IZAKI BIZIDUNAK
Izakibizidun guztiak zelula izeneko egitura mikroskopiko batzuez
osotuta dagoz.Zelulek hiru bizi funtzino euren kontura egiteko
gaitasuna daukie.
Nutrizinoaren bidez, bizitzeko behardabezan ura eta elikagaiak
lortzen dabez eta ondakinak kanporatzen dabez ingurutik,eta
hondakinak kanporatzen dabez.
Erlazino funtzinoaren bidez ,inguruan gertatzen diiran aldaketei
antzemoten deutsie (argia tenperaturea ...)eta horreen arabera
erantzuten dabe
Ugalketa bidez,zatitu egiten dira zelula amen ezaugarri berberak
daukiezan zelula umeak sortzen dabez.
2.
Zelulearen atalak honeekdira :mintza ,nukleoa ,organuluaketa
zitoplasmea .
Mintza zelulea inguratzen dauan geruzea da;zelulea ingurutik
babesten dau , eta elikagaiak sartzea eta hondakinak urtetea
ahalbidatzen dau .
Nukleoa zelulearen garuna da.
Organuluak era askotakoak izan daitekez , beteten daben funtzinoa
kontuan hartuta .Adibidez,batzuk elikagaiak digeritzen dabez eta
beste batzuk hondakinak botaten dabez.
Zitoplazmea mintzaren eta nukleoaren artean dagoan substantzia
da.
Organismo zelulabakarrak izakirik bakunenak dira, modu
independentean biziteko gai dan zelula bakarrez osotuta dagoz.
3.
Izaki zelulaniztunak zelulabatez baino gehiagoz osotuta dagoz.
Hainbat organismo zelulaniztun begi hutsez ikusesinak dira , eta
mikroskopikoak edo lupak erabili beharra dago beste batzuk ,
ostera ,inongo tresnarik erabili barik ikusi daitekez ; esate baterako,
tximeleta edo elefantea.
Animalia ornodunek barruko eskeletoa eta bizkarrazurra daukiez.
Bost taldetan banatzen:arrainak,anfibioak,narrastiak,hegaztiak eta
moluskoak.
Animalia ornobakoak ez daukie ez barruko eskeletorik ez biskarr
hazurrik. Ornobako ugari dago baina onan goak dira
esagunenak:artropodoak,moluskoak,ekinodermatuak,anelidoak,
knidarioak eta poriferoak
4.
.
Landarak izakibizidun zelulaniztunak dira, euren elikagaia sortzeko
ahalmena daukie,eta,mogitzeko ahalmena ere badaukien
arren,ezinnezkoa jake lekuz aldatzea .
Lorak daukiezan landarak edo landara fanerogamoak hazien bidez
ugaltzen dira.
.
Lorarik ez daukiezan landarak edo landara kriptogamoak ez daukie
ez lorarik ez hazirik.
Onddoak izaki bizidun zelulabakarrak zein zelulazniztunak dira,
beste izaki bizidunen hondakinez elikatzen dira .
5.
Onddo zelulabakarrak diraadibidez legamiak .
Onddo zelulaniztunak perretxikoak.
Protistoen erreinua izaki zelulabakarrak nahiz zelulaniztunez
osotuta dago bakarrik nahiz koloniatan bizi daitekez .
Algak gehienak uretan bizi dira.
6.
Protozooak beste izakibizidun batzuez elikatzen dira , batzuk
parazitoak dira beste organismo baten barruan edo berari itsatsita
bizi dira,eta organismo haren elikagaiz elikatzen dira.
Moneroak izaki bizidun zelulabakarrak dira,eta Lurreko ia inguru
guztietan bizi dira : Bakterioak .
7.
Protozooak beste izakibizidun batzuez elikatzen dira , batzuk
parazitoak dira beste organismo baten barruan edo berari itsatsita
bizi dira,eta organismo haren elikagaiz elikatzen dira.
Moneroak izaki bizidun zelulabakarrak dira,eta Lurreko ia inguru
guztietan bizi dira : Bakterioak .