College over intimiteit en attractie voor inleiding sociale psychologie Wageningen Universiteit

1. Atractie en intieme relaties 2008 - 2009 Bram Buunk Pieternel Dijkstra

2. Wat wil de man?

3. Verschil tussen de sexes

4. Dilemma Stel, je hebt een serieuze relatie, en je voelt je sterk verbonden aan je partner. Stel je voor dat je erachter komt dat je partner interesse had in een ander. Wat zou je het ergst vinden? Als je erachter komt dat je partner een diepe emotionele band met die ander is aangegaan Als je erachter komt dat je partner sex heeft gehad met die ander.

5. Evolutionair psychologische visie Mannen meest jaloers bij seksuele ontrouw; Waarom? mogelijkheid dat in kind van iemand anders geïnvesteerd wordt Vrouwen meest jaloers bij ‘emotionele’ ontrouw; Waarom? kans dat de man haar verlaat en zijn ‘resources’ aan een andere vrouw besteedt Percentage dat sexuele ontrouw het ergst vindt

6. Mars & Venus? Yankelvich studie Heb jij liever: Een koopje m.b.t. kleding OF Fantastische sex Mannen = 14%; Vrouwen= 46% Mannen = 76%; Vrouwen = 41%

7. Nog meer Mars en Venus? Hoe intelligent moet een potentiele ‘date’ zijn?

8. DATE SEX STEADY MARRIAGE Intelligence En dat is nog duidelijker voor “one-night stands” Women Men Minimaal gewenste intelligentie

9. Wat heb je te verliezen? Deze resultaten suggeren dat vrouwen selectiever worden wanneer de kans op zwangerschap toeneemt En dat mannen selectiever worden wanneer relaties aanspraak op hun “resources’ kunnen maken Maar dat tegelijkertijd zij minder selectief zullen worden wanneer er “low investment reproductive opportunity” (!) is

10. DATE SEX STEADY MARRIAGE Intelligence En dat is nog duidelijker voor “one-night stands” Women Men

11. Nog meer: “Wil jij met mij… Stappen?” Naar mijn appartement?” Naar bed?”

12. Nog meer … Go out Go to apartment Go to bed Vrouwen Mannen % “Ja” zeggers 0 20 40 60 80 100 Ongeveer helft van beide sexes “ja” tegen ‘date’ Geen enkele ♀ zei ja tegen sex ♂ zeiden sneller ja tegen sex (Clark & Hatfield, 1989)

13. Waar letten Mars en Venus op? Parental investment: mannen en vrouwen letten op verschillende kenmerken (Buss) Mannen letten meer dan vrouwen op kenmerken die duiden op vruchtbaarheid en gezond nageslacht: fysieke kenmerken, jeugdigheid Vrouwen letten meer dan mannen op kenmerken die duiden op mogelijkheid van man om te zorgen voor moeder en kind: macht, rijkdom, ambitie Contactadvertenties!

14. -20 10s 0 -10 10s 20 10 0 -10 20s 30s 40s 50s 60s 20 10 -20 20s 30s 40s 50s 60s LEEFTIJD MAN LEEFTIJD VROUW VERSCHIL VAN LEEFTIJD Kenrick & Keefe, Behavioral & Brain Sciences , (1992). Contact advertenties van jonge mannen laten geen voorkeur voor jongere partner zien Vrouwen van alle leeftijden vragen man van of ouder dan eigen leeftijd Huwelijken laten gelijk patroon zien  Maar ouderen mannen prefereren partners jonger dan zichzelf Contact advertenties Oudste voorkeur Jongste voorkeur

15. Willen vrouwen alleen status? Voorkeur van vrouwen voor status i.p.v. fysieke aantrekkelijkheid hangt af van ovulatie cyclus Over het algemeen, preferen vrouwen status Tijdens ovulatie, preferen vrouwen eigenlijk attractieve, symmetrische, ‘sex-typed’ kerels Overspel ‘rates’ nemen toe tijdens ovulatie Waarom?

16. Toch in het algemeen… Competitie tussen mannen op basis van status, macht en rijkdom (‘ De mijne heeft status ’ ) Competitie tussen vrouwen op basis van uiterlijk, jeugdigheid (‘ miss-verkiezingen’; gebruik van make-up, “beperkt houdbaar” ) Echter! Uit een studie van Campbell, Graziano, & West, (1995) blijkt dat dominantie in een man alleen van belang is wanneer hij ook aardig is

17. Jensen-Campbell, Graziano, & West, 1995 In een studie lazen vrouwen over een man die: niet dominant (“niet assertief” “rustig” “stil”) was of dominant (“assertief” “dapper” “spraakzaam”) De man werd verder gepresenteerd als: Onaardig (“onbeschoft” “egoïstisch” “competitief”) of Aardig (“attent” “meewerkend” “sympathiek”)

18. Resultaten Jensen-Campbell, et al. niet dominant dominant 9 5 3 1 Onaardig 7 wenselijkheid als een afspraakje Aardig Als de man onaardig, was vonden vrouwen hem onwenselijk als afspraakje Onafhankelijk van of hij dominant was of niet

19. Jensen-Campbell, et al. niet dominant dominant 9 5 3 1 Onaardig 7 Aardig Als hij aardig was vonden vrouwen hem wenselijk als afspraakje wenselijkheid als een afspraakje En zijn wenselijkheid nam toe als hij ook dominant was.

20. De rol van context: ‘Excitation transfer’ Mensen proberen verhoogde fysiologische arousal te verklaren d.m.v situationele aanwijzingen (Schachter & Singer) In sommige situaties zijn er zowel positieve als negatieve cues (ambiguïteit), welke kan leiden tot misattributie van arousal Dutton & Aron, 1974, brug experiment:

21. Resultaten Brug experiment

22. Resultaten Brug experiment % mannen wat terugbelt voor extra info

23. Echter! Kenrick & Cialdini expt Mannen rennen 15 sec. of 2 min. DAN zien ze meteen video van: Zeer aantrekkelijke vrouw Niet aantrekkelijke vrouw 0 2 4 6 8 10 15 sec 2 min Dus arousal zorgt voor versterking van aanwezig respons: Mooi wordt mooier en Lelijk wordt lelijker!!! attractief Niet attractief

24. Dus ‘mooi’ is goed? Onderwijzers beoordelen mooie leerlingen als slimmer (Clifford & Walster, 1973) Aantrekkelijke mensen worden meer geholpen; handtekeningen ophalen (Chaiken, 1979) Rechters delen lagere straf uit aan aantrekkelijke mensen (Downs & Lyons, 1991) Moeders zijn meer ‘responsive’ ten aanzien van mooie baby’s ! (Langlois et al, 1995) Aantrekkelijke mensen verdienen meer (Hamermesh & Biddle, 1994)

25. Wat is aantrekkelijk? Objectief? Veel culturele overlap (bijv grote ogen, kleine neus, symmetrie), babies voorkeur voor aantrekkelijke gezichten Of subjectief ? Aantrekkelijkheid van lichaamskenmerken sterk verschillend over culturen, sterke modeinvloeden (tijd)

26. Aantrekkelijk?

27. Andere invloeden op attractie-oordeel Stemming Relatie of niet: hoe meer liefde voor partner, hoe minder aantrekkelijk anderen (Johnson & Rusbult, 1989) Mate van behoefte aan relatie (welke bijvoorbeeld stijgt tegen sluitingstijd; Pennebaker et al, 1979; Madey et al, 1996)

28. Pratfall effect Kan je ook TE mooi zijn? Trivia Bowl Expt (Aronson): IV’s: Competentie (hoog/laag); Blunder (niks vs koffie morsen) DV: Aantrekkelijkheid vs onaantrekkelijkheid van de ander

29. Trivia bowl results 0 2 4 6 8 10 controle ‘ pratfall’ attractief Niet attractief

30. Gelijkheid: Matching phenomenon in demografische kenmerken in interesses, voorkeuren, waarden in attitudes in aantrekkelijkheid in persoonlijkheidskenmerken Conclusie: “Het enige complementaire in attractie is sekse.”

31. Psychologische fenomenen die aantrekkelijk beinvloeden Nabijheid, ‘mere exposure’ (Zajonc, 1968) ‘ Hard to get’, maar selectief Fatal Attraction: aantrekkelijke eigenschappen worden na verloop van tijd hoogst irritant (bijv. onschuldigheid, grappig) Geheime relaties extra arousal > misattributie onderdrukken van gedachten (Wegner, Lane, & Dimitri, 1994) > preoccupatie

32. (Geheime) relaties en attractie

33. Definierende kenmerken van ‘Liefde’ Fysiologische arousal, verlangen samen te zijn Bereid om als liefde te defini ëren , verbintenis voor lange termijn Hechte band, delen, steun Intimiteit • Passion • Sternberg’s ‘Triangular Theory of Love’ • Decision/ Commitment PASSIE INTIMACY COMMITMENT

34. Interpersoonlijke relaties en welbevinden Myers : verband tussen positieve relaties en geluk is een ‘deep truth’ de gelukkigste studenten zijn zij die tevreden zijn met hun liefdesleven (Emmons, 1983) zij die genieten van hechte relaties met anderen, kunnen beter omgaan met tegenslagen (Perlman & Rook, 1987) Yuppies, die een hoog inkomen en werksucces verkiezen boven het hebben van goede vrienden of een vaste partner, zijn ongelukkiger (Perkins, 1991) Wanneer mensen bij anderen zijn, ervaren zij de meest positive emoties (Csikszentmihalyi & Larson, 2000)

35. Huwelijk en geluk Percentage “Heel gelukkig ”

36. Langdurig: Wat krijgen we ervoor? Comfort en vertrouwen Sociale steun Het is gezonder Betrokkenheid vanuit de man Moeder – kind band bij vrijwel alle zoogdieren Bij 95 % van de zoogdieren doet man vrijwel niets aan ‘opvoeding’ Mensen zijn uniek…

37. Wat als de relatie misloopt? Beëindigen van romantische relatie één van de meest stressvolle gebeurtenissen in leven van mens Volgt een 3-fasen patroon Poging om contact te herstellen Passiviteit en hulpeloosheid Gebrek aan zorg en warmte naar ex-geliefde PROTEST WANHOOP AFSTAND

38. Wie heeft er het meeste last van als het misgaat? Mannen of vrouwen? Vrouwen beëindigen vaker een relatie (2/3 van scheidingen) Mannen veel vaker last van ‘distress’ (vooral lange termijn) vaak als gevolg van gebrek aan sociale steun en gebrek aan ‘coping’ vaardigheden Echter klopt voor studenten en ouderen. Maar ook het geval bij middelbaar? Waarom? D i s t r e s s b y S e x i n T h r e e A g e G r o u p s 0 0 . 0 5 0 . 1 0 . 1 5 0 . 2 0 . 2 5 0 . 3 0 . 3 5 C o l l e g e ( a g e 1 8 - 2 4 ) P e r i m e n o p a u s e ( a g e 3 8 - 4 5 ) E l d e r l y ( a g e 6 8 - 7 5 ) A g e