SlideShare a Scribd company logo
Mga Panloob na
Salik na
Nakaiimpluwensiya
sa mga
Pagpapahalaga
Ina, Mahalaga Ka
Si Clarence ay bunso sa siyam na magkakapatid. Dating mayaman ang kanilang
pamilya, ngunit dahil sa pagiging sabungero ng kanyang tatay ay nawala lahat ang
kanilang naipundar. Sa biglang paghihirap, nagawa ng kaniyang nanay na ipalaglag
ang iba niyang mga kapatid, maging siya man ay tinangkang ipalaglag ng kaniyang
nanay nang apat na beses, ngunit sa kabutihan ng Diyos ay nailigtas siya at
naipanganak na normal. Hindi ito lingid sa kaalaman ni Clarence, sapagkat sa tuwing
may ayaw ang kaniyang nanay o may problemang pinagdadaanan, isinisigaw niya ang
“Hindi ko alam kung bakit nabuhay ka pa sa kabila ng apat na beses kitang
pinalaglag.”
Gayunpaman, lumaki si Clarence nang mabuting kalooban. Sa kabila ng
pagmamalupit at paninisi sa kanya ng kaniyang ina sa pagguho ng kanilang buhay,
nagsumikap siyang mag-aral nang mabuti at kailanman ay hindi niya kinamuhian ito.
Sinikap niyang sundin ang lahat ng utos at kagustuhan ng kaniyang ina.
Noong siya ay magsesekondarya na, siya ay nagging working student dahil
ayaw na siyang pag-aralin ng sariling ina. Ang prinsipyo ng kaniyang magulang ay
walang silbi ang pag-aaral dahil mag-aasawa din lang naman siya nang maaga
kagaya ng kaniyang mga kapatid. Tinanggap niya ang mga pagsubok na ito at siya
ay nagbanat ng buto upang maging valedictorian at makakuha ng scholarship.
Nalampasan niya lahat ng pagsubok na ito hanggang siya ay nakapagtapos ng pag-
aaral at nakakuha ng trabaho.
Ngayon, isa na siya sa mga kinikilala at pinagpipitagang punong-guro sa
kanilang lugar. Sa kabila ng tugatog ng tagumpay na kaniyang naabot, nanatili
siyang mapagpakumbaba at taos-puso niyang tinanggap ang responsibilidad na
alagaan ang kaniyang mga magulang na may sakit. Ang kaniyang ina na noon ay
puno ng galit at poot sa kaniya ay nasa kaniyang piling. Mas pinili niyang hindi mag-
asawa upang maalagaan niya ang mga magulang at mapag-aral niya ang kaniyang
pamangkin.
Iba’t ibang panloob na salik ng tao.
1. Konsiyensiya– Ito ay tumutukoy sa kakayahan ng isip na tukuyin kung ang isang kilos ay
mabuti o masama. Inilahad ni Esther Esteban ang ilan sa mga hakbang na maaaring sundin at
gawin ng bawat magulang at guro tungo sa paghubog ng konsiyensiya ng bata. Ito ay ang
sumusunod:
A. Makatulong sa isang bata upang masuri ang lahat ng bagay na kanilang ginagawa at
ninanais o hinahangad.
B. Mamulat sa kung paano inuunawa ng isang bata ang tama at mali.
C. Maging bukas sa pagtanggap sa kanilang kabuuuan, ano man o sino man ang mga ito.
D. Maiparamdam sa mga bata ang paggalang sa kanilang pagiging tao.
E. Maging mapagpasensiya at matatag sa pagharap sa kanilang mga pagkakamali, maliit man
ang mga ito o malaki, at tiyakin na lalakipan an ang pagharap na ito ng malalim na pag-
unawa.
2. Mapanagutang Paggamit ng Kalayaan– kasabay ng paglawak ng kalayaan ang paglaki ng
sariling pananagutan, kung kaya’t mahalagang ituring na pamantayan ng pagkilos ayon sa
kalayaan ang sumusunod:
A. Nakikilala ang tama at mali.
B. Sinusunod ng tao ang kaniyang likas na kakayahang gawin ang tama at iwasan ang
masama.
3. Pagiging Sensitibo sa Gawaing Masama – Ito ay maisasagawa sa pamamagitan ng mga
sumusunod:
A. Layon o End – tumutukoy sa layunin, dahiulan, o intensiyon ng kilos at ng gumagawa nito.
B. Pamamaraan o means – tumutukoy sa mismong kilos o gawa.
C. Mga pangyayari o circumstances – tumutukoy sa oras, lugar, paraan o ang tumutugon sa
tanong na kalian, saan, paano, o gaano.
4. Pagsasabuhay ng mga Birtud o Practice of virtues – Ang mga birtud ang nagsasasabuhay ng
mga birtud ang nagsisislbing patunay na naging matagumpay ang iyong mga magulang at mga
guro sa pagtuturo sa iyo ng mga pagpapahalaga.
5. Disiplinang Pansarili – Ito ay hindi maaaring idikta ng iba sa isang tao sapagkat ito ay
magmumula lamang sa sariling pagnanais na ito ay isabuhay. Kung kaya’t upang mahubog ang
disiplinang pansarili, kailangan ng taong matutunan ang mga sumusunod:
A. Magsikap na mag-isip at magpasiya nang makatwiran o rasyonal.
B. Maging mapanagutan sa lahat ng kaniyang kilos.
C. Tanggapin ang kalalabasan o consequences ng pasiya at kilos.
D. Gamitin nang wasto ang kaniyang kalayaan.
6. Moral na Integridad – Ito ay maipakikita sa pamamagitan ng pagtataguyod ng
katotohanan at kabutihan at malilinang naman sa pamamagitan ng maingat na
paghusga ng konsiyensiya at pagsasabuhay ng mga birtud. Bunga ito ng pagsasama
ng mga sumusunod:
A. Masusing pag-iisip batay sa Moral na Pamantayan o Moral Discerment – Bahagi
nito ang pagsusuri at paghihiwalay ng tama sa mali, at naisasagawa lamang
matapos ang malalim na pagmumuni sa kahulugan ng mabuti at masama at
pagtukoy kung paano ito mailalapat sa mga gawaing pansarili at pakikipagkapwa.
B. Matibay na pagkapit sa Sariling Paniniwala o Consistent Behaviour – Ang
pagkakaroon ng matibay na paninindigan sa sariling paniniwala o convictions ay
makatutulong sa isang tao na harapin ang ano mang sitwasyon sa kaniyang buhay.
C. Hayagang Paninindigan o Public Justification – Ito ay maipakikita sa
pamamagitan ng kilos ng tao ayon sa kaniyang sariling paniniwala, na siyang bunga
naman ng kaniyang masusing pag-iisip at malalim na pagsusuri.
Thank you

More Related Content

Similar to 4.4 Aralin

PPT_ESP 10_Mod 4_EP 5.pptx
PPT_ESP 10_Mod 4_EP 5.pptxPPT_ESP 10_Mod 4_EP 5.pptx
PPT_ESP 10_Mod 4_EP 5.pptx
Julia Valenciano
 
URI NG MORAL NA BIRTUD.pptxNKJLLHHFYFVJJ
URI NG MORAL NA BIRTUD.pptxNKJLLHHFYFVJJURI NG MORAL NA BIRTUD.pptxNKJLLHHFYFVJJ
URI NG MORAL NA BIRTUD.pptxNKJLLHHFYFVJJ
LigayaBacuel1
 
G8 ppt MODULE 10 new.pptx
G8 ppt MODULE 10 new.pptxG8 ppt MODULE 10 new.pptx
G8 ppt MODULE 10 new.pptx
maryannnavaja1
 
Misyon ng pamilya
Misyon ng pamilyaMisyon ng pamilya
Misyon ng pamilya
YhanzieCapilitan
 
Vaedreport 120113194036-phpapp01
Vaedreport 120113194036-phpapp01Vaedreport 120113194036-phpapp01
Vaedreport 120113194036-phpapp01
X-tian Mike
 
LESSON 10 PAGGALANG at pagsunod Edukasyon
LESSON 10 PAGGALANG at pagsunod EdukasyonLESSON 10 PAGGALANG at pagsunod Edukasyon
LESSON 10 PAGGALANG at pagsunod Edukasyon
MercedesSavellano2
 
Ang Misyon ng Pamilya.pptx
Ang Misyon ng Pamilya.pptxAng Misyon ng Pamilya.pptx
Ang Misyon ng Pamilya.pptx
KristelleMaeAbarco3
 
Ako ay Ako dahil sa Aking Pamilya
Ako ay Ako dahil sa Aking PamilyaAko ay Ako dahil sa Aking Pamilya
Ako ay Ako dahil sa Aking Pamilya
Clarisse09
 
Aralin 10 Paggalang sa Nakatatanda.pptx
Aralin 10 Paggalang sa Nakatatanda.pptxAralin 10 Paggalang sa Nakatatanda.pptx
Aralin 10 Paggalang sa Nakatatanda.pptx
MercyUSavellano
 
Mission Impossible ESP 8.pptx
Mission Impossible ESP 8.pptxMission Impossible ESP 8.pptx
Mission Impossible ESP 8.pptx
russelsilvestre1
 
Edukasyon sa pagpapakatao 8 module 2 pagpapalalim
Edukasyon sa pagpapakatao 8 module 2 pagpapalalimEdukasyon sa pagpapakatao 8 module 2 pagpapalalim
Edukasyon sa pagpapakatao 8 module 2 pagpapalalim
Sherlyn Tapales
 
Written Works 3.pptx
Written Works 3.pptxWritten Works 3.pptx
Written Works 3.pptx
CRYSTALGAYLEDCARPIO
 
Pamana
PamanaPamana
Pamana
PamanaPamana
ANG MISYON NG PAMILYA.pptx
ANG MISYON NG PAMILYA.pptxANG MISYON NG PAMILYA.pptx
ANG MISYON NG PAMILYA.pptx
EVELYNGAYOSO2
 
modyul5Misyon ng pamilya.pptx
modyul5Misyon ng pamilya.pptxmodyul5Misyon ng pamilya.pptx
modyul5Misyon ng pamilya.pptx
LanzCuaresma2
 
esp 1.pptx
esp 1.pptxesp 1.pptx
Lesson In Edukasyon Sa Pagpapakatao powerpoint
Lesson In Edukasyon Sa Pagpapakatao powerpointLesson In Edukasyon Sa Pagpapakatao powerpoint
Lesson In Edukasyon Sa Pagpapakatao powerpoint
RuvyAnnClaus
 

Similar to 4.4 Aralin (20)

Modyul 10
Modyul 10Modyul 10
Modyul 10
 
PPT_ESP 10_Mod 4_EP 5.pptx
PPT_ESP 10_Mod 4_EP 5.pptxPPT_ESP 10_Mod 4_EP 5.pptx
PPT_ESP 10_Mod 4_EP 5.pptx
 
URI NG MORAL NA BIRTUD.pptxNKJLLHHFYFVJJ
URI NG MORAL NA BIRTUD.pptxNKJLLHHFYFVJJURI NG MORAL NA BIRTUD.pptxNKJLLHHFYFVJJ
URI NG MORAL NA BIRTUD.pptxNKJLLHHFYFVJJ
 
G8 ppt MODULE 10 new.pptx
G8 ppt MODULE 10 new.pptxG8 ppt MODULE 10 new.pptx
G8 ppt MODULE 10 new.pptx
 
Misyon ng pamilya
Misyon ng pamilyaMisyon ng pamilya
Misyon ng pamilya
 
Vaedreport 120113194036-phpapp01
Vaedreport 120113194036-phpapp01Vaedreport 120113194036-phpapp01
Vaedreport 120113194036-phpapp01
 
Vaed report.
Vaed report.Vaed report.
Vaed report.
 
LESSON 10 PAGGALANG at pagsunod Edukasyon
LESSON 10 PAGGALANG at pagsunod EdukasyonLESSON 10 PAGGALANG at pagsunod Edukasyon
LESSON 10 PAGGALANG at pagsunod Edukasyon
 
Ang Misyon ng Pamilya.pptx
Ang Misyon ng Pamilya.pptxAng Misyon ng Pamilya.pptx
Ang Misyon ng Pamilya.pptx
 
Ako ay Ako dahil sa Aking Pamilya
Ako ay Ako dahil sa Aking PamilyaAko ay Ako dahil sa Aking Pamilya
Ako ay Ako dahil sa Aking Pamilya
 
Aralin 10 Paggalang sa Nakatatanda.pptx
Aralin 10 Paggalang sa Nakatatanda.pptxAralin 10 Paggalang sa Nakatatanda.pptx
Aralin 10 Paggalang sa Nakatatanda.pptx
 
Mission Impossible ESP 8.pptx
Mission Impossible ESP 8.pptxMission Impossible ESP 8.pptx
Mission Impossible ESP 8.pptx
 
Edukasyon sa pagpapakatao 8 module 2 pagpapalalim
Edukasyon sa pagpapakatao 8 module 2 pagpapalalimEdukasyon sa pagpapakatao 8 module 2 pagpapalalim
Edukasyon sa pagpapakatao 8 module 2 pagpapalalim
 
Written Works 3.pptx
Written Works 3.pptxWritten Works 3.pptx
Written Works 3.pptx
 
Pamana
PamanaPamana
Pamana
 
Pamana
PamanaPamana
Pamana
 
ANG MISYON NG PAMILYA.pptx
ANG MISYON NG PAMILYA.pptxANG MISYON NG PAMILYA.pptx
ANG MISYON NG PAMILYA.pptx
 
modyul5Misyon ng pamilya.pptx
modyul5Misyon ng pamilya.pptxmodyul5Misyon ng pamilya.pptx
modyul5Misyon ng pamilya.pptx
 
esp 1.pptx
esp 1.pptxesp 1.pptx
esp 1.pptx
 
Lesson In Edukasyon Sa Pagpapakatao powerpoint
Lesson In Edukasyon Sa Pagpapakatao powerpointLesson In Edukasyon Sa Pagpapakatao powerpoint
Lesson In Edukasyon Sa Pagpapakatao powerpoint
 

More from JANETHDOLORITO

4th Grading Mapeh7 L4
4th Grading Mapeh7 L44th Grading Mapeh7 L4
4th Grading Mapeh7 L4
JANETHDOLORITO
 
4th Grading TLE Drafting..additional.pptx
4th Grading TLE Drafting..additional.pptx4th Grading TLE Drafting..additional.pptx
4th Grading TLE Drafting..additional.pptx
JANETHDOLORITO
 
Aralin 4.2
Aralin 4.2 Aralin 4.2
Aralin 4.2
JANETHDOLORITO
 
Mapeh Lesson 4
Mapeh Lesson 4Mapeh Lesson 4
Mapeh Lesson 4
JANETHDOLORITO
 
Mapeh Lesson 3
Mapeh Lesson 3Mapeh Lesson 3
Mapeh Lesson 3
JANETHDOLORITO
 
Eduk.7 Lesson 3
Eduk.7 Lesson 3Eduk.7 Lesson 3
Eduk.7 Lesson 3
JANETHDOLORITO
 
Health Lesson 3
Health Lesson 3Health Lesson 3
Health Lesson 3
JANETHDOLORITO
 
Drafting
DraftingDrafting
Drafting
JANETHDOLORITO
 
Hele 5 Lesson 2
Hele 5 Lesson 2Hele 5 Lesson 2
Hele 5 Lesson 2
JANETHDOLORITO
 
4.1 Aralin Grade 7
4.1 Aralin Grade 74.1 Aralin Grade 7
4.1 Aralin Grade 7
JANETHDOLORITO
 
4.1 Aralin
4.1 Aralin4.1 Aralin
4.1 Aralin
JANETHDOLORITO
 
Health 7 Lesson 2
Health 7 Lesson 2Health 7 Lesson 2
Health 7 Lesson 2
JANETHDOLORITO
 
Health Lesson 1
Health Lesson 1Health Lesson 1
Health Lesson 1
JANETHDOLORITO
 
EsP Lesson 2
EsP Lesson 2EsP Lesson 2
EsP Lesson 2
JANETHDOLORITO
 
EsP Lesson 1
EsP Lesson 1EsP Lesson 1
EsP Lesson 1
JANETHDOLORITO
 
Arts Lesson 2
Arts Lesson 2Arts Lesson 2
Arts Lesson 2
JANETHDOLORITO
 
Arts Lesson 1
Arts Lesson 1Arts Lesson 1
Arts Lesson 1
JANETHDOLORITO
 
Lesson 4
Lesson 4Lesson 4
Lesson 4
JANETHDOLORITO
 
Cooking Methods
Cooking MethodsCooking Methods
Cooking Methods
JANETHDOLORITO
 
Mazurka
MazurkaMazurka

More from JANETHDOLORITO (20)

4th Grading Mapeh7 L4
4th Grading Mapeh7 L44th Grading Mapeh7 L4
4th Grading Mapeh7 L4
 
4th Grading TLE Drafting..additional.pptx
4th Grading TLE Drafting..additional.pptx4th Grading TLE Drafting..additional.pptx
4th Grading TLE Drafting..additional.pptx
 
Aralin 4.2
Aralin 4.2 Aralin 4.2
Aralin 4.2
 
Mapeh Lesson 4
Mapeh Lesson 4Mapeh Lesson 4
Mapeh Lesson 4
 
Mapeh Lesson 3
Mapeh Lesson 3Mapeh Lesson 3
Mapeh Lesson 3
 
Eduk.7 Lesson 3
Eduk.7 Lesson 3Eduk.7 Lesson 3
Eduk.7 Lesson 3
 
Health Lesson 3
Health Lesson 3Health Lesson 3
Health Lesson 3
 
Drafting
DraftingDrafting
Drafting
 
Hele 5 Lesson 2
Hele 5 Lesson 2Hele 5 Lesson 2
Hele 5 Lesson 2
 
4.1 Aralin Grade 7
4.1 Aralin Grade 74.1 Aralin Grade 7
4.1 Aralin Grade 7
 
4.1 Aralin
4.1 Aralin4.1 Aralin
4.1 Aralin
 
Health 7 Lesson 2
Health 7 Lesson 2Health 7 Lesson 2
Health 7 Lesson 2
 
Health Lesson 1
Health Lesson 1Health Lesson 1
Health Lesson 1
 
EsP Lesson 2
EsP Lesson 2EsP Lesson 2
EsP Lesson 2
 
EsP Lesson 1
EsP Lesson 1EsP Lesson 1
EsP Lesson 1
 
Arts Lesson 2
Arts Lesson 2Arts Lesson 2
Arts Lesson 2
 
Arts Lesson 1
Arts Lesson 1Arts Lesson 1
Arts Lesson 1
 
Lesson 4
Lesson 4Lesson 4
Lesson 4
 
Cooking Methods
Cooking MethodsCooking Methods
Cooking Methods
 
Mazurka
MazurkaMazurka
Mazurka
 

Recently uploaded

banghay aralin grade-7 3rd kwarter_072158.docx
banghay aralin grade-7 3rd kwarter_072158.docxbanghay aralin grade-7 3rd kwarter_072158.docx
banghay aralin grade-7 3rd kwarter_072158.docx
ShennaPanes
 
YUNIT III KWANTITATIBONG PANANALIKSIK.pdf
YUNIT III KWANTITATIBONG PANANALIKSIK.pdfYUNIT III KWANTITATIBONG PANANALIKSIK.pdf
YUNIT III KWANTITATIBONG PANANALIKSIK.pdf
ErikaCapillo2
 
MATATAG-FILIPINO-CG-Grades-4 curriculum curriculum curriculum
MATATAG-FILIPINO-CG-Grades-4 curriculum curriculum curriculumMATATAG-FILIPINO-CG-Grades-4 curriculum curriculum curriculum
MATATAG-FILIPINO-CG-Grades-4 curriculum curriculum curriculum
nelavi131
 
Aralin 1 : Salitang may titik Aa sa Alpabetong Filipino
Aralin 1 : Salitang may titik Aa sa Alpabetong FilipinoAralin 1 : Salitang may titik Aa sa Alpabetong Filipino
Aralin 1 : Salitang may titik Aa sa Alpabetong Filipino
CristalTeves
 
GRADE 2 | Quarter 4 Week 6 Prepositions of Place | MELC Based English | Teach...
GRADE 2 | Quarter 4 Week 6 Prepositions of Place | MELC Based English | Teach...GRADE 2 | Quarter 4 Week 6 Prepositions of Place | MELC Based English | Teach...
GRADE 2 | Quarter 4 Week 6 Prepositions of Place | MELC Based English | Teach...
shennamalnegro1
 
DETAILED LESSON PLAN IN ARALING PANLIPUNAN
DETAILED LESSON PLAN IN ARALING PANLIPUNANDETAILED LESSON PLAN IN ARALING PANLIPUNAN
DETAILED LESSON PLAN IN ARALING PANLIPUNAN
jpyago
 
Grade 1 Reading for National Learning Camp for Reading Intervention Lesson 1
Grade 1 Reading for National Learning Camp for Reading Intervention Lesson 1Grade 1 Reading for National Learning Camp for Reading Intervention Lesson 1
Grade 1 Reading for National Learning Camp for Reading Intervention Lesson 1
Leonor Bagnos
 
Natutukoy ang kinalalagyan ng Pilipinas.pdf
Natutukoy ang kinalalagyan ng Pilipinas.pdfNatutukoy ang kinalalagyan ng Pilipinas.pdf
Natutukoy ang kinalalagyan ng Pilipinas.pdf
Myles V.
 
GRADE 3 LESSON.pptx FOR STUDNETS GRADE 3
GRADE 3 LESSON.pptx FOR STUDNETS GRADE 3GRADE 3 LESSON.pptx FOR STUDNETS GRADE 3
GRADE 3 LESSON.pptx FOR STUDNETS GRADE 3
JaiahMarieAdo
 

Recently uploaded (9)

banghay aralin grade-7 3rd kwarter_072158.docx
banghay aralin grade-7 3rd kwarter_072158.docxbanghay aralin grade-7 3rd kwarter_072158.docx
banghay aralin grade-7 3rd kwarter_072158.docx
 
YUNIT III KWANTITATIBONG PANANALIKSIK.pdf
YUNIT III KWANTITATIBONG PANANALIKSIK.pdfYUNIT III KWANTITATIBONG PANANALIKSIK.pdf
YUNIT III KWANTITATIBONG PANANALIKSIK.pdf
 
MATATAG-FILIPINO-CG-Grades-4 curriculum curriculum curriculum
MATATAG-FILIPINO-CG-Grades-4 curriculum curriculum curriculumMATATAG-FILIPINO-CG-Grades-4 curriculum curriculum curriculum
MATATAG-FILIPINO-CG-Grades-4 curriculum curriculum curriculum
 
Aralin 1 : Salitang may titik Aa sa Alpabetong Filipino
Aralin 1 : Salitang may titik Aa sa Alpabetong FilipinoAralin 1 : Salitang may titik Aa sa Alpabetong Filipino
Aralin 1 : Salitang may titik Aa sa Alpabetong Filipino
 
GRADE 2 | Quarter 4 Week 6 Prepositions of Place | MELC Based English | Teach...
GRADE 2 | Quarter 4 Week 6 Prepositions of Place | MELC Based English | Teach...GRADE 2 | Quarter 4 Week 6 Prepositions of Place | MELC Based English | Teach...
GRADE 2 | Quarter 4 Week 6 Prepositions of Place | MELC Based English | Teach...
 
DETAILED LESSON PLAN IN ARALING PANLIPUNAN
DETAILED LESSON PLAN IN ARALING PANLIPUNANDETAILED LESSON PLAN IN ARALING PANLIPUNAN
DETAILED LESSON PLAN IN ARALING PANLIPUNAN
 
Grade 1 Reading for National Learning Camp for Reading Intervention Lesson 1
Grade 1 Reading for National Learning Camp for Reading Intervention Lesson 1Grade 1 Reading for National Learning Camp for Reading Intervention Lesson 1
Grade 1 Reading for National Learning Camp for Reading Intervention Lesson 1
 
Natutukoy ang kinalalagyan ng Pilipinas.pdf
Natutukoy ang kinalalagyan ng Pilipinas.pdfNatutukoy ang kinalalagyan ng Pilipinas.pdf
Natutukoy ang kinalalagyan ng Pilipinas.pdf
 
GRADE 3 LESSON.pptx FOR STUDNETS GRADE 3
GRADE 3 LESSON.pptx FOR STUDNETS GRADE 3GRADE 3 LESSON.pptx FOR STUDNETS GRADE 3
GRADE 3 LESSON.pptx FOR STUDNETS GRADE 3
 

4.4 Aralin

  • 1. Mga Panloob na Salik na Nakaiimpluwensiya sa mga Pagpapahalaga
  • 2. Ina, Mahalaga Ka Si Clarence ay bunso sa siyam na magkakapatid. Dating mayaman ang kanilang pamilya, ngunit dahil sa pagiging sabungero ng kanyang tatay ay nawala lahat ang kanilang naipundar. Sa biglang paghihirap, nagawa ng kaniyang nanay na ipalaglag ang iba niyang mga kapatid, maging siya man ay tinangkang ipalaglag ng kaniyang nanay nang apat na beses, ngunit sa kabutihan ng Diyos ay nailigtas siya at naipanganak na normal. Hindi ito lingid sa kaalaman ni Clarence, sapagkat sa tuwing may ayaw ang kaniyang nanay o may problemang pinagdadaanan, isinisigaw niya ang “Hindi ko alam kung bakit nabuhay ka pa sa kabila ng apat na beses kitang pinalaglag.” Gayunpaman, lumaki si Clarence nang mabuting kalooban. Sa kabila ng pagmamalupit at paninisi sa kanya ng kaniyang ina sa pagguho ng kanilang buhay, nagsumikap siyang mag-aral nang mabuti at kailanman ay hindi niya kinamuhian ito. Sinikap niyang sundin ang lahat ng utos at kagustuhan ng kaniyang ina.
  • 3. Noong siya ay magsesekondarya na, siya ay nagging working student dahil ayaw na siyang pag-aralin ng sariling ina. Ang prinsipyo ng kaniyang magulang ay walang silbi ang pag-aaral dahil mag-aasawa din lang naman siya nang maaga kagaya ng kaniyang mga kapatid. Tinanggap niya ang mga pagsubok na ito at siya ay nagbanat ng buto upang maging valedictorian at makakuha ng scholarship. Nalampasan niya lahat ng pagsubok na ito hanggang siya ay nakapagtapos ng pag- aaral at nakakuha ng trabaho. Ngayon, isa na siya sa mga kinikilala at pinagpipitagang punong-guro sa kanilang lugar. Sa kabila ng tugatog ng tagumpay na kaniyang naabot, nanatili siyang mapagpakumbaba at taos-puso niyang tinanggap ang responsibilidad na alagaan ang kaniyang mga magulang na may sakit. Ang kaniyang ina na noon ay puno ng galit at poot sa kaniya ay nasa kaniyang piling. Mas pinili niyang hindi mag- asawa upang maalagaan niya ang mga magulang at mapag-aral niya ang kaniyang pamangkin.
  • 4. Iba’t ibang panloob na salik ng tao. 1. Konsiyensiya– Ito ay tumutukoy sa kakayahan ng isip na tukuyin kung ang isang kilos ay mabuti o masama. Inilahad ni Esther Esteban ang ilan sa mga hakbang na maaaring sundin at gawin ng bawat magulang at guro tungo sa paghubog ng konsiyensiya ng bata. Ito ay ang sumusunod: A. Makatulong sa isang bata upang masuri ang lahat ng bagay na kanilang ginagawa at ninanais o hinahangad. B. Mamulat sa kung paano inuunawa ng isang bata ang tama at mali. C. Maging bukas sa pagtanggap sa kanilang kabuuuan, ano man o sino man ang mga ito. D. Maiparamdam sa mga bata ang paggalang sa kanilang pagiging tao. E. Maging mapagpasensiya at matatag sa pagharap sa kanilang mga pagkakamali, maliit man ang mga ito o malaki, at tiyakin na lalakipan an ang pagharap na ito ng malalim na pag- unawa. 2. Mapanagutang Paggamit ng Kalayaan– kasabay ng paglawak ng kalayaan ang paglaki ng sariling pananagutan, kung kaya’t mahalagang ituring na pamantayan ng pagkilos ayon sa kalayaan ang sumusunod: A. Nakikilala ang tama at mali. B. Sinusunod ng tao ang kaniyang likas na kakayahang gawin ang tama at iwasan ang masama.
  • 5. 3. Pagiging Sensitibo sa Gawaing Masama – Ito ay maisasagawa sa pamamagitan ng mga sumusunod: A. Layon o End – tumutukoy sa layunin, dahiulan, o intensiyon ng kilos at ng gumagawa nito. B. Pamamaraan o means – tumutukoy sa mismong kilos o gawa. C. Mga pangyayari o circumstances – tumutukoy sa oras, lugar, paraan o ang tumutugon sa tanong na kalian, saan, paano, o gaano. 4. Pagsasabuhay ng mga Birtud o Practice of virtues – Ang mga birtud ang nagsasasabuhay ng mga birtud ang nagsisislbing patunay na naging matagumpay ang iyong mga magulang at mga guro sa pagtuturo sa iyo ng mga pagpapahalaga. 5. Disiplinang Pansarili – Ito ay hindi maaaring idikta ng iba sa isang tao sapagkat ito ay magmumula lamang sa sariling pagnanais na ito ay isabuhay. Kung kaya’t upang mahubog ang disiplinang pansarili, kailangan ng taong matutunan ang mga sumusunod: A. Magsikap na mag-isip at magpasiya nang makatwiran o rasyonal. B. Maging mapanagutan sa lahat ng kaniyang kilos. C. Tanggapin ang kalalabasan o consequences ng pasiya at kilos. D. Gamitin nang wasto ang kaniyang kalayaan.
  • 6. 6. Moral na Integridad – Ito ay maipakikita sa pamamagitan ng pagtataguyod ng katotohanan at kabutihan at malilinang naman sa pamamagitan ng maingat na paghusga ng konsiyensiya at pagsasabuhay ng mga birtud. Bunga ito ng pagsasama ng mga sumusunod: A. Masusing pag-iisip batay sa Moral na Pamantayan o Moral Discerment – Bahagi nito ang pagsusuri at paghihiwalay ng tama sa mali, at naisasagawa lamang matapos ang malalim na pagmumuni sa kahulugan ng mabuti at masama at pagtukoy kung paano ito mailalapat sa mga gawaing pansarili at pakikipagkapwa. B. Matibay na pagkapit sa Sariling Paniniwala o Consistent Behaviour – Ang pagkakaroon ng matibay na paninindigan sa sariling paniniwala o convictions ay makatutulong sa isang tao na harapin ang ano mang sitwasyon sa kaniyang buhay. C. Hayagang Paninindigan o Public Justification – Ito ay maipakikita sa pamamagitan ng kilos ng tao ayon sa kaniyang sariling paniniwala, na siyang bunga naman ng kaniyang masusing pag-iisip at malalim na pagsusuri.