1. Izaki bizidunak
Izaki bizidun guztiak zelula izeneko egitura mikroskopikoz batzuez
osotuta dagoz.
Zelulek hiru bizi funtzino euren kontura egiteko nutrizinoaren
bidez ,biziteko behar dabezan ura eta elikagaiak lortzen dabez
ingurutik eta hondakinak kanporatzen dabez.
Erlazino funtzinoaren bidez, inguruan gertatzen diran aldaketei
antzemoten deutsie.
Ugalketearen bidez zatitu egiten dira eta zelula amen ezaugarria
berberak daukiezan zelula umeak sortzen dabez.
Mintza zelulea inguratzen dauan geruzea da.mukleoa zelulearen
garuna da organuluak era azkotakoak izan daitekez batzuk
elikagaiak digeritzen dabez eta beste batzuk hondakinak botaten
dabez.
Zitoplasmea mintzaren eta nukleoaren artean dagoan sustantzia
da.
Landara zeluletan ,zelula horma landara zelula askok klorofila
izeneko substantzia bat daukie zitoplasman.

2. Klorofileari esker, landareak kolore berdea dauka kurreko izaki
bizidun guztiok, txikienetik hasi eta handieneraino, oinarrizko osogai
berbera daukagu:zelulea.
Organismo zelulabakarrak modu independentean biziteko gai dan
zelula bakarrez osotuta dagoz, mikroskopio bidez baino esin
daitekez ikusi.
Uretan edo lehorrean;flagelo izeneko egitura luzanga batzuen
bidez.
Organismo zelulabakarrak dira, besteak, beste, bakterioak eta
hainbat onddo nahiz alga mota.Organismo zelulaniztunak izaki
zelulaniztunak zelula batez baino gehiagoz osotuta dagoz.

3. Izaki zelulanitzak zelula batez baino gehiagoz osatuta dagoz.
Eta mikroskopioak edo lupak erabili beharra dago
horeekaztertzeko;beste batzuk, ostera, inongo tresnarik erabili barik
ikusi daitekez;esate baterako ,tximeletea edo elefantea.
Izaki zelulaniztunen antolaketea muskulu zelulek muskulu zelulek
muskulu ehuna sortzen dabe,mogimeduaz arduratzen dan ehuna.
Nerbio zelulek nerbio ehuna sortzen dabe,estimuluak jasoteaz eta
horreei erantzuteaz arduratzen deutsan ehuna zelula epitelialek
ehun epiteliala osotzen dabe;besteak beste organismoen gainazala
estaltzeas arduratzen dan ehuna.
Hazur zelulek hazur ehuna osotzen dabe;besteak beste,eskeletoari
sendotasuna emoten deutsan ehuna.Mota guztietako ehunek
organoek sortzen dabez
Mihina osotzen dabe muskulu ehunek, ehun epitelialek eta nerbio
ehunek.
Batera behar egiten daben organoek aparatuak eta sistemak bost
talde edo erreinu handitan sailkatzen dira:animalien
erreinua,landaren erreinua,onddoen erreinua,protistoen erreinua
eta moneroen erreinua.

4. Animalien erreinua animaliak izaki bizidun zelulaniztunak dira,beste
izaki bizidun batzuez elikatzen dira,eta lekuz aldatzeko ahalmena
daukie.
Animalia ornodunak eta ornobakoak bereizten dira,animalia
ornodunek barruko eskeletoa eta bizkarrazurra daukiez,euren
gorputzai formea emoteko eta barruko organoak babesteko.
Bost taldetan banatzen dira:arrainak anfibioak,
narraztiak,hegaztiak,eta ugaztunak.
Animali ornobakoak ez daukie ez barruko eskeletorikez
bizkarrazurrik.Askok askolez edo maskorrez babestuta daukie
gorputza.
Ornobako ugari dago,baina honangoak dira
ezagunenak:artropodoak,
moluskuak,ekinodermatuak,anelidoak,knidarioak eta poriferoak.

5. Landaren erreinua landarak izaki bizidun zelulaniztunak dira,euren
elikagaia sortzeko ahalmena daukie,eta,mogitzeko ahalmena ere
badaukien arren,ezinezkoa jake lekuz aldatzea,lurzuruari lotuta
bizidiralako.
Lorak daukiezan landarak edo landara fanerogamoak hazien bidez
ugaltzen dira.
Lorarik ez daukiezan landarek edo landara kriptogamoek
adibidez,iratzeak ez daukie ez lorarik ez hazirik onddoen erreinua
onddoak izaki bizidun .

6. OnddoakZelulabakarrak zein zelulaniztunak dira,beste izaki bizidun
-en hondakinez elikatzen dira onddo zelulabakarrak
dira,adibidez,legamiak onddo zelulaniztunek.
Dira,adibidez,perretxikoak osotzen dabezanak.
Protistoen erreinua izaki zelulabakarrez nahiz zelulaniztunek
osotuta dago,koloniatan batuta bizi daitekez.
Elikatzeko moduaren arabera,algak eta protozooak bereizten
dira.Algek elikagaia sortzeko ahalmena daukie,eta gehienak uretan
bizi dira.
Protozoak beste izaki bizidun batzuez elikatzen dira,eta batzuk
parasitoak dira,beste organismo baten barruan edo berari itsatsita
bizi dira,eta organismo haren elikagaiz elikatzen dira.
Moneroen erreinua moneroak izaki bizidun zelulabakarrak dira,eta
lurreko inguru guztietan bizi dira.Bakterioak sartzen dira erreinu
horren barrruan,eta planetako izaki bizidun ugarienak dira.

7. OnddoakZelulabakarrak zein zelulaniztunak dira,beste izaki bizidun
-en hondakinez elikatzen dira onddo zelulabakarrak
dira,adibidez,legamiak onddo zelulaniztunek.
Dira,adibidez,perretxikoak osotzen dabezanak.
Protistoen erreinua izaki zelulabakarrez nahiz zelulaniztunek
osotuta dago,koloniatan batuta bizi daitekez.
Elikatzeko moduaren arabera,algak eta protozooak bereizten
dira.Algek elikagaia sortzeko ahalmena daukie,eta gehienak uretan
bizi dira.
Protozoak beste izaki bizidun batzuez elikatzen dira,eta batzuk
parasitoak dira,beste organismo baten barruan edo berari itsatsita
bizi dira,eta organismo haren elikagaiz elikatzen dira.
Moneroen erreinua moneroak izaki bizidun zelulabakarrak dira,eta
lurreko inguru guztietan bizi dira.Bakterioak sartzen dira erreinu
horren barrruan,eta planetako izaki bizidun ugarienak dira.