Ардчилал
“Улиг болсон энгийн үнэнийг
тоогоогүйгээс болж хүмүүс асар их
хохирдог”
Ф.Ницше
Эрх чөлөө гэж юу вэ?
Une Carriere ouverte aux les talents
буюу авьяас байвал зам нээлттэй
- Өөрийнхөө авъяас чадварыг саадгүй
хэрэгжүүлэх боломж
- Өөртэйгээ адил бусдын эрх чөлөөнд
халдах ёсгүй
Эрх чөлөөний хязгаар
Хууль

Эрх чөлөө Эрх чөлөө
Ардчилал гэдэг нь иргэний төлөө
иргэдээр удирдуулсан иргэний засаг
мөн.
Иргэний төлөө
Ардчилал нь тухайн нийгмийн гишүүний
эрх чөлөөг ялгаварлалгүйгээр
хамгаалж, хүн бүрийг зорилго хэмээн
үнэлж ханддаг.
Хэн нэгний хүслийг нөгөөд нь хүч
болгон тулгахгүй
Иргэдээр удирдуулсан
Нийгмийн гишүүд өөрсдөө сайн дураар
дундаасаа нэгнээ төлөөлөл болгон
сонгож, энэ өөрийн сонгож томилсон
төлөөллөөрөө дамжуулан нийгмийн
удирдах хэрэгт оролцоно
Жам ёсны засаглах эрхийг ардчилал
тэвчдэггүй
Иргэний засаг
Сонгож байгуулагдсан төр нь иргэний
хяналтаас гадуур үйл ажиллагаа
явуулах эрхгүй
Ардчиллын шинж
• Эрх чөлөө
• Сонгууль
• Эрх мэдэл хуваарилалт
• Ил тод байдал ба хэвлэл мэдээллийн
эрх чөлөө
• Иргэний оролцоо ба хяналт
Эрх чөлөө
“Ардчилал гэдэг нь уг чанартаа эрх
чөлөөний үзэл номлолууд философийн
болон түүхийн бэрх цаг үеийг туулан
хөгжин боловсорч, хувь хүний эрхийг
хангах чадвартай болсон тэр дэг
журмуудад агуулагддаг. Товчоор энэ нь
хуульчлагдсан эрх чөлөөг хэлж буй юм”
Ч.Финн
Өөрийгөө
эзэмших
Өмч
Аюулгүй
байдал

Сонгууль
Эрх мэдэл гэдэг тун амттай учир
түүнээс сайн дураараа сална гэж ер
үгүй
Б.Рассель
Сонгууль
Сонгууль бол болчимгүй улс төрчдөөс
цус урсгалгүй салах шилдэг арга мөн.
Сонгууль
• Сонгууль нь бүх нийтийг хамарсан байх
ёстой (Тэгш эрх)
Сонгууль
Тэгш эрх
Ард түмэн эрхээ бүрэн хэмжээгээр хэрэгжүүлж чадах түвшинд
боловсроогүй хэмээн үзэж байвал ард түмнээс эрхийг нь булаах
биш, харин тэднийг гэгээрүүлэх замаар эрхийг нь мэдүүлэн
эмчлэх ёстой
Т.Жефферсон
Сонгууль
Өрсөлдөөн
Ард түмэн гэдэг бол нэг хэвэнд цутгасан шиг адил
сонирхол бус, харин өөр өөр зорилго, ашиг
сонирхол бүхий хүмүүсийн нэгдэл
Сонгууль
Өрсөлдөөн мөн чанарт байх ёстой
болохоос бус, хэлбэрт байх ёсгүй
Сонгууль
• Тогтмол
Тогтмол болох сонгуулиар иргэд эрх
баригчидтай улс төрийн хариуцлага
тооцдог.
Сонгууль нь хэт алслагдаж, эсхүл хэт
ойрхон байж болохгүй.
Сонгууль
• Нээлттэй
Ардчилсан сонгуульд хэн санал өгч байгаа
нь биш, харин хэн саналыг тоолж байгаа нь
чухал
Эрх мэдэл хуваарилалт
Ардчилал бол хуваарилалтын тогтолцоо мөн
Иргэний
нийгэм
Төр
Эрх мэдэл хуваарилалт
Төрийн чиг үүргүүдийг дотор нь бие биедээ хяналт
бүхий байдлаар хуваарилан тэнцвэржүүлэх нь
ардчиллыг хамгаалах нэг сайн зэвсэг
Г
Ш
ХТ
Ил тод байдал ба хэвлэлийн
эрх чөлөө
“Хэн дор эрх мэдэл байна түүн дор
хилэнц буй”
“Аливаа эрх мэдэл хүнийг эвддэг бол
хязгааргүй эрх мэдэл түүнийг хязгааргүй
эвддэг”
Ил тод байдал ба хэвлэлийн
эрх чөлөө
Өөрийнх тухай таагүй үнэнийг дэлгэнэ гэж
айсандаа хэвлэлийн эрх чөлөөг хязгаарладаг
төр бол нүүрээ гараараа далдалчихаад
харагдахаа больчихлоо гэж боддог хүүхэдтэй
адил.
Чөлөөт хэвлэл мэдээлэл бол төрийн албан тушаалтан өөрийн
хийх үйлдэлдээ хариуцлага хүлээхийг ухамсарлуулдаг арга
хэрэгсэл мөн.
Ил тод байдал ба хэвлэлийн
эрх чөлөө
Ардчиллын нэг бишрэм шинж бол хэвлэл
мэдээлэл нь төртэй нийлж иргэнийг бус,
иргэнтэй нэгдэж төрийг хянадаг.
Ил тод байдал ба хэвлэлийн
эрх чөлөө
Төрийн өндөр албан тушаалтанд санаархагч
хэн бүхэн ард түмний эрх мэдлийг шилжүүлэн
авсан тохиолдолд хувь эрх чөлөөнөөс
зохиослох гэрээг үг дуугуй хүлээн зөвшөөрсөн
байдаг.
“Олон нийтийн итгэлийг хүлээсэн хүн
өөрийгөө тэдний өмч боллоо хэмээн үзэж
болно”
Т.Жефферсон
Иргэний оролцоо ба хяналт
Ард түмний сонор сэрэмж бол ардчиллын үнэ
төлөөс
Т.Жефферсон
• Иргэдийн оролцоогүй ардчилал бол ардчилал
биш.
Ардчилал ба ноомой иргэн хоёр хэзээ ч
зохицдоггүй.
Анхаарал тавьсанд баярлалаа!

Ardchilal

  • 1.
  • 2.
    “Улиг болсон энгийнүнэнийг тоогоогүйгээс болж хүмүүс асар их хохирдог” Ф.Ницше
  • 3.
    Эрх чөлөө гэжюу вэ? Une Carriere ouverte aux les talents буюу авьяас байвал зам нээлттэй - Өөрийнхөө авъяас чадварыг саадгүй хэрэгжүүлэх боломж - Өөртэйгээ адил бусдын эрх чөлөөнд халдах ёсгүй
  • 4.
  • 5.
    Ардчилал гэдэг ньиргэний төлөө иргэдээр удирдуулсан иргэний засаг мөн.
  • 6.
    Иргэний төлөө Ардчилал ньтухайн нийгмийн гишүүний эрх чөлөөг ялгаварлалгүйгээр хамгаалж, хүн бүрийг зорилго хэмээн үнэлж ханддаг. Хэн нэгний хүслийг нөгөөд нь хүч болгон тулгахгүй
  • 7.
    Иргэдээр удирдуулсан Нийгмийн гишүүдөөрсдөө сайн дураар дундаасаа нэгнээ төлөөлөл болгон сонгож, энэ өөрийн сонгож томилсон төлөөллөөрөө дамжуулан нийгмийн удирдах хэрэгт оролцоно Жам ёсны засаглах эрхийг ардчилал тэвчдэггүй
  • 8.
    Иргэний засаг Сонгож байгуулагдсантөр нь иргэний хяналтаас гадуур үйл ажиллагаа явуулах эрхгүй
  • 9.
    Ардчиллын шинж • Эрхчөлөө • Сонгууль • Эрх мэдэл хуваарилалт • Ил тод байдал ба хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөө • Иргэний оролцоо ба хяналт
  • 10.
    Эрх чөлөө “Ардчилал гэдэгнь уг чанартаа эрх чөлөөний үзэл номлолууд философийн болон түүхийн бэрх цаг үеийг туулан хөгжин боловсорч, хувь хүний эрхийг хангах чадвартай болсон тэр дэг журмуудад агуулагддаг. Товчоор энэ нь хуульчлагдсан эрх чөлөөг хэлж буй юм” Ч.Финн
  • 11.
  • 12.
    Сонгууль Эрх мэдэл гэдэгтун амттай учир түүнээс сайн дураараа сална гэж ер үгүй Б.Рассель
  • 13.
    Сонгууль Сонгууль бол болчимгүйулс төрчдөөс цус урсгалгүй салах шилдэг арга мөн.
  • 14.
    Сонгууль • Сонгууль ньбүх нийтийг хамарсан байх ёстой (Тэгш эрх)
  • 15.
    Сонгууль Тэгш эрх Ард түмэнэрхээ бүрэн хэмжээгээр хэрэгжүүлж чадах түвшинд боловсроогүй хэмээн үзэж байвал ард түмнээс эрхийг нь булаах биш, харин тэднийг гэгээрүүлэх замаар эрхийг нь мэдүүлэн эмчлэх ёстой Т.Жефферсон
  • 16.
    Сонгууль Өрсөлдөөн Ард түмэн гэдэгбол нэг хэвэнд цутгасан шиг адил сонирхол бус, харин өөр өөр зорилго, ашиг сонирхол бүхий хүмүүсийн нэгдэл
  • 17.
    Сонгууль Өрсөлдөөн мөн чанартбайх ёстой болохоос бус, хэлбэрт байх ёсгүй
  • 18.
    Сонгууль • Тогтмол Тогтмол болохсонгуулиар иргэд эрх баригчидтай улс төрийн хариуцлага тооцдог. Сонгууль нь хэт алслагдаж, эсхүл хэт ойрхон байж болохгүй.
  • 19.
    Сонгууль • Нээлттэй Ардчилсан сонгуульдхэн санал өгч байгаа нь биш, харин хэн саналыг тоолж байгаа нь чухал
  • 20.
    Эрх мэдэл хуваарилалт Ардчилалбол хуваарилалтын тогтолцоо мөн Иргэний нийгэм Төр
  • 21.
    Эрх мэдэл хуваарилалт Төрийнчиг үүргүүдийг дотор нь бие биедээ хяналт бүхий байдлаар хуваарилан тэнцвэржүүлэх нь ардчиллыг хамгаалах нэг сайн зэвсэг Г Ш ХТ
  • 22.
    Ил тод байдалба хэвлэлийн эрх чөлөө “Хэн дор эрх мэдэл байна түүн дор хилэнц буй” “Аливаа эрх мэдэл хүнийг эвддэг бол хязгааргүй эрх мэдэл түүнийг хязгааргүй эвддэг”
  • 23.
    Ил тод байдалба хэвлэлийн эрх чөлөө Өөрийнх тухай таагүй үнэнийг дэлгэнэ гэж айсандаа хэвлэлийн эрх чөлөөг хязгаарладаг төр бол нүүрээ гараараа далдалчихаад харагдахаа больчихлоо гэж боддог хүүхэдтэй адил. Чөлөөт хэвлэл мэдээлэл бол төрийн албан тушаалтан өөрийн хийх үйлдэлдээ хариуцлага хүлээхийг ухамсарлуулдаг арга хэрэгсэл мөн.
  • 24.
    Ил тод байдалба хэвлэлийн эрх чөлөө Ардчиллын нэг бишрэм шинж бол хэвлэл мэдээлэл нь төртэй нийлж иргэнийг бус, иргэнтэй нэгдэж төрийг хянадаг.
  • 25.
    Ил тод байдалба хэвлэлийн эрх чөлөө Төрийн өндөр албан тушаалтанд санаархагч хэн бүхэн ард түмний эрх мэдлийг шилжүүлэн авсан тохиолдолд хувь эрх чөлөөнөөс зохиослох гэрээг үг дуугуй хүлээн зөвшөөрсөн байдаг. “Олон нийтийн итгэлийг хүлээсэн хүн өөрийгөө тэдний өмч боллоо хэмээн үзэж болно” Т.Жефферсон
  • 26.
    Иргэний оролцоо бахяналт Ард түмний сонор сэрэмж бол ардчиллын үнэ төлөөс Т.Жефферсон • Иргэдийн оролцоогүй ардчилал бол ардчилал биш. Ардчилал ба ноомой иргэн хоёр хэзээ ч зохицдоггүй.
  • 27.