Εργασία στα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ΄Γυμν., Γυμνάσιο Κολινδρού, 2022-23

1. Η ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΤΟ
ΧΡΗΜΑ
ΓΡΗΓΟΡΙΑ ΚΟΚΑΡΑ
ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΟΛΙΝΔΡΟΥ
ΤΜΗΜΑ: Γ2

2. • Μέσα σε εκατό σελίδες, ο Κωνσταντίνος
Θεοτόκης περιγράφει την κοινωνία της
Κέρκυρας στις αρχές του 20ου αιώνα, τη
θέση της γυναίκας, την πίεση της
κοινωνίας πάνω στην «τιμή» κάθε νεαρής
κοπέλας, τη διαφορά των κοινωνικών
τάξεων, που αποδίδεται δραματικά με την
άρνηση του Ανδρέα να εργαστεί, παρά τις
παρακλήσεις της Ρήνης και παρά το ότι
χάνει το σπίτι του, από χρέη, γιατί δεν
καταδέχεται ένας αριστοκράτης να
εργαστεί στη δούλεψη άλλου.

3. • Η ιστορία δύο γενεών γυναικών: από τη μία της Επιστήμης, εργάτριας σε
υφαντουργία, φτωχιάς, με έναν άντρα αδιάφορο και μεθύστακα, που
έχει τέσσερα παιδιά κι ένα κομπόδεμα με χρήματα μαζεμένα. Κι από την
άλλη, της Ρήνης, θυγατέρας της Επιστήμης, που μπλέκει με τον Ανδρέα,
ξεπεσμένο αριστοκράτη. Ο Ανδρέας ζητάει παράλογα χρήματα για να
παντρευτεί τη Ρήνη, γνωρίζοντας πως η μάνα της έχει κομπόδεμα. Η
δίκαιη μάνα, όμως, η Επιστήμη, δεν θέλει να αδικήσει τα άλλα της
παιδιά και υπόσχεται στη Ρήνη το μερίδιό της. Η κόρη της, τρελά
ερωτευμένη και άμυαλη, φεύγει από το πατρικό της σπίτι και χάνει την
τιμή της, χωρίς να την παντρευτεί ο Ανδρέας. Ο υποψήφιος γαμπρός
τώρα, μπορεί άνετα να εκβιάζει για τα χρήματα που θέλει προίκα,
ζητώντας τα από την πεθερά του, προκειμένου να γίνει ο γάμος.

4. • Όμως η Επιστήμη είναι ανένδοτη. Μόνο το μερίδιο που δικαιούται
η Ρήνη, θα δώσει στον Ανδρέα. Όταν η Ρήνη μένει έγκυος και η
μάνα της μαθαίνει πως ο Ανδρέας θα την αφήσει για να
παντρευτεί μια άλλη κοπέλα, με τριπλάσια προίκα, η μάνα
υποχωρεί και, μπροστά στον κίνδυνο της κοινωνικής κατακραυγής,
προσφέρει όλο της το κομπόδεμα, ό,τι έχει μαζέψει ως εκείνη τη
στιγμή. Όμως η Ρήνη, που είναι παρούσα στο τελικό «παζάρι» για
την αγάπη της, αρνείται να παντρευτεί τον Ανδρέα και ν’
αδικηθούν τ’ αδέλφια της και τον χωρίζει, εγκαταλείποντάς τον.

5. • Μέσα από αυτό το βιβλίο
διακρίνουμε το πόσο κατώτερες
ήταν οι γυναίκες και το πώς
αντιμετωπιζόταν ο κόσμος μέσω
της οικονομικής τους άνεσης.

6. Χαρακτηρισμός προσώπου Ρήνη
• Η Ρήνη πιστεύει η αξία της ζωής βρίσκεται
στην αγάπη, την ειλικρίνεια, την
αξιοπρέπεια και ακόμη πως η ευτυχία δεν
αγοράζεται με τα χρήματα. Περιφρονεί τα
σχόλια της κοινωνίας και κάνει αυτό που
αισθάνεται. Απογοητεύεται όταν βλέπει
ότι ο Αντρέας υπολογίζει μόνο το χρήμα
αλλά δεν λυγίζει και αρνείται να τον
παντρευτεί μόνο για το παιδί που θα
έφερνε στον κόσμο, με αυτή την στάση η
Ρήνη δείχνει πόσο γενναία και ατρόμητη
είναι.

7. Χαρακτηρισμός προσώπου της Επιστήμης
• Η Επιστήμη είναι μια γυναίκα που αναλαμβάνει όλες τις ευθύνες της
διακυβέρνησης του σπιτιού της, αφού ο άντρας της παρουσιάζεται
ανίκανος και άσωτος. Οδηγημένη από την ανάγκη, ανέπτυξε ένα
υπολογιστικό χαρακτήρα με κέντρο της συνείδησής της, το χρήμα.
Φροντίζει επομένως, με σκληρή δουλειά και με παράνομες, κάποτε,
δραστηριότητες, να αυξήσει τα χρήματα της, προκειμένου να προικίσει τα
κορίτσια της. Όταν όμως βρίσκεται αντιμέτωπη με τις υπερβολικές
απαιτήσεις του Αντρέα, τα χίλια τάλαρα που της ζητάει, για να παντρευτεί
την Ρήνη, αρνείται, καθώς τότε θα πρέπει να αδικήσει τα άλλα της παιδιά
και αυτό αντιβαίνει τη μητρική αίσθηση δικαιοσύνης. Διακρίνουμε πόσο
γενναία μητέρα είναι και πόσο αγωνίζεται για τις κόρες της.

8. • «Όποιος θα πάρει, λέει, τη θυγατέρα μας, πρέπει να διαλέξει άθρωπο, κι όχι να
προτιμήσει τα όβολα. Καλή σας νύχτα, παιδιά... Μα λογιάζω τση δίνει τρεις
εκατοστές... Καλή νύχτα».
Εδώ ο πατέρας λέει πως αν είναι κάποιος την κόρη του να την πάρει επειδή θα την
διαλέξει και όχι για τα χρήματα, παρ’ όλ’ αυτά, ο πατέρας μόνο που είπε κάτι
τέτοιο σε εκείνη, το μετάνιωσε και ντράπηκε για αυτό και έφυγε.
• «Μια Κυριακή τ' απόγιομα η σιόρα Επιστήμη η Τρινκούλαινα εκαθότουν, όπως
εσυνήθιζε κάθε γιορτή, μ' άλλες νοικοκυρές στη μικρή πλατεία του προαστίου. Η
κάθε μία είχε φέρει το σκαμνί της από το σπίτι της, κ' είταν όλες καθισμένες στην
αράδα στην άκρη του δρόμου, μπρος στα σπίτια. Μπροστά τους, η θάλασσα
ήσυχη και μπλάβα, απλωμένη ως τα βουνά της Στεριάς που είταν εκείνην την
ώρα καταχνιασμένα ακόμα από το θερμό λιοπύρι».
Εδώ μας δείχνει κατά κάποιο τρόπο πώς διασκεδάζαν οι γυναίκες και πώς ήταν η
καθημερινότητα τους.