NATURAREKIN  BAT  IZAN  ETA  HARREMANETAN  SARTZEA
ZER  DA  EKOSISTEMA? Ekosistema  ingurune  jakin  bateko  osagai fisikoa  eta biologikoek  osatzen  duten  sistema  da
IZAKI  BIZIDUNAK Funtzioak  dira:Harremanak,ugalketa  eta  mantenua.
HARREMANAK Zentzua  bidez.Prozedura:lehen  bizi, informazioa  jaso,nerbio  sistema.Jarraiki:informazio integratuak,ondoren.azkenik:Erantzuna  eman.
UGALKETA Bi  motatako  ugalketa:sexuala  eta  asexuala.
MANTENUA Horren  barnean,liseriketa,arnasketa,zirkulazioa eta  irazketa.
LISERIKETA Oinaritzen  da ,elikagaien  xurgaketa,sobrak. kamporatu.
ARNASKETA Gas  trukaketa: zelularra eta biriki  bidez  zelularra  adib: fotosintesia.
ZIRKULAZIOA Barreiaketa: Gasak  eta  mantenugai.
IRAIZKETA Kanporaketa: nitrogeno sustantzeak  eta gatz mineralak.
ZELULATIK  ORGANISMORA Zelula  izaki  bizidun guztien egitura-unitate  eta  funtzio  garrantzitzuena  da. Zelulak  biziaren  oinarritzen elementuak  dira:izaki  bizidun  guztiak  zelulez osatuta  daude. Zelulak  dira, izaki  bizidunak  sortzeko  gaitasuna daukate  agitura  bakarrak.
ERLAZIO  FUNTZIOA Espezie  berekoen  artean  harremanak  izateko: gregarizmoa: otsoa,erlea  etab. familiak:  kastorea, gizakia  etab.
Koloniak: itsas  belakiak, korala  etab. Sozietateak, inurriak, termitak  etab.
ESPEZIE  DESBERDINEN  ARTEKO  HARREMANAK Erlazio  funtzioa  harremanak  izateko  espezie  desberdin  artean.Harraparitza:arranoa  tigrea...  Parasistismoa:zorria,arkakusoa... Komentsalismoa:marrazoa- erromeroa. Mutualismoa: interkretuak-loredunanak... Sinobiosioa: likenak  (algatonddoa).
ELIKA-KATEA . Bizidunak elikaduraren ikuspuntutik duten erlazioaren arabera sailka daitezke. Sailkapen horretan bakoitzak bere maila du, baina maila horiek bata besteari lotuta daude segida bat osatuz, katea bat bailitzan. Horregatik erabiltzen da katearen konparazioa. Elika-katearen oinarrizko mailetan elikagaien oinarrizko ekoizleak daude, hau da, eguzkiaren energiaz baliatzen direnak bizitzeko. Landareak izaten dira horiek .
ELIKA-KATEAREN  MAILA  TROFIKOAK
EKOIZLEAK Elika-katearen  oinarrizko  mailetan daude.Lurreko  ur  eta  gatz  miniralez eta  eguzkiaren  energiaz  baliatze  dira biizitzeko.lehen  mailako kontsumintzaileak:elikatzen dira,belarrez eta  landarez.Bigarren  mailako  kontsumintzaileak:elikatzen  dira, animali  belarjaleez.hirugarren  mailako  kontsumintzaileak:haragijaleak dira,baina  haragiaz  elikatzen  diren animaliak  jaten  dituzte.
DESKONPOSATZAILEAK Bizidunen  deskonposizioan (usteltze-prozesuan) laguntzen dute  eta  deskonposatutako materiala horretaz  elikatzen  dira.
ZELAN  GERTATZEN  DA  FOTOSINTESIA? Lurreko bizitzaren oinarri den erreakzio kimikoen prozesua da. Prozesu honen bidez landareek, algek, eta zenbait bakteriok eguzki argia erabiltzen dute bere inguruko materia inorganikoa (CO2 eta ura) bere hazkuntzarako behar duten materia organikoa (glukosa) bihurtzeko.

Chaima txanela 6

  • 1.
    NATURAREKIN BAT IZAN ETA HARREMANETAN SARTZEA
  • 2.
    ZER DA EKOSISTEMA? Ekosistema ingurune jakin bateko osagai fisikoa eta biologikoek osatzen duten sistema da
  • 3.
    IZAKI BIZIDUNAKFuntzioak dira:Harremanak,ugalketa eta mantenua.
  • 4.
    HARREMANAK Zentzua bidez.Prozedura:lehen bizi, informazioa jaso,nerbio sistema.Jarraiki:informazio integratuak,ondoren.azkenik:Erantzuna eman.
  • 5.
    UGALKETA Bi motatako ugalketa:sexuala eta asexuala.
  • 6.
    MANTENUA Horren barnean,liseriketa,arnasketa,zirkulazioa eta irazketa.
  • 7.
    LISERIKETA Oinaritzen da ,elikagaien xurgaketa,sobrak. kamporatu.
  • 8.
    ARNASKETA Gas trukaketa: zelularra eta biriki bidez zelularra adib: fotosintesia.
  • 9.
  • 10.
    IRAIZKETA Kanporaketa: nitrogenosustantzeak eta gatz mineralak.
  • 11.
    ZELULATIK ORGANISMORAZelula izaki bizidun guztien egitura-unitate eta funtzio garrantzitzuena da. Zelulak biziaren oinarritzen elementuak dira:izaki bizidun guztiak zelulez osatuta daude. Zelulak dira, izaki bizidunak sortzeko gaitasuna daukate agitura bakarrak.
  • 12.
    ERLAZIO FUNTZIOAEspezie berekoen artean harremanak izateko: gregarizmoa: otsoa,erlea etab. familiak: kastorea, gizakia etab.
  • 13.
    Koloniak: itsas belakiak, korala etab. Sozietateak, inurriak, termitak etab.
  • 14.
    ESPEZIE DESBERDINEN ARTEKO HARREMANAK Erlazio funtzioa harremanak izateko espezie desberdin artean.Harraparitza:arranoa tigrea... Parasistismoa:zorria,arkakusoa... Komentsalismoa:marrazoa- erromeroa. Mutualismoa: interkretuak-loredunanak... Sinobiosioa: likenak (algatonddoa).
  • 15.
    ELIKA-KATEA . Bizidunakelikaduraren ikuspuntutik duten erlazioaren arabera sailka daitezke. Sailkapen horretan bakoitzak bere maila du, baina maila horiek bata besteari lotuta daude segida bat osatuz, katea bat bailitzan. Horregatik erabiltzen da katearen konparazioa. Elika-katearen oinarrizko mailetan elikagaien oinarrizko ekoizleak daude, hau da, eguzkiaren energiaz baliatzen direnak bizitzeko. Landareak izaten dira horiek .
  • 16.
  • 17.
    EKOIZLEAK Elika-katearen oinarrizko mailetan daude.Lurreko ur eta gatz miniralez eta eguzkiaren energiaz baliatze dira biizitzeko.lehen mailako kontsumintzaileak:elikatzen dira,belarrez eta landarez.Bigarren mailako kontsumintzaileak:elikatzen dira, animali belarjaleez.hirugarren mailako kontsumintzaileak:haragijaleak dira,baina haragiaz elikatzen diren animaliak jaten dituzte.
  • 18.
    DESKONPOSATZAILEAK Bizidunen deskonposizioan (usteltze-prozesuan) laguntzen dute eta deskonposatutako materiala horretaz elikatzen dira.
  • 19.
    ZELAN GERTATZEN DA FOTOSINTESIA? Lurreko bizitzaren oinarri den erreakzio kimikoen prozesua da. Prozesu honen bidez landareek, algek, eta zenbait bakteriok eguzki argia erabiltzen dute bere inguruko materia inorganikoa (CO2 eta ura) bere hazkuntzarako behar duten materia organikoa (glukosa) bihurtzeko.