Castelao
Literatura Galega (curso 2019-20)
Universidade Sénior - UDC
Lecturas recomendadas para este tema
• Cousas / Os vellos non deben de namorarse
Lecturas complementares
Na Historia da Literatura Galega, editada en liña pola Asociación
Socio-Pedagóxica Galega (AS-PG), tedes dous capítulos de interese:
• “Conformación ideolóxica e artística de Castelao”:
http://literaturagalega.as-pg.gal/etapas/a-etapa-
contemporanea-ii/conformacion-ideoloxica-e-artistica-de-
castelao
• “A narrativa de Castelao”: http://literaturagalega.as-
pg.gal/etapas/a-etapa-contemporanea-ii/a-narrativa-de-
castelao
• “ O teatro de Castelao”: http://literaturagalega.as-
pg.gal/etapas/a-etapa-contemporanea-ii/o-teatro-de-castelao
Alfonso D. R. Castelao (Rianxo, 1886- B.
Aires, 1950)
• Traxectoria vital e ideolóxica de Castelao
• Etapas na súa evolución:
– Etapa pre-nacionalista: 1886-1915
– Etapa nacionalista: 1916-1950
• Nacionalismo artístico e cultural: 1916-1931
• Activismo político: 1931-1950
– II República e a guerra civil: 1931-1939
– O exilio: 1940-1950
• Obra literaria.
Alfonso D. R. Castelao (Rianxo, 1886- B. Aires, 1950)
• Ampla e variada produción literaria
– Cultiva case todos os xéneros:
relato breve, ensaio, teatro, tamén novela.
– Creador da prosa moderna galega
• Artista plástico
– Caricaturista, debuxante, pintor, gravador,
ilustrador, escenógrafo…
• Protagonista da acción política
– Autor de textos teóricos fundamentais
• Sempre en Galiza, etc
– Integrante de agrupacións e/ou partidos políticos
• Partido Galeguista
– Deputado nas Cortes da República (1931-1933, 1936)
– Importante papel político no exilio: referencia máxima da resistencia galega.
• Presidente do Consello de Galicia (1944-50), ministro no goberno de Giral etc.
Castelao: traxectoria vital e ideolóxica
• Etapa pre-nacionalista (1886-
1915):
– Nace en Rianxo, no seo dunha
familia mariñeira
– 1897, emigra á Arxentina
– De volta á Galiza, cursa estudos de
medicina en Santiago (1903-1909)
– Primeiras colaboracións en prensa,
teatro, tuna universitaria…
– Exposicións, progresivo prestixio
como ilustrador
Castelao: traxectoria vital e ideolóxica
• Etapa de nacionalismo artístico e cultural (1916-1930)
– Progresiva actividade política
• 1918, asiste á I Asemblea Nacionalista (Lugo) como representante da
Irmandade de Pontevedra.
– Intenso traballo cultural e artístico
• Caricaturista, viñetas para a prensa, ilustrador
• Director artístico de Nós
• Dinamización cultural: artigos en prensa (A Nosa Terra, El Pueblo
Gallego…), conferencias, exposicións…
• Participación no Seminario de Estudos Galegos
– Reflexión sobre o feito artístico en relación coa Terra
Castelao, etapa nacionalista (1916-1930)
• Álbum Nós
– Elaboración, 1916-1918
– Exposición, 1920
– Edición impresa, 1931
• Cousas da vida
– Galicia. Diario de Vigo , 1924
– Faro de Vigo, 1925
• Cincoenta homes por dez
reás (1930)
Castelao, etapa nacionalista (1916-1930)
Narrativa:
• Un ollo de vidro.
Memorias dun esquelete
(Céltiga, 1922)
• Cousas (1926, 1929)
Castelao, etapa nacionalista (1916-1930)
• As experiencias europeas
son elementos centrais
nalgunhas obras como:
– Diario 1921
– As cruces de pedra na
Bretaña (1930)
Castelao, o activismo político (1931-1950)
• A etapa da II República e a guerra civil (1931-1939)
– Actividade política incesante
– Grande popularidade
– 1931, deputado en Madrid pola Federación
Republicana Gallega
– 1931, fundación do do Partido Galeguista
– 1934, desterro en Badajoz
• Inicio da redacción do Sempre en Galiza
– 1936:
• Deputado en Cortes polo Partido Galeguista
• Actividade a prol do Estatuto de Autonomía
A etapa da II República e a guerra civil
(1931-1939)
Obra literaria:
Narrativa
– Retrincos (1934)
– Os dous de sempre
(1934)
Castelao, o activismo político: a guerra
• Activa defensa da
República
• Os álbumes de guerra de
Castelao:
– Galicia mártir (1937)
– Atila en Galicia (1937)
– Milicianos (1938)
Castelao, o exilio (1940-1950)
• Actividade política
– Presidente do Consello de Galicia
– Ministo do Goberno español no exilio
• Actividade literaria e artística
– Sempre en Galiza (1944)
– As cruces de pedra na Galiza (1950)
– Os vellos non deben de namorarse
• Estrea en Bos Aires en 1941
• Publicada en 1953
Comisión Directiva da Federación de Sociedades Gallegas de la Rep. Argentina (1946)
Castelao, o exilio (1940-1950)
• Debuxos de negros
– 12 láminas
– Debuxadas en Cuba
e Nova York , entre
1938-39
– Editadas
posteriormente
(25/7/1961) Nas primeiras filas, entre o público da Praza da Quintana, as irmás de Castelao,
Ramón Otero Pedrayo e Avelino Pousa Antelo entre outros. FOTO: Cantigas e Agarimos
Lecturas complementares
Na Historia da Literatura Galega, editada en liña pola
Asociación Socio-Pedagóxica Galega (AS-PG), tedes dous
capítulos de interese:
• “Conformación ideolóxica e artística de Castelao”:
http://literaturagalega.as-pg.gal/etapas/a-etapa-
contemporanea-ii/conformacion-ideoloxica-e-artistica-de-
castelao
• “A narrativa de Castelao”: http://literaturagalega.as-
pg.gal/etapas/a-etapa-contemporanea-ii/a-narrativa-de-
castelao
• “ O teatro de Castelao”: http://literaturagalega.as-
pg.gal/etapas/a-etapa-contemporanea-ii/o-teatro-de-
castelao
Outras ligazóns de interese:
Museo de Pontevedra
• http://www.museo.depo.gal/persoeiros/castel
ao/ga.99000101.html
• http://www.museo.depo.gal/coleccion/catalo
go.castelao/es.03110000.html
• https://castelaonarede.wordpress.com/castela
o-artista/album-nos/
Castelao
Literatura Galega (curso 2019-20)
Universidade Sénior - UDC

Castelao senior

  • 1.
    Castelao Literatura Galega (curso2019-20) Universidade Sénior - UDC
  • 2.
    Lecturas recomendadas paraeste tema • Cousas / Os vellos non deben de namorarse Lecturas complementares Na Historia da Literatura Galega, editada en liña pola Asociación Socio-Pedagóxica Galega (AS-PG), tedes dous capítulos de interese: • “Conformación ideolóxica e artística de Castelao”: http://literaturagalega.as-pg.gal/etapas/a-etapa- contemporanea-ii/conformacion-ideoloxica-e-artistica-de- castelao • “A narrativa de Castelao”: http://literaturagalega.as- pg.gal/etapas/a-etapa-contemporanea-ii/a-narrativa-de- castelao • “ O teatro de Castelao”: http://literaturagalega.as- pg.gal/etapas/a-etapa-contemporanea-ii/o-teatro-de-castelao
  • 3.
    Alfonso D. R.Castelao (Rianxo, 1886- B. Aires, 1950) • Traxectoria vital e ideolóxica de Castelao • Etapas na súa evolución: – Etapa pre-nacionalista: 1886-1915 – Etapa nacionalista: 1916-1950 • Nacionalismo artístico e cultural: 1916-1931 • Activismo político: 1931-1950 – II República e a guerra civil: 1931-1939 – O exilio: 1940-1950 • Obra literaria.
  • 4.
    Alfonso D. R.Castelao (Rianxo, 1886- B. Aires, 1950) • Ampla e variada produción literaria – Cultiva case todos os xéneros: relato breve, ensaio, teatro, tamén novela. – Creador da prosa moderna galega • Artista plástico – Caricaturista, debuxante, pintor, gravador, ilustrador, escenógrafo… • Protagonista da acción política – Autor de textos teóricos fundamentais • Sempre en Galiza, etc – Integrante de agrupacións e/ou partidos políticos • Partido Galeguista – Deputado nas Cortes da República (1931-1933, 1936) – Importante papel político no exilio: referencia máxima da resistencia galega. • Presidente do Consello de Galicia (1944-50), ministro no goberno de Giral etc.
  • 5.
    Castelao: traxectoria vitale ideolóxica • Etapa pre-nacionalista (1886- 1915): – Nace en Rianxo, no seo dunha familia mariñeira – 1897, emigra á Arxentina – De volta á Galiza, cursa estudos de medicina en Santiago (1903-1909) – Primeiras colaboracións en prensa, teatro, tuna universitaria… – Exposicións, progresivo prestixio como ilustrador
  • 11.
    Castelao: traxectoria vitale ideolóxica • Etapa de nacionalismo artístico e cultural (1916-1930) – Progresiva actividade política • 1918, asiste á I Asemblea Nacionalista (Lugo) como representante da Irmandade de Pontevedra. – Intenso traballo cultural e artístico • Caricaturista, viñetas para a prensa, ilustrador • Director artístico de Nós • Dinamización cultural: artigos en prensa (A Nosa Terra, El Pueblo Gallego…), conferencias, exposicións… • Participación no Seminario de Estudos Galegos – Reflexión sobre o feito artístico en relación coa Terra
  • 14.
    Castelao, etapa nacionalista(1916-1930) • Álbum Nós – Elaboración, 1916-1918 – Exposición, 1920 – Edición impresa, 1931 • Cousas da vida – Galicia. Diario de Vigo , 1924 – Faro de Vigo, 1925 • Cincoenta homes por dez reás (1930)
  • 17.
    Castelao, etapa nacionalista(1916-1930) Narrativa: • Un ollo de vidro. Memorias dun esquelete (Céltiga, 1922) • Cousas (1926, 1929)
  • 19.
    Castelao, etapa nacionalista(1916-1930) • As experiencias europeas son elementos centrais nalgunhas obras como: – Diario 1921 – As cruces de pedra na Bretaña (1930)
  • 23.
    Castelao, o activismopolítico (1931-1950) • A etapa da II República e a guerra civil (1931-1939) – Actividade política incesante – Grande popularidade – 1931, deputado en Madrid pola Federación Republicana Gallega – 1931, fundación do do Partido Galeguista – 1934, desterro en Badajoz • Inicio da redacción do Sempre en Galiza – 1936: • Deputado en Cortes polo Partido Galeguista • Actividade a prol do Estatuto de Autonomía
  • 27.
    A etapa daII República e a guerra civil (1931-1939) Obra literaria: Narrativa – Retrincos (1934) – Os dous de sempre (1934)
  • 29.
    Castelao, o activismopolítico: a guerra • Activa defensa da República • Os álbumes de guerra de Castelao: – Galicia mártir (1937) – Atila en Galicia (1937) – Milicianos (1938)
  • 30.
    Castelao, o exilio(1940-1950) • Actividade política – Presidente do Consello de Galicia – Ministo do Goberno español no exilio • Actividade literaria e artística – Sempre en Galiza (1944) – As cruces de pedra na Galiza (1950) – Os vellos non deben de namorarse • Estrea en Bos Aires en 1941 • Publicada en 1953
  • 32.
    Comisión Directiva daFederación de Sociedades Gallegas de la Rep. Argentina (1946)
  • 33.
    Castelao, o exilio(1940-1950) • Debuxos de negros – 12 láminas – Debuxadas en Cuba e Nova York , entre 1938-39 – Editadas posteriormente
  • 39.
    (25/7/1961) Nas primeirasfilas, entre o público da Praza da Quintana, as irmás de Castelao, Ramón Otero Pedrayo e Avelino Pousa Antelo entre outros. FOTO: Cantigas e Agarimos
  • 40.
    Lecturas complementares Na Historiada Literatura Galega, editada en liña pola Asociación Socio-Pedagóxica Galega (AS-PG), tedes dous capítulos de interese: • “Conformación ideolóxica e artística de Castelao”: http://literaturagalega.as-pg.gal/etapas/a-etapa- contemporanea-ii/conformacion-ideoloxica-e-artistica-de- castelao • “A narrativa de Castelao”: http://literaturagalega.as- pg.gal/etapas/a-etapa-contemporanea-ii/a-narrativa-de- castelao • “ O teatro de Castelao”: http://literaturagalega.as- pg.gal/etapas/a-etapa-contemporanea-ii/o-teatro-de- castelao
  • 41.
    Outras ligazóns deinterese: Museo de Pontevedra • http://www.museo.depo.gal/persoeiros/castel ao/ga.99000101.html • http://www.museo.depo.gal/coleccion/catalo go.castelao/es.03110000.html • https://castelaonarede.wordpress.com/castela o-artista/album-nos/
  • 42.
    Castelao Literatura Galega (curso2019-20) Universidade Sénior - UDC