‫بسم ال الرحمن الرحیم‬

‫راههای پیشگیری وکنترل بیماری های قلب وعروقی‬

‫ویژه کارکنان دولت‬

‫چاقی وبروز بیماریهای قلبی عروقی‬

‫:تهیه وتنظیم‬
‫منیره امینیان :کارشناس مسئول برنامه های تغذیه معاونت‬
‫بهداشتی‬
‫مرضیه دادرس :کارشناس مسئول تغذیه شهرستان رشت‬
‫زهرا نصرا زاده: کارشناس تغذیه شهرستان شفت‬
‫آزاده نبی زاده: کارشناس تغذیه شهرستان فومن‬
‫اهداف رفتاری این بخش‬
‫: انتظار میرود با مطالعه این بخش ،مخاطبان بتوانند‬
‫چاقی واضافه وزن را بر اساس شاخص توده بدنی تعریف‪‬‬

‫کنند‬

‫تفاوت چاقی شایع در مردان وزنان را بیان کنند‪‬‬
‫.اصول صحیح کم کردن وزن را توضیح دهند‪‬‬
‫چاقی یکی از 01 عامل خطر مهم جهانی و منطقه ای است که بار بیماری زیادی ایجاد ‪‬‬

‫می کند‬
‫در حالی که 071 میلیون کودک کم وزن در کشورهای فقیر داریم وسالنه بیش از 3 میلیون ‪‬‬

‫نفر به همین علت می میرند بیش از یک میلیارد انسان بالغ در سراسر دنیا مبتل به اضافه وزن‬
‫هستند و حداقل 003 میلیون نفر از آنها از نظر بالینی چاق هستند‬

‫سالنه حدود نیم میلیون نفر در امریکای شمالی و اروپای غربی براثر بیماریهای مرتبط با ‪‬‬

‫.چاقی جان خود را از دست می دهند‬

‫اضافه وزن وچاقی از عوامل تهدید کننده سلمت هستند ودر افزایش فشار خون ،کلسترول ، ‪‬‬

‫.تری گلسیرید وقند خون به علت ایجاد مقاومت به انسولین نقش دارند‬

‫چاقی خطر بیماریهای عروق کرونر قلب ،سکته مغزی ،دیابت نوع 2،مشکلت استخوانی‬
‫مفصلی و بسیاری از سرطانها )پستان،کولون،پروستات،دیواره رحم ،کلیه، تخمدان ، لوزالمعده،‬
‫.کبد وکیسه صفرا را افزایش می دهد‬
‫‪‬‬

‫چاقی یک بیماری چند علتی پیچیده است که علوه بر عامل ژنتیک ،فیز یولوژیکی‬
‫ومتابولیکی ،عامل محیطی از جمله عوامل اجتماع ،رفتاری، فرهنگی نیز در بروز آن نقش‬
‫.دارد اما می توان با یک سری اقدامات به موقع و ساده احتمال بروز آنرا کاهش داد‬
‫‪‬‬
‫چاقی چیست؟‬
‫به تجمع غیر طبیعی چربی در بدن چاقی گفته می شود‬
‫زمانی که در یافت انرژی از مصرف یا سوخت انرژی در بدن‬
‫تجاوز کند بدن انرژی اضافه را در سلولهای چربی که در‬
‫بافت چربی وجود دارند ذخیره می کنند‬
‫اگر فرد بین دریافت و مصرف انرژی از طریق خوردن و ورزش‬
‫منظم تعادل برقرار نکند چربی ساخته می شود و‬
‫فرد دچار اضافه وزن می شود‬
‫وزن ثابت به تعادل دریافت انرژی از غذا ومصرف انرژی در بدن‬
‫بستگی دارد‬
‫:مصرف و سوخت انرژی در بدن از سه راه رخ می دهد‬
‫.متابولیسم پایه :انرژی که در حال استراحت مصرف می شود‪‬‬

‫این شامل دو سوم مصرف انرژی است که معمولبرای عملکرد بدن مثل‬
‫.حفظ درجه حرارت وانقباضات عضله در قلب وروده مصرف می شود‬
‫انرژی که برای سوخت وساز غذا مصرف می شود که حدود 01٪ انرژی‪‬‬

‫.مصرفی راتشکیل میدهد‬

‫.انرژی که در طی فعالیت بدنی مصرف میشود ‪‬‬
‫افراد چاق متفاوت هستند ازنظر‬
‫مقدار یا درجه چربی اضافه ذخیره شده در بدن ‪‬‬
‫توزیع چربی در قسمت های مختلف بدن ‪‬‬
‫وجود بیماریهای همراه با چاقی ‪‬‬

‫خطرات همراه با چاقی و نوع بیماریهایی که از چاقی ناشی می شوند به‬
‫نحوه توزیع چربی ناشی از اضافه وزن در بدن بستگی دارد‬
‫زمینه ژنتیکی فرد را مستعد میکند در صورت دریافت بیش از حد انرژی یا فعالیت ناکافی‬
‫دچار اضافه وزن شود‬
‫زمانی که قسمت عمده چربی در شکم و دور کمر تجمع می یابد خطر عوارض چاقی‬
‫بالخص‬
‫.بیماری قلبی عروقی بیشتر است‬
‫انواع چاقی در بزرگسالن‬
‫چاقی مردانه به شکل سیب که قسمت‪‬‬

‫چربکی در شککم )ناحیه مرکزی بدن(‬
‫تجمع می یابد این افراد بیشتر از دسته‬
‫دیگر در معرض خطر عوارض بیماریها‬
‫.بالخص بیماریهای قلبی غروقی هستند‬

‫چاقی زنانه)به شکل گلبی(که قسمت‪‬‬

‫عمده چرب کی در قس کمتهای محیطی‬
‫ک‬
‫ک‬
‫)عمدتا در باسن وران( تجمع می یابد .‬
‫ایکن نوع توزیکع چربکی نسکبت به نوع‬
‫.مردانه خطر کمتری را به همراه دارد‬
‫عوامل محیطی‬

‫عوامل موثر برایجاد اضافه وزن یا چاقی‬
‫عادات غذایی نا مناسب ‪‬‬

‫مصرف چربی بیش از 03٪ انرژی روزانه با مصرف غذاهای چرب وشیرین،‬

‫غذاهای آماده وفوری و بسته بند ی شده ‪‬‬

‫کم تحرکی‬

‫‪‬‬

‫شیوه زندگی ماشینی نیز نقش مهمی در بروز چاقی دارد ‪‬‬

‫بعضی بیماریها مثل کم کاری تیروئید، اختللت خلقی و فشار روانی ‪‬‬

‫مصرف بعضی از داروها ‪‬‬
‫کورتون ،قرصهای جلوگیری ازبارداری،پروژسترون،ضدافسردگی ها و داروهایی که برای درمان بیماریهای روانی تجویز ‪‬‬

‫.می شوند‬

‫اگر اضافه وزن وچاقی در کودکی و نوجوانی شروع شوداحتمال تداوم چاقی در بزرگسالی بیشتر ‪‬‬

‫.است‬
‫عوامل ژنتیکی‬

‫ژن مرتبط با وزن هر فرد حدودی را برای وزن بدن مشخص می کند که‪‬‬

‫.بین 01٪ کمتر یا بیشتر از آن متغییر است‬

‫فردی که از نظر ژنتیکی باید07 کیلوگرم باشد ممکن است وزن اوبین 77-‪‬‬

‫36 کیلوگرم باشد. اما احتمال وزن کمتر یا بیشتر از این مقدار بسیار کم‬
‫. است‬

‫نقش عوامل ژنتیکی برروی متابولیسم چربی وتنظیم بعضی هور مونها ‪‬‬

‫وپروتئین ها که برروی اشتها اثر می گذارند بسیار مهم است ودر 07 تا‬
‫.08 درصد موارد چاقی این تاثیر دیده می شود‬
‫ارزیابی و برآورد خطر اضافه وزن وچاقی‬
‫با اندازه گیری چربی بدن وطبقه بندی آن می توان افراد در معرض خطر بیماریهای مرتبط ‪‬‬

‫با چاقی را تعیین کرد‬

‫.چاقی با اندازه گیری چربی بدن تعیین می شود نه با اندازه گیری وزن بدن‬

‫‪‬‬

‫بعضی افراد علی رغم داشتن اضافه وزن خیلی عضلنی هستند و چربی بدن کمی دارند لذا چاق‬
‫.محسوب نمی شوند‬
‫.بعضی افراد وزن طبیعی دارند یا کم وزن هستند اما هنوز چربی اضافه دارند‬

‫•‬

‫•‬

‫روشهای اندازه گیری اضافه وزن وچاقی وبرآورد خطر‬

‫‪ BMI‬تعیین نمایه توده بدنی‬
‫اندازه گیری دور کمر‬
‫تعیین نسبت دور کمر به دور باسن‬

‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬

‫تن سنجی )اندازه گیری ضخامت چربی زیر پوست در مناطق مختلف بدن خصوصا در عضله بازو، ‪‬‬

‫)کتف وباسن‬

‫وجود سایر عوامل خطر آفرین یا بیماری همراه با چاقی ) مصرف دخانیات ، فشار خون بال،‬
‫)دیابت ، کلسترول خون بال‬

‫‪‬‬
‫‪Body Mass Index= BMI‬نمایه توده بدنی‬
‫تعیین نمایه توده بدنی ساده ترین ورایج ترین راه تعیین اضافه وزن و چاقی است که بدون توجه به‬
‫جنس افراد از نسبت وزن به ازای قد بدست آمده و ارتباط قوی با میزان چربی بدن دارد‬

‫2‪ kg/m‬تقسیم وزن بدن بر حسب کیلو گرم بر قد بر حسب متر به توان 2 محاسبه می شود‬
‫)2‪ ،BMI= 26/23(kg/m‬مثال: اگر فردی دارای قد 081 سانتی متر و وزن 58 کیلوگرم باشد‬
‫هر چه مقدار نمایه توده بدنی بیشتر باشد خطر مربوط به افزایش وزن بیشتر است بالخص اگر ‪‬‬

‫.سایر عوامل خطر مرتبط با اضافه وزن وچاقی نیز وجود داشته باشد‬
‫این شاخص در هر دو جنس مرد و زن کاربرد دارد‬

‫‪‬‬

‫نمایه توده بدنی می تواند کل چربی بدن را ارزیابی کند اما نحوه توزیع چربی در بدن مارا‬
‫مشخص نمی کند‬

‫‪‬‬
‫برای ساده کردن محاسبات جدول و یا نمونه برداری تهیه شده است که پس از اندازه گیری وزن و قد با استفاده از آن‬
‫می توان براحتی نمایه توده بدنی فرد را تعیین نمود .‬

‫جدول شماره1 :‬

‫طبقه بندی وزن در افراد بزرگسال )افراد 02 سال وبالتر(‬
‫براساس مقدار نمایه توده بدنی واحتمال خطر بیماریهای مرتبط‬

‫سال 02-95‬

‫خطر بیماریهای همراه ) مرتبط ( با‬
‫چاقی کیلوگرم بر متر )2‪BMI ( kg/m‬‬
‫مربع‬

‫طبقه‬

‫کم ) اما سایر مشکلت بهداشتی‬
‫ناشی از کم وزنی افزایش یافته‬
‫)است‬

‫کمتر از 5 . 81 در سالمندان‬
‫کمتراز 22‬

‫کم وزن‬

‫در حد معمول‬

‫در سالمندان 9 . 42 - 5.81-9.42‬
‫22‬

‫وزن‬
‫طبیعی‬

‫خفیف‬

‫52-9.92‬

‫اضافه وزن‬

‫متوسط‬

‫03-9.43‬

‫چاقی‬
‫درجه 1‬
‫در کودکان ونوجوانان طبقه بندی چاقی بسه آسانی امکان پذیسر نیسست.زیرا هنوزقد در حال افزایش و‪‬‬

‫ترکیب بدن در حال تغییر است به علوه اختلفات زیادی از نظر بین المللی در سن شروع بلوغ و میزان‬
‫.تجمع چربی در بین افراد نیز وجود دارد طبقه بندی چاقی کودکان با سایر گروههای سنی اختل ف دارد‬

‫.در گروه سنی 81-6 سال طبقه بندی وزن براساس نمودار مخصوص این گروه سنی صورت می گیرد‪‬‬
‫در مردان تا 05 سالگی در زنان تا 07 سالگی نمایه توده بدنی افزایش می یابد‪‬‬
‫در زنان 3 دوره پسر خطسر وجود داردکسه مسی توان در ایسن دوران بسا رفتارهای مناسسب از افزایش وزن‪‬‬

‫:جلوگیری کرد‬

‫در شروع بلوغ خصوصا اگر زود شروع شود. البته چاقی در دوران کودکی نیز زمان بلوغ را جلو می‬
‫.اندازدو این هم خطر افزایش وزن را زیادتر میکند‬

‫•‬

‫.بعداز دوران بارداری، بالخص در افرادی که قبل اضافه وزن داشته اند‬

‫•‬

‫بعد از یائسگی در بسیاری از زنان‬

‫•‬
‫مقدار نمایه توده بدنی در محدوده طبیعی لزوما نشانگر وزن مطلوب نیست‬

‫در افراد عضلنی مثل ورزشکاران ممکن است چربی بدن بیشتر از میزان واقعی •‬
‫آن تخمین زده شود‬

‫در افرادی که توده عضلنی خود را از دست داده اندو چربی بیشتری دارند مثل •‬
‫.بسیاری از سالمندان چربی بدن آنها کمتر از میزان واقعی تخمین زده می شود‬

‫می تواند به دلیل کوتاه شدن ‪ BMI‬در سالمندان)افراد 06 سال و بیشتر( افزایش •‬
‫قد ناشی از پوکی استخوان باشد‬

‫درخانمهای باردار یا شیرده ودر افراد زیر 81 سال وبالی 56 سال نباید از نمایه •‬
‫.توده بدنی برای ارزیابی ودرمان چاقی استفاده کرد‬

‫.زنان چربی بدن بیشتری نسبت به مردان با نمایه توده بدنی یکسان دارند •‬
‫بیمارانی هم دارای ادم یا ورم هستند نمایه توده بدنی بالیی دارند در حالیکه که •‬
‫.ممکن است چربی کمتری نسبت به افرادی که ادم ندارند داشته باشند‬
‫اندازه دور کمر‬
‫یکی از راههای ارزیابی خطر بروز بیماریهای‬
‫ناشی از چاقی ، تعیین اندازه دور کمر است اندازه دور کمر‬
‫بیش از 88 سانتی متر در زنان وبیشتر از 201 سانتی متر در مردان تجمع چربی شکمی‬
‫زیاد محسوب می شود و عامل خطری برای بیماریهای قلبی عروقی است‬
‫تعییسن مقدار دور کمسر بسه تنهایسی شاخسص مهمتری برای تعییسن توزیسع چربسی شکمی و‬
‫. بیماریهای همراه نسبت به سایر شاخص هاست‬
‫)چربی شکمی نسبت به چربی محیطی)در منطقه ران وباسن‬
‫برای سلمتی خطر بیشتری دارد‬
‫افرادیکه که نمایه توده بدنی طبیعی یا در حد اضافه وزن دارند‬
‫ولی شکم بزرگ دارند یعنی مقدار دور کمر انها زیادتر است‬
‫بیشتر درمعرض خطر بیماریهای قلبی عروقی هستند‬
‫نسبت دور کمر به باسن‬
‫ایسن نسسبت یسک روش خوب برای تعییسن بیماران دارای تجمع‬
‫زیاد چربسی شکمسی اسست نسسبت بیشتسر از یسک سسانتی متر در‬
‫مردان و بیشتراز 8/. سسانتی متسر در زنان نشانسه چربی در‬
‫شکم و نشانه خطر است‬

‫اختلفات نژادی وسن در‬
‫توزیع چربی بدن نقش دارند‬
‫روش اندازه گیری دور کمر‬
‫برای اندازه گیری دور کمسر فرد بایسد بایسستد ودو دست خودرا در دوطر ف‬
‫بدن ازاد قرار دهد محل تقاطع خط عمود میانی ) خط پهلو که از زیر بغل‬
‫تا لبه بالیی استخوان لگن ادامه می یابد( در محل مربوط به آخرین دنده‬
‫قفسه سینه ولبه فوقانی استخوان لگن خاصره)یعنی محل بالی کرست‬
‫ایلیاک ( سمت راست فرد پیدا کنید وعلمت بزنید وسپس دقیقا وسط این‬
‫دو نقطه را با نوار تعیین وعلمت بزنید و نوار اندازه گیری رای روی آن‬
‫. قرار دهید وبه طور افقی دور شکم را حلقه کنید‬
‫قبل از خواندن نوار اندازه گیری مطمئن شوید نوار تا خوردگی وچرخش‬
‫نداشته باشد وبه صورت مماس برروی پوست شکم قرار گرفته باشد وبه‬
‫آن فشار نیاورد. این نوار باید موازی سطح زمین باشد اندازه گیری دور‬
‫کمر باید در انتهای یک بازدم طبیعی تنفس انجام شود با چشم هم می‬
‫آخرین دنده‬
‫توان به چربی شکمی یا دور کمر پی برد‬
‫دورکمر‬
‫لبه استخوان‬
‫لگن‬
‫عوامل خطر ساز یا بیماریها همراه با چاقی‬
‫بعضی از بیماریها یا عوامل خطر همراه با چاقی سلمت افراد چاق را در معرض‬
‫خطر جدی قرار می دهند . توجه به درمان ومراقبت این افراد ضروری است‬

‫:این بیماریها عبارتند از‬
‫بیماریهای کرونر قلب ‪‬‬
‫بیماریهایی که ایجاد تصلب شرایین می کنند ‪‬‬
‫دیابت نوع 2 ‪‬‬
‫وقفه تنفسی در خواب ‪‬‬
‫اختللت زنانگی مثل قطع قاعدگی وخونریزی ‪‬‬
‫مشکلت استخوانی مفصلی ‪‬‬
‫سنگ کیسه صفرا و عوارض انها ‪‬‬
‫فشار روانی ‪‬‬
‫:عوامل خطر عبارتند از‬
‫مصر ف دخانیات‪‬‬
‫فشار خون بال‪‬‬
‫اختلل چربی خون‪‬‬
‫اختلل قند خون‪‬‬
‫سسابقه خانوادگسی بیماری عروق کرونسر زود رس)سسکته قلبسی یا مرگ‪‬‬

‫ناگهانی در مردان درجه یک خانواده در سن 55سالگی یا قبل آن ،یا در‬
‫)زنان درجه یک خانواده در سن 56 سالگی یا قبل از آن‬

‫)مردان 54 سال وبیشتر یا زنان 55 سال وبیشتر )یا بعداز یائسگی‪‬‬
‫کم تحرکی‪‬‬
‫تری گلیسیرید خون‪‬‬
‫فواید کاهش وزن در افراد مبتل به اضافه وزن وچاقی‬
‫کاهش اندازه کمر در چربی شکمی‬

‫‪‬‬

‫کاهش وکنترل قند خون وکاهش مصر ف دارو های کاهنده قند خون ویا انسولین ‪‬‬

‫در دیابت نوع 2 وعدم تحمل گلوکز‬

‫کاهش وقفه تنفسی در خواب وبهبود عملکرد ریه ها‬

‫‪‬‬

‫تسکین درد، چابک شدن ، کاهش نیاز به درمان دارویی در تورم مفاصل ودرد کمر ‪‬‬

‫بهبود عملکرد باروری ،منظم شدن قاعدگی ورفع اختلل باروری‬

‫‪‬‬

‫بهبود کیفیت زندگی ،کاهش اضطراب ،کاهش افسردگی ، بهبود تعامل اجتماعی ‪‬‬

‫وعملکرد روانی‬

‫...برطر ف شدن یا کاهش مشکلت خستگی ،عرق کردن ،تنگی نفس و ‪‬‬

‫بهبود تحمل ورزش و کاهش تنگی نفس در عدم تحمل ورزش‬

‫‪‬‬
‫پیروی از رژیسم های غذایسی نامناسسب برای کاهش وزن‬
‫سسبب کمبود بعضسی از مواد مغذی و بروز برخسی بیماریها‬
‫)اختللت گوارشسی( در فرد مسی شود کاهسش و افزایش‬
‫مکرر وزن اثرات منفی بر سلمتی دارد و موفقیت در برنامه‬
‫.های کاهش وزن را مشکل می سازد‬

‫ارزیابی و مراقبت در اضافه وزن وچاقی‬
‫:در مان یک فرد دارای اضافه وزن و چاقی شامل دو مرحله است‬
‫ارزیابی‪‬‬
‫کاهش وزن‪‬‬
‫: الف- ارزیابی : شامل تعیین درجه چاقی و وضعیت کلی سلمتی است‬
‫: ارزیابی آمادگی فرد چاق یا دارای اضافه وزن‬

‫آمادگی یعنی علقمندی و تعهد فرد به کاهش وزن به گونه ای که در طول‬
‫زندگی مراقب وزن خود باشد. تمایل برای انجام کارهایی که برای او مناسب و‬
‫.برای موفقیت ضروری است‬
‫: ارزیابی فرد چاق یا دارای اضافه وزن‬

‫.فرد باید از نظر وجود عوامل خطر و سایر بیماریها بررسی شود‬

‫زنان باردار و شیرده،بیماران دارای اختلل روانی ناپایدار و افراد دارای شرایط •‬

‫.پزشکی ناپایدار،به طور موقت نباید برنامه کاهش وزن داشته باشند‬

‫بعضی افراد دارای سنگ کیسه صفرا و پوکی استخوان )استئوپروز(نیز با •‬

‫.کاهش وزن شرایط آنها بدتر می شود‬

‫.بیماران سرطانی هم به طور کلی نبایددر این برنامه قرار گیرند •‬
‫. ب- کاهش وزن: هد ف از درمان ،کاهش وزن و حفظ آن برای مدت طولنی است‬

‫.هد ف باید کاهش اولیه وزن به میزان 01% از وزن بدن بیمار در طول 6 ماه باشد •‬
‫میزان کاهش وزن باید 0/5 تا 1 کیلوگرم در هفته باشد.میزان های بیشتر در دراز •‬
‫.مدت نتایج بهتری ندارد‬

‫بعد از 6 ماه درمان بایداز طریق اصل ح عادات غذایی،افزایش فعالیت بدنی و تغییر •‬
‫.رفتاروزن کاهش یافته حفظ شود‬

‫.کاهش وزن بیشتر می تواندبعد از یک دوره حفظ وزن شروع شود •‬
‫مراقبت نه تنها شامل کاهش وحفظ وزن بدن است ، بلکه شامل انجام اقدامات لزم‬
‫. برای کنترل سایر عوامل خطر است‬
‫چاقی یک بیماری مزمن است و درمان چاقی نیاز به به تلش دراز مدت در طول‬
‫.زندگی دارد‬
‫هد ف از کاهش وزن ومراقبت آن شامل کاهش وزن ،حفظ وزن کاهش‬
‫یافته به مدت طولنی و پیشگیری از اضافه وزن بیشتر است‬
‫پیشگیری از اضافه وزن‬
‫، درافرادی که کاهش وزن یا کاهش چربی بدن قابل دستیابی نیست‬
‫. هدف باید پیشگیری از اضافه وزن بیشتر باشد‬
‫پیشگیری از اضافه وزن در افراد دارای نمایه توده بدنی 9 2/ 9 - 5 2 که خیلی در معرض‬
‫.خطر نیستند،نیز یک اقدام اولیه مناسب است‬

‫:روشهای درمان‬
‫رژیم درمانی •‬
‫افزایش فعالیت بدنی •‬
‫رفتار درمانی و اصل ح شیوه زندگی •‬
‫دارو درمانی •‬
‫جراحی •‬
‫رژیم درمانی‬
‫رژیم غذایی :شامل است دستوراتی در مورد نحوه تطبیق رژیم غذایی برای‬
‫کاهش موادغذایی مصرفی‬
‫. دریافت انرژی باید 0001- 005 کیلوکالری در روز کاهش یابد‬

‫رژیم کمتر از 008 کیلوکالری در روز موثرتر از رژیم کم کالری )0021- •‬

‫008کیلوکالری درروز( نیست و نبایدبه طور عادی خصوصا بدون آموزش مورد‬
‫.استفاده قرارگیرد‬

‫به طور کلی رژیم های با متوسط کالری0051-0021 کیلوکالری در روزبرای •‬

‫اکثر زنان و رژیم غذایی 0061-0041 کیلوکالری در روز برای مردان مناسب‬
‫.است‬

‫اگر بیمار می تواند رژیم غذایی0061 کیلوکالری در روز را رعایت کند،با این •‬

‫رژیم شروع کنداما اگر وزن خود را از دست ندهدمی تواند رژیم غذایی‬
‫0061-0021 کیلوکالری درروز را امتحان کند. اگر بیمار تحت این رژیم گرسنه‬
‫.باشد،ممکن است002-001 کالری در روز افزایش یابد‬

‫آموزش بیمار در مورد عادات غذایی و رفتاری صحیح ،سبب تغییرات دراز •‬

‫.مدت در وزن می شود‬
‫ادامه رژیم درمانی‬
‫نمایه توده بدنی 03 و بیشتر که سابقه طولنی اضافه وزن •‬

‫در بیماران دارای‬
‫.دارند،رساندن نمایه توده بدنی به حد طبیعی نه واقع بینانه و نه علمی است‬

‫•‬

‫به طور متوسط کاهش وزن 5% وزن اولیه از نظر پزشکی موثر است.‬
‫اکثریت بیماران دارای نمایه توده بدنی 03 وبیشتر بیش از21- 01% از وزن‬
‫.اولیه ،وزن از دست نمی دهند‬
‫کاهش وزن فقط باکاهش دریافت انرژی و بر اساس محدودیت در خوردن‬
‫مواد غذایی پر انرژی و یا افزایش مصرف یا سوخت انرژی یا هر دو روش‬
‫.انجام می گیرد‬
‫محدودیت مصرف انرژی ساده است و از طریق انتخاب و مصرف غذاهای‬
‫سالم تر)انتخاب غذاهای با چربی کمتر،افزایش مصرف سبزیها و میوه‬

‫•‬

‫•‬
‫توصیه های غذایی برای کاهش وزن‬
‫آگاهی در مورد ارزش و انرژی مواد غذایی،ترکیب غذاهای مختلف)چربی -1‬

‫،کربوهیدرات،پروتئین(،خواندن برچسب های غذایی و مقدارانرژی وعده های‬
‫غذایی، عادت به خرید موادغذایی جدید و نحوه آماده کردن آنها‬
‫معده ای که به علت مصرف حجم غذای زیاد،بزرگ شده است با حجم غذای -2‬
‫.کمتر در طول زمان کوچک می شود‬
‫مراقبت از افرادبرای اطمینان ا ز رعایت تمام توصیه های مجازغذایی . زیرا -3‬
‫.ممکن است نیاز به مکمل های غذایی یا ویتامین باشد‬
‫اجتناب از مصرف غذاهای پر انرژی )پر چربی و پر کربوهیدرات( و کاهش-4‬
‫اندازه هر وعده غذا و مصرف مقدارکافی آب‬
‫هر054 گرم چربی ، 0053کالری دارد . پس -5‬
‫برای کاهش 054 گرم وزن در هفته کاهش 005 کالری دریافت انرژی در روز‪‬‬
‫.لزم است‬
‫.هر چه محدودیت دریافت انرژی شدیدتر باشد،کاهش وزن سریع تر است‪‬‬
‫در رژیم غذایی با کالری خیلی کم ،کاهش وزن سریع تر است اما در طول یک ‪‬‬
‫.سال تفاوتی در کاهش وزن ایجاد نمی کند‬
‫.رژیم های غذایی بسیار سخت و کم کالری عوافب بهداشتی جدی تر در بر دارد ‪‬‬
‫برای تعیین مقدار کالری مورد نیاز روزانه برای یک فرد خاص -6‬
‫مقدار وزن مطلوب برحسب گرم را به 054 گرم تقسیم و جواب را در عدد 21 تا‪‬‬
‫.51 ضرب می کنند‬
‫یا51* 054/ مقدار وزن مطلوب برحسب گرم21‬
‫.مقدار کالری به ازائ هر 054 گرم بستگی به جنس ،سن ومقدار فعالیت فرددارد‪‬‬
‫:مثال‬

‫یک زن 05 ساله با فعالیت کم که می خواهد در وزن 5/16 کیلوگرم باقی بماند‬
‫.با21 کالری به ازای هر 054 گرم به0261کالری در روز نیازدارد‬
‫یک زن 52 ساله ورزشکار که می خواهد همان مقدار وزن را حفظ کند با 51‬
‫.کالری به ازای هر 054 گرم 5202 کالری در روز نیازدارد‬
‫رژیم غذایی باید همراه با به حداقل رساندن سایر عوامل خطر بیماریهای -7‬
‫.قلبی عروقی )مانند فشارخون بال،کلسترول خون بالو...( تنظیم شود‬
‫.بعد از کاهش وزن ،حفظ آن هم مهم است -8‬
‫برای حفظ وزن ، باید بین مقدار کالری دریافتی با مقدار انرژی که سوزانده‬
‫.می شود تناسب باشد به و به صورت عادت در آید‬
‫،هدف از رژیم غذایی تنها کاهش وزن نیست -9‬
‫.بلکه هدف مهم کنترل سایر عوامل خطر بیماریهای غیر واگیر و مزمن است‬
‫پیشنهادهای کلی درمان اضافه وزن در کسانی که تحت رژیم غذایی کم کالری هستند‬

‫•‬

‫شکست در رژیم غذایی شایع است ،خصوصا در افرادی که وزن بسیار زیادی‬
‫دارند. افراد باید بدانند که 01- 5% کاهش وزن حتی در افراد چاق می تواند‬
‫سلمتی را بهبود دهد‬

‫،ساده ترین راه کاهش وزن •‬

‫کم کردن دریافت انرژی غذا بین 005 تا 0001 کالری در روز )کاهش 1-‪‬‬
‫0/5کیلوگرم در هفته( و‬
‫.انجام فعالیت بدنی حداقل 051 دقیقه در هفته است‪‬‬
‫نتیجه: کاهش وزن حدود 42-21 کیلوگرم وزن طی 6 ماه . اما معمول حدود 11/5-‬
‫9 کیلوگرم وزن کاهش می یابد‬
‫بعد از 6 ماه بین دریافت و سوخت انرژی تعادل ایجاد می شود و روند کاهش وزن‬
‫.کمتر می شود. از این به بعد حفظ وزن کاهش یافته مهم است‬
‫. در صورت کاهش وزن بیشتر بعد از این مرحله کاهش وزن مجددا شروع شود‬

‫اگر برگشت دوباره وزن در طول 2 سال کمتر از 3 کیلوگرم و کاهش دور کمر حداقل‬
‫.4 سانتی متر باشد، حفظ وزن موفق بوده است‬
‫: در رژیم غذایی معمول باید موارد زیر رعایت شود‬

‫.کل انرژی روزانه از چربی باشد %03‪‬‬

‫•‬

‫تا 01% چربی اشباع، 51%چربی غیر اشباع تک زنجیره و 01% چربی غیر اشباع8 -‬
‫.چند زنجیره باشد‬

‫کمتر از 003 میلی گرم در روز مصرف کلسترول‪‬‬
‫از کل کالری در روز از پروتئین عمدا از منابع گیاهی و منابع حیوانی‬
‫.تامین شود‬

‫کم چرب %51‪‬‬

‫عمدتاکربوهیدراتهای پیچیده )سبزیها و %55‪‬‬

‫از کل کالری در روز از کربوهیدرات‬
‫میوه ها و غلت کامل ( که منابع خوبی از ویتامین ها، مواد معدنی و فیبر غذایی‬
‫.هستند و تاثیر قابل توجهی در کاهش چربی خون داند‬

‫مصرف نمک کمتر از 6 گرم نمک در روز )نباید بیش از 001 میلی مول در روز ‪‬‬
‫باشد.یعنی تقریبا کمتر از 4/2 گرم سدیم( اشد‬

‫.دریافت کلسیم باید بین 0051-0001 میلی گرم در روز باشد‪‬‬
‫.دریافت فیبر غذایی یابد بین 03-02 گرم در روز باشد‪‬‬
‫کلسترول ‪ L.D.L‬در افراد دارای کلسترول خون بال ، ممکن است برای کاهش بیشتر‪‬‬
‫خون بال، رژیم غذایی با درصد چربی اشباع کمتر از 7% کل کالری و مقدار کلسترول‬
‫هشدار در مورد رژیم های خیلی سخت‬
‫رژیم کمتر از 0021 کالری در روز باعث پرخوری در مراحل بعد از رژیم ‪‬‬

‫.غذایی می شود‬

‫در این رژیم ها غالبا ویتامین و مواد معدنی ناکافی است لذا نیاز به مصرف‪‬‬
‫.مکمل ویتامین و امل ح وجود دارد‬
‫کاهش وزن اولیه بیشتر به علت دفع مایعات بدن است و سپس چربی ‪‬‬
‫.کاهش می یابد‬
‫این رژیم ها نباید بیشتر از 61 هفته ادامه یابد‪‬‬
‫: رژیم غذایی سخت عوارض جانبی نامطلوبی دارد که شامل ‪‬‬
‫تهوع ،عدم تحمل سرما،ریزش مو، سنگ کیسه صفرا و بی نظمی‬
‫قاعدگی است.گزارشاتی هم در مورد مرگ ناشی از بی نظمی ضربان‬
‫.قلب وجود دارد‬
‫رژیم غذایی که مصرف مایعات زیاد است سبب می شود کم شدن پروتئین ‪‬‬
‫و سدیم بدن می شود‬
‫در این حالت فرد دچار تهوع ،گیجی ،سرگیجه و در موارد شدید دچار کما‬
‫افزایش فعالیت بدنی‬
‫فعالیت بدنی به صورت مستقیم وغیر مستقیم برسلمت اثر دارد‬

‫ا فزایش فعالیت بدنی با افزایش مصرف و سوخت انرژی در کاهش و‪‬‬

‫.حفظ وزن موثر است‬

‫رژیم غذایی همراه با انجام فعالیت بدنی نسبت به یک رژیم غذایی‪‬‬

‫بدون فعالیت بدنی بیشتر در کاهش خطر بیماری قلبی عروقی موثر‬
‫.است‬

‫فعالیت بدنی حجم چربی بدن را کم می کند و از کاهش توده عضلنی‪‬‬

‫.که غالبا در طی کاهش وزن رخ می دهد جلوگیری می کند‬

‫.فعالیت بدنی یک عامل کلیدی برای حفظ وزن کاهش یافته است‪‬‬
‫: فعالیت بدنی مناسب‬

‫فعالیت بدنی با شدت متوسط که به مدت 03 الی 06 دقیقه در روز و در‬
‫.بیشتر روزهای هفته یا ترجیحا تمام روزها انجام گیرد‬
‫مثال: پیاده روی تند، دویدن آرام، دوچرخه سواری و شنا‬
‫فعالیت بدنی متوسط: تقریبا 051 کالری در روز یا 0001 کالری در هفته‬
‫.مصرف می کند‬
‫این نوع فعالیت سبب افزایش جزئی در تنفس و ضربان قلب می شود و کمی‬
‫.تعرق نیز به همراه دارد‬

‫مثال: پیاده روی تند، پاروزنی، اسکی، ورزش ایروبیک، دویدن آهسته ،‬
‫. کندن زمین، شنا یا دوچرخه سواری با سرعت معمولی‬
‫برای سود بردن از این نوع فعالیت باید حداقل 01 دقیقه بدون توقف و‬
‫.در مجموع حداقل 03 دقیقه در روز انجام شود‬
‫فعالیت بدنی منظم: فعالیت 5باریا بیشتر در هفته به مدت حداقل 03‬
‫دقیقه در هر نوبت‬
‫: شدت فعالیت‬

‫برای کسب منافع سلمتی با شدت متوسط کافی است که معادل 07-55 درصد حداکثر ضربان قلب باشد‬

‫حداکثر ضربان قلب = 022- سن‬

‫فرمول محاسبه حداکثر ضربان قلب:‬

‫حداکثر ضربان قلب بیش از 07 درصد فعالیت شدید است و وضعیتی است که فرد قادر به صحبت یا سوت زدن‬
‫. طبیعی نیست‬
‫.بیمار باید در این شرایط شدت فعالیت را کم کند تا میزان خطر را کاهش دهد‬
‫برای سلمت قلبی عروقی ترجیحا فعالیت با شدت بیشتر موثراست .در این صورت تست ورزش برای افراد زیر انجام‬
‫:شود‬

‫افراد دارای علئم همراه با دو عامل خطر یا بیشتر‬
‫مردان بالی 04 سال با یا بدون یک عامل خطر‬

‫‪‬‬
‫‪‬‬

‫زنان بالی 05 سال با یا بدون یک عامل خطر ‪‬‬

‫افرادخیلی چاق فعالیتهایی که بر اساس وضعیت آن ها تطبیق داده شده است انجام دهند تمرینات باید به‬
‫.آهستگی و به تدریج شروع شود و به مرور بر شدت آن افزوده گردد‬
‫مانند : انجام حرکات با صندلی ، تمرینات بر روی زمین ، تمرین یا شنا در آب‬
‫برای کاهش وزن افزایش فعالیت بدنی یک جزء مهم است اما به تنهایی‬
‫کمتر از رژیم غذایی در کاهش وزن و درطول 6 ماه موثر است‬
‫فعالیت بدنی در‬

‫پیشگیری از بازگشت وزن‪‬‬
‫بیماری های قلبی عروقی‪‬‬
‫.کاهش خطرات دیابت نوع 2‬

‫مفید‬

‫است‪‬‬

‫تمام افراد بزرگسال باید یک هدف دراز مدت برای فعالیت بدنی داشته باشند و‬
‫روزانه در مجموع حداقل 03 الی 54 دقیقه یا بیشتر فعالیت بدنی با شدت‬
‫.متوسط انجام دهند‬
‫ارزیابی وضعیت بیمار قبل از فعالیت بدنی‬
‫عوامل خطر برای انجام فعالیت بدنی:‬
‫سن بالتر از 54 سال در زنان یا یائسگی زودرس بدون هورمون درمانی‬
‫سن بالتر از 55 سال در مردان‬

‫‪‬‬
‫‪‬‬

‫: سابقه خانوادگی‬

‫‪‬‬
‫•‬

‫سکته یا مرگ ناگهانی قلبی در سن کمتر از 55 سال در پدر یا سایر اعضای مذکر درجه یک خانواده‬

‫•‬

‫سکته و مرگ ناگهانی مادر یا سایر اعضای مونث درجه یک خانواده در سنین کمتر از 56 سال‬
‫مصرف سیگار‬
‫فشار خون بال‬

‫‪‬‬
‫‪‬‬

‫: اختلل چربی خون‬

‫‪‬‬

‫) کلسترول سرم 2/5 میلی مول در لیتر یا بیشتر ) اگر نمای لیپوپروتئین در دست نیست‬

‫•‬

‫کمتر از9/. میلی مول در لیتر‪HDL‬‬
‫کم تحرکی‬
‫بیماری دیابت نوع 2‬
‫بیماری تیروئید‬
‫بیماری کبدی یا کلیوی‬
‫سایر بیماری های متابولیکی کمتر شایع‬

‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬

‫•‬
‫رفتار درمانی‬
‫. تغییر در رفتارهایی که موجب افزایش وزن می شوند‬

‫الگوی رژیم غذایی و فعالیت بدنی‬

‫توصیه های رفتار درمانی برای کاهش وزن و حفظ آن‬

‫تغییر هدف های غیر واقعی و اصل ح عقاید غلط و -1‬
‫ایجاد نگرش و عقاید مثبت و واقعی برای کاهش وزن‬
‫از طریق رژیم غذایی و فعالیت بدنی‬
‫جلب حمایت اجتماعی از طرف خانواده ، دوستان و همکاران که می -2‬
‫.توانند مشوق و محرک برای کاهش وزن باشند‬
‫نهادینه کردن رفتارهای صحیح و تغییرات مناسبی که برای کاهش وزن -3‬
‫اتخاذ شده در زندگی روزمره به جای توجه به مقدار وزن از دست داده‬
‫مقابله با موانع روانی و مشکلت اجتماعی و فیزیکی برای انجام -4‬
‫ورزش ) باورهای غلط فردی در مورد فعالیت ، عقاید فرهنگی‬
‫) ... نادرست ، کمبود فضای فیزیکی و‬
‫تغییر عادات و رفتارهای غذاخوردن -5‬
‫توصیه ها و راهنما یی های مفید برای تغییر عادات و رفتارهای مربوط به‬
‫غذاخوردن‬

‫سرعت غذاخوردن را کاهش دهید.هر لقمه غذا را برای -1‬
‫مدت طولنی تری بجوید‬
‫قاشق و چنگال خود را پس از هر بار برداشتن لقمه بر روی -2‬
‫.بشقاب بگذارید‬
‫.غذا را در ظرف کوچک تری بکشید-3‬
‫غذا خوردن را هم زمان با سایر فعالیت ها مانند تماشای -4‬
‫.تلویزیون یا کتاب خواندن انجام ندهید‬
‫همه غذای تهیه شده را سر میز نگذارید .بهتر است به اندازه -5‬
‫ای که می خواهید مصرف کنید در ظرف خود بکشید و دوباره‬
‫.سراغ ظرف غذا نروید‬
‫مواد غذایی نامناسب مانند نوشابه ، چیپس ، شیرینی و ... را -6‬
‫.خریداری نکنید‬
‫.برای میان وعده از میوه ها و سبزی های تازه استفاده کنید -7‬
‫اصول راهبردهای تغییرات شیوه زندگی‬

‫خودپایشی و ثبت شرایط غذاخوردن و انجام فعالیت‬

‫-1‬

‫مقابله با فشار روانی با روش هایی مثل آرام سازی و دارو -2‬
‫درمانی‬
‫کنترل محرک ها ، نشانه ها و شرایط محیطی که همراه با عدم -3‬
‫.تحرک و مصرف غذاهای نا مناسب هستند‬
‫تقویت تغییرات مثبت از طریق نظام پاداش یا حمایت اجتماعی -4‬
‫این راهبردها همچنین می توان در کمک به بیماران برای حفظ وزن‬
‫.کاهش یافته به دنبال درمان کاهش انرژی موثر باشد‬
‫دارودرمانی‬
‫برای افراد با شرایط زیر بعد از 3 ماه توصیه به تغییر شیوه زندگی و عدم‬
‫تغییر در کاهش وزن شروع‬
‫:می شود‬

‫برای افراد چاق ) دارای نمایه توده بدنی 03 و بیشتر ( بدون‬
‫عامل خطر دیگر‬

‫هیچ -1‬

‫برای افراد دارای نمایه توده بدنی 72 و بیشتر با داشتن دو عامل -2‬
‫خطر مرتبط با چاقی‬
‫روش دارو درمانی به همراه رژیم غذایی و فعالیت بدنی بیشتر موثر خواهد‬
‫.بود‬
‫جراحی‬

‫. جراحی در صورت موثر نبودن سایر روش هاتوصیه می شود‬
‫با جراحی میزان جذب و دریافت غذا در دستگاه گوارش را‬
‫کاهش می دهند. باعثکاهش قابل توجه وزن و در نتیجه بهبود‬
‫فشار خون بال ، دیابت ، آپنه ، نارسایی قلب ، آنژین ، هیپرلیپیدمی و‬
‫بیماری های ریوی حاصل می شود‬
‫.‬
‫معیارهای انتخاب بیماران چاق برای جراحی‬

‫نمایه توده بدنی بیش از 53 همراه با بیماری های همراه با چاقی -1‬
‫نمایه توده بدنی بیش از 04 -2‬
‫بی تاثیر بودن سایر روش ها -3‬
‫.کسانی که لزم است در طی 3 تا 5 سال وزن مناسب داشته باشند -4‬
‫امکان تحمل عمل جراحی -5‬
‫اعتیاد به الکل یا مواد دیگر -6‬
‫عدم ابتل به بیماری های اعصاب و روان ) قبل توسط روان پزشک ویزیت -7‬
‫. )شده باشند‬
‫روش های گوناگون جراحی وجود دارد‬
‫.‬
‫مثل بستن قسمتی از معده و برداشتن قسمتی از معده و گذاشتن بالن در‬
‫معده است که با عوارض زیادی مانند‬
‫اختللت کلیوی، سنگ های کیسه صفرا ، آرتریت ، اختلل در کار کبد در بعضی‬
‫بیماران همراه است‬
‫.قبل از جراحی بیماران باید در مورد خطرات و منافع جراحی آگاه شوند •‬
‫پس از جراحی بیماران باید از نظر عوارض جراحی و پیروی از شیوه زندگی •‬
‫.مناسب پایش شوند‬
‫جراحی یک روش مناسب برای کنترل وزن در دراز مدت است .در این روش •‬
‫.در اکثر بیماران وزن کاهش یافته تا 5 سال حفظ می شود‬
‫عدم کاهش وزن علی رغم مصرف غذاهای مناسب و فعالیت بدنی‬
‫منظم‬

‫فرد چاق باید بداند زمانی که شروع به تغییر مصرف غذا و فعالیت می کند •‬
‫.ممکن است کاهش وزن به مرور نشان داه شود‬
‫فعالیت بدنی منظم تغییراتی در ترکیب بدن ایجاد می کند )کاهش بافت •‬
‫چربی و افزایش توده عضلنی بافت( لذاکاهش وزن واضح نیست و به‬
‫طور موقت ثابت است‬
‫برای بهبودی سلمت فقط کاهش وزن کافی نیست بلکه سایر شاخص •‬
‫: های موفقیت بسیار مهم هستند‬
‫بهبود عادات رفتاری / کاهش اندازه دور کمر / گشاد شدن لباس ها /‬
‫افزایش مقاومت و دیر خسته شدن در طی فعالیت بدنی / بهبود احساس‬
‫رفاه و افزایش سطح انرژی / کاهش فشار روانی / بهبود تحمل گلوگز /‬
‫. کاهش فشار خون / کاهش ضربان نبض در حال استراحت‬
‫رسیدن به وضعیت ثابت و یا برگشت وزن‬
‫. برای رسیدن به وضعیت ثابت وزن پشتکار و استقامت مهم است‬
‫: دلیل برگشت وزن‬
‫عدم پیروی از فعالیت بدنی ‪‬‬
‫برای کاهش یا حفظ وزن کم شده نیاز به انجام فعالیت های شدید نیست .حتی افزایش-‬
‫.نسبی در فعالیت بدنی در کاهش وزن سهم دارد‬
‫فعالیت های با شدت متوسط مثل پیاده روی برای کاهش وزن و کاهش عوامل خطر-‬
‫.بیماری قلبی عروقی مفید هستند‬
‫سوزاندن انرژی تا حدود 006- 004 کالری در روز یک نقطه شروع خوب است یعنی نیم-‬
‫ساعت پیاده روی نسبتا سریع ) 02 دقیقه در مایل ( سه بار در هفته‬
‫عدم حمایت از طرف خانواده و دوستان ‪‬‬
‫پذیرش مصرف غذای مناسب و فعالیت بدنی منظم برای تمام اعضای خانواده مهم است .)‬
‫کودکانی که یکی از والدین چاق است 04 درصد احتمال دارد در بزرگسالی چاق شود ( و‬
‫.موجب تسهیل تغییرات رفتاری می شود‬

‫آموزش : توصیه های لزم به افراد جهت اصل ح شیوه زندگی ) کم تحرکی‬
‫از توجه شما متشکرم‬

Bdb2~1

  • 1.
    ‫بسم ال الرحمنالرحیم‬ ‫راههای پیشگیری وکنترل بیماری های قلب وعروقی‬ ‫ویژه کارکنان دولت‬ ‫چاقی وبروز بیماریهای قلبی عروقی‬ ‫:تهیه وتنظیم‬ ‫منیره امینیان :کارشناس مسئول برنامه های تغذیه معاونت‬ ‫بهداشتی‬ ‫مرضیه دادرس :کارشناس مسئول تغذیه شهرستان رشت‬ ‫زهرا نصرا زاده: کارشناس تغذیه شهرستان شفت‬ ‫آزاده نبی زاده: کارشناس تغذیه شهرستان فومن‬
  • 2.
    ‫اهداف رفتاری اینبخش‬ ‫: انتظار میرود با مطالعه این بخش ،مخاطبان بتوانند‬ ‫چاقی واضافه وزن را بر اساس شاخص توده بدنی تعریف‪‬‬ ‫کنند‬ ‫تفاوت چاقی شایع در مردان وزنان را بیان کنند‪‬‬ ‫.اصول صحیح کم کردن وزن را توضیح دهند‪‬‬
  • 3.
    ‫چاقی یکی از01 عامل خطر مهم جهانی و منطقه ای است که بار بیماری زیادی ایجاد ‪‬‬ ‫می کند‬ ‫در حالی که 071 میلیون کودک کم وزن در کشورهای فقیر داریم وسالنه بیش از 3 میلیون ‪‬‬ ‫نفر به همین علت می میرند بیش از یک میلیارد انسان بالغ در سراسر دنیا مبتل به اضافه وزن‬ ‫هستند و حداقل 003 میلیون نفر از آنها از نظر بالینی چاق هستند‬ ‫سالنه حدود نیم میلیون نفر در امریکای شمالی و اروپای غربی براثر بیماریهای مرتبط با ‪‬‬ ‫.چاقی جان خود را از دست می دهند‬ ‫اضافه وزن وچاقی از عوامل تهدید کننده سلمت هستند ودر افزایش فشار خون ،کلسترول ، ‪‬‬ ‫.تری گلسیرید وقند خون به علت ایجاد مقاومت به انسولین نقش دارند‬ ‫چاقی خطر بیماریهای عروق کرونر قلب ،سکته مغزی ،دیابت نوع 2،مشکلت استخوانی‬ ‫مفصلی و بسیاری از سرطانها )پستان،کولون،پروستات،دیواره رحم ،کلیه، تخمدان ، لوزالمعده،‬ ‫.کبد وکیسه صفرا را افزایش می دهد‬ ‫‪‬‬ ‫چاقی یک بیماری چند علتی پیچیده است که علوه بر عامل ژنتیک ،فیز یولوژیکی‬ ‫ومتابولیکی ،عامل محیطی از جمله عوامل اجتماع ،رفتاری، فرهنگی نیز در بروز آن نقش‬ ‫.دارد اما می توان با یک سری اقدامات به موقع و ساده احتمال بروز آنرا کاهش داد‬ ‫‪‬‬
  • 4.
    ‫چاقی چیست؟‬ ‫به تجمعغیر طبیعی چربی در بدن چاقی گفته می شود‬ ‫زمانی که در یافت انرژی از مصرف یا سوخت انرژی در بدن‬ ‫تجاوز کند بدن انرژی اضافه را در سلولهای چربی که در‬ ‫بافت چربی وجود دارند ذخیره می کنند‬ ‫اگر فرد بین دریافت و مصرف انرژی از طریق خوردن و ورزش‬ ‫منظم تعادل برقرار نکند چربی ساخته می شود و‬ ‫فرد دچار اضافه وزن می شود‬
  • 5.
    ‫وزن ثابت بهتعادل دریافت انرژی از غذا ومصرف انرژی در بدن‬ ‫بستگی دارد‬
  • 6.
    ‫:مصرف و سوختانرژی در بدن از سه راه رخ می دهد‬ ‫.متابولیسم پایه :انرژی که در حال استراحت مصرف می شود‪‬‬ ‫این شامل دو سوم مصرف انرژی است که معمولبرای عملکرد بدن مثل‬ ‫.حفظ درجه حرارت وانقباضات عضله در قلب وروده مصرف می شود‬ ‫انرژی که برای سوخت وساز غذا مصرف می شود که حدود 01٪ انرژی‪‬‬ ‫.مصرفی راتشکیل میدهد‬ ‫.انرژی که در طی فعالیت بدنی مصرف میشود ‪‬‬
  • 7.
    ‫افراد چاق متفاوتهستند ازنظر‬ ‫مقدار یا درجه چربی اضافه ذخیره شده در بدن ‪‬‬ ‫توزیع چربی در قسمت های مختلف بدن ‪‬‬ ‫وجود بیماریهای همراه با چاقی ‪‬‬ ‫خطرات همراه با چاقی و نوع بیماریهایی که از چاقی ناشی می شوند به‬ ‫نحوه توزیع چربی ناشی از اضافه وزن در بدن بستگی دارد‬ ‫زمینه ژنتیکی فرد را مستعد میکند در صورت دریافت بیش از حد انرژی یا فعالیت ناکافی‬ ‫دچار اضافه وزن شود‬ ‫زمانی که قسمت عمده چربی در شکم و دور کمر تجمع می یابد خطر عوارض چاقی‬ ‫بالخص‬ ‫.بیماری قلبی عروقی بیشتر است‬
  • 8.
    ‫انواع چاقی دربزرگسالن‬ ‫چاقی مردانه به شکل سیب که قسمت‪‬‬ ‫چربکی در شککم )ناحیه مرکزی بدن(‬ ‫تجمع می یابد این افراد بیشتر از دسته‬ ‫دیگر در معرض خطر عوارض بیماریها‬ ‫.بالخص بیماریهای قلبی غروقی هستند‬ ‫چاقی زنانه)به شکل گلبی(که قسمت‪‬‬ ‫عمده چرب کی در قس کمتهای محیطی‬ ‫ک‬ ‫ک‬ ‫)عمدتا در باسن وران( تجمع می یابد .‬ ‫ایکن نوع توزیکع چربکی نسکبت به نوع‬ ‫.مردانه خطر کمتری را به همراه دارد‬
  • 9.
    ‫عوامل محیطی‬ ‫عوامل موثربرایجاد اضافه وزن یا چاقی‬ ‫عادات غذایی نا مناسب ‪‬‬ ‫مصرف چربی بیش از 03٪ انرژی روزانه با مصرف غذاهای چرب وشیرین،‬ ‫غذاهای آماده وفوری و بسته بند ی شده ‪‬‬ ‫کم تحرکی‬ ‫‪‬‬ ‫شیوه زندگی ماشینی نیز نقش مهمی در بروز چاقی دارد ‪‬‬ ‫بعضی بیماریها مثل کم کاری تیروئید، اختللت خلقی و فشار روانی ‪‬‬ ‫مصرف بعضی از داروها ‪‬‬ ‫کورتون ،قرصهای جلوگیری ازبارداری،پروژسترون،ضدافسردگی ها و داروهایی که برای درمان بیماریهای روانی تجویز ‪‬‬ ‫.می شوند‬ ‫اگر اضافه وزن وچاقی در کودکی و نوجوانی شروع شوداحتمال تداوم چاقی در بزرگسالی بیشتر ‪‬‬ ‫.است‬
  • 10.
    ‫عوامل ژنتیکی‬ ‫ژن مرتبطبا وزن هر فرد حدودی را برای وزن بدن مشخص می کند که‪‬‬ ‫.بین 01٪ کمتر یا بیشتر از آن متغییر است‬ ‫فردی که از نظر ژنتیکی باید07 کیلوگرم باشد ممکن است وزن اوبین 77-‪‬‬ ‫36 کیلوگرم باشد. اما احتمال وزن کمتر یا بیشتر از این مقدار بسیار کم‬ ‫. است‬ ‫نقش عوامل ژنتیکی برروی متابولیسم چربی وتنظیم بعضی هور مونها ‪‬‬ ‫وپروتئین ها که برروی اشتها اثر می گذارند بسیار مهم است ودر 07 تا‬ ‫.08 درصد موارد چاقی این تاثیر دیده می شود‬
  • 11.
    ‫ارزیابی و برآوردخطر اضافه وزن وچاقی‬ ‫با اندازه گیری چربی بدن وطبقه بندی آن می توان افراد در معرض خطر بیماریهای مرتبط ‪‬‬ ‫با چاقی را تعیین کرد‬ ‫.چاقی با اندازه گیری چربی بدن تعیین می شود نه با اندازه گیری وزن بدن‬ ‫‪‬‬ ‫بعضی افراد علی رغم داشتن اضافه وزن خیلی عضلنی هستند و چربی بدن کمی دارند لذا چاق‬ ‫.محسوب نمی شوند‬ ‫.بعضی افراد وزن طبیعی دارند یا کم وزن هستند اما هنوز چربی اضافه دارند‬ ‫•‬ ‫•‬ ‫روشهای اندازه گیری اضافه وزن وچاقی وبرآورد خطر‬ ‫‪ BMI‬تعیین نمایه توده بدنی‬ ‫اندازه گیری دور کمر‬ ‫تعیین نسبت دور کمر به دور باسن‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫تن سنجی )اندازه گیری ضخامت چربی زیر پوست در مناطق مختلف بدن خصوصا در عضله بازو، ‪‬‬ ‫)کتف وباسن‬ ‫وجود سایر عوامل خطر آفرین یا بیماری همراه با چاقی ) مصرف دخانیات ، فشار خون بال،‬ ‫)دیابت ، کلسترول خون بال‬ ‫‪‬‬
  • 12.
    ‫‪Body Mass Index=BMI‬نمایه توده بدنی‬ ‫تعیین نمایه توده بدنی ساده ترین ورایج ترین راه تعیین اضافه وزن و چاقی است که بدون توجه به‬ ‫جنس افراد از نسبت وزن به ازای قد بدست آمده و ارتباط قوی با میزان چربی بدن دارد‬ ‫2‪ kg/m‬تقسیم وزن بدن بر حسب کیلو گرم بر قد بر حسب متر به توان 2 محاسبه می شود‬ ‫)2‪ ،BMI= 26/23(kg/m‬مثال: اگر فردی دارای قد 081 سانتی متر و وزن 58 کیلوگرم باشد‬ ‫هر چه مقدار نمایه توده بدنی بیشتر باشد خطر مربوط به افزایش وزن بیشتر است بالخص اگر ‪‬‬ ‫.سایر عوامل خطر مرتبط با اضافه وزن وچاقی نیز وجود داشته باشد‬ ‫این شاخص در هر دو جنس مرد و زن کاربرد دارد‬ ‫‪‬‬ ‫نمایه توده بدنی می تواند کل چربی بدن را ارزیابی کند اما نحوه توزیع چربی در بدن مارا‬ ‫مشخص نمی کند‬ ‫‪‬‬
  • 13.
    ‫برای ساده کردنمحاسبات جدول و یا نمونه برداری تهیه شده است که پس از اندازه گیری وزن و قد با استفاده از آن‬ ‫می توان براحتی نمایه توده بدنی فرد را تعیین نمود .‬ ‫جدول شماره1 :‬ ‫طبقه بندی وزن در افراد بزرگسال )افراد 02 سال وبالتر(‬ ‫براساس مقدار نمایه توده بدنی واحتمال خطر بیماریهای مرتبط‬ ‫سال 02-95‬ ‫خطر بیماریهای همراه ) مرتبط ( با‬ ‫چاقی کیلوگرم بر متر )2‪BMI ( kg/m‬‬ ‫مربع‬ ‫طبقه‬ ‫کم ) اما سایر مشکلت بهداشتی‬ ‫ناشی از کم وزنی افزایش یافته‬ ‫)است‬ ‫کمتر از 5 . 81 در سالمندان‬ ‫کمتراز 22‬ ‫کم وزن‬ ‫در حد معمول‬ ‫در سالمندان 9 . 42 - 5.81-9.42‬ ‫22‬ ‫وزن‬ ‫طبیعی‬ ‫خفیف‬ ‫52-9.92‬ ‫اضافه وزن‬ ‫متوسط‬ ‫03-9.43‬ ‫چاقی‬ ‫درجه 1‬
  • 14.
    ‫در کودکان ونوجوانانطبقه بندی چاقی بسه آسانی امکان پذیسر نیسست.زیرا هنوزقد در حال افزایش و‪‬‬ ‫ترکیب بدن در حال تغییر است به علوه اختلفات زیادی از نظر بین المللی در سن شروع بلوغ و میزان‬ ‫.تجمع چربی در بین افراد نیز وجود دارد طبقه بندی چاقی کودکان با سایر گروههای سنی اختل ف دارد‬ ‫.در گروه سنی 81-6 سال طبقه بندی وزن براساس نمودار مخصوص این گروه سنی صورت می گیرد‪‬‬ ‫در مردان تا 05 سالگی در زنان تا 07 سالگی نمایه توده بدنی افزایش می یابد‪‬‬ ‫در زنان 3 دوره پسر خطسر وجود داردکسه مسی توان در ایسن دوران بسا رفتارهای مناسسب از افزایش وزن‪‬‬ ‫:جلوگیری کرد‬ ‫در شروع بلوغ خصوصا اگر زود شروع شود. البته چاقی در دوران کودکی نیز زمان بلوغ را جلو می‬ ‫.اندازدو این هم خطر افزایش وزن را زیادتر میکند‬ ‫•‬ ‫.بعداز دوران بارداری، بالخص در افرادی که قبل اضافه وزن داشته اند‬ ‫•‬ ‫بعد از یائسگی در بسیاری از زنان‬ ‫•‬
  • 15.
    ‫مقدار نمایه تودهبدنی در محدوده طبیعی لزوما نشانگر وزن مطلوب نیست‬ ‫در افراد عضلنی مثل ورزشکاران ممکن است چربی بدن بیشتر از میزان واقعی •‬ ‫آن تخمین زده شود‬ ‫در افرادی که توده عضلنی خود را از دست داده اندو چربی بیشتری دارند مثل •‬ ‫.بسیاری از سالمندان چربی بدن آنها کمتر از میزان واقعی تخمین زده می شود‬ ‫می تواند به دلیل کوتاه شدن ‪ BMI‬در سالمندان)افراد 06 سال و بیشتر( افزایش •‬ ‫قد ناشی از پوکی استخوان باشد‬ ‫درخانمهای باردار یا شیرده ودر افراد زیر 81 سال وبالی 56 سال نباید از نمایه •‬ ‫.توده بدنی برای ارزیابی ودرمان چاقی استفاده کرد‬ ‫.زنان چربی بدن بیشتری نسبت به مردان با نمایه توده بدنی یکسان دارند •‬ ‫بیمارانی هم دارای ادم یا ورم هستند نمایه توده بدنی بالیی دارند در حالیکه که •‬ ‫.ممکن است چربی کمتری نسبت به افرادی که ادم ندارند داشته باشند‬
  • 16.
    ‫اندازه دور کمر‬ ‫یکیاز راههای ارزیابی خطر بروز بیماریهای‬ ‫ناشی از چاقی ، تعیین اندازه دور کمر است اندازه دور کمر‬ ‫بیش از 88 سانتی متر در زنان وبیشتر از 201 سانتی متر در مردان تجمع چربی شکمی‬ ‫زیاد محسوب می شود و عامل خطری برای بیماریهای قلبی عروقی است‬ ‫تعییسن مقدار دور کمسر بسه تنهایسی شاخسص مهمتری برای تعییسن توزیسع چربسی شکمی و‬ ‫. بیماریهای همراه نسبت به سایر شاخص هاست‬ ‫)چربی شکمی نسبت به چربی محیطی)در منطقه ران وباسن‬ ‫برای سلمتی خطر بیشتری دارد‬ ‫افرادیکه که نمایه توده بدنی طبیعی یا در حد اضافه وزن دارند‬ ‫ولی شکم بزرگ دارند یعنی مقدار دور کمر انها زیادتر است‬ ‫بیشتر درمعرض خطر بیماریهای قلبی عروقی هستند‬
  • 17.
    ‫نسبت دور کمربه باسن‬ ‫ایسن نسسبت یسک روش خوب برای تعییسن بیماران دارای تجمع‬ ‫زیاد چربسی شکمسی اسست نسسبت بیشتسر از یسک سسانتی متر در‬ ‫مردان و بیشتراز 8/. سسانتی متسر در زنان نشانسه چربی در‬ ‫شکم و نشانه خطر است‬ ‫اختلفات نژادی وسن در‬ ‫توزیع چربی بدن نقش دارند‬
  • 18.
    ‫روش اندازه گیریدور کمر‬ ‫برای اندازه گیری دور کمسر فرد بایسد بایسستد ودو دست خودرا در دوطر ف‬ ‫بدن ازاد قرار دهد محل تقاطع خط عمود میانی ) خط پهلو که از زیر بغل‬ ‫تا لبه بالیی استخوان لگن ادامه می یابد( در محل مربوط به آخرین دنده‬ ‫قفسه سینه ولبه فوقانی استخوان لگن خاصره)یعنی محل بالی کرست‬ ‫ایلیاک ( سمت راست فرد پیدا کنید وعلمت بزنید وسپس دقیقا وسط این‬ ‫دو نقطه را با نوار تعیین وعلمت بزنید و نوار اندازه گیری رای روی آن‬ ‫. قرار دهید وبه طور افقی دور شکم را حلقه کنید‬ ‫قبل از خواندن نوار اندازه گیری مطمئن شوید نوار تا خوردگی وچرخش‬ ‫نداشته باشد وبه صورت مماس برروی پوست شکم قرار گرفته باشد وبه‬ ‫آن فشار نیاورد. این نوار باید موازی سطح زمین باشد اندازه گیری دور‬ ‫کمر باید در انتهای یک بازدم طبیعی تنفس انجام شود با چشم هم می‬ ‫آخرین دنده‬ ‫توان به چربی شکمی یا دور کمر پی برد‬ ‫دورکمر‬ ‫لبه استخوان‬ ‫لگن‬
  • 19.
    ‫عوامل خطر سازیا بیماریها همراه با چاقی‬ ‫بعضی از بیماریها یا عوامل خطر همراه با چاقی سلمت افراد چاق را در معرض‬ ‫خطر جدی قرار می دهند . توجه به درمان ومراقبت این افراد ضروری است‬ ‫:این بیماریها عبارتند از‬ ‫بیماریهای کرونر قلب ‪‬‬ ‫بیماریهایی که ایجاد تصلب شرایین می کنند ‪‬‬ ‫دیابت نوع 2 ‪‬‬ ‫وقفه تنفسی در خواب ‪‬‬ ‫اختللت زنانگی مثل قطع قاعدگی وخونریزی ‪‬‬ ‫مشکلت استخوانی مفصلی ‪‬‬ ‫سنگ کیسه صفرا و عوارض انها ‪‬‬ ‫فشار روانی ‪‬‬
  • 20.
    ‫:عوامل خطر عبارتنداز‬ ‫مصر ف دخانیات‪‬‬ ‫فشار خون بال‪‬‬ ‫اختلل چربی خون‪‬‬ ‫اختلل قند خون‪‬‬ ‫سسابقه خانوادگسی بیماری عروق کرونسر زود رس)سسکته قلبسی یا مرگ‪‬‬ ‫ناگهانی در مردان درجه یک خانواده در سن 55سالگی یا قبل آن ،یا در‬ ‫)زنان درجه یک خانواده در سن 56 سالگی یا قبل از آن‬ ‫)مردان 54 سال وبیشتر یا زنان 55 سال وبیشتر )یا بعداز یائسگی‪‬‬ ‫کم تحرکی‪‬‬ ‫تری گلیسیرید خون‪‬‬
  • 21.
    ‫فواید کاهش وزندر افراد مبتل به اضافه وزن وچاقی‬ ‫کاهش اندازه کمر در چربی شکمی‬ ‫‪‬‬ ‫کاهش وکنترل قند خون وکاهش مصر ف دارو های کاهنده قند خون ویا انسولین ‪‬‬ ‫در دیابت نوع 2 وعدم تحمل گلوکز‬ ‫کاهش وقفه تنفسی در خواب وبهبود عملکرد ریه ها‬ ‫‪‬‬ ‫تسکین درد، چابک شدن ، کاهش نیاز به درمان دارویی در تورم مفاصل ودرد کمر ‪‬‬ ‫بهبود عملکرد باروری ،منظم شدن قاعدگی ورفع اختلل باروری‬ ‫‪‬‬ ‫بهبود کیفیت زندگی ،کاهش اضطراب ،کاهش افسردگی ، بهبود تعامل اجتماعی ‪‬‬ ‫وعملکرد روانی‬ ‫...برطر ف شدن یا کاهش مشکلت خستگی ،عرق کردن ،تنگی نفس و ‪‬‬ ‫بهبود تحمل ورزش و کاهش تنگی نفس در عدم تحمل ورزش‬ ‫‪‬‬
  • 22.
    ‫پیروی از رژیسمهای غذایسی نامناسسب برای کاهش وزن‬ ‫سسبب کمبود بعضسی از مواد مغذی و بروز برخسی بیماریها‬ ‫)اختللت گوارشسی( در فرد مسی شود کاهسش و افزایش‬ ‫مکرر وزن اثرات منفی بر سلمتی دارد و موفقیت در برنامه‬ ‫.های کاهش وزن را مشکل می سازد‬ ‫ارزیابی و مراقبت در اضافه وزن وچاقی‬ ‫:در مان یک فرد دارای اضافه وزن و چاقی شامل دو مرحله است‬ ‫ارزیابی‪‬‬ ‫کاهش وزن‪‬‬
  • 23.
    ‫: الف- ارزیابی: شامل تعیین درجه چاقی و وضعیت کلی سلمتی است‬ ‫: ارزیابی آمادگی فرد چاق یا دارای اضافه وزن‬ ‫آمادگی یعنی علقمندی و تعهد فرد به کاهش وزن به گونه ای که در طول‬ ‫زندگی مراقب وزن خود باشد. تمایل برای انجام کارهایی که برای او مناسب و‬ ‫.برای موفقیت ضروری است‬ ‫: ارزیابی فرد چاق یا دارای اضافه وزن‬ ‫.فرد باید از نظر وجود عوامل خطر و سایر بیماریها بررسی شود‬ ‫زنان باردار و شیرده،بیماران دارای اختلل روانی ناپایدار و افراد دارای شرایط •‬ ‫.پزشکی ناپایدار،به طور موقت نباید برنامه کاهش وزن داشته باشند‬ ‫بعضی افراد دارای سنگ کیسه صفرا و پوکی استخوان )استئوپروز(نیز با •‬ ‫.کاهش وزن شرایط آنها بدتر می شود‬ ‫.بیماران سرطانی هم به طور کلی نبایددر این برنامه قرار گیرند •‬
  • 24.
    ‫. ب- کاهشوزن: هد ف از درمان ،کاهش وزن و حفظ آن برای مدت طولنی است‬ ‫.هد ف باید کاهش اولیه وزن به میزان 01% از وزن بدن بیمار در طول 6 ماه باشد •‬ ‫میزان کاهش وزن باید 0/5 تا 1 کیلوگرم در هفته باشد.میزان های بیشتر در دراز •‬ ‫.مدت نتایج بهتری ندارد‬ ‫بعد از 6 ماه درمان بایداز طریق اصل ح عادات غذایی،افزایش فعالیت بدنی و تغییر •‬ ‫.رفتاروزن کاهش یافته حفظ شود‬ ‫.کاهش وزن بیشتر می تواندبعد از یک دوره حفظ وزن شروع شود •‬ ‫مراقبت نه تنها شامل کاهش وحفظ وزن بدن است ، بلکه شامل انجام اقدامات لزم‬ ‫. برای کنترل سایر عوامل خطر است‬ ‫چاقی یک بیماری مزمن است و درمان چاقی نیاز به به تلش دراز مدت در طول‬ ‫.زندگی دارد‬ ‫هد ف از کاهش وزن ومراقبت آن شامل کاهش وزن ،حفظ وزن کاهش‬ ‫یافته به مدت طولنی و پیشگیری از اضافه وزن بیشتر است‬
  • 25.
    ‫پیشگیری از اضافهوزن‬ ‫، درافرادی که کاهش وزن یا کاهش چربی بدن قابل دستیابی نیست‬ ‫. هدف باید پیشگیری از اضافه وزن بیشتر باشد‬ ‫پیشگیری از اضافه وزن در افراد دارای نمایه توده بدنی 9 2/ 9 - 5 2 که خیلی در معرض‬ ‫.خطر نیستند،نیز یک اقدام اولیه مناسب است‬ ‫:روشهای درمان‬ ‫رژیم درمانی •‬ ‫افزایش فعالیت بدنی •‬ ‫رفتار درمانی و اصل ح شیوه زندگی •‬ ‫دارو درمانی •‬ ‫جراحی •‬
  • 26.
    ‫رژیم درمانی‬ ‫رژیم غذایی:شامل است دستوراتی در مورد نحوه تطبیق رژیم غذایی برای‬ ‫کاهش موادغذایی مصرفی‬ ‫. دریافت انرژی باید 0001- 005 کیلوکالری در روز کاهش یابد‬ ‫رژیم کمتر از 008 کیلوکالری در روز موثرتر از رژیم کم کالری )0021- •‬ ‫008کیلوکالری درروز( نیست و نبایدبه طور عادی خصوصا بدون آموزش مورد‬ ‫.استفاده قرارگیرد‬ ‫به طور کلی رژیم های با متوسط کالری0051-0021 کیلوکالری در روزبرای •‬ ‫اکثر زنان و رژیم غذایی 0061-0041 کیلوکالری در روز برای مردان مناسب‬ ‫.است‬ ‫اگر بیمار می تواند رژیم غذایی0061 کیلوکالری در روز را رعایت کند،با این •‬ ‫رژیم شروع کنداما اگر وزن خود را از دست ندهدمی تواند رژیم غذایی‬ ‫0061-0021 کیلوکالری درروز را امتحان کند. اگر بیمار تحت این رژیم گرسنه‬ ‫.باشد،ممکن است002-001 کالری در روز افزایش یابد‬ ‫آموزش بیمار در مورد عادات غذایی و رفتاری صحیح ،سبب تغییرات دراز •‬ ‫.مدت در وزن می شود‬
  • 27.
    ‫ادامه رژیم درمانی‬ ‫نمایهتوده بدنی 03 و بیشتر که سابقه طولنی اضافه وزن •‬ ‫در بیماران دارای‬ ‫.دارند،رساندن نمایه توده بدنی به حد طبیعی نه واقع بینانه و نه علمی است‬ ‫•‬ ‫به طور متوسط کاهش وزن 5% وزن اولیه از نظر پزشکی موثر است.‬ ‫اکثریت بیماران دارای نمایه توده بدنی 03 وبیشتر بیش از21- 01% از وزن‬ ‫.اولیه ،وزن از دست نمی دهند‬ ‫کاهش وزن فقط باکاهش دریافت انرژی و بر اساس محدودیت در خوردن‬ ‫مواد غذایی پر انرژی و یا افزایش مصرف یا سوخت انرژی یا هر دو روش‬ ‫.انجام می گیرد‬ ‫محدودیت مصرف انرژی ساده است و از طریق انتخاب و مصرف غذاهای‬ ‫سالم تر)انتخاب غذاهای با چربی کمتر،افزایش مصرف سبزیها و میوه‬ ‫•‬ ‫•‬
  • 28.
    ‫توصیه های غذاییبرای کاهش وزن‬ ‫آگاهی در مورد ارزش و انرژی مواد غذایی،ترکیب غذاهای مختلف)چربی -1‬ ‫،کربوهیدرات،پروتئین(،خواندن برچسب های غذایی و مقدارانرژی وعده های‬ ‫غذایی، عادت به خرید موادغذایی جدید و نحوه آماده کردن آنها‬ ‫معده ای که به علت مصرف حجم غذای زیاد،بزرگ شده است با حجم غذای -2‬ ‫.کمتر در طول زمان کوچک می شود‬ ‫مراقبت از افرادبرای اطمینان ا ز رعایت تمام توصیه های مجازغذایی . زیرا -3‬ ‫.ممکن است نیاز به مکمل های غذایی یا ویتامین باشد‬ ‫اجتناب از مصرف غذاهای پر انرژی )پر چربی و پر کربوهیدرات( و کاهش-4‬ ‫اندازه هر وعده غذا و مصرف مقدارکافی آب‬
  • 29.
    ‫هر054 گرم چربی، 0053کالری دارد . پس -5‬ ‫برای کاهش 054 گرم وزن در هفته کاهش 005 کالری دریافت انرژی در روز‪‬‬ ‫.لزم است‬ ‫.هر چه محدودیت دریافت انرژی شدیدتر باشد،کاهش وزن سریع تر است‪‬‬ ‫در رژیم غذایی با کالری خیلی کم ،کاهش وزن سریع تر است اما در طول یک ‪‬‬ ‫.سال تفاوتی در کاهش وزن ایجاد نمی کند‬ ‫.رژیم های غذایی بسیار سخت و کم کالری عوافب بهداشتی جدی تر در بر دارد ‪‬‬ ‫برای تعیین مقدار کالری مورد نیاز روزانه برای یک فرد خاص -6‬ ‫مقدار وزن مطلوب برحسب گرم را به 054 گرم تقسیم و جواب را در عدد 21 تا‪‬‬ ‫.51 ضرب می کنند‬ ‫یا51* 054/ مقدار وزن مطلوب برحسب گرم21‬ ‫.مقدار کالری به ازائ هر 054 گرم بستگی به جنس ،سن ومقدار فعالیت فرددارد‪‬‬
  • 30.
    ‫:مثال‬ ‫یک زن 05ساله با فعالیت کم که می خواهد در وزن 5/16 کیلوگرم باقی بماند‬ ‫.با21 کالری به ازای هر 054 گرم به0261کالری در روز نیازدارد‬ ‫یک زن 52 ساله ورزشکار که می خواهد همان مقدار وزن را حفظ کند با 51‬ ‫.کالری به ازای هر 054 گرم 5202 کالری در روز نیازدارد‬ ‫رژیم غذایی باید همراه با به حداقل رساندن سایر عوامل خطر بیماریهای -7‬ ‫.قلبی عروقی )مانند فشارخون بال،کلسترول خون بالو...( تنظیم شود‬ ‫.بعد از کاهش وزن ،حفظ آن هم مهم است -8‬ ‫برای حفظ وزن ، باید بین مقدار کالری دریافتی با مقدار انرژی که سوزانده‬ ‫.می شود تناسب باشد به و به صورت عادت در آید‬ ‫،هدف از رژیم غذایی تنها کاهش وزن نیست -9‬ ‫.بلکه هدف مهم کنترل سایر عوامل خطر بیماریهای غیر واگیر و مزمن است‬
  • 31.
    ‫پیشنهادهای کلی درماناضافه وزن در کسانی که تحت رژیم غذایی کم کالری هستند‬ ‫•‬ ‫شکست در رژیم غذایی شایع است ،خصوصا در افرادی که وزن بسیار زیادی‬ ‫دارند. افراد باید بدانند که 01- 5% کاهش وزن حتی در افراد چاق می تواند‬ ‫سلمتی را بهبود دهد‬ ‫،ساده ترین راه کاهش وزن •‬ ‫کم کردن دریافت انرژی غذا بین 005 تا 0001 کالری در روز )کاهش 1-‪‬‬ ‫0/5کیلوگرم در هفته( و‬ ‫.انجام فعالیت بدنی حداقل 051 دقیقه در هفته است‪‬‬ ‫نتیجه: کاهش وزن حدود 42-21 کیلوگرم وزن طی 6 ماه . اما معمول حدود 11/5-‬ ‫9 کیلوگرم وزن کاهش می یابد‬ ‫بعد از 6 ماه بین دریافت و سوخت انرژی تعادل ایجاد می شود و روند کاهش وزن‬ ‫.کمتر می شود. از این به بعد حفظ وزن کاهش یافته مهم است‬ ‫. در صورت کاهش وزن بیشتر بعد از این مرحله کاهش وزن مجددا شروع شود‬ ‫اگر برگشت دوباره وزن در طول 2 سال کمتر از 3 کیلوگرم و کاهش دور کمر حداقل‬ ‫.4 سانتی متر باشد، حفظ وزن موفق بوده است‬
  • 32.
    ‫: در رژیمغذایی معمول باید موارد زیر رعایت شود‬ ‫.کل انرژی روزانه از چربی باشد %03‪‬‬ ‫•‬ ‫تا 01% چربی اشباع، 51%چربی غیر اشباع تک زنجیره و 01% چربی غیر اشباع8 -‬ ‫.چند زنجیره باشد‬ ‫کمتر از 003 میلی گرم در روز مصرف کلسترول‪‬‬ ‫از کل کالری در روز از پروتئین عمدا از منابع گیاهی و منابع حیوانی‬ ‫.تامین شود‬ ‫کم چرب %51‪‬‬ ‫عمدتاکربوهیدراتهای پیچیده )سبزیها و %55‪‬‬ ‫از کل کالری در روز از کربوهیدرات‬ ‫میوه ها و غلت کامل ( که منابع خوبی از ویتامین ها، مواد معدنی و فیبر غذایی‬ ‫.هستند و تاثیر قابل توجهی در کاهش چربی خون داند‬ ‫مصرف نمک کمتر از 6 گرم نمک در روز )نباید بیش از 001 میلی مول در روز ‪‬‬ ‫باشد.یعنی تقریبا کمتر از 4/2 گرم سدیم( اشد‬ ‫.دریافت کلسیم باید بین 0051-0001 میلی گرم در روز باشد‪‬‬ ‫.دریافت فیبر غذایی یابد بین 03-02 گرم در روز باشد‪‬‬ ‫کلسترول ‪ L.D.L‬در افراد دارای کلسترول خون بال ، ممکن است برای کاهش بیشتر‪‬‬ ‫خون بال، رژیم غذایی با درصد چربی اشباع کمتر از 7% کل کالری و مقدار کلسترول‬
  • 33.
    ‫هشدار در موردرژیم های خیلی سخت‬ ‫رژیم کمتر از 0021 کالری در روز باعث پرخوری در مراحل بعد از رژیم ‪‬‬ ‫.غذایی می شود‬ ‫در این رژیم ها غالبا ویتامین و مواد معدنی ناکافی است لذا نیاز به مصرف‪‬‬ ‫.مکمل ویتامین و امل ح وجود دارد‬ ‫کاهش وزن اولیه بیشتر به علت دفع مایعات بدن است و سپس چربی ‪‬‬ ‫.کاهش می یابد‬ ‫این رژیم ها نباید بیشتر از 61 هفته ادامه یابد‪‬‬ ‫: رژیم غذایی سخت عوارض جانبی نامطلوبی دارد که شامل ‪‬‬ ‫تهوع ،عدم تحمل سرما،ریزش مو، سنگ کیسه صفرا و بی نظمی‬ ‫قاعدگی است.گزارشاتی هم در مورد مرگ ناشی از بی نظمی ضربان‬ ‫.قلب وجود دارد‬ ‫رژیم غذایی که مصرف مایعات زیاد است سبب می شود کم شدن پروتئین ‪‬‬ ‫و سدیم بدن می شود‬ ‫در این حالت فرد دچار تهوع ،گیجی ،سرگیجه و در موارد شدید دچار کما‬
  • 34.
    ‫افزایش فعالیت بدنی‬ ‫فعالیتبدنی به صورت مستقیم وغیر مستقیم برسلمت اثر دارد‬ ‫ا فزایش فعالیت بدنی با افزایش مصرف و سوخت انرژی در کاهش و‪‬‬ ‫.حفظ وزن موثر است‬ ‫رژیم غذایی همراه با انجام فعالیت بدنی نسبت به یک رژیم غذایی‪‬‬ ‫بدون فعالیت بدنی بیشتر در کاهش خطر بیماری قلبی عروقی موثر‬ ‫.است‬ ‫فعالیت بدنی حجم چربی بدن را کم می کند و از کاهش توده عضلنی‪‬‬ ‫.که غالبا در طی کاهش وزن رخ می دهد جلوگیری می کند‬ ‫.فعالیت بدنی یک عامل کلیدی برای حفظ وزن کاهش یافته است‪‬‬
  • 35.
    ‫: فعالیت بدنیمناسب‬ ‫فعالیت بدنی با شدت متوسط که به مدت 03 الی 06 دقیقه در روز و در‬ ‫.بیشتر روزهای هفته یا ترجیحا تمام روزها انجام گیرد‬ ‫مثال: پیاده روی تند، دویدن آرام، دوچرخه سواری و شنا‬ ‫فعالیت بدنی متوسط: تقریبا 051 کالری در روز یا 0001 کالری در هفته‬ ‫.مصرف می کند‬ ‫این نوع فعالیت سبب افزایش جزئی در تنفس و ضربان قلب می شود و کمی‬ ‫.تعرق نیز به همراه دارد‬ ‫مثال: پیاده روی تند، پاروزنی، اسکی، ورزش ایروبیک، دویدن آهسته ،‬ ‫. کندن زمین، شنا یا دوچرخه سواری با سرعت معمولی‬ ‫برای سود بردن از این نوع فعالیت باید حداقل 01 دقیقه بدون توقف و‬ ‫.در مجموع حداقل 03 دقیقه در روز انجام شود‬ ‫فعالیت بدنی منظم: فعالیت 5باریا بیشتر در هفته به مدت حداقل 03‬ ‫دقیقه در هر نوبت‬
  • 36.
    ‫: شدت فعالیت‬ ‫برایکسب منافع سلمتی با شدت متوسط کافی است که معادل 07-55 درصد حداکثر ضربان قلب باشد‬ ‫حداکثر ضربان قلب = 022- سن‬ ‫فرمول محاسبه حداکثر ضربان قلب:‬ ‫حداکثر ضربان قلب بیش از 07 درصد فعالیت شدید است و وضعیتی است که فرد قادر به صحبت یا سوت زدن‬ ‫. طبیعی نیست‬ ‫.بیمار باید در این شرایط شدت فعالیت را کم کند تا میزان خطر را کاهش دهد‬ ‫برای سلمت قلبی عروقی ترجیحا فعالیت با شدت بیشتر موثراست .در این صورت تست ورزش برای افراد زیر انجام‬ ‫:شود‬ ‫افراد دارای علئم همراه با دو عامل خطر یا بیشتر‬ ‫مردان بالی 04 سال با یا بدون یک عامل خطر‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫زنان بالی 05 سال با یا بدون یک عامل خطر ‪‬‬ ‫افرادخیلی چاق فعالیتهایی که بر اساس وضعیت آن ها تطبیق داده شده است انجام دهند تمرینات باید به‬ ‫.آهستگی و به تدریج شروع شود و به مرور بر شدت آن افزوده گردد‬ ‫مانند : انجام حرکات با صندلی ، تمرینات بر روی زمین ، تمرین یا شنا در آب‬
  • 37.
    ‫برای کاهش وزنافزایش فعالیت بدنی یک جزء مهم است اما به تنهایی‬ ‫کمتر از رژیم غذایی در کاهش وزن و درطول 6 ماه موثر است‬ ‫فعالیت بدنی در‬ ‫پیشگیری از بازگشت وزن‪‬‬ ‫بیماری های قلبی عروقی‪‬‬ ‫.کاهش خطرات دیابت نوع 2‬ ‫مفید‬ ‫است‪‬‬ ‫تمام افراد بزرگسال باید یک هدف دراز مدت برای فعالیت بدنی داشته باشند و‬ ‫روزانه در مجموع حداقل 03 الی 54 دقیقه یا بیشتر فعالیت بدنی با شدت‬ ‫.متوسط انجام دهند‬
  • 38.
    ‫ارزیابی وضعیت بیمارقبل از فعالیت بدنی‬ ‫عوامل خطر برای انجام فعالیت بدنی:‬ ‫سن بالتر از 54 سال در زنان یا یائسگی زودرس بدون هورمون درمانی‬ ‫سن بالتر از 55 سال در مردان‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫: سابقه خانوادگی‬ ‫‪‬‬ ‫•‬ ‫سکته یا مرگ ناگهانی قلبی در سن کمتر از 55 سال در پدر یا سایر اعضای مذکر درجه یک خانواده‬ ‫•‬ ‫سکته و مرگ ناگهانی مادر یا سایر اعضای مونث درجه یک خانواده در سنین کمتر از 56 سال‬ ‫مصرف سیگار‬ ‫فشار خون بال‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫: اختلل چربی خون‬ ‫‪‬‬ ‫) کلسترول سرم 2/5 میلی مول در لیتر یا بیشتر ) اگر نمای لیپوپروتئین در دست نیست‬ ‫•‬ ‫کمتر از9/. میلی مول در لیتر‪HDL‬‬ ‫کم تحرکی‬ ‫بیماری دیابت نوع 2‬ ‫بیماری تیروئید‬ ‫بیماری کبدی یا کلیوی‬ ‫سایر بیماری های متابولیکی کمتر شایع‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫•‬
  • 39.
    ‫رفتار درمانی‬ ‫. تغییردر رفتارهایی که موجب افزایش وزن می شوند‬ ‫الگوی رژیم غذایی و فعالیت بدنی‬ ‫توصیه های رفتار درمانی برای کاهش وزن و حفظ آن‬ ‫تغییر هدف های غیر واقعی و اصل ح عقاید غلط و -1‬ ‫ایجاد نگرش و عقاید مثبت و واقعی برای کاهش وزن‬ ‫از طریق رژیم غذایی و فعالیت بدنی‬ ‫جلب حمایت اجتماعی از طرف خانواده ، دوستان و همکاران که می -2‬ ‫.توانند مشوق و محرک برای کاهش وزن باشند‬ ‫نهادینه کردن رفتارهای صحیح و تغییرات مناسبی که برای کاهش وزن -3‬ ‫اتخاذ شده در زندگی روزمره به جای توجه به مقدار وزن از دست داده‬ ‫مقابله با موانع روانی و مشکلت اجتماعی و فیزیکی برای انجام -4‬ ‫ورزش ) باورهای غلط فردی در مورد فعالیت ، عقاید فرهنگی‬ ‫) ... نادرست ، کمبود فضای فیزیکی و‬ ‫تغییر عادات و رفتارهای غذاخوردن -5‬
  • 40.
    ‫توصیه ها وراهنما یی های مفید برای تغییر عادات و رفتارهای مربوط به‬ ‫غذاخوردن‬ ‫سرعت غذاخوردن را کاهش دهید.هر لقمه غذا را برای -1‬ ‫مدت طولنی تری بجوید‬ ‫قاشق و چنگال خود را پس از هر بار برداشتن لقمه بر روی -2‬ ‫.بشقاب بگذارید‬ ‫.غذا را در ظرف کوچک تری بکشید-3‬ ‫غذا خوردن را هم زمان با سایر فعالیت ها مانند تماشای -4‬ ‫.تلویزیون یا کتاب خواندن انجام ندهید‬ ‫همه غذای تهیه شده را سر میز نگذارید .بهتر است به اندازه -5‬ ‫ای که می خواهید مصرف کنید در ظرف خود بکشید و دوباره‬ ‫.سراغ ظرف غذا نروید‬ ‫مواد غذایی نامناسب مانند نوشابه ، چیپس ، شیرینی و ... را -6‬ ‫.خریداری نکنید‬ ‫.برای میان وعده از میوه ها و سبزی های تازه استفاده کنید -7‬
  • 41.
    ‫اصول راهبردهای تغییراتشیوه زندگی‬ ‫خودپایشی و ثبت شرایط غذاخوردن و انجام فعالیت‬ ‫-1‬ ‫مقابله با فشار روانی با روش هایی مثل آرام سازی و دارو -2‬ ‫درمانی‬ ‫کنترل محرک ها ، نشانه ها و شرایط محیطی که همراه با عدم -3‬ ‫.تحرک و مصرف غذاهای نا مناسب هستند‬ ‫تقویت تغییرات مثبت از طریق نظام پاداش یا حمایت اجتماعی -4‬ ‫این راهبردها همچنین می توان در کمک به بیماران برای حفظ وزن‬ ‫.کاهش یافته به دنبال درمان کاهش انرژی موثر باشد‬
  • 42.
    ‫دارودرمانی‬ ‫برای افراد باشرایط زیر بعد از 3 ماه توصیه به تغییر شیوه زندگی و عدم‬ ‫تغییر در کاهش وزن شروع‬ ‫:می شود‬ ‫برای افراد چاق ) دارای نمایه توده بدنی 03 و بیشتر ( بدون‬ ‫عامل خطر دیگر‬ ‫هیچ -1‬ ‫برای افراد دارای نمایه توده بدنی 72 و بیشتر با داشتن دو عامل -2‬ ‫خطر مرتبط با چاقی‬ ‫روش دارو درمانی به همراه رژیم غذایی و فعالیت بدنی بیشتر موثر خواهد‬ ‫.بود‬
  • 43.
    ‫جراحی‬ ‫. جراحی درصورت موثر نبودن سایر روش هاتوصیه می شود‬ ‫با جراحی میزان جذب و دریافت غذا در دستگاه گوارش را‬ ‫کاهش می دهند. باعثکاهش قابل توجه وزن و در نتیجه بهبود‬ ‫فشار خون بال ، دیابت ، آپنه ، نارسایی قلب ، آنژین ، هیپرلیپیدمی و‬ ‫بیماری های ریوی حاصل می شود‬ ‫.‬ ‫معیارهای انتخاب بیماران چاق برای جراحی‬ ‫نمایه توده بدنی بیش از 53 همراه با بیماری های همراه با چاقی -1‬ ‫نمایه توده بدنی بیش از 04 -2‬ ‫بی تاثیر بودن سایر روش ها -3‬ ‫.کسانی که لزم است در طی 3 تا 5 سال وزن مناسب داشته باشند -4‬ ‫امکان تحمل عمل جراحی -5‬ ‫اعتیاد به الکل یا مواد دیگر -6‬ ‫عدم ابتل به بیماری های اعصاب و روان ) قبل توسط روان پزشک ویزیت -7‬ ‫. )شده باشند‬
  • 44.
    ‫روش های گوناگونجراحی وجود دارد‬ ‫.‬ ‫مثل بستن قسمتی از معده و برداشتن قسمتی از معده و گذاشتن بالن در‬ ‫معده است که با عوارض زیادی مانند‬ ‫اختللت کلیوی، سنگ های کیسه صفرا ، آرتریت ، اختلل در کار کبد در بعضی‬ ‫بیماران همراه است‬ ‫.قبل از جراحی بیماران باید در مورد خطرات و منافع جراحی آگاه شوند •‬ ‫پس از جراحی بیماران باید از نظر عوارض جراحی و پیروی از شیوه زندگی •‬ ‫.مناسب پایش شوند‬ ‫جراحی یک روش مناسب برای کنترل وزن در دراز مدت است .در این روش •‬ ‫.در اکثر بیماران وزن کاهش یافته تا 5 سال حفظ می شود‬
  • 45.
    ‫عدم کاهش وزنعلی رغم مصرف غذاهای مناسب و فعالیت بدنی‬ ‫منظم‬ ‫فرد چاق باید بداند زمانی که شروع به تغییر مصرف غذا و فعالیت می کند •‬ ‫.ممکن است کاهش وزن به مرور نشان داه شود‬ ‫فعالیت بدنی منظم تغییراتی در ترکیب بدن ایجاد می کند )کاهش بافت •‬ ‫چربی و افزایش توده عضلنی بافت( لذاکاهش وزن واضح نیست و به‬ ‫طور موقت ثابت است‬ ‫برای بهبودی سلمت فقط کاهش وزن کافی نیست بلکه سایر شاخص •‬ ‫: های موفقیت بسیار مهم هستند‬ ‫بهبود عادات رفتاری / کاهش اندازه دور کمر / گشاد شدن لباس ها /‬ ‫افزایش مقاومت و دیر خسته شدن در طی فعالیت بدنی / بهبود احساس‬ ‫رفاه و افزایش سطح انرژی / کاهش فشار روانی / بهبود تحمل گلوگز /‬ ‫. کاهش فشار خون / کاهش ضربان نبض در حال استراحت‬
  • 46.
    ‫رسیدن به وضعیتثابت و یا برگشت وزن‬ ‫. برای رسیدن به وضعیت ثابت وزن پشتکار و استقامت مهم است‬ ‫: دلیل برگشت وزن‬ ‫عدم پیروی از فعالیت بدنی ‪‬‬ ‫برای کاهش یا حفظ وزن کم شده نیاز به انجام فعالیت های شدید نیست .حتی افزایش-‬ ‫.نسبی در فعالیت بدنی در کاهش وزن سهم دارد‬ ‫فعالیت های با شدت متوسط مثل پیاده روی برای کاهش وزن و کاهش عوامل خطر-‬ ‫.بیماری قلبی عروقی مفید هستند‬ ‫سوزاندن انرژی تا حدود 006- 004 کالری در روز یک نقطه شروع خوب است یعنی نیم-‬ ‫ساعت پیاده روی نسبتا سریع ) 02 دقیقه در مایل ( سه بار در هفته‬ ‫عدم حمایت از طرف خانواده و دوستان ‪‬‬ ‫پذیرش مصرف غذای مناسب و فعالیت بدنی منظم برای تمام اعضای خانواده مهم است .)‬ ‫کودکانی که یکی از والدین چاق است 04 درصد احتمال دارد در بزرگسالی چاق شود ( و‬ ‫.موجب تسهیل تغییرات رفتاری می شود‬ ‫آموزش : توصیه های لزم به افراد جهت اصل ح شیوه زندگی ) کم تحرکی‬
  • 47.
    ‫از توجه شمامتشکرم‬