Xơ gan là một bệnh mạn tính, thường do nghiện rượu hoặc viêm gan virus, dẫn đến tổn thương gan và xơ hóa. Các biểu hiện lâm sàng bao gồm triệu chứng gan to, suy gan và các biến chứng như tăng áp lực tĩnh mạch cửa và xuất huyết tiêu hóa. Điều trị bao gồm kiểm soát triệu chứng, điều trị nguyên nhân và phòng ngừa biến chứng.

1. Bệnh học xơ
gan

2. Đại cương
 Bệnh mạn tính – tiến triển – một vòng
luẩn quẩn
 1819 laennec – kirrhose – gan bị xơ
do nghiện rượu – xơ gan laennec

3. Định nghĩa
 Định nghĩa = GPB ; LS = LS chung +
lâm sàng nguyên nhân.
 GPB = tổn thương mạn tính + xơ hóa
lan tỏa + nốt tân tạo (giải thích : hoại tử
-- sụp khung – tổ chức lk phát triển –
mạch máu ngoằn ngoèo – nốt tân tạo).

4. PHÂN LO I
Ạ
•
1. Xơ gan khoảng cửa = XG dinh dưỡng
(portal / nutritional cirrhosis) – 9/10 do
nghiện rượu (alcoholism)
•
2. Xơ gan mật (biliary cirrhosis) – bệnh
đường mật trong gan (intrahepatic bile
duct disease) – chiếm 15 -20%.
•
3. Xơ gan sau hoại tử : viêm gan B và
viêm gan C – 40%

5. Bệnh nguyên
1. Xơ gan rượu : hàng đầu (alcoholic liver
disease)
2. Nhiễm khuẩn : viêm gan vi rus B; C hoặc
KST...
3. Biến dưỡng (?)(hepatitis B;C)
4. Xơ gan đường mật nguyên phát : hẹp
đường mật -- ứ mật (primary biliary
cirrhosis)
5. Xơ gan đường mật thứ phát(secondary
biliary cirrhosis) : hẹp cơ oddi ; sỏi

6. •
Chronic hepatitis B and C
•
Alcoholic liver disease
•
Drugs or toxins
•
Cardiac cirrhosis (heart failure )
•
Certain parasitic infections (such as
schistosomiasis)
•
Primary biliary cirrhosis
•
Autoimmune hepatitis
•
Primary sclerosing cholangitis
•
Other: such as Wilson's disease, Hereditary
Hemochromatosis, Alpha 1-antitrypsin
deficiency, Galactosemia, Cystic fibrosis
•
In China, the chronic hepatitis is common
cause, but not the alcoholic liver disease.
Risk factors of Hepatic cirrhosis

7. Hoại tử tế bào gan
Hepatocytes necrosis
Tế bào gan tăng sinh
Hepatocytes regeneration
Mô xơ – cục tân tạo
Fibrotic scar tissue
Regenerative nodules form
Virus Alcohol Other

9. Cirrhosis of Liver
Spleen
Cirrhosis of Liver
Nodular

11. Gan nhiễm mỡ -- hơi to –
màu vàng bề mặt và cắt
ngang – fatty
metamorphosis
Toxic của rươu – chức
năng ti thể và microsomal
– vận chuyển lipoprotein –
tích lũy mỡ ở không bào
mỡ (lipid vacuoles)
Fatty Liver
H&E
Fatty Liver
lipid vacuoles
Healthy

13. Normal liver
Cirrhosis after hepatitis
Cirrhosis after fatty liver
Regenerative nodules
Fibrotic scar tissue
Hepatic lobule
Centre vein
Fatty granule
Hepatic cord

14. CBDL TAA
CCl4 TAA

15. Lâm sàng

16. GIAI ĐOẠN CÒN BÙ
 Có triệu chứng (chán ăn + mệt mỏi +
giảm TD + RL kinh nguyệt)  khám
sàng lọc
 Cơ năng: Ăn kém ngon, khó tiêu, nặng
tức vùng thượng vị, giảm tình dục, rối
loạn kinh nguyệt.
 Thực thể: Gan to + chắc + sắc + không
đau – lách to – tăng serotonin (?)(spider
nevi – palmar erythma)
 Xác định: sinh thiết (!)

17. Spider nevi

18. Palmar erythema

19. GIAI ĐOẠN MẤT BÙ
 Hội chứng suy gan : vú lớn + xuất
huyết + rung lông tóc + dùi trống + sao
mạch +thiếu máu
 HC thay đổi hình thái gan : gan teo
 HC tăng áp lực TM cửa : lách
to(splenomegaly) + THBH bụng + trĩ nội
+ cổ trướng(ascite)(NN# giảm alb+
thành mạch + aldosterol) abdominal
infection

20. Ascites

21. Ascites Legs edema

22. TUẦN HOÀN BÀNG HỆ
• Giãn tĩnh mạch thực
quản – nặng hơn
• chảy máu tiêu hóa
nặng (massive
gastrointestinal
hemorrahge)
Abdomen varices Esophageal varices

23. Esophageal varices
Red spot

24. Esophageal varices

25. Gastric varices

26. Image of portal hypertensive
gastropathy seen on
endoscopy of the stomach.
The normally smooth mucosa
of the stomach has developed
a mosaic like appearance,
that resembles snake­skin

27. Esophageal variceal bleeding

28. Hepatocellular carcinoma

29. Hepatocellular carcinoma

30. Portal vein stenosis

31. Portal vein thrombus

33. M
RI
Ascites
Hepatic cirrhosis
Enlarged spleen

34. DSA DSA
Portal vein

35. Laparoscope can observe hepatic
regenerative nodular, and get liver biopsy
sample.
Cirrhosis of Liver
Spleen enlarges

36. Nội soi
Endoscopy
q
Nội soi tiêu hóa (gastrocopy) : đánh giá thực
quản; dạ dày; tá tràng - loại trừ giãn tm thực
quản – dự phòng bằng xơ mạch
(sclerotherapy ; banding) + thuốc chẹn beta
giao cảm

37. Esophageal varices

38. Portal hypertensive gastropathy

39. Sinh thiết gan
q
Tiêu chuẩn vàng – qua da
(percutaneous), qua tĩnh mạch cảnh
(transjugular); nội soi ổ bụng
(laparascopy); ST kim nhỏ (fine-needle
approach)
q
không làm khi lâm sàng và CLS quá rõ –
tai biến ST

40. q
Test mới – can thiệp tối thiểu – định
lượng men HA (hyaluaronuc acid) –
theo dõi tiến triển – khồn thay được
sinh thiết

41. CẬN LÂM SÀNG
 Phát hiện tăng ALTM cửa : BT 10-
15cm nước  25cm nước ; tăng ALTM
lách; tăng thời gian lách – cửa (!)
 Đo đường kính (siêu âm): TM cửa: BT
8 – 10 mm  13mm; TM lách > 11mm
 Nội soi ổ bụng : giãn TM (phúc mạc;
mạc treo; tm dạ dày; tm rốn...)
 Suy gan : A/G đảo; TL prothrombin
giảm (yếu tố tiên lượng); choles giảm
(ester); NP Galactose niệu ; NP caffein

42. CẬN LÂM SÀNG
 HC hủy hoại TB gan (AST; ALT)
 Chẩn đoán hình ảnh : siêu âm (gan
teo; thô; bờ răng cưa;giãn tm cửa; lách)
+ CLVT
 Sinh thiết gan: NN + phân loại

43. CHẨN ĐOÁN XÁC ĐỊNH
 TS: gan mãn tính.
 LS: HC tăng áp cửa và HC suy gan.
 CLS: XN máu, siêu âm, sinh thiết gan.

44. CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT
 Suy dưỡng : giảm protid nặng
 Thận hư
 Lao bụng
 U ác tính
 K gan

45. BIẾN CHỨNG
 Nhiễm trùng; NT cổ trướng; huyế khối
tĩnh mạch cửa do NT
 Loét hành tá tràng
 Chảy máu: tăng ALTM + RL đông cầm
máu
 HC gan thận
 HC não gan
 RL dung nạp đường
 K gan

46. ĐIỀU TRỊ
 Điều trị nguyên nhân: loại bỏ NN(rượu
thuốc + ăn – hi vọng lành)
 Điều trị triệu chứng : CĐ ăn + cổ
trướng + tăng ALTM + suy gan + chống
xơ
 Điều trị biến chứng: chảy máu TM
thực quản + bệnh dạ dày do xơ gan +
viêm PM + HC gan thận
 Phòng bệnh

47. Điều trị triệu chứng
1. CĐ ăn: giảm muối (0.5g)+ E 1500 – 2000
kcal + lệch : + đạm TV (!)
2.cổ trướng :
 khó + lợi niệu (kháng aldos - furo) + TD HA-
alb-điện giải-lượng nước ra vào
 Chọc tháo báng:
 Chỉ định :
q cổ trướng căng; phù to; Child B;
q Protrombin>40%; Bilirubin máu < 10mg/dl;

48. Điều trị triệu chứng
3. tăng ALTM: nối thông cửa chủ (tăng
nguy cơ não gan) + chen beta giao cảm
(giãn mạch tạng + giảm cung lượng tim)
4. suy gan : không có điều trị đặc hiệu;
chuyển hóa mỡ + vitamin + testosteron
5. chống xơ: corticoid (XG tự miễn)+
colchicine

49. ĐIỀU TRỊ BIẾN CHỨNG
 Chảy máu TMTQ: bù dịch cẩn thận +
máu + co mạch (vasopressin -
somatostatin) +sonde blackmore –
HS103+ tiêm xơ (pilodocanol) + thắt nội
soi + PT đặt TIPS + tháo phân + dự
phòng chảy máu (tiêm xơ + thăt TM)
 Bệnh dạ dày: chẹn Beta giao cảm
 Viêm phúc mạc: cepha III + quinolon II +
bactrim
 HC gan thân

50. Endoscope band ligation (EBL) can prevent and
treat Esophageal and gastric varices or with
bleeding

52. Ref: De Franchis R. Digestive and liver disease 2004;36(S1):S93
Endoscopic sclerotherapy (EST) is an
established method for controlling and
preventing bleeding from oesophageal
varices

53. Endoscopic sclerotherapy (EST)

54. AT Injection

55. Portal hypertension
Portal vein
Vena cava

56. Distal Splenorenal Shunt

57. PHÒNG BÊNH
 Phòng bệnh: rượu + vaccine viêm gan
VR + thuốc độc gan + suy dd + dtri tốt
viêm đường mật mạn
 Tiên lượng: 5% sống sau 5 năm -- vàng
da kéo dài, xuất huyết, hôn mê gan, teo
gan vàng cấp, nhiễm khuẩn, Child C của
phân loại Child- Pugh.

58. Bảng: Thang điểm để đánh giá giai đoạn xơ gan
theo chỉ số Child - Pugh
1 điểm
2 điểm 3điểm
Bệnh não gan không lú lẫn hôn mê
Báng không kín đáo vừa phải
Bilirubin < 35 μ mol/l 35-50 μmol/l > 50 μmol/l
Albumin > 35 g/l 28-35 g/l < 28 g/l
Tỷ Prothrombin > 50 % 40-50 % < 40 %
Thang điểm để đánh giá giai đoạn xơ gan theo chỉ số Child - Pugh là:
Child A: Điểm 5 hay 6. Child B: điểm từ 7-9. Child C điểm từ 10-15.