ‫د‬‫د‬‫د‬‫ل‬‫و‬
‫اند‬‫داده‬‫دست‬‫از‬ ‫جوام‬‫سالمتی‬
.

6. 6
‫مير‬‫و‬‫مرگ‬‫نشانگرهاي‬
(
Mortality
)
•
‫مير‬‫و‬‫مرگ‬‫خام‬ ‫ان‬‫ز‬‫مي‬
(
CDR
‫يا‬
Crude Death Rate
)
–
‫جمعيت‬‫نفر‬‫ار‬‫ز‬‫ه‬‫اء‬‫ز‬‫ا‬‫به‬‫سار‬ ‫يك‬‫در‬‫مرگ‬‫تعداد‬
–
‫است‬ ‫دی‬‫د‬‫ی‬‫ا‬‫ر‬‫می‬‫ی‬‫گیر‬‫اندازه‬‫وسیله‬‫ین‬‫ر‬‫ت‬‫ساده‬
–
‫مناس‬‫متوالي‬ ‫زمانهاي‬‫طور‬ ‫در‬ ‫جامعه‬‫يك‬‫بهداشتي‬ ‫فعاليتهاي‬‫يابي‬‫ز‬‫ار‬ ‫اي‬‫ر‬‫ب‬
‫است‬‫ب‬
–
‫دودیت‬ ‫م‬
:
•
‫ج‬ ‫سنی‬‫ترکیب‬‫نظر‬‫از‬‫مختلف‬ ‫جوام‬‫بین‬‫در‬ ‫زماني‬ ‫مقط‬‫يك‬‫در‬‫مقایسه‬‫امکان‬‫عدم‬
‫نسی‬
‫ادی‬‫ژ‬‫ن‬
–
‫جامعه‬‫بهداشتی‬‫وضعیت‬‫نشانه‬ ‫زماني‬ ‫مقط‬‫يك‬ ‫در‬‫ن‬
‫ی‬
‫ا‬‫بودن‬‫یایین‬‫یا‬‫باال‬
‫نیست‬
–
‫ان‬‫ر‬‫ای‬‫در‬
:
6/5

7. 7
‫مير‬‫و‬‫مرگ‬‫نشانگرهاي‬
(
Mortality
)
•
‫ومير‬ ‫مرگ‬‫سنی‬‫اختصاصي‬ ‫انهاي‬‫ز‬‫مي‬
(
ASDR=Age Specific Death Rate
)
‫ریزیهای‬‫نامه‬‫ر‬‫ب‬‫در‬‫بندی‬‫اولویت‬‫و‬‫بهداشتی‬‫مشکالت‬‫سی‬‫ر‬‫بر‬ ‫ای‬‫ر‬‫ب‬ ‫سودمند‬
‫بهداشتی‬

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11
‫مير‬‫و‬‫مرگ‬‫نشانگرهاي‬
(
Mortality
)
•
‫ادان‬‫ز‬‫نو‬ ‫مرگ‬‫ان‬‫ز‬‫مي‬
(
NMR
‫يا‬
Neonate Mortality Rate
)
–
‫ماهه‬‫يك‬ ‫ير‬‫ز‬‫ادان‬‫ز‬‫نو‬ ‫مرگ‬‫تعداد‬
(
‫یا‬
28
‫ز‬‫و‬‫ر‬
)
‫نده‬‫ز‬‫تولد‬‫ار‬‫ز‬‫ه‬‫هر‬‫اي‬‫ز‬‫ا‬‫به‬
‫ه‬‫ر‬‫دو‬‫يك‬ ‫در‬
‫خاص‬‫زماني‬
(
ً‫معموال‬
‫يكسار‬
)

12. Dr Seyyed Alireza Moravveji - MD MPH
Community Medicine Specialist
12

13. Dr Seyyed Alireza Moravveji - MD MPH
Community Medicine Specialist
13

14. Dr Seyyed Alireza Moravveji - MD MPH
Community Medicine Specialist
14

15. 15
‫مير‬‫و‬‫مرگ‬‫نشانگرهاي‬
(
Mortality
)
•
‫ان‬‫ر‬‫شيرخوا‬‫مرگ‬‫ان‬‫ز‬‫مي‬
(
‫سار‬ ‫يك‬‫ير‬‫ز‬‫كودكان‬
()
IMR
‫يا‬
Infant Mortality Rate
)
–
‫سال‬‫در‬‫نده‬‫ز‬‫تولد‬‫ار‬‫ز‬‫ه‬‫هر‬ ‫اي‬‫ز‬‫ا‬‫به‬‫سال‬ ‫يك‬‫زير‬‫ان‬‫ر‬‫شيرخوا‬‫مرگ‬ ‫تعداد‬
•
‫رسند؟‬‫نمي‬‫سالگي‬‫يك‬‫به‬‫تا‬‫چند‬،‫تولد‬‫تا‬‫ار‬‫ز‬‫ه‬‫از‬
–
‫است‬‫دار‬‫ر‬‫برخو‬‫ای‬‫العاده‬‫فوق‬‫اهمیت‬‫از‬
–
‫است‬‫جامعه‬‫كل‬‫بلكه‬،‫ان‬‫ر‬‫شيرخوا‬‫تنها‬‫نه‬‫سالمتي‬ ‫سطح‬‫نشانگر‬
.
–
‫است‬‫جامعه‬‫اجتماعي‬‫اقتصادي‬‫ايط‬‫ر‬‫ش‬‫نشانگر‬‫ترين‬‫مناسب‬
–
‫اق‬‫ر‬‫م‬ ً‫خصوصا‬‫بهداشتی‬‫اقبتهای‬‫ر‬‫م‬‫بودن‬‫موثر‬‫و‬‫کاربرد‬،‫دسترسی‬‫اي‬‫ر‬‫ب‬‫حساس‬‫نشانگري‬
‫تولد‬‫از‬‫قبل‬‫بتهاي‬
‫هست‬‫هم‬
.
–
‫است‬‫ذیل‬‫موارد‬‫نشاندهنده‬‫ان‬‫ز‬‫می‬‫این‬‫بودن‬‫باال‬
:
•
‫بهداشتی‬‫نشده‬‫د‬‫ر‬‫و‬‫ا‬‫ر‬‫ب‬‫نیازهای‬
•
‫محیطی‬‫نامساعد‬‫عوامل‬
•
‫پزشکی‬‫اقبتهای‬‫ر‬‫م‬‫و‬‫محیط‬‫بهداشت‬،‫ش‬‫ز‬‫مو‬‫ا‬،‫تغذیه‬،‫اقتصادی‬‫نامناسب‬‫ایط‬‫ر‬‫ش‬

16. 16

17. Dr Seyyed Alireza Moravveji - MD MPH
Community Medicine Specialist
17

18. Dr Seyyed Alireza Moravveji - MD MPH Community
Medicine Specialist
18

19. 19
‫مير‬‫و‬‫مرگ‬ ‫نشانگرهاي‬
(
Mortality
)
•
‫ساله‬ ‫چهار‬‫تا‬‫يك‬‫كودكان‬ ‫مرگ‬‫ان‬‫ز‬‫مي‬
–
‫در‬‫سنین‬‫این‬‫در‬ ‫کودک‬‫ار‬‫ز‬‫ه‬‫به‬ ‫نسبت‬ ‫ساله‬ ‫چهار‬‫تا‬ ‫یک‬‫کودکان‬‫در‬‫مرگ‬‫تعداد‬
‫سال‬‫یک‬
–
‫شود‬‫می‬‫حذف‬ ‫ان‬‫ر‬‫شیرخوا‬‫مرگ‬‫تعداد‬ ،‫ن‬‫ا‬‫محاسبه‬‫در‬
–
‫ايمن‬‫پوشش‬ ،‫مناسب‬‫تغذيه‬ ،‫كودك‬‫و‬‫مادر‬ ‫بهداشت‬ ‫خدمات‬‫وضعیت‬‫نشاندهنده‬
‫ي‬‫ساز‬
‫خارجی‬ ‫عوامل‬‫سایر‬‫و‬ ‫زیست‬‫محيط‬ ‫عوامل‬‫و‬

20. 20
‫مير‬‫و‬‫مرگ‬ ‫نشانگرهاي‬
(
Mortality
)
•
‫زير‬‫كودكان‬ ‫مرگ‬‫ان‬‫ز‬‫مي‬
5
‫سال‬
(
U5 Mortality Rate
)
–
‫طریق‬‫دو‬‫به‬ ‫محاسبه‬
:
•
‫باشد‬‫سال‬ ‫یک‬‫نده‬‫ز‬‫موالید‬،‫کسر‬‫مخرج‬
•
‫زیر‬‫کودکان‬،‫کسر‬‫مخرج‬
5
‫باشد‬‫سال‬
–
‫است‬‫ذیل‬‫موارد‬‫نشانه‬ ‫ن‬‫ا‬‫بودن‬‫باال‬
:
•
‫تولد‬‫باالی‬‫ان‬‫ز‬‫می‬
•
‫کودکان‬‫مرگ‬‫باالی‬‫ان‬‫ز‬‫می‬
•
‫ندگی‬‫ز‬‫به‬‫امید‬‫بودن‬‫کم‬

21. Dr Seyyed Alireza Moravveji - MD MPH
Community Medicine Specialist
21
‫در‬‫ي‬‫ز‬‫دان‬‫ك‬‫كود‬ ‫درگ‬‫م‬ ‫ان‬‫ز‬‫د‬‫ي‬‫م‬ ‫دودار‬‫م‬‫ن‬ ‫ده‬‫ب‬ ‫توجه‬ ‫با‬
‫دنج‬‫ی‬
‫داي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ه‬‫دار‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬‫دله‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ل‬‫فا‬‫در‬‫دار‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬
١٣٨٦
-
١٣٧٢
‫دته‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫دا‬‫دري‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫گ‬‫دم‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫چ‬ ‫داه‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬
‫از‬‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫ري‬‫دو‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ط‬‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ب‬ ‫دت‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬‫ا‬
(
٣
/
٤٦
)
‫در‬
‫سار‬
١٣٧٢
‫ده‬‫ب‬
(
٥
/
٢٢
)
‫دد‬‫ل‬‫تو‬ ‫ار‬‫ز‬‫د‬‫ه‬ ‫در‬
‫دار‬‫س‬‫در‬‫دده‬‫ن‬‫ز‬
١٣٨٦
‫دت‬‫س‬‫ا‬ ‫ديده‬‫س‬‫ر‬
.
‫دن‬‫ي‬‫ا‬
‫دار‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬‫از‬‫ان‬‫ز‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫م‬
١٣٧٢
‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬
١٣٧٨
‫دد‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫رو‬
‫ش‬‫هر‬‫از‬‫یس‬‫و‬‫نداشته‬ ‫منظمي‬ ‫نزولي‬
‫يب‬
‫اي‬‫ز‬‫د‬‫ف‬‫ا‬‫دك‬‫ي‬‫ن‬
‫ی‬
‫ا‬ ‫بعد‬ ‫سار‬ ‫نزولي‬
(
‫دي‬‫ش‬
‫ب‬
‫لعودي‬
)
‫دار‬‫س‬ ‫از‬ ‫ولي‬ ‫دارد‬
١٣٧٨
‫ده‬‫ب‬
‫دت‬‫د‬‫د‬‫س‬‫ا‬‫دي‬‫د‬‫د‬‫ل‬‫نزو‬‫دودار‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ن‬‫دد‬‫د‬‫د‬‫ن‬‫رو‬‫دد‬‫د‬‫د‬‫ع‬‫ب‬
.
‫داه‬‫د‬‫د‬‫ك‬
‫نس‬‫سار‬‫ینج‬‫ير‬‫ز‬‫كودكان‬‫مرگ‬‫ان‬‫ز‬‫مي‬
‫بت‬
‫برخ‬‫بهتري‬‫روند‬‫از‬‫ادان‬‫ز‬‫نو‬ ‫مرگ‬ ‫به‬
‫وردار‬
‫از‬‫و‬‫دوده‬‫د‬‫ب‬
٥٠
‫داه‬‫د‬‫ك‬‫دتر‬‫د‬‫ش‬‫بي‬‫دم‬‫د‬‫ه‬‫دد‬‫د‬‫ل‬‫در‬
‫دت‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬‫ا‬ ‫دته‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫دا‬
.
‫دمگير‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫چ‬ ‫داه‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫دن‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫ا‬
‫ر‬ ‫دو‬‫د‬‫م‬‫در‬‫د‬‫ب‬‫دي‬‫د‬‫ل‬‫دلي‬‫دد‬‫د‬‫ن‬‫توا‬‫دي‬‫د‬‫م‬ ً‫داال‬‫د‬‫م‬‫احت‬
‫دودن‬‫د‬‫ب‬
‫دان‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫كود‬‫دالمت‬‫د‬‫د‬‫س‬‫ري‬‫دو‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫ك‬‫داي‬‫د‬‫د‬‫ه‬‫ده‬‫د‬‫د‬‫م‬‫نا‬‫ر‬‫ب‬
‫دا‬‫م‬‫دير‬‫ش‬‫دا‬‫ب‬ ‫ده‬‫ي‬ ‫تغ‬ ‫ي‬‫داز‬‫س‬ ‫دن‬‫م‬‫اي‬ ‫شامل‬
‫در‬
‫دگ‬‫د‬‫ش‬‫یي‬‫دا‬‫ه‬‫ن‬
‫ی‬
‫ا‬‫دده‬‫ه‬‫ده‬‫د‬‫ك‬‫دا‬‫ه‬‫نامه‬‫ر‬‫ب‬‫ر‬‫داي‬‫س‬‫و‬
‫يري‬
‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫اول‬‫داي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ه‬‫دار‬‫د‬‫د‬‫د‬‫س‬‫در‬‫دان‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ك‬‫كود‬‫درگ‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫از‬
‫باشد‬ ‫است‬
.

22. Dr Seyyed Alireza Moravveji - MD MPH
Community Medicine Specialist
22

23. 23

24. Dr Seyyed Alireza Moravveji - MD MPH
Community Medicine Specialist
24

25. 25

26. 26

27. 27
‫مير‬‫و‬‫مرگ‬‫نشانگرهاي‬
(
Mortality
)
•
‫ی‬‫باردار‬‫از‬‫ناشی‬‫علل‬‫به‬‫ان‬‫ر‬‫ماد‬‫مرگ‬‫ان‬‫ز‬‫مي‬
(
MMR
‫يا‬
Maternal Mortality Rate
)
‫ي‬‫باردار‬ ‫ان‬‫ر‬‫دو‬‫مرگ‬‫تعداد‬
‫هر‬ ‫اي‬‫ز‬‫ا‬‫به‬
100000
‫مشخص‬‫ه‬‫ر‬‫دو‬‫يک‬‫طي‬‫در‬‫نده‬‫ز‬‫تولد‬

28. 28
‫يف‬‫ر‬‫تع‬
WHO
‫ي‬‫مادر‬ ‫مرگ‬‫از‬
‫در‬‫ن‬‫ز‬‫دک‬‫د‬‫ي‬‫درگ‬‫د‬‫م‬
‫دور‬‫د‬‫ط‬
‫ي‬‫داردار‬‫د‬‫ب‬‫ان‬‫ر‬‫دو‬
‫دا‬‫د‬‫ت‬
42
‫از‬‫دس‬‫د‬‫ی‬‫ز‬‫و‬‫ر‬
‫دان‬‫د‬‫م‬‫اي‬‫ز‬
‫ده‬‫د‬‫ب‬
‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ک‬‫دي‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ت‬‫عل‬‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ه‬
‫ي‬‫داردار‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ب‬‫در‬‫د‬‫د‬‫د‬ ‫ا‬‫در‬‫دا‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ي‬‫و‬‫دد‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ش‬‫با‬‫تبط‬‫ر‬‫د‬‫د‬‫د‬‫د‬‫م‬‫ي‬‫داردار‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ب‬‫ده‬‫د‬‫د‬‫د‬‫ب‬
‫و‬
‫ات‬‫ر‬‫تغيي‬
‫باشد‬‫شده‬ ‫ي‬‫ر‬‫تس‬‫ن‬
‫ی‬
‫ا‬‫به‬‫بوط‬‫ر‬‫م‬
•
‫یس‬
:
‫و‬‫سوختگي‬ ‫سقوط‬ ‫تصاده‬
...
‫نيست‬‫ي‬‫مادر‬‫مرگ‬

29. 29
•
‫است‬‫زیر‬‫موارد‬‫گویای‬ ‫ان‬‫ر‬‫ماد‬‫مرگ‬‫ان‬‫ز‬‫می‬
:
–
‫ی‬‫باردار‬‫ه‬‫ر‬‫دو‬ ‫اقبتهای‬‫ر‬‫م‬‫فایت‬‫ک‬ ‫درجه‬
–
‫اجتماعی‬‫و‬ ‫اقتصادی‬‫اوضاع‬‫از‬‫تابی‬‫ز‬‫با‬
–
‫ایمان‬‫ز‬‫هنگام‬‫و‬‫قبل‬‫در‬‫پزشکی‬ ‫اقبتهای‬‫ر‬‫م‬‫چگونگی‬
–
‫خانواده‬‫تنظیم‬‫وسایل‬ ‫از‬‫ناموثر‬‫یا‬ ‫موثر‬‫استفاده‬
•
‫است‬‫سالمت‬ ‫در‬ ‫ی‬‫ابر‬‫ر‬‫ب‬‫و‬ ‫عدالت‬ ‫ای‬‫ر‬‫ب‬ ‫حساس‬‫ی‬‫نشانگر‬
•
‫است‬‫بیشتر‬ ‫ی‬‫ر‬‫و‬‫بار‬ ‫سنین‬‫انتهای‬‫و‬‫ابتدا‬‫در‬ ‫مرگ‬
.
•
‫موارد‬‫ثبت‬‫با‬‫مقایسه‬‫در‬ ‫ی‬‫جامعتر‬‫و‬‫کاملتر‬ ‫ت‬‫ر‬‫صو‬ ‫به‬ ‫موالید‬‫ثبت‬ ‫چون‬
‫ین‬‫جن‬‫رگ‬‫م‬
‫ده‬‫ن‬‫ز‬‫د‬‫موالی‬‫داد‬‫تع‬‫اس‬‫اس‬‫ر‬‫ب‬‫ا‬‫تنه‬‫ان‬‫ز‬‫می‬‫ن‬‫ای‬‫رد‬‫گی‬‫می‬‫ام‬‫انج‬
(
‫ر‬‫کس‬‫رج‬‫مخ‬
)
‫ص‬
‫ت‬‫ر‬‫و‬
‫گیرد‬‫می‬
.

30. 30

31. 31

32. 32
‫مير‬‫و‬‫مرگ‬‫نشانگرهاي‬
(
Mortality
)
•
‫ندگي‬‫ز‬‫به‬‫اميد‬
(
Life Expectancy
)
‫تولد‬‫بدو‬‫در‬
:
‫اختص‬‫رگ‬‫م‬‫اي‬‫انه‬‫ز‬‫مي‬‫ه‬‫ادام‬‫ت‬‫ر‬‫و‬‫ص‬‫در‬‫ه‬‫ك‬‫ت‬‫اس‬‫ي‬‫الهاي‬‫س‬‫داد‬‫تع‬‫ط‬‫متوس‬
‫ي‬‫اص‬
‫فعلي‬‫سني‬
(
‫جامعه‬ ‫ومیر‬ ‫مرگ‬‫فعلی‬‫ند‬‫و‬‫ر‬
)
‫خو‬‫عمر‬ ‫مده‬‫ا‬‫دنيا‬ ‫به‬‫كودكان‬ ،
‫كرد‬ ‫اهند‬
‫ثیر‬‫تا‬‫تحت‬ ‫شدت‬ ‫به‬
IMR
‫است‬
.
‫جنس‬‫دو‬ ‫هر‬‫اي‬‫ر‬‫ب‬ ‫جداگانه‬ ‫محاسبه‬
‫است‬‫اجتماعي‬‫اقتصادي‬‫رشد‬‫نشانگر‬‫بهترين‬

33. 33

34. 34

35. 35
•
‫اختصاصی‬‫ان‬‫ز‬‫می‬
-
‫مرگ‬‫علتی‬
(
Cause Specific Death Rate
)
–
‫خاص‬‫ی‬‫افیای‬‫ر‬‫جغ‬ ‫ناحیه‬‫یک‬‫در‬ ‫سال‬‫یک‬‫طی‬ ‫خاص‬‫علت‬‫یک‬‫از‬‫ناشی‬ ‫مرگ‬‫تعداد‬
‫در‬
1000
‫نفر‬
–
‫باشد‬‫می‬‫خاص‬ ‫ایط‬‫ر‬‫ش‬‫از‬ ‫خطرمرگ‬‫گویای‬
.
–
‫کند‬‫می‬‫ی‬‫بیمار‬‫علل‬ ‫زمینه‬‫در‬ ‫ی‬‫های‬‫فرضیه‬‫بیان‬ ‫به‬‫کمک‬
.

36. 36
•
‫نسبي‬‫مرگ‬‫ان‬‫ز‬‫مي‬
(
Proportional Mortality Rate
)
-
‫ی‬‫ای‬‫ر‬‫می‬‫نسبت‬‫یا‬
:
‫ر‬‫خاص‬ ‫ی‬‫بیمار‬‫یک‬‫علت‬ ‫به‬ ‫که‬‫ی‬‫مرگهای‬ ‫تعداد‬
‫اند‬‫داده‬‫خ‬
-
‫د‬ ‫مرگها‬‫کل‬‫با‬ ‫ابطه‬‫ر‬‫در‬ ‫ا‬‫ر‬ ‫مرگ‬‫اختصاصی‬‫علت‬‫یک‬‫نسبی‬ ‫اهمیت‬
‫جامعه‬‫ر‬
‫کند‬‫می‬‫بیان‬
.
-
‫عل‬‫یک‬‫کنی‬ ‫ریشه‬‫وسیله‬‫به‬‫توان‬‫می‬‫که‬ ‫ا‬‫ر‬ ‫ندگیها‬‫ز‬‫از‬‫نسبتی‬
‫اختصاصی‬‫ت‬
‫کند‬‫می‬‫د‬‫ر‬‫و‬‫ا‬‫ر‬‫ب‬ ‫داد‬‫نجات‬ ‫مرگ‬
.
-
‫جامعه‬‫در‬ ‫ي‬‫بيمار‬ ‫يك‬‫بار‬ ‫د‬‫ر‬‫و‬‫ا‬‫ر‬‫ب‬ ‫اي‬‫ر‬‫ب‬ ‫اه‬‫ر‬‫ترين‬‫سان‬‫ا‬
-
(
‫واگير‬‫بيماريهاي‬‫نسبتي‬ ‫مرگ‬ ‫ان‬‫ز‬‫مي‬ ً‫مثال‬
:
‫تعيين‬ ‫اي‬‫ر‬‫ب‬ ‫مفيد‬
‫مرگهاي‬‫وسعت‬
‫واكسن‬‫با‬ ‫ي‬‫پيشگير‬‫قابل‬
)

37. 37

38. 38

39. 39

40. 40
•
‫كشندگي‬‫ان‬‫ز‬‫مي‬
(
Case Fatality Rate
)
‫يك‬ ‫در‬ ‫ي‬‫بيمار‬ ‫ن‬‫ا‬‫به‬ ‫مبتال‬ ‫اد‬‫ر‬‫اف‬‫تمامي‬ ‫بين‬ ‫در‬ ،‫شده‬‫تلف‬ ‫اد‬‫ر‬‫اف‬ ‫تعداد‬
‫مدت‬
‫مي‬‫مشخص‬
‫با‬
‫شد‬
‫بيم‬‫تمام‬‫كه‬ ‫حادي‬‫بيماريهاي‬‫خاص‬ ‫گيريهاي‬‫همه‬ ‫اي‬‫ر‬‫ب‬‫موارد‬‫بيشتر‬‫در‬
‫در‬‫ان‬‫ر‬‫ا‬
‫د‬‫و‬‫ر‬‫مي‬‫كار‬ ‫به‬ ‫ند‬‫ر‬‫گي‬‫مي‬ ‫ار‬‫ر‬‫ق‬‫نظر‬‫تحت‬‫مشخصي‬‫زماني‬‫ه‬‫ر‬‫دو‬
‫ناشي‬ ‫مرگهاي‬‫بتوان‬‫تا‬
‫كرد‬ ‫محاسبه‬ ‫ا‬‫ر‬‫ي‬‫بيمار‬ ‫ن‬‫ا‬‫از‬
.
‫مرگ‬‫ان‬‫ز‬‫مي‬‫با‬ ‫نبايد‬‫ا‬‫ر‬ ‫كشندگي‬ ‫ان‬‫ز‬‫مي‬
‫نسبی‬
‫كرد‬‫اشتباه‬

41. 41
‫ابتال‬‫نشانگرهاي‬
(
Morbidity
)
•
‫بود‬‫خواهد‬‫کننده‬‫اه‬‫ر‬‫گم‬‫ومیر‬ ‫مرگ‬‫نشانگرهای‬ ‫قالب‬ ‫در‬ ‫فقط‬ ‫سالمتی‬‫تولیف‬
.
•
‫دد‬‫د‬‫ن‬‫ده‬‫دی‬‫د‬‫م‬‫ن‬‫دادی‬‫د‬‫ی‬‫ز‬‫درگ‬‫د‬‫م‬‫ده‬‫د‬‫ک‬‫دا‬‫د‬‫ه‬‫ی‬‫ر‬‫بیما‬‫دی‬‫د‬‫خ‬‫بر‬‫دنگین‬‫د‬‫س‬‫دار‬‫د‬‫ب‬‫ده‬‫د‬‫ک‬‫ا‬‫ر‬‫چ‬
(
‫دی‬‫د‬‫ن‬‫ا‬‫و‬‫ر‬
-
‫و‬‫دزمن‬‫د‬‫م‬
)...
‫م‬
‫دخ‬‫د‬‫ش‬
‫شد‬‫نخواهد‬
.
•
‫س‬ ‫وضعیت‬‫تعیین‬ ‫ای‬‫ر‬‫ب‬‫مرگ‬‫نشانگرهای‬ ‫مکمل‬‫عنوان‬‫به‬‫ابتال‬‫نشانگرهای‬ ‫ا‬ ‫ل‬
‫یک‬‫المت‬
‫ند‬‫و‬‫ر‬‫می‬‫کار‬ ‫به‬ ‫جامعه‬
.
•
‫انوا‬
:
–
‫ز‬‫و‬‫بر‬‫ان‬‫ز‬‫مي‬
(
Incidence Rate
)
–
‫شيو‬
(
Prevalence
)
–
‫ی‬‫بیمار‬‫خاطر‬‫به‬‫مدرسه‬ ‫یا‬‫کار‬ ‫از‬‫غیبت‬‫ان‬‫ز‬‫می‬
–
‫بیمارستان‬‫در‬‫بستری‬‫مدت‬

42. 42
‫ناتواني‬‫نشانگرهای‬
(
Disability
)
•
‫سولیوان‬ ‫شاخ‬
(
Sullivan
:)
–
‫ناتوانی‬‫بدون‬ ‫ندگی‬‫ز‬‫به‬ ‫امید‬
–
‫امی‬‫از‬‫فرد‬‫ای‬‫ر‬‫ب‬ ‫مهم‬ ‫فعالیتهای‬ ‫امکان‬‫عدم‬‫و‬ ‫ی‬‫بستر‬‫و‬‫ناتوانی‬ ‫زمانهای‬‫کردن‬‫کم‬‫با‬
‫به‬ ‫ندگی‬‫ز‬‫به‬ ‫د‬
‫ید‬‫ا‬‫می‬‫دست‬
.
•
‫سالمت‬‫با‬‫شده‬‫داده‬‫تطبیق‬ ‫ندگی‬‫ز‬‫به‬ ‫امید‬
:
(
HALE
‫يا‬
Health- Adjusted Life Expectancy
)
‫سنجد‬‫می‬‫ا‬‫ر‬ ‫سالمتی‬‫با‬‫اه‬‫ر‬‫هم‬ ‫ندگی‬‫ز‬‫به‬ ‫امید‬
‫بیم‬‫و‬ ‫سالمت‬ ‫ی‬‫جار‬‫انهای‬‫ز‬‫می‬ ‫اساس‬‫بر‬ ‫عمر‬‫پایان‬‫تا‬‫اد‬‫ز‬‫نو‬‫هر‬ ‫د‬‫و‬‫ر‬‫می‬‫امید‬‫که‬‫ی‬‫سالهای‬‫تعداد‬
‫و‬ ‫مرگ‬‫و‬ ‫ی‬‫ار‬
‫برد‬ ‫سر‬‫به‬ ‫کامل‬ ‫سالمت‬‫در‬،‫میر‬
.

43. 43
‫ناتواني‬‫نشانگرهای‬
(
Disability
)
•
‫ناتواني‬‫با‬ ‫شده‬‫داده‬‫تطبيق‬ ‫ندگي‬‫ز‬‫سالهاي‬
(
DALY
‫يا‬
Disability Adjusted Life Year
)
‫دهد‬‫می‬‫نشان‬ ‫ا‬‫ر‬‫درس‬‫و‬‫ز‬ ‫مرگ‬‫اثر‬‫بر‬ ‫رفته‬‫دست‬‫از‬‫یا‬‫ناتوانی‬‫با‬ ‫شده‬ ‫ی‬‫سپر‬ ‫سالهای‬‫تعداد‬
.
‫يك‬
DALY
‫است‬‫سالم‬‫ندگي‬‫ز‬ ‫از‬‫رفته‬‫دست‬ ‫از‬‫سال‬‫يك‬‫با‬‫ابر‬‫ر‬‫ب‬
‫ي‬‫بيمار‬‫بار‬‫تعيين‬‫اي‬‫ر‬‫ب‬‫نشانگر‬‫بهترین‬
(
Burden of Disease
)
‫ید‬‫ا‬‫می‬‫حساب‬‫به‬
.
‫ی‬‫بیمار‬‫بار‬
=
‫مرجع‬ ‫سالمت‬ ‫وضعیت‬‫و‬‫جامعه‬ ‫سالمت‬‫وضعیت‬‫بین‬ ‫فاصله‬
‫دهد‬‫می‬‫نشان‬ ‫ا‬‫ر‬‫منطقه‬‫یک‬‫در‬ ‫سالمتی‬ ‫مداخالت‬‫ثیر‬‫تا‬
.

45. What are DALYs?
• DALYs = Disability Adjusted Life
Years
• A common measurement unit for
morbidity and mortality
• Facilitates comparisons of all types
of health outcomes

46. 46
‫ی‬‫بیمار‬‫بار‬
:
•
‫درس‬‫و‬‫ز‬‫مرگ‬‫نتیجه‬ ‫در‬ ‫رفته‬‫دست‬ ‫از‬‫عمر‬‫مجموع‬
:
YLL
•
‫ی‬‫بیمار‬ ‫اثر‬‫در‬ ‫معلولیت‬‫و‬‫ناتوانی‬‫با‬‫توام‬ ‫شده‬ ‫ی‬‫سپر‬ ‫زمان‬
:
YLD
•
DALY= YLL+YLD

47. ‫مفهوم‬
DALYs
DALYs = YLL + YLD
Disability Years of Year
Adjusted Life Lived
Life Lost Disability
Years
Mortality Morbidity

48. No disability
82,5 years

49. DALYs due to living with disability
(Red area measures DALYs.
Red + white is a “normal” life)
82,5 YEARS
NO
DISABILITY

50. DALYs due to early death
(Red area measures DALYs.
Red + white is a standard life)
NO
DISABILITY
82,5 YEARS

51. DALYs due to disability and
premature death combined.
NO
DISABILITY
82,5 YEARS

52. Relation between QALYs and DALYs
DALYs = healthy years lost
QALYs = healthy years gained

53. 53

54. 54

59. 59
‫کند‬‫می‬ ‫تحمیل‬‫جامعه‬‫به‬‫ا‬‫ر‬‫بار‬‫بیشترین‬‫که‬ ‫ی‬‫بیمار‬ ‫ده‬
1
-
‫افيكي‬‫ر‬‫ت‬‫حوادث‬
2
-
‫قلب‬ ‫عضله‬‫هاي‬‫ي‬‫بيمار‬
3
-
‫افسردگي‬
4
-
‫يت‬‫ر‬‫ت‬‫ر‬
‫ی‬
‫استوئا‬
5
-
‫ديابت‬
6
-
‫ي‬‫مغز‬‫دته‬‫ك‬‫س‬ ‫و‬‫قي‬‫و‬‫عر‬‫حوادث‬
7
-
‫سقوط‬
8
-
‫زن‬‫و‬‫كمبود‬‫و‬‫درس‬‫و‬‫ز‬‫تولد‬
9
-
‫اعتياد‬
10
-
‫شدید‬‫انی‬‫و‬‫ر‬‫اختالالت‬

60. 60
‫یه‬ ‫تغ‬‫نشانگرهای‬
.1
‫سنجی‬‫تن‬ ‫گیریهای‬‫اندازه‬
(
Anthropometric
)
،‫قد‬‫و‬ ‫زن‬‫و‬ ‫مثل‬ ‫مدرسه‬‫از‬ ‫قبل‬‫کودکان‬
‫و‬‫باز‬‫میانی‬‫قسمت‬‫ر‬‫دو‬
.2
‫مدرسه‬‫به‬ ‫ود‬‫ر‬‫و‬‫هنگام‬ ‫کودکان‬ ‫زن‬‫و‬‫گاهی‬‫و‬ ‫قد‬
.3
‫تولد‬ ‫هنگام‬‫کم‬ ‫زن‬‫و‬ ‫شیوع‬
(
‫زیر‬
2/5
‫کیلوگرم‬
)
.4
‫کودکان‬ ‫سن‬‫ای‬‫ر‬‫ب‬ ‫زن‬‫و‬
.5
‫کودکان‬‫سن‬‫ای‬‫ر‬‫ب‬ ‫قد‬
.6
‫کودکان‬ ‫قد‬‫ای‬‫ر‬‫ب‬ ‫زن‬‫و‬
.7
‫بدنی‬‫توده‬‫نمایه‬
(
BMI
)
‫کودکان‬‫سن‬‫ای‬‫ر‬‫ب‬

61. 61

62. 62
‫بهداشتی‬‫شاخص‬
(
Health Index
)
•
‫باشد‬‫می‬‫بهداشتی‬‫نشانگر‬‫چند‬‫از‬‫ترکیبی‬
•
‫ندگی‬‫ز‬‫جسمی‬‫کیفیت‬ ‫شاخ‬
(
Physical Quality of Life Index
)
•
‫انسانی‬‫توسعه‬ ‫شاخ‬
(
Human Development Index
)

63. 63
‫ندگی‬‫ز‬‫جسمی‬‫کیفیت‬ ‫شاخ‬
Physical Quality of Life Index
•
‫شامل‬
‫نشانگر‬‫سه‬
‫است‬
:
–
‫ادان‬‫ز‬‫نو‬‫مرگ‬‫ان‬‫ز‬‫می‬
(
NMR
)
–
‫سالگی‬‫یک‬ ‫یایان‬‫در‬‫ندگی‬‫ز‬‫به‬‫امید‬
–
‫زی‬‫مو‬
‫ی‬
‫سوادا‬‫ان‬‫ز‬‫می‬
•
‫لد‬‫تا‬‫لفر‬‫بین‬ ‫مقیاس‬
•
‫المللی‬‫بین‬ ‫های‬‫مقایسه‬‫ای‬‫ر‬‫ب‬ ‫مناسب‬
•
‫یور‬ ‫شدن‬ ‫گرفته‬‫نظر‬ ‫در‬‫عدم‬
(
‫ملی‬ ‫ناخال‬‫تولید‬‫انه‬‫ر‬‫س‬
)
‫هند‬‫االی‬‫ر‬‫ک‬‫ایالت‬‫مقایسه‬
(
‫شاخ‬‫این‬‫در‬‫باال‬‫عدد‬‫ای‬‫ر‬‫دا‬
)
‫نفت‬ ‫های‬‫ر‬‫کشو‬‫برخی‬‫و‬
‫ی‬
(
‫عدد‬
‫یایین‬
)
•
‫سیاسی‬‫و‬ ‫اقتصادی‬ ‫اجتماعی‬ ‫سیاستهای‬‫یابی‬‫ز‬‫ار‬
(
‫اقتصادی‬ ‫رشد‬‫یابی‬‫ز‬‫ار‬ ‫عدم‬
)

64. 64
HDI
Human Development Index
1. Life expectancy at birth
2. Adult literacy rate
3. GDP per capita

65. 65
‫انسانی‬ ‫توسعه‬ ‫شاخ‬
(
Human Development Index
)
•
‫سنجد‬‫می‬‫ا‬‫ر‬‫مد‬
‫ی‬
‫ا‬‫ر‬‫د‬ ‫و‬ ‫صیالت‬ ‫ت‬ ‫عمر‬‫طور‬ ‫جنبه‬‫سه‬
.
•
‫انسانی‬‫ندگی‬‫ز‬‫یایه‬‫تواناییهای‬‫ین‬‫ر‬‫بیشت‬‫به‬‫دستیابی‬
(
‫جنب‬‫سه‬
‫فوق‬ ‫ه‬
:
‫طوالنی‬‫عمر‬
‫استاندارد‬‫ندگی‬‫ز‬‫یک‬‫از‬‫بردن‬‫ت‬ ‫ل‬‫و‬‫داشتن‬ ‫دان‬
)
‫کند‬‫می‬‫یابی‬‫ز‬‫ار‬ ‫ا‬‫ر‬
.
•
‫یک‬‫و‬‫لفر‬ ‫بین‬‫مقیاس‬

67. 67

68. 68

72. 72

73. 73

74. 74

75. ‫سال‬
2004
101
‫سال‬
2005
99
‫سال‬
2006
96
‫سال‬
2007
94
‫سال‬
2008
84
‫سال‬
2011
88
‫در‬‫ان‬‫ر‬‫ای‬‫اسالمی‬‫ری‬‫جمهو‬‫تبه‬‫ر‬
HDI