422
ITALIANO MALGASCIO
codesto non è un ananasso
3di3
A✦ a [STATO IN LUOGO] = any (an-)
✦egli è a/in casa = any an-trano izy
✦egli abita a Majunga = mipetraka any Majunga izy
✦ a [MOTO A LUOGO] = ho any
✦egli va al mercato = ho any an-tsena izy
✦egli si reca a Parigi = ho any Parisy izy
✦ a [TEMPORALE] = amin’ny / hatramin’ny
egli arriverà alle 6 = ho tonga amin’ny enina izy
io lo aspetterò fino alle 7 = andrasako hatramin’ny fito ora izy
{àndry hàtra àmy}
≠ egli viene da me atteso fino alle ore 7 (comprese)
✦ abbagliante [a.] = mahajèmby
✦ abbaiare = mivovo
✦ abbandonare = mandao {lào}
egli ha abbandonato gli amici = nandao ny namany izy {lào nàmana}
✦ abbassare (far discendere) = mampidina {ìdina}
✦ abbassarsi = manety tena {hèty}
✦ abbastanza (✦ sufficiente) [a.] = ampy
✦ abbattere (✦ tagliare) = manapaka {tàpaka}
(✦ uccidere) = mamono {vòno}
✦ abbattersi (✦ crollare) = mianjera {zèra} ; lavo
✦ abbellire (✦ migliorare) = manatsara
✦ abbeverare (far bere) = mampisotro
✦ abbigliamento [s.] = fitafiana {tàfy}
✦ abbonamento = famandrihana {fàndrika}
✦ abbonarsi = mamandrika {fàndrika}
✦ abbondante = maro; betsaka
✦ abbondanza = habetsahana {bètsaka}
✦ abdicare = miala amin’ny maha-mpanjaka {àla àmy zàka}
✦ abete [s.] = hazo krismasy; hazo noely
✦ abile [a.] = havanana; kinga
egli è molto abile con le mani = kinga tanana izy
✦ abilità (✦ destrezza) [s.] = fahakingana {kìnga}; fanakingana {kìnga}
essere abile = kinga amin-javatra {àmy zàvatra}
essere abile/elegante (saper vivere)
= mahay miaina {hày àina}; mahay manaja {hày hàja}
✦ abilmente [avv.] = amim-panakingana {àmy kìnga}
con destrezza = an-kafetsena {àny fètsy}
✦ abisso (✦ voragine ✦ precipizio) = hantsana; tevana
✦ abitante [s.] = mponina {ònina}
✦ abitare (✦ risiedere) = monina {ònina}
✦ abito (✦ vestito) [s.] = akanjo
abito da sera = akanjo fentina mianjaika {tòndra > entina anjaika}
✦ abituale [a.] = mahazatra
✦ abitualmente [avv.] = matetika
✦ abituare (✦ avvezzare) = manazatra
✦ abituarsi (✦ assuefarsi) = mizatra
✦ abituato (venir - ) = zatra
✦ abitudine (✦ routine) [s.] = fahazarana {zàtra}
d’abitudine (✦ abitualmente) = isan’andro {ìsaka}
per abitudine = amim-pahazarana {àmy zàtra}
✦ abitudini (✦ usi ✦ costumi) [s.] = fomba amam-panao
{òmba àmana tào}
✦ abolizione [s.] = fanafoanana {fòana}
✦ abominevole [a.] = mahatsiravina
✦ abortire (un feto) = manala zaza {àla}
(un progetto) = mandamoka {lamòka}
✦ aborto [s.] = fanalana zaza {àla}
avere un aborto spontaneo = afa-jaza {àfaka zàza}
✦ abbottonare = mametaka bokotra {pètaka}
✦ abusare di q (✦ imbrogliare ✦ truffare q) = manambaka {ambàka}
abusare di qc (✦ approfittare di qc) = manararaotra {hararàotra}
✦ abuso [s.] = fanararaotana {hararàotra}
✦ accadere (✦ verificarsi) = tamy
cosa è successo (accaduto) ? = inona no mitranga
✦ accalcarsi (✦ affollarsi, far ressa) = mikoropaka {koròpaka}
✦ accanimento [s.] = fikirizana {kìry}
✦ accanito (✦ spietato) [a.] = mikiry
✦ accarezzare = manafosafo {sàfo}
✦ accasciarsi = mianjera {zèra}
✦ accecante [a.] = mahajambena {jàmbena}
✦ accecare manajamba {jàmba}
✦ accelerare = manafaingana
✦ acceleratore [s.] = mpanafaingana; fandodona
✦ accendere = mandrehitra {rèhitra}
✦ accendersi = mirehitra
✦ accendino [s.] = birikè; fampirehetana {rèhitra}
✦ accento (in scrittura) [s.] = tendro
accento acuto = tendro miraika havanana
accento grave = tendro miraika havia
accento circonflesso = tendro satroka
accento intensivo = tsindrimpeo {tsìndry fèo}
(in voce) = feo
parlare con un accento = miroky
423
✦ accerchiare (✦ circondare) = manodidina {hodìdina}
✦ accessibile [a.] = azo itodiana; azo hatonina {hàtona}
✦ accesso (✦ entrata) [s.] = fidirana {ìditra}
accesso di febbre = voan’ny tazo {vòa}
✦ accettabile [a.] = azo ekena {èky}; azoazo {àzo}
✦ accettare = manaiky {èky}; mankasitraka
accettare una sfida = mamaly {vàly}
✦ accettazione (✦ reception) [s.] = fandraisana {rày}
✦ acciaio [s.] = tsy
✦ accidentale (non premeditato) [a.] = tsy nampoizina {àny fò > ampo};
tsy nahy
✦ accidente (✦ incidente ✦ disgrazia) [s.] = loza
✦ accidenti! (✦ perbacco!) [!] = eisy; leiazà
✦ acclamare = mihoby
✦ acclamazione [s.] = fihobiana {hòby}
✦ accoglienza [s.] = = fandraisana {rày}
✦ accogliere (✦ ospitare) = mandray {rày}
✦ accompagnamento (✦ scorta) [s.] = fanarahana {àraka}
(musicale) = fanotronana {òtrona}
(✦ contorno di pietanza) = loaka
✦ accompagnare (✦ scortare) = manatitra {àtitra}
(✦ assortire) = manaraka {àraka}
✦ accompagnatore [s.] = mpanatitra; mpanaraka; mpanotrona {òtrona}
✦ accontentare (✦ soddisfare) = mampifaly ;
manome fahafaham-po {òme àfaka fò}
✦ accontentarsi (di…) = mionona {ònona}
✦ acconto (anticipo) [s.] = petra-bola {pètraka vòla}
✦ accoppiarsi (essere uniti) = miray {irày}
(far l’amore) = milely {lèly}
✦ accorciare (✦ abbreviare) = manafohy {fòhy}; mihafohy {fòhy}
✦ accordare (✦ dare ✦ concedere) = manome {òme}
mettere in armonia = mampifanaraka {àraka}
✦ accordo [s.] = fifanekena {èky}
esser d’accordo = manaiky {èky}
andare d’accordo = mifanaraka tsara {àraka}
✦ accorgersi (✦ percepire) = tsinjo
✦ accorrere (✦ affrettarsi) = midodododo {dododòdo}
✦ accovacciarsi = mitakoko {takòko}
✦ accrescimento (✦ crescita) = fitomboana {tòmbo};
fisondrotana {sòndrotra}
✦ accurato (✦ accudito) [a.] = mitandrina {tàndrina}
✦ accusare (✦ denunciare) = miampanga
✦ accusato (un imputato) [s.] = voampanga
✦ acerbo [a.] = handatra; maharary {ràry}
✦ aceto [s.] = vinaingitra
✦ acido [a.] = makirana
✦ acido [s.] = asidra
✦ acqua [s.] = rano
(un) bicchier d’acqua = rano eran’ny vera {èrana}
acqua dolce = rano mamy {hàmy}
acqua di mare = ranomasina {ràno hàsina}
acqua minerale = rano velona
acqua di Colonia = ranomanitra {ràno hànitra}
ad acqua = mitampo-drano {tàmpoka ràno}
✦ acquatico [a.] = an-drano {ràno}
✦ acquavite [s.] = toaka
✦ acquazzone (✦ temporale) [s.] = oram-baratra {òrana vàratra}
✦ acquietare (✦ calmare) [persona, dolore, fame] = mampitony
✦ acquietarsi (✦ calmarsi) = mitony
✦ acquirente (✦ cliente) [s.] = mpividy
✦ acquisire (✦ ottenere) = mahazo
✦ acquistare (✦ comprare ✦ comperare) = mividy
✦ acquisto [s.] = fividianana {vìdy}
potere d’acquisto = fahazoa-mividy {àzo vìdy};
fahefa-mividy {èfa vìdy}
✦ acuto (✦ penetrante) (di suono) [a.] = mankadilo sofina
(di spirito) > essere molto acuto = matsilo saina fantatra
(uno) sguardo acuto/penetrante = fijery mahery vaika
(un) grido ✦ lancinante = kiaka mankadilo sofina {dìlo}
✦ adattare = mifanaraka; mampifanaraka {àraka}
✦ adattarsi = maharaka; zatra
✦ addestramento [s.] = famolahana {fòlaka}
✦ addio [SALUTO] = veloma {vèlona}
✦ additare = manondro molotra {tòndro}
✦ addizione (✦ calcolo) [s.] = fifampiana {àmpy}
(✦ conto ✦ fattura) = tontaliny {tontàly}; adisanina
✦ addolcire (✦ calmare) = manalefaka
✦ addomesticare (✦ ammansire; ✦ domare) = mamolaka {fòlaka}
(✦ abituare) = manazatra
✦ addormentare (far - ) = mampatory
✦ addormentarsi = matory
✦ adempiere a (✦ assolvere) un dovere = mamita {vìta}
✦ aderente (✦ socio) [s.] = mpikambana
✦ aderire (✦ associarsi) = miditra ho mpikambana
✦ adibire (un luogo a…) = mamindra toerana {fìndra tòetra}
✦ adirato (arrabbiato, in collera) [a.] = tezitra
✦ adirarsi (arrabbiarsi) = tezitra
✦ adolescente [s.] = zatovo; vanton-jaza {vàntotra zàza};
sakan-jaza {sàkana zàza}
✦ adolescenza [s.] = fahatanorana {tanòra}
✦ adorabile [a.] = mahafatifaty {fàty}; maha-te-ho tia
✦ adorare = tia fatratra
✦ adottare (un bambino) = manangana {tsàngana}
(una soluzione) = mandray {rày}
✦ adottivo [a.] (bambino) = natsangana
(parente acquisito) = namangana {tsàngana}
✦ adulare = mandokadoka {dòka}
✦ adulterio = fijangajangana {jànga}
commettere adulterio = mihangajanga {jànga}
✦ adulto [a.] = olon-dehibe {òlona lèhy bè}
✦ aerare (✦ aereare) (far entrare aria) = mampiditra rivotra {ìditra}
✦ aerazione [s.] = fidiran-drivotra {ìditra rìvotra}
✦ aereo (via aerea) [a.] = ana habakabaka {ànana hàbaka}
✦ aereoplano (✦ aereo) = faramanidina {fiàra sìdina}; raopilanina
✦ aereoporto = saranam-piaramanidina {sèrana fiàra sìdina}
✦ affamato [a.] = noana
✦ affare (✦ mestiere; ✦ faccenda) = raharaha
(Lei) si faccia gli affari Suoi = ny raharahanao atao! {tào}
far affari (commercio) = manao asam-barotra {tào àsa vàrotra}
un affare da perorare/una causa da intentare
= ady soloina vava {sòlo}
bella roba! (≠ cose da pazzi) = loza izany {ìny}
✦ affascinante (✦ bello, ✦ piacevole) [a.] = mahafinaritra
✦ affatto [NEGAT IVO] = tsy; tsy … velively
✦ afferrare (✦ prendere; ✦ ottenere) = misambotra; mahazo
✦ affermativo [a.] = manambara
✦ affermare = milaza marina {làza àrina}
✦ affermazione [s.] = filazana marina {làza àrina}
✦ afferrare (✦ prendere) = mandray {rày}
✦ affetto (✦ attaccamento) = firaiketam-po {ràikitra fò}
✦ affettuoso [a.] = mampiseho; fitiavana
✦ affezione (✦ affetto) = fitiavana
(✦ malanno) = aretina
✦ affezionato [a.] = miraiki-po {ràikitra fò}
✦ affilare (✦ appuntire) = mandranitra {rànitra}
✦ affinchè (al fine di…) = mba
✦ affisso (pubblicitario/elettorale) = peta-drindrina {pètaka rìndrina}
afisy; plakara
(in grammatica) = tsirin-teny {tsìry tèny}
✦ affittare (dare in affitto qc) = mampanofa {hòfa}
(prendere in affitto qc) = manofa {hòfa}
✦ affitto (✦ pigione, canone d’affitto) = hofa
(di un appartamento) = hofan-trano
✦ affliggere = mampahory
✦ affollarsi (✦ accalcarsi) = mifanesika {sèsika}
✦ affollato (✦ pieno zeppo, ✦ colmo) [a.] = hipoka
✦ affondare (di barca) = milentika; rendrika
✦ affrancare (✦ liberare) = mamotsotra {vòtsotra}
(lasciar andare/partire) = mandefa {lèfa}
✦ affrancare (mettere il francobollo) = mandefa {lèfa}
(Lei) ha già affrancato la Sua lettera?
= efa nandefa ny taratasinao ve ianao? {lèfa taratàsy}
✦ affrettarsi = faingana; maika; midodododo {dododòdo}
✦ affrontarsi (tenersi testa) = mifanandrina {hàndrina}
✦ Africa del Sud = afrika atsimo
✦ africano [a.] = afrikanina; gena
✦ agente (di posta) = mpiasan’ny paositra
(di polizia) = polisy
(in grammatica) = mpanao {tào}
✦ agenzia (✦ filiale) [s.] = masoivoho; sampana
✦ aggettivo (qualificativo) [s.] = mpamari-toetra {fàritra}
✦ aggiungere = manampy
✦ aggiustare (✦ disporre, mettere in ordine) = mandamina {làmina}
✦ aggiustarsi (disporsi/prepararsi a…) = mifandamina {làmina}
mifanamboatra {vòatra}
✦ aggiunta = tsama; fitambarana {tàmbatra}
✦ aggiustare (✦ riparare) = manamboatra {ànana vòatra}
✦ aggravare (far crescere) = mampitombo
✦ aggravarsi = mitombo; miharatsy
✦ aggressione = fanafihana {tàfika}
✦ aggressore = mpanafika {tàfika}
✦ aggressivo [a.] = mahery vaika
✦ agile [a.] = mailaka; kinga
✦ agilità (✦ destrezza) = fahakingana {kìnga}
✦ agiato [a.] = miadana
✦ agio (essere a proprio agio) = miadana
✦ agire = miasa; manao zavatra
✦ agitarsi (✦ dimenarsi ✦ muoversi) = mihetsiketsika {hètsika}
mipelipelika {pèlika}
✦ agitato [a.] = mihetsihetsika {hètsika}; misamboaravoara
✦ agitare = manetsihetsika {hètsika};
(in un liquido) = manotsana {kòtsa}
✦ agitarsi = mikofokofoka {kòfoka}
✦ agitazione = fihetsiketsikana {hètsika}; fitabatabana {tàba}
✦ aglio = tongolo gasy
✦ agnello = zanak’ondry {zànaka}
✦ ago (per cucire; ✦ lancetta di orologio) = fanjaitra {zàitra}
✦ agonia = fialana aina {àla}
✦ agosto (mese d’) = volana aogositra
✦ agrario [a.] = momba ny tany
riforma agraria = fanavaozana ny fananan-tany {vào ànana}
✦ agricolo [a.] = fambolena {vòly}
✦ agricoltore = mpamboly {vòly}
✦ agricoltura = fambolena {vòly}
424
✦ agrodolce [a.] = mamy marikivy {hàmy marikìvy}
✦ aguzzo (✦ appuntito) [a.] = maranitra
✦ ah! [interiezione] = adrè!; à!; odrey!
✦ ahimè (✦ ohimè) = indrisy
✦ aiuto (✦ soccorso) [s.] = famonjena {vònjy}
aiuto! = vonjeo e! {vònjy}
(✦ assistenza) = fanampiana {àmpy}; vonjy
✦ aiutante (✦ assistente) [s.] = mpanampy
✦ ala = elatra
✦ alba [s.] = mangiran-dratsy {hìrana ràtsy}
✦ albergo (✦ hotel) = fandriam-bahiny {àndry vàhiny};
lapan’ny vahiny {làpa}
✦ albero = hazo
albero della cuccagna = hazo malama
✦ albicocca = abrikò
✦ albume (bianco dell’uovo) = tapotsy {fòtsy}
✦ alcol (da bere) = toaka
(per bruciare) = alikaola
✦ alcolico [a.] = misy alikoala
✦ alcolizzato [a.] = mpimamo {hàmo}
✦ alfabeto = adidia
✦ alga = ahidrano {àhitra ràno}
✦ algebra = alijebra
✦ alimentare = manome (sakafo)
(il fuoco) = misorona
✦ alimento (✦ cibo) = hanina
(✦ pasto) = sakafo
alimento nutritivo (✦ ricostituente) = sakafo mahavelona
✦ alimentazione = sakafo
✦ alito [s.] = fofon’aina {fòfona}
✦ allacciamento (alla rete elettrica) = fampidiran-jiro {ìditra}
✦ allacciare (✦ legare, ✦ incatenare) = mamatotra {fàtotra}
✦ allargare = manitatra; manalalaka
✦ allarmante [a.] (✦ spaventoso) = mahatsiravina
(✦ allertante) = manaitra {tàitra}
✦ allarme = fanairana {tàitra}
✦ allattare (un bambino) = mampinono (zaza) {nòno}
✦ allearsi = mitambatra
✦ alleanza (✦ unione, ✦ lega) = fikambanana {kàmbana}
✦ alleato [a.] = havana
✦ allegato [s.] = indro ampiharahana {àraka}
✦ allegro (✦ felice, ✦ contento) [a.] = ravo
✦ allenamento = fanazaran-tena {zàtra}
✦ allenare = manazatra tena
✦ allenarsi = mizatra
✦ allergia = tohina
✦ allerta (✦ allarme) = fanairana {tàitra}
✦ allevamento = fiompiana {òmpy}
✦ allevare (un bambino) = mitaiza
✦ allevato (✦ educato) [di bambino] = taiza
ben educato @ maleducato = tsara taiza @ ratsy taiza
✦ allevatore [s.] = mpiompy
✦ allievo [s.] = mpianatra
✦ allineare (✦ disporre) = mandahatra {làhatra}
✦ allineamento (✦ fila) = filaharana {làhatra}
serrare i ranghi/le fila = manatevina
✦ alloggiare (qc) = mandray {rày}
≠ essere alloggiato = mipetraka
✦ allontanare = manalavitra
(✦ togliere) = manala
(✦ scostare) = manasintaka
✦ allontanarsi = misintaka; mandeha lavitra {lèha}
✦ allora (a quel tempo) = amin’izay
fino ad allora = hatramin’izay
beh! (e allora) = ahoana (akory) izay!
✦ alluminio = aliminioma; viraty
✦ allungare (come di vestito) = manalava
✦ allungarsi (✦ tendersi) = mitsotra
✦ almeno (✦ perlomeno) = fara faharatsiny {ràtsy}
✦ ALT ! (✦ STOP) = fijanonana {jànona}
✦ altalena = savily
✦ alternanza = fifandimbiasana {dìmby}
alternanza di consonanti = fifanovan-drenifeo {òva rèny fèo}
✦ altezza (✦ quota) = haavo
✦ altitudine = haavo; haambo
✦ alto [a.] = avo
a voce alta = feo avo
l’alta società = saranga ambony
✦ alto [s.] = ambony
in alto = any ambony
guardare q dall’alto (in basso) = manandrina {hàndrina}
✦ altrettanto (✦ come) [avv.] = tahaka; ohatra
(✦ secondo, in proporzione a…) = araka
✦ altri (gli altri) [pronome indefinito] = olon-kafa {òlona hàfa}
✦ altrimenti (✦ diversamente) [avv.] = fomba hafa
✦ altro [a.] = hafa
d’altra parte (✦ daltronde) = manaraka izany
l’uno e l’altro (✦ entrambi) = samy
da un’altra parte, poco lontano (✦ altrove) = any ho any
✦ altroieri (l’) [avv.] = afak’olamy {àfaka}
✦ altrove [avv.] = toeran-kafa {tòetra hàfa}
✦ alveare (✦ arnia) [s.] = tohotra
✦ alzare (metter dritto come di dito) = manangana {tsàngana}
alzare (✦ raddrizzare) la testa = mampitraka loha (tràka)
(✦ sollevare) la testa = miandrandra {àndra}
alzare (le spalle/il tono) = mampiakatra
✦ alzarsi = mifoha; mitsangana
✦ amabilità (✦ cortesia, ✦ gentilezza) = halemem-panahy {lèmy àhy}
✦ amante (✦ amico) = sakaiza
✦ amare = tia
✦ amarezza (✦ asprezza) = ngidy;
(✦ afflizione) = alahelo
✦ amaro (✦ aspro) [a.] = mangidy; mafaitra
✦ ambasciata = masoivoho; ambasady
✦ ambasciatore = ambasadera; masoivoho
✦ ambiente geografico = toe-tany {tòetra tàny}
ambiente sociale = toe-piaraha-monina {tòetra àraka ònina}
✦ ambiguo [a.] = tsy mazava; mandray roa
✦ ambizione = hambom-po {hàmbo fò}
✦ ambizioso [a.] (di progetto) = ambony
(di persona) = be hambom-po {hàmbo fò}
✦ ambulante [a.] (di commerciante) = mpivaro-mandeha {vàrotra lèha}
✦ ambulanza = fiara fitaterana marary (tàtitra}
✦ ambulatorio (medico) = trano fizaha-marary
(✦ dispensario) = tobim-pahasalamana {tòby salàma}; dispansera
✦ americano [a.] = amerikanina; bekintana
✦ amichevolmente [avv.] = am-pirahalahiana {rahalàhy}
✦ amichevole [a.] = fifankatiavana
✦ amicizia (✦ amore reciproco) = fifankatiavana
✦ amico [s.] = namana; sakaiza
✦ ammalarsi = mandraiki-marary {ràikitra ràry}
darsi malato = mankarary {ràry}
✦ ammassare (✦ riunire) = manangona
✦ ammenda [s.] = sazy; lamandy
✦ ammesso [a.] = voaray
✦ ammettere (un’idea) = manaiky {èky}
(una persona) = mandray {rày}
✦ amministrare (governare un Paese) = mitantana
✦ amministratore [s.] = mpitantan-draharaha {tàntana raharaha}
✦ amministrazione (pubblica) [s.] = fanjakàna {zàka}
✦ ammirabile [a.] = mahatalanjona
✦ ammirare = mitalanjona
✦ ammiratore (✦ fan) [s.] = mpankafy
✦ ammirazione [s.] = fitalanjonana {talànjona}
✦ ammissione [s.] = fandraisana {rày}
✦ ammucchiare (✦ riunire) = manavangongo
✦ ammucchiarsi (✦ riunirsi) = mivangongo; mitangorona
✦ ammuffito (✦ muffo) [a.] = bobongolo
✦ amnistia [s.] = famotsoran-keloka {vòtsotra hèloka}
✦ ampio (✦ spazioso) [a.] = malalaka; midadasika
di ampie vedute = malala-tsaina {làlaka sàina}
✦ amore [s.] = fitiavana {tìa}
far l’amore = milely; manao {tào}
amor proprio = hambom-po {hàmbo fò}
✦ autostima = fitiavan-tena {tìa tèna}
✦ amorevole (✦ piacevole) [a.] = maha-te ho tia
✦ amorevolmente [avv.] = anim-pitiavana {tia}
✦ amuleto [s.] = ody; hirizy
✦ analfabeta [a.] =
tsy mahay mamaky teny sy manoratra {vàky sòratra};
tsy mahay taratasy
✦ analisi [s.] = fanadihadiana {hàdy}; famakafakana {fàka}
✦ analizzare = mamakafaka {fàka}; manadihady {hàdy}
✦ ananas [s.] = mananasy
✦ anarchia [s.] = fanjakan’i Baroa {zàka}
✦ anatra (domestica) [s.] = ganagana
✦ anca [s.] = moja
✦ anche [cong.] = koa
✦ ancora [s.] = vatofantsika {vàto fàntsika}
✦ ancora [avv.] = indray {in- irày}
ancora un po’ = indray mandeha {lèha}
non ancora = mbola tsy
✦ andare = mandeha {lèha}
andare a piedi = mandeha an-tongotra
andare in macchina = mandeha amin’ny fiara
andare [là] a Parigi = mankany Parisy
andare a/verso est = miantsinanana
(io) me ne vado = lasa aho
come va/sta (Lei)? = manao ahoana ianao?
questi pantaloni mi vanno/stanno bene
= antonona ahy tsara io pataloa io
✦ andata [s.] = mandroso {ròso}
andata e ritorno = mandroso sy miverina
✦ andatura (✦ passo, ✦ velocità) [s.] = fandeha {lèha}
passo di marcia = fomba fandeha {òmba lèha}
✦ andirivieni [s.] = fiverimberina {vèrina}
✦ aneddoto [s.] = tantara kely
✦ anello [s.] = peratra
✦ angelo [s.] = anjely
✦ angina [s.] = aretin-tenda {arètina tènda}
✦ angolo (✦ spigolo) [s.] = zoro
✦ angoscia [s.] = taintaina {tàina}; tebiteby
✦ angosciante (✦ angoscioso) [a.] = mampitaintaina {tàina};
mampitebiteby
425
✦ anguilla [s.] = amalona
✦ anima [s.] = fanahy {àhy}
rendere l’anima (✦ morire) = miala fanahy
✦ animale (✦ bestia) [s.] = biby
✦ animarsi (✦ vivificarsi) = velona
✦ animato (✦ ardente) [a.] = mafana
(di conversazione) = maresaka
✦ annaffiare (✦ irrorare ✦ innaffiare) = manondraka {tòndraka}
✦ annaffiatoio [s.] = siny fanondrahana {tòndraka}
✦ annegare = maty an-drano fàty àny ràno}
✦ annerire = manamainty
✦ annientare (✦ distruggere) = mandevona {lèvona}
✦ anno [s.] = taona
ogni anno = isan-taona
un bambino di due anni = zaza roa taona
buon anno! = arahaba tratry ny taom-baovao {tràtra tàona vaovào}
l’anno scorso = tamin’ny taon-dasa {amy tàona làsa}
l’anno prossimo = amin’ny herintaona {amy hèrina tàona}
fra un anno = afaka herintaona {hèry tàona}
✦ annodare = mamehy {fèhy}; mamatotra {fàtotra}
✦ annoiarsi = sorena {sòry}
✦ annotare = manipy {tsìpy}
✦ annuale [a.] = isan-taona
✦ annullare = manafoana
✦ annunciare (✦ dichiarare) = milaza
(✦ esclamare) = manambara mafy
✦ annuncio (✦ dichiarazione) [s.] = filazana
✦ annusare (✦ fiutare) = manambolo {ambòlo}
✦ ano (✦ culo) [s.] = lava-body {làvaka vòdy}; fory
✦ anonimo [a.] = tsy fanta-piaviana {fàntatra àvy}
✦ anormale [a.] = tsy ara-dalana {àraka lalàna}
✦ ansimante (✦ sfiatato) [a.] = sempotra
✦ ansimare (esser senza fiato) = sempotra
✦ antenna [s.] = antenina
✦ antenato (✦ avo) [s.] = razana
✦ anteriore [a.] = taloha {lòha/alòha}
✦ anteriore (parte di veicolo) [s.] = loha
✦ anticamente (un tempo, una volta) [avv.] = taloha;
fahiny {fàha}; fahagola
✦ antichità [s.] = fahagola {fàha}
✦ anticipo (✦ vantaggio) [s.] = tombo
egli ha dei vantaggi = manantombo izy {ànana}
in anticipo = mialoha
un anticipo (✦ caparra) = ampahan-karama omena mialoha
✦ antico [a.] = tranainy; fahagola {fàha}
✦ antico (✦ ex) [a.] = taloha {lòha/alòha}
ex allievo = maintimolaly {màinty molàly}
reduce (ex combattente) = menavazana {mèna vàzana}
bekotromaroholatra {bè kòtro màro hòlatra}
✦ antico (gli antichi) [s.] = ntaolo
✦ antipatico [a.] = tsy maha te ho tia
✦ antipasto [s.] = fanokafambavony {tòkana àny vàva > vavòny}
✦ antiquario [s.] = mpitahiry fitaovana tranainy {tàhiry tào}
✦ antiquato (fuori moda) [a.] = lany andro;
ilaozan’ny toetr’andro {lào tòetra}
✦ anzi (✦ piuttosto) = aleo
✦ anziano (✦ vecchio) [a.] = antitra
✦ anzitutto (✦ prima, ✦ dapprima) [avv.] = aloha
✦ ape [s.] = renitantely {reny tantely}
✦ aperto [a.] = misokatra
✦ apertura (di porta o finestra) [s.] = lovoka
✦ apostrofo = faingo mihantona {≠ fàigoka hàntona}
✦ appalto (domanda d’offerta) [s.] = tolo-barotra {tòlotra vàrotra}
✦ apparecchiare (la tavola) = manamboatra latabatra {vòatra}
✦ apparecchio (✦ apparato, ✦ apparecchiatura) [s.] = fitaovana {tào}
✦ apparente (in evidenza) [a.] = miharihàry
✦ apparentemente (✦ probabilmente) [avv.] = toa
✦ apparenza (✦ aspetto) [s.] = bika; tarehy
✦ apparire (✦ mostrarsi) (come di luce/giorno) = miposaka
(essere pubblicato) = mivoaka
✦ appartamento [s.] = efitrano {èfitra tràno}; fonenana {ònina}
✦ appartenere ≥ an’
questo coltello è di (appartiene a) Durand
= an’i Durand ity antsy ity
✦ appassionarsi di… = tia fatratra
✦ appassionante [a.] = mahaliana {lìana}
✦ appassionatamente [avv.] = tia fatratra
✦ appassionato [s.] (come della lettura) = mpankafy
(di sport) = tsy matihanina {fàty} (≠ non salariato)
✦ appello (✦ chiamata; ✦ convocazione) [s.] = antso
presentare appello ad una sentenza =
mampiakatra any amin’ny fitsarana ambony
✦ appena (✦ subito) [avv.] = miaraka amin’izay
(non) appena (possibile) = vantany vao {vàntana}
appena possibile = raha vao azo atao
appena appena (poco) = kely foana
✦ appendere (✦ sospendere) = manantona {hàntona}
✦ appendersi (✦ aggrapparsi) = mifikitra; mihantona
✦ appesantire (✦ caricare) = manavesatra
✦ appetito [s.] = fahazotoana homana
buon appetito! = mahazotòa homana!
✦ appettitoso [a.] = maha te hihinana
(✦ gustoso) = matsiro
(✦ succulento) = mafilotra
✦ appianare (✦ livellare) = manarina; mandamaka {làmaka}
✦ appiattire = mamisaka {fìsaka}
✦ appiattirsi (mettersi bocconi) = miankohaka
✦ appiccare (il fuoco) (✦ incendiare) = mandoro
✦ applaudire (battere le mani) = mitehaka
✦ applauso [s.] = tehaka
✦ applicazione (✦ impegno; ✦ pratica) [s.] = fampiharana
✦ applicare = mampihatra
✦ applicarsi (✦ dedicarsi) = mifototra; miezaka
✦ appoggiare (✦ poggiare su…) = manindry {tsìndry}
(✦ sostenere; ✦ puntellare) = manohana {tòhana}
✦ appoggiarsi (✦ confidare in…, ✦ contare su…) = miankina
✦ apportare (✦ portare) = mitondra
✦ apposizione (di parole) = fameno mampitovy {fèno tòvy}
✦ apprendere (✦ studiare) = mianatra
(✦ udire, sentir parlare di qc) = mahare
✦ apprezzare (✦ approvare) = mankasitraka
✦ approfittare = manararaotra {hararàotra};
manararao-paty {hararàotra fàty}
✦ approfondire (✦ scavare profondamente) = mandalina {làlina}
✦ appuntito [a.] = maranitra
✦ appunto (✦ nota) [s.] > prendere appunti = mandray an-tsarotra
{rày àny sàrotra}
maka naoty
✦ aprile = avrily; aprily
✦ aprire = manokatra {sòkatra}; misokatra
✦ aquila (✦ sparviero) [s.] = voromahery {vòrona hèry}
✦ appuntamento (✦ incontro) [s.] = fotoana
✦ arabo [a.] = arabo
✦ arachide [s.] = voanjo
pisello di terra (Arachis hypogaea) = voanzobory
✦ arancia [s.] = voasary; voahangy
✦ arancione [a.] = mivolom-baosary {vòlo voasàry}
✦ arare = miasa tany
✦ aratro [s.] = angadin’omby {angàdy}
✦ arbitrario [a.] = jadona; tsy rariny {ràry}
✦ arbitro (✦ giudice; ✦ mediatore) [s.] = mpitsara;
mpanelanelana {èlana}
✦ archeologo [s.] = mpikaroka momba ny arikeôlôjia; arkèôlôgy
✦ architetto [s.] = mpanao rafi-trano {tào ràfitra tràno}
✦ architettura [s.] = rafitra
✦ archivio [s.] = tahiry; arsiva
✦ arcipelago [s.] = vondronosy {vòndrona nòsy}
✦ arco (di cerchio) [s.] = sila-paribolana {sìlaka fàritra vòlana}
volta celeste = avana;
antsiben’Andriamànitra {àntsy be andrìana hànitra}
✦ ardesia = solaitra
✦ arenarsi (✦ incagliarsi) = fefika
✦ argento = volafotsy {vòla fòtsy}
gioiello in argento = ravaka volafotsy
✦ argilla = tanimanga {tàny mànga}
✦ argine (diga fluviale) = fefiloha {fèfy lòha}
✦ argomento (✦ tema) = hevitra; rijan-kevitra
✦ aria = rivotra
prender aria = maka rivotra
all’aperto = an-kalamanjana {halamanjàna}
aver l’aria (l’aspetto) = miendrika
suonare un’aria (canto; melodia) = mihira
✦ ariete (segno zodiacale) [s.] = alahamadi
✦ arma [s.] = fitaovan-fiadiana
✦ armadio [s.] = lalimoara
armadio a muro = lalimoara anaty rindrina
✦ armare = mampitao fiadiana
✦ armonioso [a.] = mirindra
✦ arnese [s.] = zavatra
✦ arrabbiare (far - ) = mahatezitra
✦ arrabbiato [a.] = voan’ny haromotana {vòa ròmotra}
✦ arrampicarsi (ad un albero) = mianika
✦ arrendersi (✦ capitolare) = mitolo-tena {tòlotra tèna}
mitolo-batana {tòlotra vàtana}
✦ arrendevole (✦ remissivo) [a.] = malefy {¿}; mora manaiky {èky}
✦ arrestare (✦ catturare) = misambotra
✦ arrestrasi (✦ fermarsi) = mijanona
✦ arresto (✦ cattura) [s.] = fisamborana {sàmbotra}
✦ arricchire (far - ) = mampanefoefo {èfo};
mampanan-karena {ànana hàrena}
✦ arricchirsi = mihaman-karena {ànana hàrena}
✦ arricchito (✦ parvenu) [s.] = firinga; mievotra
✦ arrivare (✦ pervenire) = tonga
chiunque arrivi (appaia) = n’ino-n’inona mitranga
arrivare a… (come a toccare qc) = mipaka
arrivare a… (come riuscire a fare qc) … = afaka…
✦ arrivato (✦ venuto) [a.] = tonga
il primo arrivato = ny tonga voalohany {lòha}
(arrivato) sano e salvo = tsy maty aman’aina {fàty}
✦ arrivederci [SALUTO] = veloma (!) {vèlona}
✦ arrivo (✦ venuta) [s.] = fahatongavana
426
✦ arrossire = mihamena {mèna}; mivoaramena {vòara mèna}
diventar rosso per la vergogna = mivoaramenan’ny henatra
{vòara mèna}
✦ arrostire = manendy {èndy}; manatsatsika {tsàtsika}; manasaly {sàly}
✦ arrosto [s.] > pollo arrosto = endin’akoho {èndy akòho}
✦ arrotolare = mangorona {hòrona}
✦ arrugginire = miha harafesina {hàraka ¿ màfy}
✦ arrugginoto [a.] = harafesina {hàraka ¿ màfy}
✦ arruolarsi = milatsaka
✦ arte [s.] = hairaha
opera d’arte = zava-kanto {zàvatra}
aver il talento di… = mahay
✦ arteria (anatomia) [s.] = lalan-dra {làlana rà}
✦ articolazione [s.] = tonon-taolana {tònona}; famavàny {vàva}
✦ articolo (di giornale) [s.] = lahatsoratra an-gazety {làhatra sòratra}
(di commercio) = entana
(di legge) = andininy {dìnika}
(grammaticale) = mpanoritra {sòritra}
✦ artificiale [a.] = voatrolombelona {vòatra òlona vèlona};
tsy voa-janahary {zanahàry}
✦ artigianale (lavoro) [a.] = asa tanana
✦ artigiano [s.] = mpanao tao-zavatra
✦ artiglieria (✦ cannone) [s.] = tafondro
✦ artista [s.] = mpanakanto; mpanao zavakanto {zàvatra}
✦ ascendere (✦ salire; ✦ innalazarsi) = miakatra
✦ ascensione [s.] = fiakarana {àkatra}
✦ ascensore [s.] = asansera
✦ ascesso (✦ pustola) [s.] = vay; bay
✦ ascia (✦ scure. ✦ accetta) [s.] = famaky {vàky}
✦ asciugamano [s.] = famafana tanana {fàfa}
asciugamano (da toilette) = servieta
✦ asciugare = mamafa {fàfa}
✦ asciugarsi = mifafa {fàfa}
✦ ascoltare = mihaino
✦ ascoltatore [s.] = mpihaino
✦ asiatico [a.] = aziatika
✦ asino [s.] = ampondra
✦ asma [s.] = sohika
✦ aspetto (aria ✦ forma ✦ figura) [s.] = toetr’endrika {tòetra}; miendrika
aver un bell’aspetto = mirana endrika
aver un cattivo aspetto = sosotra endrika
(grammaticale) = fanehoan-javatra {sèho zàvatra}
✦ assassinare = mamono olona {vòno}
✦ assassino [a.] = mahafaty olona
✦ assassino (✦ omicida) [s.] = mpamono olona {vòno}
✦ asse (✦ tavola) [s.] = hazo fisaka
✦ assegno [s.] = taratasim-bola {taratàsy vòla}; seky
✦ assemblea [s.] = fivoriambe {vòry bè}
✦ assennato (✦ concentrato, profondo) [a.] = mitombina; milamina
✦ assenza (come ad un appuntamento) [s.] = diso fotoana
✦ assicurare (✦ garantire} = miantoka
✦ assicurato (✦ garantito) [a.] = mahatoky
(✦ approvato) = voantoka
✦ associare (✦ riunire) = manambatra {tàmbatra}; mampiaraka {àraka}
✦ associazione [s.] = fikambanana {kàmbana}; fampiarahana {àraka}
✦ assumere (✦ ingaggiare) = mampiditra mpiasa
✦ aspettare (✦ attendere) = miandry
✦ aspettarsi (✦ sperare) = manantena; miandry
✦ aspetto (✦ cera, ✦ aria) [s.] =
✦ aspirapolvere [s.] = fitrohana vovoka {tròka}
✦ aspro (✦ acido) [a.] = marikivy
✦ assalto (✦ attacco) [s.] = fanafihana {tàfika}
✦ asse [s.] = teza
✦ assediare = manao fahirano {fàhy rano}
✦ assedio [s.] = fahirano {fàhy ràno}
✦ assente [a.] = tsy eo
✦ assenza [s.] = tsy eo; tsy fanatrehana {àtrika}
✦ assicurazione (polizza d’assicurazione) [s.] = fiantohana {àntoka}
non essere assicurato = tsy ampy fahatokisana {tòky}
✦ assistere (a uno spettacolo) = mijery
(un ferito) = manampy
✦ assitente (✦ aiuto) [s.] = mpanampy
✦ asso (✦ campione) [s.] = kalazalahy {làza làhy}
(di carte da gioco) = baondy
✦ associazione (✦ società) [s.] = fikambanana {kàmbana}
(di idee, ✦ accordo) = firaisan-kevitra (iray hèvitra)
✦ assolutamente [avv.] = mihitsy {hìtsy}
✦ assoluto [a.] = tsy refesi-mandidy {rèfy}
✦ assolvere (un debito) = mandoa {lòa}
(un accusato) = manafaka
✦ assomigliare (✦ rassomigliare) a… = mitovy {tòvy};
manahaka {tàhaka}
✦ assorbire = mifoka
✦ assorbito (✦ impegnato; ✦ distratto) [a.] = sondriana
(✦ impantanato, ✦ impegolato) = revo
✦ assumere (prendere in servizio come un domestico)
= mandray hiasa {rày àsa}
✦ assurdo [a.] = tsy mitombina
✦ asta (vendita pubblica) [s.] = lavanty
asta di prodotti agricoli (✦ fiera) = vokatra
✦ astenersi da qc = mifady
✦ astice [s.] = orambe {òrana be}
✦ astratto (non quantificabile) [a.] = tsy mivaingana {vàinga}
✦ astrazione [s.] = hevi-dravina {hèvitra ràvina}
✦ astro (corpo celeste) [s.] = vintana
✦ astrologia [s.] = fanandroana
✦ astrologo [s.] = mpanandro
✦ astuccio (✦ custodia, ✦ fodera) [s.] = trano
✦ astuto (✦ furbo) [a.] = fetsy
✦ astuzia (✦ scaltrezza) [s.] = hafetsena {fètsy}
✦ ateo (non credente) [s.] = tsy mpino {ìno}
✦ atrio (✦ hall) [s.] = lalan-tsara {làlana}
✦ attenzione (✦ sorveglianza) [s.] = fitandremana {tàndrina}
attenzione! = tandremo! {tàndrina > tandrèmana}
✦ attesa (✦ aspettativa) [s.] = fiandrasana {àndry}
✦ atmosfera [s.] = soson-drivotra {sòsona rìvotra}; atmôsfera
(✦ contesto, ambiente) = hafinaretana {finàritra}; ambiansy
✦ atomico [a.] = atômika
✦ atomo [s.] = atôma
✦ attaccare (✦ assaltare) = manafika {tàfika}
piombare sul nemico = miantoraka manohitra ny fahavalo
{tòhitra}
attaccare (✦ agganciare) la spina (elettrica) = mametaka prizy
{pètaka}
✦ attacco (✦ assalto) [s.] = fanafihana {tàfika}
(colpo apoplettico) = tapaka lalan-dra {làlana rà}
✦ attitudine [s.] = fahaizana
test attitudinale = fitsapan-pahaizana
✦ atleta [s.] = mpanao fanatanjahan-tena {tànjaka}; atileta
✦ atroce [a.] = mampihoron-koditra {horohòro hòditra}; mahatsiravina
✦ atrocità [s.] = habibiana {bìby}
✦ attaccapanni [s.] = fihantonana akanjo {hàntona}
✦ atteggiamento [s.] = fihetsika
✦ atterraggio (✦ approdo) [s.] = fipetrahana {pètraka}
✦ atterrare (✦ approdare) = mipetraka
✦ attingere (acqua) = manovo rano {tòvo}
✦ attirarsi (✦ cercare) [≠ cercar rogna] = mitady
✦ attività [s.] = asa
(essere) in attività = am-perim’asa {any fèry àsa}
✦ attivo [a.] = marisika; mavitrika
✦ atto (✦ azione) [s.] = asa
(certificato di nascita) = sora-piankohonana {sòratra ankohònana}
(teatrale) = akita
✦ attore (di teatro) [s.] = mpilalao am-dampihazo {any làmpy hazo}
✦ attorniare = manodidina {hòdidina}; manotrona
✦ attrarre (come magnete) = manintona {sìntona}
✦ attraversare (una regione) = mamakivàky {vàky}
(✦ guadare un fiume) = mita {ìta}
✦ attraverso [PREPOSIZIONE] = anelanelana {àny èlana};
maninteraka {tantèraka}
per (attraverso) la finestra = ao am-baravarankely
{àny varavàrana kely}
✦ attribuire (✦ assegnare) = manolotra {tòlotra}
✦ attuale [a. & avv.] = ankehitriny; amin’izao fotoana izao {àmy ìo}
✦ attualità (✦ notizie) [s.] = vaovao
✦ attualizzatore (morfema - ≥ ecco…) = mpampiorina {òrina}
✦ audace [a.] = sahisahy {sàhy}
✦ augurare = mirary {ràry}; miarahaba {arahàba}
augurare buone feste = mirary fety sambatra {ràry}
augurare buon anno = miarahaba tratry ny taom-baovao
{arahàba tràtra tàona vào}
✦ augurio [s.] = faniriana {ìry}; firariana {ràry}
✦ aumento (✦ rincaro) [s.] = fisondrotana {sòndrotra}
✦ ausiliare (in grammatica) = mpanampy {àmpy}
✦ auspicabile (✦ augurabile) [a.] = irina {ìry}; irariana {ràry}
✦ australiano [a.] = ôstralianina
✦ autentico [a.] = maha-izy azy; tena izy
✦ autista [s.] = mpamily {vìly}; saofera
✦ auto (✦ automobile ✦ vettura ✦ autovettura) [s.] = fiara
✦ automatico [a.] = mandeha ho azy {lèha}
✦ autobus [s.] = aotôbisy; zotra
✦ autocarro [s.] = aotôbisy; fiarabe {fiàra bè}; fitaterana {tàtitra}
(✦ minibus, ✦ taxi collettivo) = fiaran’ny tantsaha {fiàra sàha}
✦ automobile [s.] = fiarakodia {fiàra kodìa}; aotômobila
metter l’auto in garage = mampiditra
✦ automobilista [s.] = mpitondra fiarakodia
✦ autonomia [s.] = fizakan-tena
✦ autonomo [a.] = mizaka tena
✦ autore (di grafia) [s.] = mpanoratra {sòratra}
✦ autorità [s.] = fahefana {èfa}
(le) autorità = manam-pahefana { ànana èfa}
✦ autoritario [a.] = jadona
✦ autorizzare = manome lalana
✦ autorizzazione [s.] = fanomezan-dalana {òme lalàna}
✦ autostrada [s.] = arabe migodana
✦ autunno [s.] = fararano {fàra ràno}
✦ ava (✦ antenata) [s.] = renibe {rèny}
✦ avanzare (di persona) = mandroso {ròso}
(di orologio non esatto) = lasa aloha
✦ avarizia [s.] = hihitra
✦ avaro (✦ tirchio) [a.] = = mahihitra; kahihitra
✦ avere (✦ possedere) = manana
ce n’è = misy
(egli) ne ha abbastanza (è stufo) = tofoka izy
427
✦ avere (l’) (✦ beni) [s.] = fananana {ànana}
✦ avido (✦ bramoso) [a.] = mitsiriritra
✦ avo (✦ antenato) [s.] = raibe {rày}
✦ avocado [s.] = zavokà
✦ avorio [s.] = ivoara
zanna d’avorio = nifin’elefanta {nìfy}
✦ avvelenamento [s.] = fanapoizinana {pòizina}; vorika
✦ avvelenare = manapoizina; mamorika {vòrika}
✦ avvenimento [s.] = zava-mitranga {zàvatra trànga}
✦ avvenire [s.] = hoavy
✦ avventura (✦ ventura) [s.] = zavatra anjoanjo
andare alla ventura = mandeha anjoanjo {lèha}
✦ avverbio [s.] = tambin-teny {tàmby}
✦ avversario [s.] = mpifanandrina {hàndrina}
✦ avvertimento [s.] = fampitandremana {tàndrina}
✦ avviamento (dispositivo di - ) [s.] = mpampihodina; demarera
✦ avviare = mamelona {vèlona}
(- la conversazione) = manomboka {tòmboka}
✦ avvicinare = manakaiky (manakèky) {akèky}
(✦ riconciliare) = manatona
✦ avvicinarsi (✦ riconciliarsi) = manatona
✦ avvincente (✦ caro; ✦ piacevole) [a.] = maha te ho tia;
mampiraiki-po {ràikitra fò}
✦ avvisare (✦ avvertire) = milaza mialoha {làza àloha};
mampitandrina {tàndrina}; mampandre {rè}
✦ avviso (✦ bando) [s.] = filazana {làza}
✦ avvitare = mametaka visy {pètaka}
✦ avvicinarsi (a una persona) = manatona {hàtona}
(a un luogo) = mitody
✦ avvocato [s.] = mpisolo vava
B* bacinella [s.] = tavy
* bacino (✦ vivaio) [s.] = dobo
* baciare = manoroka
* bacio [s.] = oroka
* baco da seta [s.] = bibin-dandy {bìby làndy}
* baffi [s.] = volom-bava {vòlo vàva}
* bagagli [s.] = entana {tòndra > entina; entana}
caricare (far montare) i bagagli = mampiakatra
* bagliore [s.] = tsiri-pahazavana {tsìry zàva}
il bagliore di una candela = tsiri-pahazavan’ny labozia {tsìry zàva}
un bagliore di speranza = tsiri-panantenana {tsìry antèna}
* bagnare (far fare il bagno) = mampandro
(✦ ammollare ✦ inumidire) = mandena {lèna}
* bagnarsi = lena;
(fare il bagno) = mandro; miray petsapetsa {irày pètsa}
* bagnato (✦ inzuppato) [a.] = lena
(✦ umido) = kotsa
* bagno [s.] = fandroana {àndro}
fare il bagno = mandro {àndro}
(stanza da) bagno = efitra fandroana {àndro}
bagno di sole = mitapy andro {tàpy}
(✦ toilette) [atto di lavarsi/truccarsi…] = fidiovana {dìo}
fare la toilette = midio {dìo}
[edificio in genere separato dalla casa] = trano fidiovana {dìo}
andare alla toilette (≠ uscire) = mivoaka {vòaka}
✦ gabinetti (≠ comuni) = fivoahana {vòatra}; kabinè
* balbettare = mibadabada {bàda}
* balbuziente [a.] = bada lela
* balcone (✦ veranda) [s.] = lavarangana; mihantona
* balena [s.] = trozona
* balia (✦ nutrice) [s.] = mpitaiza zaza
* ballo (✦ serata danzante) [s.] = alim-pandihizana {àlina dihy}
* balzare (✦ saltare) = mitsambikina
* balzo (✦ salto) [s.] = vikina
* bambinaia (✦ domestica) [s.] = mpiasa an-trano; labonina
* bambina [s.] = zazavavy
bambina piccola = ankizy vavy
* bambini [s.] = ankizy
* bambino [s.] = zazalahy {zàza làhy}; ankizy lahy; zanaka
* bambola (✦ statuetta) [s.] = saribakoly {sàry bakòly}
* bambù [s.] = volo
* banale (✦ semplice) [a.] = tsotra; efa fantatra
* banana (✦ banano) [s.] = akondro
* banca [s.] = banky
* bancario [s.] = mpiasan’ny banky
* banchina (stradale) [s.] = sisin-dalana {sìsina làlana}
(di porto/stazione) = sisin-tseranana {sìsina sèrana}
* banconota = vola taratasy
* banco (di sabbia) = tora-pasika (tòraka fàsika}
(di scuola) = dabilio
* bandiera (✦ stendardo) = saina
* bandito [s.] = jiolahy; dahalo; malaso
* bara (✦ feretro) = vatam-paty {vàta fàty};
tranovorona {tràno vòrona}
* baracca = trano tsizarizary
* baraccopoli (bidonville) = trano daba
* barare (✦ imbrogliare ✦ truffare) = manambaka {ambàka}
* barba [s.] = somotra; volom-bava {vòlo vàva}
* barbaro (✦ incivile) [a.] = baribariana
(✦ selvaggio) = dia
* barbone (clochard) = mpirenireny; mpidonam-poana {dòna fòana}
bambino di strada = katimy
* barbuto [a.] = somorina {sòmotra}; be volom-bava {vòlo vàva}
* barca = lakana
* barella = filanjana {lànja}
* barramina = baramina
* barrare (disegnare una sbarra) = manipika {tsìpika};
(mettere un ostacolo, ✦ sbarrare) = manakana {sàkana}
assegno barrato = taratasim-bola voatsipika {taratàsy vòla}
strada interrotta (sbarrata) = lalana tapaka
* barricata = sakan-dalana {sàkana làlana}
* barriera (di ferro/di legno) = tsivalam-by/tsivalan-kazo
{tsivàlana fy/hàzo}
* base [s.] = fototra
* basso [a.] = moramora {mòra}
parlare a bassissima voce = miteny moramora
in basso (✦ sotto, ✦ inferiore) = ambany
(non alto) = fohy
essere tarchiato = fonentana {¿ fò èntana}
(poco profondo) = tesaka
(un) piatto = vilia tesaka
* bastare (esser sufficiente) = ampy
(questo) basta (!) = ampy izay!
bastare a sé stessi = mahavita tena {vìta}
428
* bastone = kibay; tehina
✦ battaglia = ady
una battaglia navale = ady an-dranomasina {àny ràno hàsina}
✦ battaglione = andian-tafika
✦ battello = sambo
✦ battere (qc) (✦ picchiare q) = mikapoka
(un record) (✦ sconfiggere q) = mandresy
(≠ tamburellare) = mandona
✦ battersi (✦ azzuffarsi) = miady
✦ battesimo = batemy; batisa
✦ battezzare = manao batemy (batisa)
✦ battito (cardiaco) (✦ pulsazione) = fitepotepo
(di mani) = fidobodoboka {dòboka}
✦ bastardo [a.] = tafiotra
figlio ✦ illegittimo = zaza sary
✦ baule [s.] = vata
✦ benda (✦ striscia di stoffa) = bandy
✦ bene [avv.] = tsara
egli sta/va bene = tsara izy
è andata bene? = nandeha tsara ve ilay izy ? {lèha}
✦ bene [s.] = soa
far del bene = manao soa {tào}
(✦ possesso, ✦ proprietà) = fananana {ànana}
aver delle proprietà = manana fananana {ànana}
✦ benefattore [s.] = mpanao asa soa {tào}
✦ benvenuto [a.] = tonga soa
✦ barattolo [s.] = boaty
✦ basilare (✦ vitale) [a.] = fototry ny aina [fototra]
✦ bastone (✦ manganello) [s.] = kobay; kibay
✦ bazar (✦ mercato) [s.] = bazary; tsena
✦ bebè [s.] = zazamena {zàza mèna}; zazakely {zàza kèly}
✦ becco (di uccello o di teiera) [s.] = vava
✦ belare = mibarareoka
✦ bellezza [s.] = hatsaran-tarehy
✦ bello (✦ buono) [a.] = tsara
fa bello (meteo) = tsara ny andro
✦ benchè (anche se così fosse) = na dia … aza
✦ bendare (una ferita) = mamehy {fèhy}
✦ benedire = mitso-drano {tsòka ràno}
mandare q a farsi benedire = mandraoka an-katezerana
{ràoka any tèzitra}
✦ benedizione [s.] = tso-drano {tsòka ràno}
✦ beneficiare = mahazo tombony
✦ benessere (✦ agiatezza) [s.] = fiadanana {àdana}
✦ benvenuto = tonga soa
✦ benzina [s.] = lasantsy
✦ bere = misotro
bere forte (alcolici) = misotro zavatra tsy mitampoka
bere come una spugna = miboboka {bòboka}
bere (farsi) un sorso = indray migoka {irày gòka}
darla a bere a q (≠ sedurre q) = mandroboka {ròboka}
✦ berretto [s.] = bonetra; kasikety
✦ bersaglio (✦ target) [s.] = kinendry {kèndry}; zava-kendrena
{zàvatra kèndry}
✦ bestemmia (✦ imprecazione) [s.] = fingosoana {ngòso}
✦ bestemmiare = mingoso
✦ bestia (✦ animale) [s.] = biby
(✦ imbecille) = adala
✦ bestiame [s.] = biby fiompy
✦ bevanda (✦ bibita) [s.] = zava-pisotro {zàvatra sòtro}
✦ biancheria [s.] = lamba
✦ bianchezza [s.] = hafotsy
✦ bianco [a.] = fotsy
✦ biascicare (✦ farfugliare) = miboredika
✦ biasimare = manome tsiny
✦ biasimo (✦ censura) [s.] = tsiny
✦ bibbia [s.] = baiboly
✦ biberon [s.] = biberao
✦ biblioteca [s.] = tranom-boky
✦ bibliotecario [s.] = mpiandraikitra tranom-boky {andrèkitra}
✦ bicchiere [s.] = fitaratra {tàratra}; vera; gilasy
in un bicchiere = ao anaty vera
un bicchier d’acqua = rano eran’ny vera tàra {èrana}
farsi un bicchierino = misotro
✦ bicicletta [s.] = bisikeleta
✦ biglia [s.] = kanety
✦ biglietteria [s.] = toeram-pivarotana karatra {tòetra vàrotra}
✦ bigliettaio [s.] = mpisava {sàva}; resevera
✦ biglietto (✦ cedola, ✦ tagliando) [s.] = tapakila
✦ bilancia [s.] = mizana
✦ bilancio [s.] = jery todika
✦ binario [s.] = lalamby {làlana vy}
✦ binocolo (✦ cannocchiale) [s.] = maso lavitra
✦ biologia [s.] = biolojia
✦ biondo [a.] = bilaony
[s.] = mavoloha {màvo lòha}
✦ birra [s.] = labiera
✦ bisbigliare (✦ sussurrare) = mibitsibitsika {bìtsika}
✦ bisogno (✦ necessità) [s.] = filana {ìla}
aver bisogno (✦ necessitare) = mila
ho bisogno (mi trovo nel bisogno) = sahirana aho
✦ bistecca [s.] = nofon-kena {nòfo hèna}; bifiteka
✦ bizzarro (✦ strambo) [a.] = hafahafa {hàfa}
✦ bloccare (✦ ostacolare) = manakana {sàkana}; mampikatso
✦ blocco (✦ masso) [s.] = vongany {vòngana > vongànina > vongàny}
in blocco (all’ ✦ ingrosso) = ambongadiny {an- vongàdy -ny}
(grosso pezzo) = vongana
✦ blu [a.] = manga
blu scuro = manga antitra
aver un ✦ livido = misy mangana
✦ blusa [s.] = bolozy
✦ boa (galleggiante) [s.] = tsikafona
boa di salvataggio = tsikafona vonjy aina
✦ bobina (✦ rocchetto) [s.] = bobina
✦ bocca [s.] = vava
bocca di aerazione = vavan-drivotra {vàva rìvotra}
restare a bocca aperta = mianahana {hàba};
tsy mahateny tsy mavavolana
✦ boccale [s.] = bokaly
✦ boia (✦ carnefice) [s.] = mpanapa-doha {tàpaka lòha}
✦ bolla [s.] = tapoaka; kibolabola {bòla}
bolla d’aria = kibolabolan-drivotra {rìvotra}
✦ bollente [a.] = mangotraka {hòtraka}
✦ bolletta (✦ conto) [s.] = taratasim-bola aloa {taratàsy vòla lòa}
✦ bollettino (meteorologico) = filazana toetr’andro {làza tòetra}
✦ bollire (far - ) = mampangotraka {hòtraka}; mitanika
✦ bollitore = fampangotrahana {hòtraka}
✦ bomba = baomba
distrutto dalle (per le) bombe = potiky ny baomba {pòtika}
✦ bombardamento = zera baomba
✦ bontà = hatsaram-panahy
✦ bordello (casa di tolleranza) = tranon-dompy
✦ bordo (✦ riva) = morona
✦ borghese [a.] = ngetroka; mpangoron-karena {hòrona hàrena}
✦ borghesia [s.] = ambony saranga; borozoazia
✦ borsa (di studio) = vatsim-pianarana {vàtsy ànatra}
✦ borseggio = hala-botry {hàlatra}
sinto-mahery {sìntona hèry}
✦ borsellino = kitapom-bola {kitàpo vòla}
✦ boscaiolo (✦ taglialegna) = mpitevy ala {tèvy àla}
✦ bosco (✦ foresta) = ala
nel bosco = anaty ala {àny àty}
✦ botte (✦ barile) [s.] = barìka
✦ bottiglia = tovoahangy
✦ bottino = babo
✦ bottone (di fiore) = bokony {bòkotra}
(di abito) = bòkotra
(✦ pustola) = mony
✦ bovino (✦ zebù) = omby
animale mitologico = songomby
zebù meticcio = omby rana
zebù selvatico = ombimanga {òmby mànga}
✦ braccialetto = vangovango; fehin’tanana {fèhy tànana}
✦ braccio = tanana; sandry
portare (qc) tra le braccia = mitrotro {tròtro}
il braccio destro (di q) = tanan-kavanana {tànana hàvanana}
incrociare le braccia = manakombona tanana
✦ bracciolo (di poltrona) = tanan’ny seza lava {tànana}
✦ branco (di pesci) = andiany {àny dìa}
✦ bravo [a.] ≥
una brava donna = vehivavy tsara fanahy {àhy}
un bravo soldato = miaramila mahery fo {hèry fò}
✦ bravura [s.] = herim-po {hèry fò}
✦ bretella (bretelle) = biretelo
✦ brevemente (in poche parole) [avv.] = amin’ny teny fohy {àmy}
✦ brevetto = brevè
✦ briciola [s.] = potiny {pòtika}
(una) briciola di pane = poti-mofo {pòtika mòfo}
✦ bricolage (fare -) = manamboaboatra {vòatra}
✦ brigante = jiolahy; dahalo; malaso
✦ brillante [a.] = mamiratra {fìratra}
✦ brillantemente [avv.] = amim-pamirapiratra {fìratra}
✦ brillare = mamirapiratra {fìratra}
✦ brivido = fihoron-koditra {horohòro hòditra}; hovitra
✦ brocca = siny
✦ brodo = ro
✦ broncio (fare/mettere il - ) = midongy
✦ bronzo = alimo
✦ brucare = miraoka ahitra
✦ bruciante [a.] = mahamay;
(doloroso) = mavaivay {vày}
✦ bruciapelo (a - ) (✦ vicinissimo) = akaiky kely
✦ bruciare (come legna) = mandoro
(le tappe, un semaforo rosso) = mandingana
✦ bruciarsi (bruciare) = may
✦ bruciatura (✦ ustione) = may
✦ brulicare (✦ ronzare) = mimonimonina {ònina}
✦ brulichio (✦ ronzio) = monimonina {ònina}
✦ brunire = manamanja
✦ bruscamente [avv.] = tampoka
✦ brusco (✦ improvviso) [a.] = tampoka
✦ brutale [a.] = mahery setra
✦ brutalità = herisetra {hèry sètra}; angovo
✦ bruto [s.] = mpanao herisetra {tào hèry sètra}; mpanao angovo {tào}
429
✦ brutto [a.] = ratsy tarehy
✦ buddista [a.] = bodista
✦ bucare (✦ forare) [fare un buco/foro] = mandoaka {lòaka}
(≠ scavare una fossa) = mandavaka {làvaka}
(bucare un ascesso/una vescica) = mamotsitra {pòtsitra};
mamaky {vàky}
far(si ) il buco alle orecchie = manevika sofina {tèvika}
✦ bucato [s.] = sasa lamba
fare il bucato = manasa lamba {sàsa}
✦ buco (✦ apertura ✦ foro) [s.] = loaka
(✦ feritoia) = hirika
(✦ cavità) = lavaka
(luogo sperduto) = anaty lavaka {àny àty};
an-kodahoda {àny hòda}
guardare attraverso il buco della serratura =
mangarangarana amin’ny hiriky ny hidim-baravarana
{hàraka àmy hìrika hìdy varavàrana}
✦ budget (bilancio preventivo) [s.] = teti-bola {tèty vòla}
✦ buffet (✦ credenza; punto di ristoro) [s.] = bifè
✦ buffo (✦ spassoso) [a.] = mahatsikaiky
un uomo buffo/divertente = olo-mahatsikaiky {òlona}
✦ bugia (✦ menzogna) [s.] = lainga
✦ bugiardo [a.] = mpandainga {làinga}
✦ buio (✦ oscuro ✦ tenebroso) [a.] = maizina {ìzina};
(✦ cupo ✦ tetro) = manjombona {jòmbona}
fa buio = maizina ny andro {ìzina}
(di persona) = manjonitra {jònitra}; manjombona {jòmbona}
✦ bussola (✦ orientamento) = famantaranavaratra {fàntatra avàratra}
✦ busta [s.] = valopy
✦ busto (✦ mezzobusto) = sary tapaka
✦ buongiorno = salama; manao ahoana {tào}
✦ buono [a.] = tsara; soa
buon odore = tsara fofona
buono da mangiare = tsara hohanina
bravo ragazzo = ankizilahy tsara fanahy
buon andamento = mora
buona notte! = tafandria mandry! {àndry}
✦ buono [s.] (d’acquisto) = taratasy fanaovan-javatra {tào zàvatra}
(di cassa) = taratasy fandraisam-bola {rày vòla}
(del tesoro) = petra-bola amin’ny tahirim-panjakana
{pètraka vòla tahiry zàka}
✦ burro = dobera
✦ bussare (come alla porta) = mandondona {dòna}
✦ bustarella (✦ mazzetta ✦ tangente) [s.] = tsolotra; risoriso;
sisi-bola {sìsika vòla};
tranon’afokasoka {àfo kàsoka}
C✦ caccia [s.] = haza
cane da caccia = alika mpihaza
✦ cacciare (andare a caccia) = mihaza
(✦ scacciare) = mandroaka {ròaka)
✦ cacciatore [s.] = mpihaza
✦ cacca (✦ sterco) [s.] = tay
✦ cacciagone (✦ volatili) [s.] = akoho amam-borona {àmana vòrona}
✦ cacciavite [s.] = fanodidinan-drindra {hodìdina rìndra};
tornevisy
✦ cachi (colore) [s.] = volon-tany {vòlo tàny); kaky
✦ cactus [s.] = raketa
✦ cadavere [s.] = faty
✦ cadere (dall’alto) = mianjera {zèra}
cadere (✦ capitare) bene/male = tsara/ratsy fianjera {zèra}
cade la notte = latsaka ny alina
cade la pioggia = avy (latsaka) ny orana; manorana ny andro {òrana}
cadono le foglie = mihintsana ny ravinkazo {hìntsana ràvina hàzo}
cadere goccia a goccia = mitete {tète}
cadere in miseria = latsaka anatin’ny fahantrana {àny àty àntra}
cader malato = mandraiki-marary {ràikitra ràry}
cadere nell’oblio = hadino
il vento cade (diminuisce) = mihena ny rivotra {hèna}
raggiungere un accordo = mifanaraka {àraka}
egli è capitato bene (≠ ha avuto fortuna) = tsara vintana izy
non ci casco! = tsy mety aho!
✦ cadetto (figlio secondogenito) [s.] = zandry
✦ caffè [s.] = kafè
caffè e latte = kafè amin-dronono {ronòno}
caffè nero = kafè mainty; kafè mahery
✦ calamaio [s.] = tranon-dranomainty {tràno ràno màinty}
✦ calamita [s.] = andriam-by {andrìana fy}
✦ calcio [s.] = daka; tsipaka
(sport) = lalao baolina kitra
✦ calcolare = mikajy; manisa
✦ calcolatrice [s.] = fanisana {ìsa}; kaontera
✦ calcolo (✦ computo) [s.] = asa marika; kajy
✦ caldo [a.] = mafana
aver caldo = mafana
fa caldo = mafana ny andro
al calduccio = ao anaty hafanana {fàna}
✦ calendario [s.] = alimanaka
✦ calibro (✦ grandezza ✦ dimensioni) [s.] = habe
✦ calo (✦ abbassamento, ✦ diminuzione, ✦ decremento) [s.] =
fihenana {hèna};
fidinanana {¿} [fidinana {ìdina}]
✦ calma (✦ tranquillità) [s.] = fitoniana {tòny}; filaminana {làmina}
(✦ sangue freddo) = fahatoniana {tòny}
perdere la calma = misafoaka {safòaka}
uccidere a sangue freddo = mamono tsy am-pihambahambana
{vòno àny hàmba}
✦ calmare = mampitony
✦ calmarsi = mitony
✦ calmo (di persona) [a.] = tony; miadana
(di elemento naturale) = mandry; tony
(✦ organizzato) = milamina
✦ calore (✦ calura ✦ caldo) [s.] = hafanana {fàna}
✦ calunnia (✦ diffamazione) [s.] = fanaratsiana; endrikendrika {èndrika}
✦ calvo (✦ pelato) [a.] = sola
✦ calza (di nailon/lana) [s.] = bàn-tongotra {bà}
✦ calzino [s.] = ba-kiraro
✦ calzolaio [s.] = mpanamboatra kiraro {ànana vòatra}
✦ camaleone (maschio) [s.] = tanalahy {tàna làhy}
(femmina) = tanavavy {tàna vàvy}
✦ cambiamento [s.] = fiovana {òva}
✦ cambiare (✦ mutare) = manova
✦ cambio (✦ scambio) [s.] = takalo
cambio (valuta straniera) = vola vahiny; vola ivelany
ufficio di cambio = birao fanakalozam-bola {tàkalo vòla}
✦ cameriera (di ristorante) [s.] = mpampandroso sakafo {ròso}
✦ cameriere (di bar) (✦ garçon) [s.] = boay
✦ camera (✦ stanza) [s.] = efitra
camera d’aria = tsinan-kodiarana {tsinày kodìa}
✦ camion [s.] = kamio
✦ camionetta [s.] = kamionety
✦ camino [s.] = fantson-tsetroka {fàntsona sètroka}; somizo
✦ cammello [s.] = rameva
✦ camminare (✦ andare) = mandeha {lèha}
camminare in punta di piedi = mitsaitsaika {tsàika}
camminare facendo rumore = migodongòdona {ngòdona}
✦ campagnia (terreni coltivati) [s.] = ambanivohitra {ambàny vòhitra};
ambanivolo {ambàny vòlo}
casa di campagna = trano any ambanivohitra
(elettorale) = fampielezan-kevitra {èly hèvitra}; propagandy
✦ campana [s.] = lakolosy
430
✦ campanella (✦ sonaglio) [s.] = korintsana
✦ campanile [s.] = tilikambo
✦ campeggiare (✦ accamparsi) = mitoby; milasy
✦ campeggiatore [s.] = mpilasy
✦ campeggio (✦ accampamento) [s.] = lasy; toby
✦ campionato [s.] = ady faneva; fiadiana ho tompon-daka
✦ campione (sport) [s.] = tampon-daka
✦ campo (terreno coltivato) [s.] = saha
(di corsa; di battaglia) = kianja
(d’aviazione) = fitodiam-piaramanidina {tòdy fiàra sìdina}
(del sapere) = sehatra
✦ canadese [a.] = kanadianina
✦ canaglia (✦ farabutto) [s.] = jiolahim-boto {jìo làhy bòto}
✦ canale [s.] = lakan-drano {làkana ràno}; tatatra
✦ cancro [s.] = homa-miadana {hòmana àdana}
✦ cancellare = mamafa {fàfa}
✦ cancellatura [s.] = hosokosoka {hòsoka}
✦ candeggina [s.] = ranon-javelona {ràno zàtra vèlona}
✦ candela (✦ cera di candela) [s.] = labozia
stampo (calco) di cera = lasitra
✦ candidato (ad un esame) [s.] = mpiadina
(alle elezioni) = mpilatsaka ho fidina {làtsaka fìdy}
kandidà
✦ candidatura = filatsahana ho fidina {làtsaka fìdy}
✦ cane [s.] = alika; amboa
trattare (q) come un cane = manalika
cane selvatico = amboa dia
cane! = alika maty {fàty}
menar il can per l’aia = miolakolaka {òlaka}
✦ canile (✦ cuccia) [s.] = tranon’alika
✦ canna (✦ giunco) [s.] = bararata; volotara {vòlo}
(bastone) = tehina
(da zucchero) = fahy
✦ cannella [s.] = kanelina
✦ cannone [s.] = tafondro
✦ canoa [s.] = lakana; lakan-jila (làkana}
✦ cantante [s.] = mpihira
✦ cantare = mihira; mikala
cantando [ASPETTO DURAT IVO] = eo am-pihirana {hìra}
✦ cantiere [s.] = toeram-piasana {tòetra àsa}
✦ canto [s.] = hira
✦ cantone (✦ regione) [s.] = katao; fokontany {fòko tàny}
✦ canzone [s.] = tonon-kira {tònona hìra}; kalo
✦ capanna [s.] = trano bongo
✦ capace (✦ idoneo, ✦ adatto) [a.] = afaka
(✦ qualificato) = mahay
✦ capacità [s.] = fahaizana {hày}
✦ capello [s.] = volo
farsi tagliare i capelli = manapa-bolo {tàpaka vòlo}
✦ capienza [s.] = habe; fatra
✦ capire (✦ comprendere) = mahazo
capir male qc = tsy mahazo tsara
✦ capitale [a.] (molto importante) = lehibe indrindra {lèhy bè};
(il più alto) = fara tampony {fàra tàmpona}
(✦ basilare) = fototra
(il) problema capitale = raharaha lehibe indrinda {lèhy bè}
(esser) condannato alla pena capitale = voaheloka ho faty
✦ capitale (finanziario) [s.] = renivola {rèny vòla}
(città capoluogo) = renivohitra {rèny vòhitra}
✦ capitalista [s.] = mpangoron-karena {hòrona hàrena};
kapitalista
✦ capitalista [a.] (economia - )
= toekarena mifototra amin’ny renivola {tòetra hàrena rèny vòla}
✦ capitano [s.] = kapiteny
✦ capitolo [s.] = toko
✦ capo (di gabinetto del ministro) [s.] = lehiben’ny kabinetra {lèhy bè}
(✦ promontorio) = tanjona
(✦ intendente) = tale, sefo
capo famiglia = loham-pianakaviana {lòha ànaka}
✦ capodanno [s.] = taom-baovao {tàona vào}
✦ capolavoro [s.] = sangan’asa
✦ capolinea (✦ terminal) [s.] = farany {fàrana}
✦ capodanno [s.] = toam-baovao {taona vaovào}
✦ cappella [s.] = lasapely
✦ cappello [s.] = satroka
✦ cappotto [s.] = kapaoty
✦ capra [s.] = osy
✦ capriccio (✦ stramberia) [s.] = haitratra; aingitraingitra
{àingitra}
domande inopportune = angola
✦ capriccioso [a.] = miangola
✦ caraffa [s.] = karafy
✦ caramella [s.] = vato mamy {hàmy}
✦ carattere (sia di stampa che di persona) [s.] = toetra
✦ caratteristico [a.] = mampiavaka
✦ carbone [s.] = arina; saribao
carbon fossile = arin’tany {àrina}
✦ carburante [s.] = solika
✦ carcere (✦ galera) [s.] = fonja; trano makarakara
mettere in galera = hidina ao anaty makarakara
✦ cardellino [s.] = fody
✦ cardinale [s.] = kardinaly
✦ cardiaco [a.] = marary fo
✦ cardinale [a.] = fototra
punto cardinale = zorontany
✦ carestia [s.] = mosary; kere
✦ carezza [s.] = safosafo
✦ cargo (nave) [s.] = sambo mpitondra entana
✦ cariato [a.] = hanin’ny olitra
✦ caricatura [s.] = sary hatsikana
✦ caricare = mampiditra entana; mamatratra entana {fàtratra}
(un’arma) = mamahana {fàhana}
✦ carico [s.] = entana; loloha
prendere in carico = miandraikitra {ràikitra}; miantoka
(caricamento) = fampidirana entana {dìtra}
✦ carie (dentale) [s.] = olitra; oli-manara
✦ carino (✦ bello, ✦ grazioso) [a.] = tsara tarehy; tsara bika
✦ carne [s.] = hena
carne secca = kitoza
carne grigliata = tonon-kena {tòno hèna}
✦ caro (✦ costoso) [a.] = lafo
la vita è cara = lafo ny fiainana {àina}
inaccessibile = tsy taka-bidy {tàkatra vìdy}
(✦ amato) = malala; tiana {tìa}
amico caro = ry sakaiza malala
✦ carota [s.] = karoty
✦ carovana [s.] = andian’olona amam-biby
✦ carreggiata [s.] = lalana
✦ carrello [s.] = kalesin’entana {kalèsy}
(di atteraggio) = kodiarana fipetrahana {kòdia pètraka}
✦ carretto (✦ carretta) [s.] = sarety
✦ carriera (lavorativa) [s.] = fivelomana {vèlona};
anton-drararaha {àntoka raharàha}
✦ carriola [s.] = laboroety
✦ carro armato [s.] = fiara mifono vy
✦ carrozzeria [s.] = vatany {vàtana}
✦ carrozzina (✦ passeggino) [s.] = tatin-jaza {tàtitra zàza}
✦ carta [s.] = taratasy
foglio di carta = takela-taratasy {takèlaka}
di/in carta = vita taratasy
carta igienica = taratasy fifirana {fìtra}
carta d’identità = kara-panondro {kàratra tòndro}
carta da gioco = karatra
(✦ mappa ✦ cartina) = sarin-tany {sàry}
✦ cartella (di scuola) [s.] = kitapo
✦ cartello (✦ tabellone) [s.] = takela-tsoratra {takèlaka sòratra};
sora-baventy {sòratra vavènty}
cartello stradale = takela-by {takèlaka vy}
✦ cartina (stradale) [s.] = sarin-tany {sàry}
✦ cartoleria [s.] = trano fanamboarana taratasy {ànana vòatra}
trano fivarotana kojakojam-birao {vàrotra kòja}
✦ cartolina (postale) [s.] = karatra paostaly
✦ cartone (materia & oggetto) [s.] = baoritra
✦ casa [s.] = trano
a/in casa = any an-trano
casa di campagna = trano any ambanivohitra {ambàny vòhitra}
padrone di casa = tompon-trano
✦ casalingo (✦ domestico) [a.] = momba ny fikarakarana tokan-trano
{òmba karakàra tòkana tràno}
✦ cascata [s.] = riana
✦ casco [s.] = satro-by {sàtroka fy}
✦ casella postale [s.] = boaty
✦ caserma [s.] = toby miaramila
✦ caso [s.] = zavatra; raharaha
questo è un caso difficile = zava-tsarotra ity {zàvatra sàrotra}
in nessun caso = na oviana na oviana
in tutti i casi = na manao ahoana na manao ahoana {tào}
nel caso che… = raha tahiny ka … {tàhy};
raha sendra ka…
(✦ azzardo, ✦ sorte) = sendrasendra {sèndra}
a caso = kisendrasendra {sèndra}
per caso = sendra; sendrasendra {sèndra}
accidentalmente = sendrasendra (sèndra)
✦ cassa (✦ cassetta) [come di frutta] [s.] = kesika
(di commerciante/negozio) = vatakely {vàta kèly);
fandoavam-bola {lòa vòla}
✦ cassaforte [s.] = vata mafy hidy
✦ cassetto [s.] = vata sarihina {sàrika}
✦ castello [s.] = rova
castello (riserva) d’acqua = siniben-drano {sìny bè ràno}
✦ catalogo [s.] = katalaogy
✦ catastrofe (✦ disgrazia, ✦ sciagura) [s.] = loza; voina
✦ catastrofico [a.] = mampidi-doza {ìditra lòza}
✦ categoria (✦ tipo, ✦ specie) [s.] = sokajy
✦ catena (✦ catenina) [s.] = rojo
✦ catino (✦ bacinella) [s.] = tàvy; koveta
✦ catrame (✦ asfalto) [s.] = tara; godirao
✦ cattedrale [s.] = katedraly
✦ cattiveria [s.] = hasiahana {sìaka}
con cattiveria = amim-pahasiahana {àmy sìaka}
✦ cattività (✦ prigionia) [s.] = figadrana {gàdra}
✦ cattivo (tempo/momento/odore) [a.] = ratsy
(✦ malvagio) = masiaka
✦ cattolico [a.] = katolika
431
✦ cattura [s.] = fisamborana {sàmbotra}
✦ catturare = misambotra
✦ cavarsela (✦ districarsi) = mikarataka
egli se l’è cavata bene = afaka soa aman-tsara izy {àmana tsàra}
✦ cauciù [s.] = fingotra
✦ causa (✦ motivo) [s.] = antony {àntoka}
a causa di… = noho…
per la ragione che… = misy antony…
in seguito a… (a causa di…) = tao aorian’ny … {ào aorìana}
(causa legale) > perdere una causa = resy taminy adiny {àdy}
mettere in causa (✦ opporsi) = manohitra {tòhitra}
✦ causativo (di verbo - ) = mpampanao {tào}
✦ causare (portare a…) = mahatonga
✦ cavaliere (a cavallo) [s.] = mpitaingin-tsoavaly {tàingina soavàly}
(a un ballo) = mpiara-mandidy {àraka dìdy}
✦ cavalletta [s.] = kijeja; valala
✦ cavallo [s.] = soavaly
andare a cavallo = mandeha amin’ny soavaly {lèha}
montare a cavallo = mitaingin-tsoavaly {tàingina soavàly}
✦ cavatappi [s.] = fanalana bosoa {àla}
✦ caverna (✦ grotta) [s.] = lava-bato {làvaka vàto}
✦ cavia [s.] = bitro voalavo
✦ caviglia [s.] = kitrokely {kìtro kèly}
✦ cavità [s.] = lavaka; lempona
✦ cavo (✦ fune) [s.] = tariby; tamba-tariby {tàmbatra}
✦ cavo (vuoto dentro) [a.] = poak’aty {pòaka àty}; hobok’aty {hòboka àty}
✦ cavoletti di Bruxelles [s.] = laisoa madinika
✦ cavolfiore [s.] = soflera
✦ cavolo [s.] = laisoa
✦ cedere (qualcosa a qualcuno) = mamela {vèla}
(✦ arrendersi) ≥ finalmente (alla fine) si è arreso
= manaiky izy tamin’ny farany {èky fàrana}
✦ celebrare = mankalaza
✦ celeste (blu chiaro) [a.] = manga tanora
✦ celibe (✦ scapolo) [a.] = mitovo
✦ cella (di prigione) [s.] = efitra
✦ cellula (biologica) [s.] = efitra
✦ cemento [s.] = rihibato {rìhitra vàto}; simenitra
cemento armato = rihibato misy karamby {kàrana fy}
✦ cenare = sakafo hariva
✦ cena [s.] = misakafo hariva
✦ cenere (di sigaretta) [s.] = tain-tsigara {tày sigàra}
(di un defunto) = lavenona
✦ censimento (✦ inventario) [s.] = fanisana {sìsa}
✦ censore [s.] = mpanao sivana {tào}
✦ censura [s.] = sivana
✦ centesimo (1/100) = ampahazatony {fàha zàto}
✦ centimetro [s.] = santimetrita
✦ centinaio [s.] = an-jatony {zàto}
✦ cento, 100 [NUMERALE] = zato
per cento = isan-jato {ìsa zàto}
✦ centrale [a.] = afovoany {àny fò vòa -ny}; ivo
un quartiere centrale = faritra afovoany
(il) riscaldamento centralizzato = foibe famanana {fòitra bè fàna}
✦ centro [s.] = ivo; afovoany {àny fò vòa -ny}
centro di ricerca = foibe {fòitra bè}
centro di formazione = foibe fiofanana {fòitra bè òfana}
far centro = mahavoa
✦ ceppo [s.] = vakin’kitay {vàky}
✦ cera [s.] = savoka
✦ cercare = mikaroka; mitady
andare a cercare = lasa mitady
(✦ provare a… ✦ tentare di far qc) = miezaka; {èzaka};
mikely aina {kèly}
✦ cerchio [s.] = faribolana {fàritra vòlana}
✦ cereale [s.] = voamadinika {vòa dìnika}
✦ cerimonia [s.] = lanonana {lànona}
✦ cernere (✦ selezionare) = mifantina {fàntina}
✦ cero (≠ candela) [s.] = labozia
✦ cervo [s.] = serfa
cervo volante = papangohazo {papàngo hàzo}
✦ certamente (✦ sicuramente) [avv.] = marina tokoa; tokoa; mihitsy
✦ certezza [s.] = azo antoka
✦ certificato [s.] = fanamarinana {àrina > màrina}
✦ certo (✦ sicuro) [a.] = tena azo; antoka tokoa
un certo signor Dupont = izany Dupont izany
certa gente (certe/alcune persone) = ny olona sasany {sàsaka}
✦ cervello (✦ mente) [s.] = ati-doha {àty lòha}
✦ cessare (✦ smettere, ✦ fermarsi) = mitsahatra
✦ cespo [s.] = fototra
✦ cespulgio (✦ macchia boschiva) [s.] = kirihitra ala
✦ cesto [s.] = harona
✦ cetriolo [s.] = kokombra
✦ che… [PRON. RELAT IVO] > colui che = ilay …
coloro che… = ireo {ìo}
ciò che… = izay …
è lui che… = izy no …
[CONGIUNZIONE] = fa > io credo che… = mino aho fa… {ìno}
[INTERROGAT IVO] = che (quale) cosa vuoi? = inona no tianao?
(che) cosa = izay; inona; adre (!)
non c’è di che (prego) = tsy misy fisaorana {sàotra}
✦ chi [INTERROGAT IVO] = iza
chi sei (tu) ? = izy moa ianao?
di/per chi è questo? = an’iza ity {any ìza}
✦ chiaccherare (✦ conversare) = miresaka;
(✦ concertarsi) = midinika;
(✦ spettegolare) = mitafa
✦ chiamare (✦ convocare) = miantso
dare il nome = manisy anarana; atao hoe…
✦ chiamarsi (✦ convocarsi, farsi chiamare) = mifampiantso
aver nome = (mitonona) anarana
come ti chiami? = iza no anaranao? {anàrana}
mi chiamo Rado = Rado no anarako
✦ chiarezza [s.] = fahazavana {zàva}
✦ chiavistello (✦ catenaccio) [s.] = karetsaka
✦ chicco (✦ grano) [s.] = voa
✦ chiesa [s.] = (trano) fiangonana {àngona}; eglizy
✦ chimica [s.] = simia
✦ chimico [a.] = simika
✦ chimico [s.] = mpahay simia; simista
✦ chinarsi (✦ abbassarsi ✦ inclinarsi ✦ reclinarsi) = miondrika
✦ chiodo [s.] = fantsika
✦ chirurgo [s.] = mpandidy
✦ chiudere = manakatona; manidy {hìdy}
chiudere gli occhi = manakimpy {kìmpy}
✦ chiunque = na iza na iza
chiunque (egli) sia = na iza na iza izy
✦ ci ≥ io ci vado/andrò = handeha any aho {lèha}
tu ci credi (Lei ci crede?) = mino izany ve ianao? {ìno ìny}
ci sono; ce n’è = misy {ìsy}
non ce n’è = tsy misy {ìsy}
✦ ciao [SALUTO] = arahaba; salama!
✦ ciarlatano [s.] = mpisoloky
✦ ciascuno (✦ ognuno, uno a uno) = tsirairay {ìray}
ognuno (fa) per sé = samy maka ho azy {àka ìzy}
✦ cibo (✦ alimento) [s.] = sakafo; hanina
✦ cicala [s.] = jorery
✦ cicatrice [s.] = holatra
✦ ciclista [s.] = mpitaingina bisikileta {tàingina}
✦ ciclomotore [s.] = mobilety; velomotera
✦ ciclone [s.] = rivo-doza {rìvotra lòza}; tafio-drivotra {tàfiotra rìvotra}
✦ cicogna [s.] = vano
✦ cieco (✦ orbo) [a.] = jamba
✦ cielo [s.] = lanitra
(✦ firmamento; ✦ spazio) = habakabaka {hàbaka}
✦ cifra [s.] = isa; tarehimarika {tarèhy màrika}
✦ ciglio (dell’occhio) [s.] = volomaso {vòlo màso}
✦ ciliegia [s.] = serizy
✦ cilindrico [a.] = mivaringarina {¿ vàrina hàry > harìna}
✦ cilindro [s.] = varingarina {¿ vàrina hàry > harìna}
✦ cima (✦ vetta, ✦ sommità) [s.] = tendro
✦ cimice [s.] = kongona
✦ cimitero [s.] = toeram-pandevenana {tòetra lèvina}; fasana
✦ cineasta [s.] = mpanao sinema {tào}
✦ cinema [s.] = sary mihetsika; sinema
✦ cinepresa [s.] = kamerà; fangoronan-tsary {hòrona sàry}
✦ cinese [a.] = sinoa
✦ cinghiale [s.] = lambo
✦ cinquanta, 50 [NUMERALE] = dimampolo {dìmy fòlo}
✦ cinquantesimo [ORDINALE] = fahadimampolo {dìmy fòlo}
✦ cinque, 5 [NUMERALE] = dimy
✦ cintura [s.] = fehikibo {fèhy kìbo}
✦ cioccolato [s.] = sokolà
✦ cioè (vale a dire) = izany hoe
✦ ciotolo (sassolino) [s.] = vatokely {vàto kèly}
✦ cipolla [s.] = tongolo
✦ cippo (pietra miliare) [s.] = baorina
✦ circa (✦ pressapoco) [avv.] = tokony; sahabo; eo ho eo
✦ circo [s.] = sirika
✦ circolare [a.] = fari-bolana {fàritra vòlana}
✦ circolare [s.] = teny midina
✦ circolazione (✦ traffico) [s.] = fifamoivoizana {vòy}
✦ circonferenza [s.] = refim-paribolana {rèfy fàritra vòlana}
✦ circondarsi (di precauzioni) = mitandrina mafy
✦ circondato [a.] = voahodidina; voafaribolana {fàritra vòlana}
✦ circostanza [s.] = toe-javatra {tòetra zàvatra}
(in grammatica) = mpamaritoejavatra {fàritra tòetra zàvatra}
✦ circumfisso (in grammatica) = tsirinteny saradroa
{tsìrika tèny sàraka ròa}
✦ citare = mitonona; milaza
✦ citazione [s.] = fanononana {tònona}; fakan-teny {àka tèny}
✦ città [s.] = tanan-dehibe {tanàna lèhy bè}
in città = an-tanan-dehibe {àny tanàna lèhy bè}
✦ cittadella (fortificata) [s.] = tanàna vita manda
✦ cittadino (di nazione) [s.] = olom-pirenena {òlona firenena (rèny) }
(≠ sudditi) = olom-pehezina {òlona fèhy}
✦ civetta [s.] = jaboady; manja
✦ civettuolo [a.] = jejo
✦ civile [a.] > stato civile (certificato) = sora-piankohonana
{sòratra ankohònana}
guerra civile = ady an-trano
matrimonio civile = fanam-badiana ara-panjakana
{ànana vàdy àraka zàka}
432
✦ civilizzazione [s.] = sivilisasiona; riba
✦ civilizzato [a.] = mahalala fomba
✦ chiaramente [avv.] = mazava tsara
✦ chiaro (✦ luminoso; ✦ netto) [a.] = mazava
✦ chiave [s.] = fanalahidy {àla hìdy}; lakile
✦ chilo [s.] = kilao
✦ chilometro [s.] = kilaometatra
✦ chiosco per la musica [s.] = trano heva filalaovana mozika {làlao}
✦ chitarra [s.] = gitara
✦ chitarrista [s.] = mpitendry gitara
✦ cigolare = midridridridry
✦ clandestino [a.] = an-tsokosoko {sòko}
✦ classe (✦ sorta; ✦ tipo) [s.] = sokajy
(✦ scolastica; ✦ aula) = lakilasy; fianarana {ànatra}
(✦ classe sociale) = saranga
classe nominale = sokajinteny {sòkàjy tèny}
(vagone di) prima classe = kilasy voalohany {lòha}
(aver della) classe = ambony toetra
✦ classico [a.] = kilasika
✦ classificare = mandahatra {làhatra}
✦ classificarsi (come in torneo) = milahatra
✦ classificatore (grammatica) = mpisokajy {sokàjy}
✦ clienta [s.] = mpividy
✦ clientela (commerciale) [s.] = fitambaran’ny mpividy
{tàmbatra vìdy}
✦ clima (meteo) [s.] = toetr’andro {tòetra}
(ambiente) = toetra
✦ clinica [s.] = hopitaly madinika; kilinika
✦ clitico (grammatica) = zanateny tampisaka {zànaka tèny fìsaka}
✦ clown [s.] = mpanao hatsikana {tào}
✦ club [s.] = kilioba
✦ coccio (✦ frantume) [s.] = potika
coccio di vasellame = vakin-tavilotra {vàky tàvy}
✦ coccodrillo (✦ caimano) [s.] = voay; mamba
✦ coccolare = mikolokolo
✦ cocomero (✦ anguria) [s.] = voanzavo; voanketsihetsy
✦ coda (di animale) [s.] = rambo
(fila d’attesa) = filaharana {làhatra}
fare la coda (la fila) = milahatra {làhatra}
✦ codice [s.] = fitsipika; lalàna
codice della strada = lalàm-pifamoivoizana {lalàna vòy}
(le leggi) = fehezan-dalàna {fèhy lalàna}
✦ cogliere ( pizzicare) = mitsongo
(della frutta/verdura) = mioty
cogliere l’occasione = manararaotra {hararàotra}
✦ cognata [s.] = zao-bahy {zàotra vàvy}; razaoba
✦ cognato [s.] = zaodahy {zàotra làhy}; ranaotra
✦ cognome = anarana angoty
✦ coincidenza [s.] = fifanandrifian-javatra {tandrìfy zàvatra}
✦ coincidere = mifanandrify {tandrìfy}
✦ coinvolgere > egli è stato coinvolto in questo crimine
= niray tetika tamin’izany heloka izany izy {irày àmy ìny}
✦ colapasta (✦ colino) [s.] = fanatantavanana {tantàvana}
✦ colare (✦ scorrete) [di liquido] = mikoriana
✦ colazione [s.] = sakafo maraina
✦ colica [s.] = aretin-tsinay {arètina tsinày}
avere una colica = manotika {hòtika};
≠ avere una crisi isterica = matahotra
✦ colla [s.] = lakaoly; dinta
✦ collaborare (a qc) = mandray anjara {rày zàra}
(con q) = miara-miasa {àraka àsa}
✦ collaboratore [s.] = mpiara-miasa {àraka àsa}
(✦ assessore) = lefitra
✦ collaborazione [s.] = fiaraha-miasa {àraka àsa}
✦ collana (✦ collare) [s.] = rojo
✦ collega [s.] = mpiara-miasa {àraka àsa}
✦ collegare (delle regioni tra loro) = mampifandray {rày}
✦ collegamento (✦ allacciamento) [s.] = sampanana {sàmpana}
(telefonico) = fifandraisana {rày}
✦ collegiale (✦ convittore) [s.] = mpianatry ny kolejy {ànatra}
✦ collegio (✦ convitto) [s.] = kolejy
✦ collera [s.] = hatezerana {tèzitra}
✦ arrabbiarsi, andare in collera = tezitra
✦ collerico [a.] = tezi-dava {tèzitra làva}
✦ collettività [s.] = vondrom-bahoaka {vòndrona vahòaka}
✦ collettivo [a.] = iraisana {irày}; iarahan’ny besinimaro
{àraka bè màro}
✦ collezionare = manangona; mitahiry
✦ collezione = tahiry
✦ collezionista = mpanangona
✦ collina = tanety
✦ collinetta (✦ poggio) = havoana (àvo)
✦ collo (✦ colletto) = vozona
(✦ gola) = tenda
(✦ fardello) = entana
✦ colmare (✦ riempire) = manototra {tòtotra}
✦ colmo (come di felicità) [s.] = fara tampon’ny…
✦ colmo [a.] = feno hipoka
✦ colore [s.] = loko
a colori = miloko
tricolore = telo soratra
✦ colpirsi (entrare in collisione) = mifandona
✦ colonia [s.] = zana-tany {zànaka tàny}
✦ coloniale [a.] = tamin’ny fanjanahan-tany {zànaka tàny}
✦ colonna (✦ pilastro) = andry
(vertebrale) = hazon-damosina {hàzo lamòsina}
in tre colonne (articolo di giornale) = laharana {làhatra}
✦ colonnello = kolonely
✦ colono (✦ colonizzatore) [s.] = mpanjana-tany {zànaka tàny}
✦ colorante = loko
✦ colore (✦ pittura) [s.] = loko
✦ colpevole (✦ reo) [a.] = meloka {hèloka}; diso
✦ colpa [s.] = tsiny
✦ colpo [s.] = dona; kapoka
colpo di corna (✦ incornata) = don’tandroka {dòna}
colpo di coltello (✦ coltellata) = tsarok’antsy {tsàtoka}
colpo di cannone (✦ cannonata) = poa-tafondro {pòaka}
colpo di Stato = fanonganan-panjakana {òngana zàka}
colpo di fulmine = vara-datsaka {vàratra làtsaka}
colpo di mano = fanampiana {àmpy}
colpo d’occhio (✦ occhiata) = topy maso
colpo di piede (✦ scalciata, ✦ calcio) = daka
colpo di ✦ pugno = totohondry
colpo di sole = tanin’andro {tànina}
colpo di scena = fitsimbadihana {tsimbàdika}
colpo di tuono = kotro-baratra {kòtro vàratra}
a colpo sicuro = marina tokoa; tsy misy isalasalana {salasàla}
mancare il colpo = tsy mahavoa
reggere il colpo (la fatica) = maharitra; mahatanty
di colpo (tutto a un tratto) = tampoka
morto sul colpo = maty tsy tra-drano {fàty tràtra ràno}
un colpo da maestro = lavorary {làvo ràry}
✦ coltello [s.] = antsy
coltellaccio = antsibe {àntsy bè}
✦ coltivare (un campo) = mamboly {vòly}
(un’amicizia) = mikolokolo
✦ coltivatore (✦ agricoltore) [s.] = mpamboly {vòly}
✦ coltivato (✦ progredito) [a.] = manam-pahalalana {ànana làla}
✦ coltura [s.] = fambolena {vòly}
✦ comandante [s.] = komandà
✦ come [CONGIUNZIONE] = ohatra; tahaka
come vuoi = araka izay tianao
come questo; come quello = eo ho eo hiany
come (si) va? = manao ahoana? {tào}
(Lei) come sta? = manao ahoana ianao? {tào}
(Lei) come si chiama? = iza no anaranao?
✦ come [AVVERBIO] = (anie) … izany {ìny}
come sei bella! = tsara anie ianao izany {ìny}
com’è grande! = mba lehibe izy izany {lèhy be ìny}
✦ combattente [s.] = mpiady
✦ combattere (✦ lottare corpo a corpo) = mitolona
✦ combattimento [s.] = ady
✦ comico [a.] = mampihomehy
✦ cominciare (✦ iniziare; ✦ esordire) = manomboka {tòmboka}
✦ comitato [s.] = komity; vaomiera {vào èra}
✦ commedia [s.] = tantata mahatsikaiky
far la commedia (essere ipocrita) = mihatsaravelatsihy
{tsàra vèla tsìhy}
✦ commento (✦ commentario) [s.] = fanamarihana {màrika}
✦ commerciale [a.] = ara-barotra {àraka vàrotra}
✦ commerciante [s.] = mpivarotra
✦ commercio [s.] = varotra
✦ commestibile [a.] = fihinana
✦ commettere = manao {tào}
✦ commissariato [s.] = biraon’ny polisy; kaomisarià
✦ commissario [s.] = kaomisera
✦ commissione (✦ messaggio) = iraka; asa
(far ✦ compere) = mividy zavatra; miantsena
✦ commosso (✦ emozionato) = tohina
✦ commovente (✦ toccante) [a.] = mahatohina
✦ comodo [a.] = tsy manahirana {sàhirana}; kômôdy
con comodo = miadana {àdana}
✦ Comore = Kaomoro
abitante dell’arciopelago delle Comore [a.]
= kaomorianina; mavoranjo
✦ compagnia = fiarahana {àraka}; namana
tener compagnia a q = miaraka aman’olona
compagnia aerea = kaompania fitaterana an’habakabaka
{tàtitra hàbaka}
✦ compagno (✦ amante) = namana; sipa
(✦ collega ✦ camerata) = namana; kamarady
(✦ coniuge; ✦ amico) = vady; sakaiza
✦ comparare (✦ paragonare) = mampitovy
✦ comparazione (✦ paragone) [s.] = fanoharana {òhatra}
senza paragone = tsy azo ampitahaina {tàha}
✦ compatriota [s.] = mpiray tanindrazana {irày tàny ràzana}
✦ competente [a.] = mahay
✦ competenza [s.] = fahaiza-manao {hày tào}
✦ competizione [s.] = fifaninanana {ìnana}
✦ compiacersi (di una posizione/un luogo) = tamana; finaritra
✦ compiangere (✦ compatire) = mangoraka {hòraka}; mitsetra
✦ compiere (✦ completare) = manatanteraka; mandavorary {lavoràry}
✦ compitare (fare lo spelling) = manonona {tònona}
✦ compito (di scuola/d’esame) [s.] = taratasim-panadinana {àdina}
433
✦ computer [s.] = ordinatera
✦ compleanno (✦ anniversario) [s.] = tsingerin-taona {tsingèrina}
buon compleanno! = arahaba tratry ny tsingerin-taona {tràtra}
✦ complemento [s.] = fameno {fèno}; famenony {fèno}
complemento determinativo (≠ di materia)
= fameno mamaritra {fèno fàritra};
zanapameno {zànaka fèno}
complemento costitutivo = fameno fototra {fèno};
renifameno fototra {rèny fèno}
✦ complessità [s.] = fahasarotana {sàrotra}
✦ complesso (✦ difficile) [a.] = sarotra
✦ complesso (psicologia) [s.] = fiheveran’tena {hèvitra}
complesso di inferiorità = fiheveran’tena ho ambany {hèvitra}
✦ completamente [avv.] = tanteraka
✦ completare = mameno {fèno}
✦ completo (✦ eseguito; ✦ effettuato) [a.] = tanteraka;
(✦ concluso) = lavorary;
(✦ pieno) = feno
✦ completo (vestito) [s.] = kaompilè
✦ complicazione = fihasarotana {sàrotra}; fitarana {ìtatra}
✦ complicato [a.] = sarotra; manahirana {sahìrana}
✦ complice [a.] = mpiray tsikombakomba {ìray}
✦ complimento (✦ lode) = fiderana {dèra}
far i complimenti = midera
✦ complotto [s.] = fiokoana {òko}
✦ comporre (✦ inventare) = mamorona {fòrona}
✦ comporsi (esser composto di…) = misy
✦ comportamento = fihetsika; fitondran-tena {tòndra}
✦ comportarsi = manao fihetsika {tào}; mitondra-tena
✦ compositore (di musica) = mpamoron-kira {fòrona hìra}
✦ composizione = famoronana {fòrona}
(✦ tema scolastico) = famoronan-dahatsoratra {fòrona sòratra}
(✦ compito in classe, esame) = fanadinana {àdina}
(grammatica) = fanakamban-teny {kàmbana tèny}
✦ composto [a.] > stai composto! = mipetraha tsara! {pètraka}
✦ comprendere (✦ includere) = misy
✦ comprensibile [a.] = takatry ny saina {tàkatra}
✦ comprensivo [a.] = misoka-tsaina {sòkatra sàina}
✦ compressa (✦ pastiglia) = pilina; katra
✦ copreso (✦ incluso…) = hatramin’ny… {hàtra àmy}
✦ comprimere = manery {tèry}; manindry {tsìndry}
✦ compromesso [s.] = marimaritra iraisana {màritra ìray}
✦ compromesso [a.] = voarohirohy {ròhy}
✦ compromettere = manimba laza {sìmba}
✦ comune [s.] = fari-bohitra {fàritra vòhitra}
✦ comune (✦ collettivo) [a.] = iombonana {òmbona}; iraisana {irày}
(✦ usuale) = fanao andavanandro {tào àny làva àndro}
✦ comunicare = milaza; manambara
✦ comunicato (✦ annuncio) [s.] = filazana {làza}; fanambarana {ambàra}
✦ comunicazione (tra due persone) [s.] = fifandraisana {rày}
✦ comunismo [s.] = kaomonisma
✦ comunista [a.] = kaomonista
✦ comunità (✦ collettività) [s.] = fiombonana {òmbona}
comunità del villaggio = fokonolona {fòko òlona}
comunità economica = varotra iombonana {òmbona}
✦ comunque [avv.] = mbola
comunque sia = na izany aza {ìny}
✦ con [prep.] = amin’ny
e con questo? = inona koa?
✦ concentrare = mifantoka
✦ concentrato [a.] = marihitra
latte concentrato = ronono mandry {rò nòno àndry}
✦ concepimento [s.] = fanorotoroana {tòro}
✦ concepire (un piano) = mamorona {fòrona}
(un bambino) = manorotorona {¿ tòro ?}
✦ concernere (✦ riguardare) = mikasika
✦ concerto [s.] = kaonseritra
✦ concessione [s.] = fandeferana {lèfitra}
fare delle concessioni = mandefitra {lèfitra}
(di miniera) = toby
✦ concetto (✦ riflessione) [s.] = fiheverana {hèvitra}
✦ conchiglia [s.] = akora
✦ concime [s.] = zezika
✦ concludere (✦ terminare) = mamarana {fàrana}
✦ conclusione (✦ termine) [s.] = famaranana {fàrana}; fehin-teny {fèhy}
✦ concorrente [s.] = mpifaninana
✦ concorrenza (✦ rivalità) [s.] = fifaninanana {ìnana}
✦ concorso [s.] = fifaninanana {ìnana}
✦ concreto [a.] = mivaingana {vàinga}
✦ concubina [s.] = vady tsy lasam-bodiondry {vòdy òndry};
vedikely {vàdy kèly}; sakaiza
✦ concubinaggio [s.] = tokan-trano maso {tòkana}
✦ condanna [s.] = fanamelohana {ànana hèloka}
✦ condannare = manameloka {ànana hèloka}
✦ condannato [a.] = voaheloka
✦ condensa (✦ umidità) [s.] = ando
✦ condimento [s.] = laro; fangaron-daoka {hàro làoka}
✦ condire (dar sapore) = manatsiro
(aggiungere un ingrediente) = mandaro {làro}
✦ condizionale (di pena) [s.] = sazy mihantona {hàntona}
✦ condizione [s.] = fepetra {fètra}
a queste condizioni = araka ireo fepetra ireo {fètra}
a condizione che … = raha …
senza condizioni = tsy misy fepetra {fètra}
✦ condizioni di lavoro = toe-piasana {tòetra àsa}
✦ condoglianze [s.] = famangiana manjo {vàngy zò};
fiaraha-miory {àraka}
✦ condotto (✦ tubo) [s.] = fantsona
✦ conducente [s.] = mpitondra; mpamily {vìly}
✦ condurre (✦ accompagnare q) = mitondra; mitantana {tàna}
✦ conferenza [s.] = valan-dresaka {vàla rèsaka}
✦ conferenziere [s.] = manao valan-dresaka {tào vàla rèsaka}
✦ confermare = manamafy
✦ confessare (✦ ammettere) = miaiky {èky}
✦ confessione (✦ ammissione) [s.] = fieken-keloka {èky hèloka}
(✦ preghiera) = fivavahana {vàvaka}; konfesy
✦ confettura [s.] = kadaka mamy {hàmy}; konfitiora
✦ confidare (qc a q) = manolotra {tòlotra}
(✦ rivelare un segreto) = mamboraka {bòraka}
✦ confidenza (non detta a terzi) [s.] = tsiambaratelo
{tsy ambàra tèlo}
✦ confidenziale [a.] = tsiambaratelo {tsy ambàra tèlo}
✦ conflitto [s.] = ady
✦ confondere (✦ mischiare) mifangaro {hàro}
✦ conforme [a.] = mitovy
✦ conformemente [avv.] = araka
✦ confort (✦ comodità) [s.] = ary fomba
appartamento con tutti i confort = efitrano ary fomba
{èfitra trano}
✦ confortevole [a.] = mampiadana
✦ confrontare = manohatra
(il prezzo) = mampitaha
✦ confusione (pigia pigia) [s.] = fifanosehana {tòsika}
(miscuglio) = fifanjevòana {zèvo}; korontana
✦ confusamente [avv.] = amin-kamenarana {hènatra}
✦ confuso (poco chiaro) [a.] = tsy mazava; mikorontana
(turbato) = menatra {hènatra}
✦ congedo (✦ permesso; ✦ licenza) [s.] = fahazoan’andro {àzo};
tsy fiasana {àsa}; fialan-tsasatra {àla sàsatra}
congedo retribuito = fiatoana andraisan-karama {àto rày}
congedo per malattia = fiatoana vokatry ny aretina {vòkatra}
✦ congelato [a.] = notehirizina anaty ranomandry {tàhiry ràno àndry}
✦ congiungere (✦ unire) = mampanakaiky {akèky}; manantona {hàntona}
✦ congiungersi (✦ unirsi) = mifanakaiky {akèky}; mifanantona {hàntona}
✦ congiunzione coordinativa = mpampitohy {tòhy}
✦ congiunzione subordinativa = mpampiankina {ànkina}
✦ congresso [s.] = zaikabe {zàika be}; kongiresy
✦ coniglio [s.] = bitro
✦ coniugare = mitanisa {tanìsa}
✦ coniugazione [s.] = fitanisàna matoanteny {tanìsa màtona àny tèny}
✦ coniuge (✦ sposo. ✦ sposa ✦ marito, ✦ moglie) [s.] = vady
✦ conquista [s.] = fananiham-bohitra {ànika vòhitra}
✦ conquistare = mambabo {bàbo}
(una città, un Paese) = manani-bohitra {ànika vòhitra}
(un cuore) = mambabo fo {bàbo}
✦ conoscere (qc) = mahafantatra {fàntatra}
(q di nome) = fantatra anarana
(essere in grado) = mahay {hày}
✦ conoscenza (✦ cognizione; ✦ sapere) [s.] = fahalalana {làla}
aver delle conoscenze/cognizioni = manam-pahalalana {ànana làla}
perdere conoscenza (✦ svenire) = torana; safotra
(persona conosciuta) > far conoscenza = mifankahita {hìta}
✦ conosciuto (✦ saputo) [a.] = fantatra
✦ consacrare (✦ dedicare a…) = manokana {tòkana}
✦ cosacrarsi (✦ dedicarsi a…) = manokan-tena {tòkana}
✦ consegna (✦ ordine) [s.] = baiko
✦ consegnare (✦ portare qc) = manatitra {àtitra}
(un pacco a q) = manolotra {tòlotra}
✦ conseguente [a.] = mifanaraka {àraka}
✦ conseguenza [s.] = vokany {vòkatra}
di consequenza… (✦ quindi…) = noho izany… {ìny}
✦ consenso (✦ benestare) [s.] = fanekena {èky}
✦ consentire (✦ approvare) = manaiky {èky}
✦ contento (✦ felice ✦ radioso) [a.] = ravo
✦ conserva (✦ composta) [s.] = potsika;
ketri-boankazo {kètrika vòa hàzo}
barattolo di conserva (di latta) = sakafo am-bifotsy {vy fòtsy}
✦ conservare (✦ custodire) = mitahiry {tàhiry}
✦ conservatore [a.] = mitazona {tàzona}
✦ conservatorio (di musica) [s.] = sekoly ambony momba ny mozika
{òmba}
✦ considerare (✦ ritenere) = mandinika {dìnika}
✦ considerevole [a.] = goavana; lehibe {lèhy bè}
✦ consigliare = manoro hevitra {tòro}
(✦ ammonire) = mananatra {ànatra}
✦ consigliere [s.] = mpanolo-tsaina {sòlo sàina}
✦ consiglio [s.] = = torohevitra {tòro hèvitra}; anatra
chieder consiglio = mangataka torohevitra {hàtaka tòro hèvitra}
dar consiglio = manome torohevitra {òme tòro hèvitra};
mananatra {ànatra}
consiglio dei ministri = filan-kevitry ny ministra {ìla hèvitra}
✦ consistere (esser composto di…) = inona; misy {ìsy}
✦ consolare = mampionona {ònona}
✦ consolato [s.] = masoivoho {màso vòho}; konsilà
434
✦ consolazione [s.] = fampiononana {ònona}
✦ console [s.] = masoivoho {màso vòho}; kaonsily
✦ consonante (fonema) = renifeo {rèny fèo}
(lettera) = renisoratra {rèny sòratra}
consonante d’appoggio = fanatsarampeo {tsàra fèo}
✦ constatare = mahita mahatsapa {hìta tsàpa}
✦ constatazione [s.] = fahatsapana {tsàpa}
✦ consultare = mizaha {zàha}
✦ consulto (✦ consultazione) [s.] = fizahana {zàha}
✦ consumare = manjifa {jìfa
(energia) = mihinana {hìnana}
✦ consumazione [s.] = fihinanana {hìnana}
(anche carnale) = fanjifana {jìfa}
✦ contabile [s.] = mpitantam-bola {tàntana vòla}; mpitana kaonty {tàna}
✦ contadino (✦ campagnolo) [s.] = tambanivohitra {ambàny vòhitra}
✦ contagio [s.] = fifindrana {fìndra}
✦ contagioso [a.] = mifindra
✦ contante [a.] = tolo-botsotra {tòlona vòtsotra}
pagare in contanti = manao tolo-botsotra {tào tòlona vòtsotra}
✦ contare = manisa
fare affidamento su q = miantehitra
✦ contattare = mifandray {rày}
✦ contatto [s.] = fifandraisana {rày}; fifampikasohana {kàsoka}
entrare in contatto = mifandray {rày}
✦ contegno (✦ condotta) [s.] = toetra
✦ contemporaneo [a.] = ankehitriny; indray mihira {ìray}
✦ contenere = omby
✦ contento (✦ felice) [a.] = faly
✦ contenuto [s.] = votoaty
✦ contestabile (✦ confutabile) [a.] = azo toherina {tòhitra}
✦ contestare (✦ confutare) = manohitra {tòhitra}
✦ contesto [s.] = sehatra
✦ continentale [a.] = momba ny tanibe {òmba tàny bè}
✦ continente [s.] = tanibe {tàny bè}; kontinanta
✦ continuamente (senza sosta) [avv.] = tsy ankijanona
(senza fine) = lava
✦ continuare = manohy {tòhy}
✦ continuo (✦ ininterrotto) [a.] = mitohy
✦ conto (✦ somma, ✦ totale) [s.] = tontalin’isa {tontàly}; kaonty
fare i conti = manao tontalin’isa {tào tontàly};
manambatra {tàmbatra}
aprire un conto in banca = manokatra kaonty {sòkatra}
render conto di… = mitatitra
rendersi conto di… = mahatsikaritra
lavorare per conto proprio = manasa ho an’ny tenany
✦ contraccolpo [s.] = fiantraika
✦ contraddire (✦ opporsi) = manohitra {tòhitra}
(✦ resistere) = miditra
✦ contraddizione (✦ opposizione) [s.] = fifanoherana {tòhitra};
(✦ contestazione) = fifandirana {dìtra}
✦ contrario (✦ opposto) [a.] = mifanohitra {tòhitra}
al contrario = hafa lavitra
il contrario di… = ny mifanohitra amin’…
✦ contrattacco [s.] = valim-panafihana {vàly tàfika}
✦ contratto (✦ patto; ✦ trattato) [s.] = fifanekena {èky}
✦ contratto (✦ teso; ✦ corrugato) [a.]= miketrona
✦ contravveleno (✦ antidoto) [s.] = ody poizina
✦ contravvenzione (✦ multa) [s.] = lamandy
✦ contribuire (a…) = mandray anjara {rày zàra}
✦ contributo (✦ quota) [s.] = latsakemboka {làtsaka èmboka}
✦ contro [preposizione] = mitsipaka
contro un muro = miankin-drindrina {ànkina rìndrina}
per contro (✦ invece) = kosa
✦ controllare = manara-maso {àraka màso}
✦ controllo [s.] = fanaraha-maso {àraka màso}
✦ controllore [s.] = mpanara-maso {àraka màso}
✦ controsenso [s.] = dika mifanipaka {tsìpaka}
✦ convenire (essere consentito) = mety;
(essere adatto) = sahaza
✦ convento [s.] = tranon-drelijiozy {tràno relijiozy}
✦ convenzionale [a.] = nifanekena {èky}
✦ convenzione [s.] = fifanekena {èky}; dina
✦ conversazione [s.] = resaka
✦ conversione (atto di fede) [s.] = finoana {ìno}
✦ convertire = mamadika {vàdika}
✦ convincente [a.] = maharesy lahatra
✦ convincere = mandresy lahatra {rèsy}
✦ convocare = mamory {vòry}; miantso
✦ convocazione [s.] = fiantsoana {àntso}
✦ cooperativa [s.] = farimbona {ròmbina}; kaoperativa
✦ cooperazione [s.] = fiaraha-miasa {àraka àsa}
✦ coperchio [s.] = takotra; rakotra
coperchio a capsula = sorona
✦ coperta [s.] = bodofotsy; rakotra
✦ coperto [s.] = fitaovam-pisakafoana {tào sakàfo}; sotro sy vilia
✦ copia (✦ duplicato) [s.] = dika mitovy
(✦ doppione) = kopia
✦ copiare = mandika
(✦ plagiare) = maka tahaka
✦ copioso [a.] = betsaka
✦ coppa (✦ scodella) [s.] = kôpy
✦ coppia [s.] = mivady
✦ coprire (qc) = mandrakotra {ràkotra}; manarona {sàrona}
✦ coraggio (✦ audacia) [s.] = fahasahiana; herim-po {hèry fò}
✦ coraggioso [a.] = be herim-po {hèry fò}
✦ corale [s.] = amboaram-peo {vòatra fèo}
✦ corda [s.] = tady
✦ cordiale (✦ affabile) [a.] = sariaka
✦ coriandoli [s.] = poti-taratasy {pòtika}
✦ coriandolo (bot.) [s.] = kotomily
✦ coricare (mettere a letto/a dormire) = mampatory
✦ coricarsi (✦ sdraiarsi) = mandry
(andare a dormire) = matory
✦ coricato [a.] = mandry
✦ cornice (di quadro) [s.] = kadra
nella cornice (nel quadro) di… = amin’ny sehatry ny… {sèhatra}
✦ corno [s.] = tandroka
(da caccia/di richiamo) = horona
✦ corolla [s.] = fehezam-boninkazo {fèhy vòny hàzo}
✦ corona [s.] = satro-boninahitra (sàtroka vòny àhitra}
✦ corpetto (✦ camicetta) [s.] = akanjo ambony;
akanjo manara-tena {àraka}
✦ corpo (vivente) [s.] = vatana; tena
(morto) = razana
✦ corpulento [a.] = vaventy
✦ corredo (di neonato) [s.] = kanokanon-jajakely
{≠ kanonkànona zàza kèly}
✦ correggere = manitsy {hìtsy}; manarina
✦ corrente (✦ ordinario) [a.] = andavanandro {làva àndro}
✦ corrente (d’aria) [s.] = vava rivotra
essere al corrente di qc = mahalala
✦ correntemente (✦ speditamente) [avv.] > parlare - = miteny tsara
(✦ usualmente; ✦ spesso) = matetika
✦ correre (di persona) = mihazakazaka
(di voce/pettegolezzo) = feo mandeha {lèha}
correre un pericolo = mety iharan-doza {hàtra lòza}
✦ correttamente [avv.] = amin-kitsim-po {hìsty fò}
✦ corretto (✦ conveniente) [a.] = mendrika
(✦ esatto) = mahitsy
✦ correzione [s.] = fanitsiana {hìtsy}
✦ corridoio [s.] = lalàn-tsara {lalàna}
✦ corridore [s.] = mpihazakazaka
q che corre dietro alle gonnelle = mpanenji-body {ènjika hòdy}
✦ corrispondente [s.] = solontena
✦ corrispondenza (epistolare/come di treni) [s.] = fifandraisana {rày}
(posta, lettere…) = taratasy
✦ corrispondere (a…/con…) = mifandray {rày}; mifanaraka
(scriversi) = mifanoratra {sòratra}
✦ corrotto [a.] = lo; manao risoriso {tào}
✦ corrompere (✦ lusingare, ✦ adulare) = manome tsolatra
✦ corruzione [s.] = fahalovana {lò}; risoriso
✦ corsa (sport) [s.] = hazakazaka
✦ corso (✦ andatura) [s.] = fizotra
(✦ viale) = lalana
corso d’acqua = riandrano {rìa ràno}
corso scolastico = fampianarana {ànatra}
corso (valore finanziario) = vidy
nel corso di… (✦ durante) = mandritra {rìtra}
in corso = an-dalana {làlana}
dare libero corso a… = manampatra
✦ corte (di re) [s.] = lapa
(d’appello) = fitsarana ambony {tsàra}
✦ corteccia [s.] = hodi-kazo {hòditra hàzo}
✦ cortile [s.] = tokotany {tòko tàny}
✦ corto (✦ breve; ✦ basso) [a.] = fohy
esser corto di spirito = fohy saina
esser a corto di soldi = tsy anam-bola {ànana vòla}; kinkina
✦ corvo [s.] = goaika
✦ cosa [s.] = zavatra
non è una gran cosa = tsy dia ahoana loatra
[INTERROGAT IVA] > cosa? = inona?
cosa fai? = inona no ataonao? {tào}
✦ coscia [s.] = fe
✦ cosciente (✦ consapevole) [a.] = mahafantatra; mahatsiaro; saina
✦ coscienza (✦ riflessione) [s.] = eritreritra {èritra}
✦ coscienzioso [a.] = mahitsy fo
✦ così (in questo modo) = tahaka izany; toy izao
(in conformità a…) = sy; araka izay
così così (alla bell’e meglio) = araka izay azo atao {tào}
✦ cosicchè (quindi…) = ka noho izany
✦ cosmonauta (✦ astronauta) [s.] = mtanamory sambon-danitra
{hàmory sàmbo lànitra}
✦ cospiratore [s.] = mpioko
✦ cospirazione (✦ complotto) [s.] = fiokoana {òko}
✦ costa (✦ pendio) [s.] = fiakarana {àkatra}
(✦ riva) = moron-tsiraka {mòrona}; anindrana {ìndrana}
✦ costante (✦ immutevole) [a.] = tsy miova
✦ costantemente [avv.] = lava; foana
✦ costare = tonga ohatrinona {òhatra ìnona}
✦ costipare = mampitohana
✦ costipazione (✦ stitichezza) [s.] = fitohanana {tòhana}
✦ costituire (✦ fondare) = maha-izy; mamorona {fòrona}
✦ costituzione (giuridica) [s.] = lalàm-panorenana {lalàna òrina}
(taglia) = fananganana {tsàngana}
435
✦ costare > quanto costa? = ohatrinona no vidiny? {òhatra ìnona vìdy}
✦ costo (della vita) = vidim-piainana {vìdy àina}
✦ costola [s.] = tehezana
✦ costoso [a.] = lafo
✦ costrizione = fanerena {tèry}
✦ costruire = manamboatra {vòatra}
✦ costruzione = fanamboarana {vòatra}
✦ costui = ity
✦ costume (✦ abbigliamento) [s.] = akanjo; fitafiana {tàfy}
costume da bagno = akanjo fentina milomano {tòndra > entina}
✦ cotonata (✦ tela) = soga
✦ cotone = landihazo {làndy hàzo}
cotone idrofilo = vohavoha
✦ cotto [a.] = masaka
✦ covare (un uovo) = mikotrika
✦ covone (✦ fascina) [s.] = fehezana {fèhy}
(✦ mazzo) = amboara {voàra}
✦ cranio (✦ teschio) = karan-doha {kàrana lòha}
✦ cravatta = karavato
✦ creare (✦ inventare) = mamorona {fòrona}
✦ creazione (✦ invenzione) [s.] = famoronana {fòrona}
✦ credere = mino
credere in dio = mino an’Andriamanitra
chi credi di essere? = mihevitra anao ho iza ianao?
✦ credito [s.] = trosa
far credito = mampitrosa
a credito = atao trosa; aloa tsikelikely
✦ crema [s.] = herotra
✦ cremoso [a.] = misy herotra
✦ crepuscolo [s.] = takariva {harìva}
✦ crescere (✦ aumentare) = mitombo; mampisondrotra
✦ crescione [s.] = anan-drano {ànana ràno}
✦ cresta [s.] = sanga; tampo
✦ criminale (✦ assassino) [s.] = mpamono olona {vòno}
✦ crimine [s.] = heloka bevava {bè vàva}
✦ crisi [s.] = sahotaka; krizy
avere una crisi di nervi = mitsangan-kozatra {tsàngana hòzatra}
misahotaka
✦ cristiano [a.] = kristianina
✦ Cristo = kristy
✦ criterio [s.] = fepetra {fètra}
✦ critica [s.] = fanakianana {kìana}
✦ criticare = mitsikera; manakiana
✦ critico (di situazione) [a.] = sarotra dia sarotra
(di giudizio) = jery kiana
✦ croce [s.] = tanam-bokovoko {tànana vokovòko}; lakroa
croce rossa = vokovoko mena
✦ crollare = mianjera {zèra}; mirodana
✦ crollo [s.] = fianjerana {zèra}
✦ cronico [a.] = mateti-piavy {matètika àvy}
✦ crosta (di riso) [s.] = ampango
(di una ferita) = tako-pery {tàkotra fèry}
✦ crostata (torta alla frutta) [s.] = mofomamy misy voankazo
{hàmy ìsy vòa hàzo}
✦ crudele (✦ violento) [a.] = masiaka
(senza pietà) = tsy mifaditrovana {fàditra òva}
✦ crudelmente [avv.] = anim-pomba masiaka {fòmba sìaka}
✦ crudeltà (✦ bestialità) [s.] = habibiana {bìby};
(✦ severità) = halozana {lòza}
✦ crudo (✦ immaturo) [a.] = manta
✦ crusca (di riso) [s.] = ampompo {àny fò > ampò}
✦ cruscotto (quadro degli strumenti) = tabilao
✦ cucchiaio [s.] = sotro
✦ cucciolo [s.] = zanaka
✦ cucina [s.] = lakozia
✦ cucinare = mahandro; mitanika; miketrika
(far ✦ cuocere) = mahandro
✦ cucire = manjaitra {zàitra}
✦ cucitura [s.] = zaitra; fanjairana {zàitra}
✦ cugina [s.] = zanak’olo-mirahavavy {zànaka òlona ràha vàvy}
✦ cugini [s.] = zanak’olo-mpianadahy {zànaka òlona ànaka làhy}
✦ cugino [s.] = zanak’olo-mirahalahy {zànaka òlona ràha làhy}
✦ culla [s.] = fandrian-jaza {àndry zàza}
✦ culo (✦ glutei) [s.] = vody; fipetrahana {pètraka}
✦ culto [s.] = fivavahana {vàvaka}
✦ cultura (generale) [s.] = fahalalana {làla}
(di un popolo) = haren-tsaina {hàrena sàina}
tsileondrìaka {tsy lèo rìaka}
kolon-tsaina {kòlo sàina}
✦ culturale [a.] = ara-tsaina {àraka sàina}
✦ culturismo [s.] = fitaizam-batana {tàiza vàtana}
✦ cuoco [s.] = mpahandro
✦ cuoio [s.] = hoditra
✦ cuore [s.] = fo
una malattia del cuore (cardiaca) = aretim-po {arètina fò}
(avere) mal di cuore = marary fo
(aver) buon cuore = malemy fo; tsara fanahy
(essere) senza cuore = tsy misy fo
prendere (qc) a cuore = mandray am-po {rày fò}
nel cuore della notte = ao am-po’ny alina {fò}
cuori (carta da gioco) = samamena {sàma mèna}
✦ cura (✦ attenzione) [s.] = fitandremana {tàndrina}; fikaliana {kàly}
con cura = amim-pitandremana {àmy tàndrina}
prendersi cura di… = mikarakara {karakàra}
✦ curare (un lavoro) = mikaly {kàly}
(un malato) = mitsabo {tsàbo}
✦ curiosità (✦ interesse) [s.] = fitiavana {tìa}; karokaroka {kàroka}
✦ curioso (✦ interessato) [a.] = liana;
(✦ strano; ✦ bizzarro) = hafahafa {hàfa}
✦ curva [s.] = fiodinana {odina}; fiolahana {olaka}; biloka
✦ curvo (✦ ricurvo) [a.] = misy andohalambo {ìsy lòha làmbo};
mamokoka {vòkoka}
(✦ gobbo) = vokoka
✦ cuscino [s.] = ondana; halana
✦ custode (✦ portinaio) [s.] = mpiandry trano
✦ custodire = mitahiry
436
D✦ da (✦ presso…) = any amin’ny…; any an-
(a partire da…; da quando…) = hatramin’ny… {hàtra àmy}
da sempre = hatrizay {hàtra ìzay}
(fin) da oggi = manomboka izao {tòmboka}
✦ dado (da gioco) = taikely {tàitra kèly}; kodiakely {kòdia kèly}
✦ dama (✦ signora) = ramatoa
✦ danneggiare = manimba {sìmba}
✦ danno (✦ danneggiamento) = fahasimbana {sìmba}
fahavoazana {vòa}
ricevere i danni e gli interessi = mahazo onitra
che danno/tristezza! = mampalahelo!
✦ danza (✦ ballo) dihy; totorebika {tòto rèbika}
danze malgascie = afindrafindrao {fìndra}; salegy
✦ danzare (✦ ballare) = mandihy; mitotorebika {tòto rèbika}
✦ danzatore (✦ ballerino) = mpandihy
✦ dappertutto (✦ ovunque) = hatraiza hatraiza {hàtra àiza}
✦ dare (✦ donare; ✦ offrire; ✦ regalare) = manome; manolotra {tòlotra}
dare (le carte) = misarika {sàrika}
dare alla luce (✦ partorire) = miteraka
dare un calcio = mandaka; mitsipaka
dare un pugno = mamely totohondry {vèly tòto hòndry}
dar ragione = manome rariny {òme ràry}
dare un ricevimento = manome fotoana
dare il resto = mamerim-bola {vèrina vòla}
dato che… = satria
✦ darsi > darsi la mano = mifanome tanana
darsi a dio = manolo-tena ho an-andriamanitra
{tòlotra tèna àny andriana hànitra}
✦ data [s.] = andro; daty
data di nascita = andro nahaterahana {tèraka}
data di scadenza = fe-potoana {fètra fotòana}; fetr’andro
✦ datore di lavoro [s.] = mpampiasa; patirao
✦ dattilografo [s.] = mpitendry masinina {hàsina}
✦ davanti [prep.] = aloha
[avv.] = anoloana {olòana}
andare davanti a… (al cospetto di…) = mitsena
andare avanti, ✦ procedere, far strada = maka fepètra mialoha
{àka fètra alòha}
✦ davvero (✦ veramente) [avv.] = tena; marina {àrina}
✦ dea = andriamanibavy {hàndry hànitra vàvy}
✦ debito [s.] = trosa
✦ debole (✦ molle) [a.] = malemy;
(di carattere) = malemy paika
senza energia = osa
incapace di farsi rispettare = tsy maharaka
avere un debole per q = mora manaiky {èky}
✦ debolezza [s.] = fahalemena {lèmy}
✦ debolmente [avv.] = moramora {mòra}; malemilemy {lèmy}
✦ decadenza = vary lavo
✦ decadimento (✦ degradazione) = fionganana {òngana}
✦ decesso = fahafatesana {fàty}
avviso mortuario = filazana manjo {làza zò}
✦ decidere (qc/di far qc) = manapa-kevitra {tàpaka hèvitra}
✦ decina [s.] = an-polony {àny fòlo}
✦ decisione (✦ risoluzione) = fanapahan-kevitra {tàpaka hèvitra}
prendere una decisione = mandray fanapahan-kevitra
{rày tàpaka hèvitra}
✦ decisivo [a.] = mahatapa-kevitra {tàpaka hèvitra}
✦ decollare (di aereo) = miainga
✦ decollo = fiaingana {àinga}
✦ decorare (✦ guarnire) = mandravaka {ràvaka}
(✦ completare) = mameno {fèno}
✦ decorativo [a.] = mampihaingo
✦ decorazione = fandravahana {ràvaka}
✦ decreto [s.] = didim-pitondrana {dìdy tòndra}
✦ deficit (perdita finanziaria) = fatiantoka {fàty àntoka}
✦ definire (✦ circoscrivere) = mamaritra {fàritra}; mametra {fètra}
✦ definito (grammatica) = voasoritra {sòritra}
✦ definizione (✦ delimitazione) = famaritana {fàritra}
✦ definivamente [avv.] = tanteraka
✦ definitivo [a.] = raikitra
✦ deformare = manimba {sìmba}; manova endrika
✦ defunto [a.] = maty {fàty}; razana
✦ degno (✦ meritevole) [a.] = mendrika
✦ delegato [s.] = solon-tena; delegè
delegato permanente = solontena maharitra
✦ deliberazione (✦ delibera) = fiadian-kevitra {àdy hèvitra}
✦ delicatamente [avv.] = amim-pitandremana {àmy tàndrina}
✦ delicato (✦ fragile) [a.] = mora simba; sarotra
✦ delimitare (✦ circoscrivere) = manisy baorina; mamaritra {fàritra}
✦ delinquente [a.] = jiolahim-boto {jiolàhy bòto}
(un) giovane delinquente = tanora mania {sìa}
✦ delinquenza = asan-jiolahy
✦ delirante (✦ assurdo) [a.] = mampirediredy
437
✦ delirio (✦ vaneggiamento) = rediredy
✦ delitto = heloka
✦ delizioso (✦ squisito) = matsiro; mafilotra
✦ deludente [a.] = mahakivy; mahadiso fanantenana {antèna}
✦ deludere = mandiso fanantenana {antèna}
✦ democratico [a.] = demokraty;
demokratika; entim-bahoaka {tòndra > entina vahòaka}
✦ democratizzazione = famahoahana {vahòaka}
✦ democrazia = fahefan’ny vahoaka {èfa}; demokrasia
✦ demolire = manapotika; mandròdana {ròdana}
✦ demone (✦ diavolo) = demony; devoly
✦ denaro (✦ soldi) = vola
guadagnar soldi = mahazo vola
denaro falso = vola sandoka
✦ densità = hakitroka
✦ dentale (✦ dentario) = mikasika ny nify
✦ dente = nify
aver mal di denti = marary nify
il dente di un pettine = nifin’ny fihogo {nìfy hògo}
dente per dente = nify efai-nify {èfa > efàina}
✦ dentiera = solonify {sòlo nìfy}
✦ dentifricio = dantifirisy; paty famotsia-nify {fòtsy}
✦ dentista = mpanao nify {tào}
✦ dentro (✦ in) = anaty; amin’ny
✦ denuncia (✦ accusa) = fiampangana {ampànga}
✦ denunciare (✦ accusare) = miampanga
✦ deplorevole [a.] = mampalahelo
✦ deporre (un pacco) = mametraka {pètraka}
(ad un processo) = manao fanambarana {tào ambàra}
(le uova) = manatody
✦ depositare (dei soldi in banca) = mandrotsaka {ròtsaka}
✦ deposito = fametrahana {pètraka}
✦ depredare(✦ saccheggiare) = mandroba {ròba}
✦ depressione = lempona
avere una depressione nervosa = mivaha
✦ deputato [s.] = solombavambahoaka {sòlo vàva vahòaka}
✦ descrivere = manoritra {sòritra}
✦ descrizione = filazalazàna {làza}
✦ deragliare = mivadika
✦ derivato (grammatica) = sampanteny {sàmpana tèny}
✦ derivazione (grammatica) = fisampanan-teny {sàmpana tèny}
✦ deserto [s.] = efitra
✦ deserto [a.] = foana
✦ desiderare = maniry
desiderare ardentemente (✦ bramare) = mipitrapitra
✦ desiderio [s.] = faniriana {ìry}
✦ designare = manendry {tèndry}
✦ desolato (✦ triste) [a.] = malahelo
✦ destinatario [s.] = ny andefasana {lèfa}
(grammatica) = ny mpandray {rày}
✦ destino (✦ sorte) = vintana; anjara {zàra}
✦ destituire = manongana
✦ destra [s.] = havanana
a destra = an-kavanana {hàvanana}
✦ destro [a.] > (la) mano destra = tanan-kavanana {tànana hàvanana}
✦ detenuto (in carcere) [a.] = gadra
✦ deteriorare = manimba {sìmba}
✦ deteriorarsi = mihasimba
✦ determinante [a.] = mitarika
in grammatica (possessore o complemento) = mamaritra {fàritra}
✦ determinante [s.] = mpamaritra {fàritra}
✦ determinato [a.] = sahisàhy {sàhy}
in grammatica = faritana {fàritra}
✦ determinazione appositiva (grammatica) = famaritana mampitovy
{fàritra tòvy}
✦ determinazione epiteta (grammatica) = famaritana mivantana
{fàritra vàntana}
✦ determinazione possessiva (grammatica) = famaritana fananana
{fàritra ànana}
✦ detestare = mankahala
✦ dettaglio = antsipiriany {àny tsipirìa}
vendere al dettaglio = mivarotra antsinjarany {àny tsinjara}
✦ dettato = sora-tononina {sòratra tònona}
✦ deviare (far - ) = mamily {vìly}; mampivily: manodina {hòdina}
deviare la conversazione = manodin-dresaka {hòdina rèsaka}
deviare il traffico (la circolazione) = mampivily lalana
deviare (sottrarre) dei fondi = manodinkodim-bola {hòdina vòla}
✦ deviazione = fiolahana {òlaka}; fiviliana {vìly}
fare una deviazione = mivily; mihodina
✦ devoto = mahafatra-po {fàtra fò}
✦ devozione (✦ abnegazione) = fikelezana aina {kèly}
✦ di [preposizione] = -na; -n’; -y
il tetto della casa = ny tafon’ny trano {tàfo}
un libro di Proust = bokin’i Proust anankiray {bòky}
la preghiera dei poveri = vavaky ny mahantra {vàvaka}
✦ diabete = diabeta
✦ diabolico [a.] = asan-demony
✦ dialettale [a.] = momba ny tenim-paritra {òmba tèny fàritra}
✦ dialetto [s.] = fitenim-paritra {tèny fàritra}
dialetto rurale (sgrammaticato) = fiteny miroky
✦ dialogo [s.] = fifanakalozan-kevitra {tàkalo hèvitra}
✦ diamante [s.] = diamondra
✦ diametro [s.] = savaivo {sàva ìvo}
✦ dibattito [s.] = loa-bary an-dasy {lòa bàry làsy}
✦ dicembre = desambra
✦ dichiarare = milaza
dichiarare il proprio amore = mitory fitiavana {tìa}
dichiarar guerra = manangana ady {tsàngana}; mihantsy ady
✦ dichiarazione = fanambarana {àmbara}
dichiarazione dei diritti dell’uomo
= fanambarana ny zon’olombelona {àmbara zo òlona vèlona}
✦ diciannove, 19 = sivy ambin’ny folo {àmby}
✦ diciannovesimo [agg. ordinale] = faha-sivy ambin’ny folo {àmby}
✦ diciasette, 17 = fito ambin’ny folo {àmby}
✦ diciasettesimo [ORDINALE] = faha-fito ambin’ny folo {àmby}
✦ diciottesimo [ORDINALE] = faha-volo ambin’ny folo {àmby}
✦ diciotto, 18 [NUMERALE]= valo ambin’ny folo {àmby}
✦ dieci, 10 [NUMERALE] = folo
✦ dietro [prep.] = ambadika {vàdika}; ivoho {vòho}
da dietro (alle spalle) = ao aoriana
di dietro (sul retro, a tergo) = ivoho {vòho}
✦ difendere (✦ proteggere) = miaro
✦ difendersi = miaro tena
✦ difesa (✦ protezione) [s.] = fiarovana {àro}
legittima difesa = fiarovan-tena {àro}
✦ difetto [s.] = tsiny; kilema
✦ difettoso [a.] = misy kilema {ìsy}
✦ diffamazione [s.] = fanalam-baraka {àla};
fanosoram-potaka {hòsotra fòtaka}
✦ differente [a.] = samihafa {sàmy hàfa}
✦ differenza [s.] = fahasamihafana {sàmy hàfa}; tsy fitoviana {tòvy}
✦ difficile [a.] = sarotra
✦ difficilmente [avv.] = mafy; sarotra
✦ difficoltà [s.] = fahasarotana {sàrotra}
difficoltà finanziarie = sahirana ana-bola {ànaka vòla}
✦ diffidare (non fidarsi di…) = miahiahy {àhy}
✦ diffidente (✦ sospettoso) [a.] = miahiahy {àhy}
✦ diffidenza (✦ inquietudIne, ✦ sospetto) [s.] = ahiahy {àhy}
✦ diffuso (✦ comune ✦ corrente) [a.] = miparitaka {parìtaka};
mielim-patrana {èly fàtrana}
✦ diga (✦ chiusa) [s.] = toha-drano {tòhana ràno}
✦ digestione [s.] = fandevonana {lèvona}
✦ digiunare = mifady hanina
✦ digiuno ≥ a digiuno = mbola tsy nihinan-kanina {hìnana/hànina}
andare a letto (dormire) a digiuno = mandry fotsy
✦ dignità [s.] = fahamendrèhana {èndrika}
✦ dimagrire = mihamahia
✦ dimensione [s.] = refy
✦ dimenticanza (✦ oblio) [s.] = fanadinoana {hàdìno}
✦ dimenticare = manadino {hàdìno}
✦ scordarsi di fare qc = hadino; tsy tadidy
✦ dimettersi = mionona {ònona}
✦ diminuire = mifohy
(diventare progressivamente più piccolo/corto) = mihafohy
(far - ) = mampihena
✦ dimissioni [s.] = fialana {àla}
dar le dimissioni = mametra-pialana {fètra àla}
✦ dinamico [a.] (in agitazione) = mihetsiketsika {hètsika}
(✦ intraprendente) = mahavita zavatra
✦ dintorni (nei dintorni) [avv.] = manodidina {hodìdina}
✦ dintorni (✦ vicinanze) [s.] = manodidina {hodìdina}
✦ dio [s.] = Andriamanitra {andrìana hànitra}; zanahary {àry}
✦ dipartimento (✦ Regione) [s.] = faritany {fàry tàny}; departementa
✦ dipendere (da q/qc) = miankina
(ciò) dipende dalle circostanze = miankina amin’ny zava-mitranga
{zàvatra}
✦ dipingere = mandoko {lòko}
✦ imbiancare = manao hoso-doko {tào hòsotra lòko}
✦ diploma [s.] = mari-pahaizana {màrika hày}; diplaoma
✦ diplomatico [s.] = diplômaty
✦ diplomatico [a.] = diplômatika
✦ diplomazia [s.] = diplômasia
✦ dire (qc a q) = milaza; miteny
voler dire (✦ significare) = milaza
si direbbe che… = toa; hoatra
vale a dire (✦ cioè) = izany hoe {ìny}
sentito dire = maheno {hàino}
dimmi! (parla dunque) = hono ho’aho!
diglielo! = hoy izy; hozizy
si dice (di lingua straniera) = hono
dire qc (≠ aprir bocca) = manisika teny {sìsika}
✦ direttamente [avv.] = mivantana
✦ diretto [a.] = mivantana
✦ direttore [s.] = tale; filoha
✦ direzione (senso di marcia) [s.] = lalana
domandare la direzione (la strada) = manontany lalana
in direzione di… = mankany amin’ny…
(funzione direttiva) = ; fitarihana {tàrika}
sotto la direzione di… = eo ambany fitarihan’ny… {tàrika}
✦ dirigere (un’impresa) = mitantana {tàna}
(uno Stato) = mitondra
(lo sguardo verso…) = mitodika
✦ dirigersi (andare verso…) = mizotra
✦ dirimpetto (di fronte) [avv.] = tandrify; mifanatrika
438
✦ diritto (✦ dritto) (di strada) [a.] = mihitsy
✦ diritto [s.] = zo; rariny {ràry}
aver il diritto di… = afaka…; mahazo…
esser nel proprio diritto = manana ny rariny
a buon diritto = araka ny tokony ho izy {tòko}
(il) diritto del più forte = didin’ny be sandry {dìdy}
(uno) studente di diritto/legge = mpianatra lalàna
diritto al lavoro = zo hanana asa
(i) diritti dell’uomo = zon’olombelna {zò òlona vèlona}
✦ dirottamento [s.] = fanodinkodinana {hòdina}
✦ disagio > (essere) a disagio (sulle spine) = sanganeana; sahirana
✦ dischiudere (✦ slegare; ✦ sciogliere) = mamaha {vàha}
✦ disegnare = manao sary {tào}
✦ disegno [s.] = sary
disegno/cartone animato = sary mihetsika
✦ disgustoso [a.] = mahamamo {hàmo}
✦ disobbedire = tsy mankatoa
✦ disaccordo [s.] = tsy fanarana
✦ disagio (✦ malessere) [s.] = fanetsetra {tsetsètra}
avere un malessere = manetsetra {tsetsètra}
essere a disagio = tsy metimety {mety}
✦ disapprovare = tsy mankasitraka
✦ disarmato [a.] = tsy am-piadiana
✦ disarmo [s.] = fampihenana ny fitaovam-piadiana {hèna tào àdy}
✦ disastro = loza amin’atambo {✦}
✦ disastroso = niharan-doza {hàratra lòza}
✦ discendere (✦ decrescere) = midina;
✦ discendente (✦ posterità) [s.] = taranaka; dimby sy fara
✦ discepolo = mpiara-dia {àraka}
✦ discesa = fidinana {ìdina}
✦ disciplina (scientifica) = taranja
(militare) = fifampifehezana {fèhy}
✦ disco = kapila
✦ discorso = kabary; lahateny {làhatra tèny}
✦ discoteca (✦ locale notturno) = boaty
✦ discreto (✦ sobrio) [a.] = tsy tia sehoseho {sèho}; tsy be resaka
essere discreto (✦ riservato) = misorona
✦ discrezione [s.] = fisehosehoana {sèho}; fisoronana {sòrona}
✦ discussione (✦ consulto) = didinika {dìnika}
(✦ pettegolezzo) = tafa; resadresaka {rèsaka}
(✦ diatriba) = adihevitra {àdy hèvitra}
✦ discutere (≠ ✦ litigare) = miadi hevitra
✦ disfare (le valige) = mamaha {vàha}
✦ disgrazia (✦ sciagura) [s.] = loza; voina; fahoriana {òry}
(se) per disgrazia… = raha sanatria
✦ disgraziato (✦ sventurato) [a.] = mahantra {àntra}; ory;
fadiranovana {fàditra òva}
✦ disgustare = leo; tofoka; fay
✦ disgustarsi = mamo {hàmo}
✦ disgustoso [a.] = maharikoriko
✦ disinfettante [s.] = ody famonoana otrik’aretina {vòno òtrika}
✦ disoccupazione = tsy fananana asa {ànana}
✦ disoccupato [s.] = tsy an’asa
✦ disonesto [a.] = ratsy fanahy
pendaglio da forca (persona disonesta) = olona tsy valahara
✦ disordinare (✦ scompigliare) = manakorontana
✦ disordine (✦ scompiglio, ✦ sconvolgimento) = korontana
fikorontana {koròntana}
(✦ confusione) = savoritaka
mettere in disordine (✦ disordinare) = manakorontana
✦ disorientato (✦ spaesato) [a.] = very
✦ dispari [a.] = tsy ankasa
✦ dispendio (✦ spesa) = vola mivoaka; fandaniana {làny}
✦ disperazione [s.] = famoizam-po {fòy fò}
✦ disperdere = manaparitaka; mampiely
✦ disperdersi = miparitaka; miely
✦ dispetto (✦ ripicca) = hasosorana {sòsotra}
✦ dispiacere (✦ tristezza) = alahelo
✦ dispiacere (far - ) = mahasosotra
se non ti ( di)spiace = raha sitrakao {sìtraka}
✦ dispiegare (✦ distendere) = mamelatra {vèlatra}
✦ disponibile [a.] = azo raisina {rày}
(di oggetto) = misy
(di persona) = afaka
✦ disporre (mettere in ordine qc) = mandamina {làmina};
mamboatra {vòatra}
(avere a disposizione q/qc) = manana {ànana}
(io) non ho a disposizione che qualche minuto =
tsy manana afa-tsy minitra vitsy aho {ànana àfaka}
✦ disposizione (✦ provvedimento) = filaharana {làhatra}
dare delle disposizioni per… = miomana
✦ disprezzare (✦ sdegnare) = manambany; maniratsira {tsitsìra};
mamotsifotsy {fòtsy};
manao tsinontsinona {tào tsìnona}
✦ disprezzo [s.] = fanambaniana {ambàny}; tsiratsira;
fanaovana tsinontsinona {tào tsìnona}
✦ disputa (✦ contestazione; ✦ litigio) [s.] = ady; fanditra
✦ dissidente [a.] = misintaka
✦ dissidenza (✦ dissidio) [s.] = fisintahana {sìntaka}
✦ dissimulare (✦ occultare) = manafina
✦ dissipare (✦ spendere) = mandany {làny}
dilapidare (✦ sgranocchiare) i propri beni = mikepoka ny hareny
{kèpoka hàrena}
✦ dissolvere = mandevona {lèvona}
✦ dissuadere = mandresy lahatra {rèsy}
✦ distaccare (✦ staccare) = manala fatotra; manasaraka
✦ distaccarsi (✦ staccarsi) = miendaka; miala
✦ distaccato (✦ separato) = misaraka
✦ distanza [s.] = halavirana {làvitra}
(✦ intervallo) = elanelana {èlana}
tenere a distanza (impedire a q di partecipare a qc) = mampirina
alla distanza di… = mihataka
✦ distendere (tipo allungare il braccio) = manatsotra
(✦ appiattire qc) = mampandry {àndry}
distendersi piatto su qc = mivampalatra
✦ distendersi (✦ rilassarsi) = miala sasatra
✦ distinguere (✦ separare) = manavaka
✦ distinguersi (✦ separarsi) = miavaka
✦ distinto (✦ separato; ✦ signorile) [a.] = miavaka
✦ distrarre (✦ svagare) = miala voly
(✦ deconcentrare) = manary dia
✦ distrarsi (✦ svagarsi) = miala voly
(✦ deconcentrarsi) = manary dia
✦ distratto [a.] = sondriana; variana
✦ distrazione (✦ svago) = fialam-body {àla vòdy};
(✦ disattenzione) = fanarian-dia {àry dìa}
✦ distribuire = mitsinjara
✦ distribuzione [s.] = fitsinjarana {tsinjàra}
✦ distruggere = mandrava {ràva}
✦ distruzione = fanapotehana {pòtika}
✦ disturbare (✦ preoccupare) = manahirana {sahìrana}
(✦ ostacolare) = manembatsembana {sèmbana}
(il silenzio) = manakorontana {koròntana}
(✦ importunare q) = manelingelina {hèlina}
✦ disturbarsi (✦ preoccuparsi) = misahirana
✦ disturbo (della vista) [s.] = manjavona {zàvona}
(✦ scarica) radio = parazita
✦ disuguale (✦ ineguale) [a.] = tsy mitovy
✦ disuguaglianza (✦ ineguaglianza) [s.] = tsy fitoviana {tòvy}
✦ ditale [s.] = fanosehana {tòsika}
✦ dito [s.] = rantsana; tondro
✦ dittatore [s.] = mpanao didy jadona {tào};
mpanao teniko fe lehibe {tào tèny lèhy bè}
✦ dittatura [s.] = fahefana jadona {èfa}; didy jadona
✦ dittongo = zanapeo sosona {zànaka fèo}
✦ divano (✦ sofà) [s.] = saofa
✦ diventare (✦ trasformarsi) = lasa; manjary {zàry}
diventare buono = mihatsara {tsàra}
✦ diverso [a.] = isan-karazany {ìsa karàzana}; samihafa {sàmy hàfa}
✦ divertente (✦ spassoso) [a.] = mahatsikaiky {tsikàiky};
mahavariana {varìana}
✦ divertire (✦ ricreare) = mampilalao {làlao}
✦ divertirsi (✦ giocare) = milalao {làlao}
✦ dividere (✦ spartire una somma) = mizara {zàra}
(delle persone) = mampizara {zàra}
✦ divieto (✦ proibizione, ✦ interdizione) [s.] = fandrarana {ràra}
✦ divinazione (✦ geomancia) [s.] = sikidy
✦ divino [a.] = mikasika an-Andriamanitra {andrìana hànitra}
✦ divisione [s.] = fizarana {zàra}
✦ divorziare = misaraka {sàraka}
✦ divorzio [s.] = fisarahana {sàraka}
✦ divulgare (✦ diffondere) delle idee = manely {èly}
✦ dizionario [s.] = rakibolana {ràkitra vòlana}; dikisionera
✦ doccia [s.] = efitra fandroana {àndro}
fare la doccia = mandro {àndro}
✦ docile [a.] = bonaika
✦ documentazione [s.] = antontan-taratasy {antònta taratàsy};
(≠ bibliografia) = fanovozan-kevitra {tòvo hèvitra}
✦ documento [s.] = antontan-taratasy {antònta};
tahirin-kevitra {tahìry hèvitra}
documento d’identità = kara-panondro {kàratra tòndro}
✦ dodici, 12 [NUMERALE] = roa ambin’ny folo {àmby}
✦ dogana [s.] = ladoany
✦ doganiere [s.] = mpiasan’ny ladoany {àsa}
✦ doglie (del parto) [s.] = sarangarana {= sarangarànga}
✦ dolce [a.] = mamy {hàmy}
acqua dolce = rano mamy {hàmy}
(di carattere) = malemy fanahy
la vita è dolce = mamy ny aina {hàmy}
✦ dolce (✦ torta) [s.] = mafo mamy {hàmy}
✦ dolcemente [avv.] = moramora {mòra}
andare/parlare dolcemente = miadana {àdana}
✦ doloroso (✦ bruciante) [a.] = manaintaina {tàina}
✦ domanda [s.] = fangatahana {hàtaka}
(✦ richiesta) = fiangaviana {angàvy}
✦ domandare (qc a q) = mangataka {hàtaka}
domandare (✦ chiedere) scusa = mivalo {vàlo}; mifona {fòna}
chiedere un servizio/un aiuto = miangavy {angàvy}
✦ domandarsi (✦ chiedersi, ✦ interrogarsi) = manontany tena {ontàny}
✦ domani (il giorno successivo, l’ ✦ indomani) = ampitso
✦ domani [avv.] = rahampitso {ràha ampìtso}
✦ domare (un cavallo) = mamolaka {fòlaka}
✦ domatore [s.] = mpamolaka {fòlaka}
✦ domenica = alahady
439
✦ domestica (donna delle pulizie) [s.] = vehivavy mpiasa an-trano
{àsa àny tràno}
✦ domestico [a.] = an-trano {àny tràno}
(d’allevamento) = fiompy {òmpy}
✦ domestico (✦ servitore) [s.] = mpiasa an-trano {àsa àny tràno};
mpanompo {tòmpo}
✦ domicilio [s.] = fonenana {ònina}
a domicilio = any an-trano {àny àny tràno}
✦ dominare = manjaka {zàka}
(essere in evidenza) = manerinerina {erinèrina}
✦ dondolare (far ✦ oscillare) = manasavily {sàvily}
✦ dondolarsi = midoladola {dòla}
(✦ oscillare) = misavily
✦ donna [s.] = vehivavy
✦ dono (✦ regalo) [s.] = fanomezana {omè}
✦ dopo (✦ dietro) = aoriana
(prego) dopo di Lei = manaraka anao
poco dopo = nony kelikely {kèly}
dopo aver… = rehefa avy
✦ dopodomani = rahafakampitso {ràha àfaka hampìtso}
✦ doppio [a.] = roa; avo sasaka
✦ doppio (il - ) [s.] = ambiroa {àmby roa}
vederci doppio = mandroroa {ròa}
✦ dormire = matory {tòry}
dormire all’addiaccio = matory an-kalamanjana
{tòry àny halamanjàna}
dormire come un sasso = matory maty {tòry hàty}
✦ dose [s.] = fatra; daozy
✦ dossier (✦ incartamento) [s.] = antontan-taratasy
{àny tònta taratàsy}
✦ dosso (✦ collinetta) [s.] = bogon-tany {✦}
✦ dotato [a.] = marani-tsaina {rànitra sàina}
✦ dote [s.] (della sposa) = harem-behivavy {hàrena vehivàvy}
(dello sposo) = vodiondry {vòdy òndry}
✦ dottorato [s.] = dôktôrà
✦ dottore (✦ medico) [s.] = mpitsabo; dokotera
✦ dottrina [s.] = lalan-kevitra {làlana hèvitra}
✦ dove? (in che posto?) = aiza?
dove vai? = ho aiza ianao?
dove abiti? = aiza ianao no mipetraka?
da dove sei passato? = taiza no nandalovanao? {àiza làlo}
✦ dovere (qc a q) = manan-trosa {ànana}
(obbligazione) = tsy maintsy {tsy mahay tsy}
(consiglio) = tokony [+ futuro] {tòkona}
fare il proprio dovere = manao adidy {tào}
i doveri; gli obblighi = enti-mody {tòndra > entina òdy}; devoara
✦ dovuto (✦ debito) [a.] > in debita forma = ara-dalana {àraka làlana}
✦ dozzina [s.] = dozeny {= dozèna}
mezza dozzina = antsaha-dozeny {àny sàsaka dozeny}
✦ drago (serpente mitologico) [s.] = fanany
✦ dramma [s.] = loza
✦ drammatico [a.] = mampangitakìtaka {hitakìtaka}
✦ dritto (✦ diritto) [a.] = = mideza
✦ droga [s.] = rongony
✦ drogarsi = mandrongony {rongòny}; miani-kazo {ànika hàzo}
✦ drogato [a.] = mandrongony {rongòny}
✦ drogheria [s.] = tsena kely; tranom-barotra {tràno vàrotra}
✦ droghiere [s.] = mpivarotra enta-madinika {èntana}
✦ dubbio [s.] = fisalasalana {salasàla}
senza dubbio = angamba
✦ dubbio (✦ ambiguo) [a.] = manalasala {salasàla}; tsy azo antoka
✦ dubitare = misalasala
✦ due, 2 [NUMERALE] = roa
in due (persone) = olon-droa {òlona ròa}
noi due (entrambi gli interlocutori) = isika roa
due volte = indroa {ròa}
(per) due giorni = indroa andro {ròa}
due a due/due per volta = tsiroaroa {ròa}
tagliare (qc) in due [esser fatto in due pezzi]
= tapahina roa {tàpaka}
✦ duna [s.] = dongom-pasika {dongona fàsika}
✦ dunque (✦ allora) [CONGIUNZIONE] = ary; amin’izay
allora, vieni! = tongàva ary!
✦ durante (✦ mentre) [PREPOSIZIONE.] = raha; mandritra {rìtra}
✦ durare = mateza; maharitra
✦ durata [s.] = faharetana {àritra}
✦ durativo (di verbo) = maharitra {àritra}
✦ duraturo (✦ durevole) [a.] = mateza
(✦ resistente) = maharitra
✦ durezza [s.] = hamafy
✦ duro (di carne/cuore) [a.] = mafy
(di voce) = henjana
E✦ e [CONGIUNZIONE] = sy; ary
✦ ebraismo (✦ giudaismo) [s.] = fivavahan’ny jiosy {vàvaka}
✦ ebreo [a.] = jiosy; joda
✦ eccedenza (✦ surplus) [s.] = ambim-bava {àmby vàva}
✦ eccellente (✦ ottimo) [a.] = tena tsara
✦ eccetera (ecc./etc.) = etsetra; sy ny sisa
✦ eccetto [prep.] = afa-tsy {àfaka}
✦ eccezionale [a.] = miavaka
✦ eccezionalmente [avv.] = tsy araka ny mahazatra
✦ eccezione > senza eccezioni = tsy an-kanavaka
{àvaka > manàvaka > hanàvaka}
non fare eccezioni = tsy manao afa-tsy {tào àfaka}
✦ eccesivamente [avv.] = izaitsizy
✦ eccesso [s.] = tafahoatra
✦ eccitare (✦ incoraggiare) = mandrisika {rìsika};
mandrangitra {ràngitra}
✦ ecco(lo ) qui [!] = inty; izao {ìo}
✦ ecco(li ) qui! [pl.] = indreo {ìndro}; indreto
✦ ecco(lo ) là [!] = indro
✦ ecco(li ) là! [pl.] = indreo {ìndro}; [INV ISIBILI] izany {ìny}
✦ eclatante [a.] = mamirapiratra {fìratra}
✦ eco [s.] = ako
✦ economia (✦ risparmio) = ambim-bava {àmby vàva}
far delle economie = mitsitsy {tsìtsy};
manisy ambim-bava {ìsy àmby vàva}
economia di un Paese = toe-karena {tòetra hàrena}
✦ economico (✦ finanziario) [a.] = ara-toe-karena
{àraka tòetra hàrena}
✦ economizzare (✦ risparmiare) = mitsitsy {tsìtsy}; mitahiry
✦ edicola (chiosco di giornali) [s.] = fivarotan-gazety {vàrotra}
✦ edificare (✦ costruire) = manorina
✦ edificio (✦ fabbricato, ✦ costruzione) = trano vaventy
✦ edilizia [s.] = trano vaventy
✦ editore [s.] = mpamoaka boky {vòaka}
✦ edizione [s.] = famoaham-boky {vòaka}
✦ educato (✦ compito) [a.] = mahalala fomba {òmba}
✦ educatamente [avv.] = amin-panajana {àmy hàja}
✦ educatore = mpanabe {bè}
✦ educazione (≠ istruzione dei bambini) = fitaizana {tàiza};
fanabeazana {bè}
educazione nazionale = fanabeazam-pirenena {bè rèny}
(✦ creanza) = fahalalam-pomba {làla òmba}
✦ effettivamente [avv.] = tokoa; tena
✦ effettivo [a.] = tanteraka
✦ effetto [s.] = vokatra
fare effetto = misy vokany {vokatra}
senza effetto = tsisy vokany {tsy misy vokatra}
sotto l’effetto di… = tratran’ny…; voan’ny…
✦ efficace [a.] = mahomby; mandaitra {làitra}
✦ egli (✦ lui; ✦ lei, ✦bella) = izy [NOMINAT IVO]
azy [DAT IVO]
-ny [SUFF ISSO]
egli/lui stesso = izy izany {ìny}
✦ egoismo [s.] = fitiavan-tena {tìa}
✦ egoista [a.] = tia tena
✦ elaborare qc = mamolavola {volavòla}
✦ elastico [a.] = mizozotra {zòtra}
✦ elastico [s.] = lasitika
corda elastica = tadifingotra {tàdy fìngotra}
✦ elefante = elefanta
✦ elegante [a.] = mihaja
✦ eleganza [s.] = fihajana {hàja}
✦ eleggere = mifidy
✦ elementare (✦ basilare) [a.] = fototra
scuola elementare = sekoly ambaratonga voalohany
{ambàraka tònga lòha}
✦ elemento (✦ componente di un tutto/una coppia)
= singany {sìnga/sìngana}; piesy
✦ elemosina = fiantrana {àntra}
chiedere l’elemosina = mangataka fiantrana {hàtaka àntra}
✦ elettore [s.] = mpifidy
✦ elettricista = mpahay momba ny herim-baratra
{hày òmba hèry vàratra}
✦ elettricità = herim-baratra {hèry vàratra}; aratra
✦ elettrico [a.] = mandeha amin’ny herim-baratra
{lèha àmy hèry vàratra}
campo elettrico = sahan’aratra
✦ elettronica [s.] = = elekitronika
✦ elettronico [a.] = elekitronika
✦ elezioni [s.] = fifidianana {fìdy}
✦ elica [s.] = helisy
✦ elicotterro [s.] = helikaopitera
✦ èlite (✦ gotha intellettuale) = avara-pianarana {avàratra ànatra}
✦ elogio (✦ lode) = fidarana {dèra}; fankalazana {làza}
✦ eloquente [a.] = maharendrika
✦ emicrania [s.] = aretin’andoha {arètina àny lòha}
✦ emigrare = mifindra-monina {fìndra ònina}
✦ emigrato = mpifindra-monina {fìndra ònina}
✦ emigrazione = fifindra-monina {fìndra ònina}
✦ emissione = fandaharana {làhatra}
banca di emissione = banky famoaham-bola {vòaka vòla}
✦ emorragia [s.] = lotsi-dra {¿ pòtsika rà}
avere un’emorragia = manao lotsi-dra; manao vaky ra {tào}
✦ emozionare = mampihetsi-po {hètsika fò}
✦ emozione = fihetseham-po {hètsika fò}
✦ enciclopedia [s.] = firaketana {ràkitra}
440
✦ energia [s.] = hery
energia elettrica = herim-baratra {hèry vàratra}
✦ energico [a.] = matanjaka; mahery
✦ enigma = ankamantatra {fàntatra}
✦ enigmatico [a.] = feno ankamantatra {fàntatra}
✦ enorme = ngeza; goavana; makadiry
✦ entità semantica (sede del processo) = sehatra
✦ entrare = miditra
entri (Lei) ! (✦ prego! ) = midira! {ìditra}
✦ entrata [s.] = fidirana {ìditra}
vietata l’entrata (vietato l’ ✦ accesso) = fidirana voarara {ìditra}
entrata libera (gratuita) = fidirana maimaim-poana
{ìditra mày fòana}
entrata libera (permessa) = fidirana malalaka {ìditra}
✦ entro >
(entro/per) sabato prossimo = amin’ny sabotsy heriny {hèry}
✦ entusiasmante = mampientana
✦ entusiasmo [s.] = hafanam-po {fàna fò}; fientanam-po {èntana fò}
✦ entusiasta [a.] = mafana fo; miantanentana {èntana}
✦ enunciato = lahakevitra {làhatra hèvitra}
✦ epidemia = valan’aretina {vàlana}
✦ epilessia = androbe {àndro bè}
✦ epiteto (grammatica) = fameno mivantana {fèno vàntana}
✦ epoca = andro; vanim-potoana {vàny fotòana}
✦ eppure = kanefa; nefa
✦ equatore = ekatera
✦ equilibrio = tobòka; fifandanjana {lànja}
✦ equipaggiamento = fitaovana {tào}
✦ equipaggiarsi = mivatsy fitaovana {tào}; fampitaovana {tào}
✦ equipaggio = ekipazy
✦ equipe = tarika; ekipa
✦ equivalente = mitovy; mira sanda
✦ era [s.] = fotoana; vanin-taona {vàny tàona}
✦ erba = ahitra; bozaka
✦ erbacce = ahi-dratsy {àhitra ràtsy}
erba tagliente (Carex) = danga
✦ erbe (commestibili) = anana
fumare ( dell’)erba = mandrongony {ròngony}; miani-kazo {ànika hàzo}
✦ erbetta (verde) [s.] = ahi-maitso {àhitra}
✦ eredità = lova
✦ ereditare = mandova {lòva}
✦ ereditario (di proprietà) [a.] = ifandovana {lòva}
(di malattia) = manaranaka {tarànaka}
✦ ereditiere [s.] = mpandova {lòva}
✦ eresia [s.] = herezia
✦ eretico (di teoria) [a.] = tsy ara-dalana {àraka làlana}
✦ eretto (✦ in piedi) = mitsangana; mijoro
dormire in piedi = matory mitsangana
✦ erigere (mettere in piedi) = mampijoro
✦ eroe [s.] = mahery fo
✦ eroicamente [avv.] = amin-kerim-po {àmy hèry fò}
✦ eroico [a.] = mahery fo
✦ eroina (di romanzo) [s.] = vehivavy mpandray anjara fototra
{rày any zàra}
✦ eroismo [s.] = herim-po {hèry fò}
✦ errare (✦ vagabondare) = mirenireny
✦ errore (✦ sbaglio) [s.] = diso; hadisoana {dìso}
✦ esagerare = manitatra {ìtatra}
✦ esame = fanadinana {àdina}
✦ esaminare = mandinika
✦ esasperante = mampamoy fo {fòy}
✦ esasperare = mamoy fo {fòy}
✦ esattamente (✦ giustamente) [avv.] = marina {àrina}
✦ esatto (✦ giusto) [a.] = marina {àrina}; mitsatoka; tsy diso
alle (ore) 11 esatte (in punto) = amin’ny iraika ambin’ny folo tsy diso
✦ esaurire = mandany {làny}
✦ esca (✦ pastura) = jono; toto
✦ esclamare = miontana
✦ esclamazione = fiontanana {òntana}
✦ esclusivamente (✦ unicamente, ✦ soltanto) [avv.] = ihany
✦ escursione (✦ passeggiata) = fitsangantsangana {tsàngana}
✦ esecutivo (di potere) [a.] = mpanatanteraka
✦ esecuzione (✦ compimento) = fanatanterahana {tantèraka}
✦ eseguire (✦ compiere) = manatanteraka
✦ esempio (✦ modello) = ohatra {hòatra}
per esempio = ohatra
✦ esemplare [a.] = fakan-tahaka {fàka tàhaka}
✦ esemplare (✦ copia) [s.] = dika mitovy
✦ esercitarsi = mizatra
✦ esercito (✦ milizia) = tafika; foloalindahy {fòlo àlina làhy}
✦ esercizio [s.] = fanazarana {zàtra}; fampiasana {àsa}
✦ esigente (✦ pignolo) [a.] = sarotiny {sàrotra}
✦ esigenza [s.] = zavatra takiana {tàky}
✦ esigere (✦ necessitare qc) = mila
(che…) = mitaky
✦ esilio [s.] = sesitany {sèsika tàny}
✦ esistenza = fisiana (ìsy)
(vitale) = fiainana {àina}
✦ esistere (✦ esserci) = misy
✦ esitare = misalasala
esitare tra due cose = mivembèna {vèna}
✦ esitazione [s.] = fisalasalana {salasàla}
✦ esonerare (✦ assolvere q da qc) = manafaka adidy
✦ esorcizzare = manala faditra
✦ esotico [a.] = mikasika fomban-tany lavitra {òmba}
✦ espansione (grammatica) = fanitatra {ìtatra}
✦ espellere (✦ escludere) = mandroaka {ròaka}
✦ esperienza = fahalalana {làla}; fahaizana {hày}
✦ esperimento = fanandramana {àndrana}
✦ esperto [s.] = manam-pahaizana manokana {ànana hày tòkana}
✦ esplodere (✦ scoppiare) = mipoaka
✦ esplorare = mizaha; misafo
✦ esploratore [s.] = mpizaha tany; mpisafo tany
✦ esporre (degli oggetti) = mampiseho
(delle idee) = mamelabelatra {vèlatra}
✦ esportare = manondrana entana
✦ esportazione [s.] = fanondranana entana {òndrana}
✦ esplosione (✦ scoppio) [s.] = fipoahan-javatra {pòaka zàvatra}
✦ esposizione (di idee) [s.] = famelabelarana {vèlatra}
(di oggetti, ✦ mostra) = fampisehoana mivelatra
✦ espressione [s.] = fitenanana {tèny}
✦ espressivo [a.] = miteny ho azy
✦ espresso [s.] = haingana dia haingana
✦ esprimere = maneho {sèho}; milaza
✦ esprimersi = miteny
✦ essenziale [a.] = zava-dehibe {zàvatra lehibè (lehy bè)}
✦ esserci [VERBO ESSERE LOCAT IVO] ≥
egli è là = eo izy
egli non è là = tsy eo izy
c’era una volta… = indray andro hono…
✦ essere ≥
(adesso) sono le (ore) due = amin’ny roa ora izao
è finito/finita = vita
✦ essere (vivente) [s.] = zava-manan’aina {zàvatra ànana àina}
(gli) esseri umani = olombelona {òlona vèlona}
✦ essi (✦ loro) [PRONOME PERSONALE] = izy; izy ireo [NOM]
lery; nedala; lery; ry zalahy
(io) ho dato loro dei soldi [loro han ricevuto soldi da me]
= nomeko vola izy ireo {omè vòla izy io}
ad essi/a loro = azy ireo [DAT]
il loro [ciò che è (per) loro] = ny azy ireo
[AGGETT IVO POSSESSIVO] = -n’izy ireo
la loro valigia = ny valizin’izy ireo {vàlizy}
✦ essicatoio (✦ carta assorbente) [s.] = fanamainana {màina}; bovara
✦ EST (✦ oriente) = antsinanana
andare/dirigersi ad est = miantsinanana
✦ estasiarsi = mirendri-kafaliana {rèndrika fàly}
✦ estate = fahavaratra
✦ estensione (grammatica) = fanitapototeny {ìtatra fòtotra tèny}
✦ esterno [s.] = ao ivelany
✦ esterno (✦ estero) [a.] = ivelany
commercio estero = varotra ivelany
esterno a… = any ivelany
✦ estero (✦ oltremare) [s.] = ampitan-dranomasina
{ìta > fìta ràno hàsina}
all’estero = any ivelany {vèla}; any ampita
andare all’estero = mankany ivelany {vèla}
✦ estrarre (✦ cavare) = maka; mandoatra {lòatra}
tirar fuori (mostrare) la lingua = manatranga lela {trànga}
✦ estratto [s.] = sombiny {sòmbina}; notsoahana {tsòaka}
✦ estremamente [avv.] = fatratra
✦ estremità [s.] = tendro; farany {fàrana}
✦ estremo [a. & s.] = fara-tampony {fàra tàmpo}
farany {fàrana}
✦ età [s.] = taona
egli ha dieci anni = folo taona izy
✦ eternamente [avv.] = mandrakizay {màndraka ìzay}
✦ eternità [s.] = mandrakizay doria {màndraka ìzay}
✦ eterno [a.] = mandrakizay {màndraka ìzay}
✦ etichetta [s.] = etikety
✦ etimologia [s.] = fandinihana sy fakanteny {dìnika fàka tèny}
✦ etnia [s.] = foko
✦ ettaro [s.] = hekitara
✦ europeo [a.] = vazaha; eropeanina
✦ evadere = mandositra {lòsitra}
✦ evasione [s.] = fandosirana {lòsitra}
✦ evidente (✦ ovvio) [a.] = miharihary
✦ evidentemente (✦ certamente) [avv.] = tokoa
✦ evitare (qualcuno) = misoroka
(di far qc) = miala
✦ evoluzione [s.] = fivoarana {vòatra}
✦ ex- [a.] = taloha
441
F
✦ fabbrica [s.] = trano fanaovan-javatra {tào zàvatra}
✦ fabbricare = manamboatra {ànana vòatra}; manefy {tèfy}
✦ fabbricazione [s.] = fanamboarana {ànana vòatra}
✦ fabbro [s.] = mpanefy {tèfy}
fabbro ferraio (✦ ferramenta) = mpanamboatra hidim-baravarana
{ànana vòatra hìdy varavàrana}
✦ faccia (✦ viso) [s.] = tarehy; tava
faccia a faccia = mifanatrika {àtrika}
in faccia (di fronte) = eo analoana {¿ alòha}; anatrehana {àtrika}
in faccia a… (✦ dirimpetto a…) = tandrify…
double-face = misy lafiny roa {ìsy làfy}; roa lafy
trovarsi faccia a faccia = mifandona {dòna}
✦ facciata (di casa) [s.] = lafin-trano {làfy}
✦ facile (✦ semplice) [a.] = mora
semplice a dirsi! = mora tenenina {tèny}; mora lazaina
✦ facilmente [avv.] = mora
✦ facoltà (possibilità) [s.] = fahafahana manao zavatra {àfaka tào}
facoltà universitaria = toeram-pianarana {tòetra ànatra}
✦ facoltativo [a.] = tsy voatery; izay tiana {tìa}
✦ fagiolo [s.] = tsaramaso {tsàra màso}
✦ falce [s.] = antsim-bilona {àntsy vìlona}
✦ falciare (✦ mietere) = mijinja
✦ falegname [s.] = mpandrafitra {ràfitra}
✦ fallimento (✦ insuccesso) [s.] = tsy fahombiazana {òmby}
(finanziario) = banky ropotra
✦ fallire (non esser capace) = tsy mahomby
(non riuscire) = tsy mahavoa; tsy mahatratra
mancare il colpo (fare cilecca) = tsy mahavoa
✦ falso (non esatto; mendace) [a.] = diso
(✦ artificiale) = sandoka
(di falsetto in musica) = mivalana
✦ fame [s.] = hanoanana {nòana}
io ho fame (sono affamato) = noana aho
lotta contro la fame = ady amin’ny hanoanana {nòana}
✦ famiglia [s.] = fianakaviana {ànaka}
(✦ casata) = ankohonana
(✦ mènage) = tokan-trano {tòkana tràno}
✦ famigliare (✦ familiare) > di famiglia [a.] = fianakaviana {ànaka}
> a cui si è avvezzi/abituati = mahazatra
✦ familiarizzarsi (a qc…) = tamana; zatra
egli si è familiarizzato col suo nuovo mestiere
= tamana amin’ny asany vaovao izy
✦ famoso (✦ celebre) [a.] = malaza
✦ fanatico [a.] = mafana fo
✦ fanfarone (✦ chiaccherone) [s.] = basivava {bàsy vàva}; be resaka
✦ fango (✦ melma) [s.] = fotaka
✦ fantasma (✦ spettro) [s.] = matoatoa {tòa}; lolo
✦ fantasticare = varivariana {varivàry}
✦ fantastico (✦ stupefacente) [a.] = mahazendana
(✦ avvincente) = mahavariana
✦ fante [s.] > fante di picche = valedepika
✦ fanteria [s.] = andian-tafika {àny dìa tàfika}
✦ faraona [s.] = akanga
✦ fare (✦ realizzare) = manao {tào}
far cucina (preparare il pasto) = mahandro
fare un vestito = manjaitra akanjo {zàitra}
fare (lavare) i piatti = manasa vilia {sàsa}
far paura = mampatahotra
far finta di… = mody…
fa bello (meteo) = tsara ny andro
ciò si fa in dieci minuti = vita ao anatin’ny folo minitra izany
non fa niente = tsy maninona
far fare qc = mampanao zavatra {tào}
cosa (che) fare? (cosa si può fare?) = inona no atao?
✦ farina [s.] = koba; lafarinina
farina di riso = kobam-bary {kòba vàry}
✦ farfalla [s.] = lolo
✦ farmacia [s.] = fivarotam-panafody {vàrotra àfana òdy}
✦ farmacista [s.] = mpivaro-panafody {vàrotra àfana òdy}
✦ faro (marittimo) [s.] = fanilon-tsambo {tsìlo sàmbo}
(di autovettura) = jiro mitifi-davitra {tìfitra làvitra}
✦ farsa (✦ facezia) [s.] = hatsikana
✦ fascina (mazzetto, ✦ plico) [s.] = fehezana {fèhy}
✦ fascino [s.] = maharenoka
✦ fatale (✦ letale) [a.] = mahafaty;
(che non perdona/lascia scampo) = tsy mamela {vèla};
tsy azo ihodivirana {hòdivitra}
✦ fatalista [a.] = mpino ny lahatra {ìno}
✦ fatica (✦ stanchezza) [s.] = harerahana {rèraka};
havizanana {vìzana}
✦ faticosamente [avv.] = amin-kasarotana {àmy sàrotra}
manano sarotra {ànona}
442
✦ faticoso (✦ stancante) [a.] = mandreraka {rèraka}
(✦ difficile) = sarotra
(✦ straziante) = mampalahelo; mahontsa
✦ fatto (l’ ✦ accaduto) [s.] = zava-mitranga {zàvatra}
cogliere q sul fatto = manatratra olona am-body omby {vòdy}
fatto compiuto (dato di fatto) = zavatra efa vita
fatti di cronaca = vaovao tetsy sy teroa {ètsy eròa}
✦ fattoria (✦ cascina) [s.] = toeram-piompiana {tòetra òmpy}
✦ fattore (✦ fittavolo; ✦ allevatore) [s.] = mpiompy
✦ fattorino [s.] = fakitera
✦ fattura [s.] = lazam-bidy {làza vìdy}; faktiora
✦ fatturato (volume d’affari) [s.] = vola maty {hàty}
✦ favola (✦ parabola) [s.] = fanoharana {òhatra}
✦ favoloso [a.] = mahatalanjona
✦ favore (✦ privilegio) [s.] = tombon-tsoa {tòmbo sòa}
col favore della notte = manararaotra ny halina {hararàotra}
✦ favorevole [a.] = mankasitraka
✦ favorire (q) = manasoa; manampy
✦ fazzoletto [s.] = mosara
✦ febbraio = febroary
✦ febbre [s.] = tazo
✦ fecondare = mampitsaika
✦ fede [s.] = finoana {ìno}
(anello nunziale) = peratra mariazy
✦ fedele [a.] = mahatoky; tokam-po {tòkana fò}
✦ fedeltà [s.] = fahatokiana {tòky}
✦ federale [a.] = federaly
✦ federalista [s.] = federalista
✦ federazione [s.] = fitambaram-paritra mizaka tena
{tàmbatra fàritra}
✦ fegato [s.] = aty
✦ felce (bot.) [s.] = ampanga
✦ felice (✦ contento) [a.] = faly; ravoravo {ràvo}
✦ felicemente [avv.] = anim-pifaliana {fàly}
✦ felicità (✦ prosperità, ✦ piacere) [s.] = fahasambarana {sàmbatra}
vivere in prosperità = miaina anaty fahasambarana
aver il piacere di… = faly …
(✦ contentezza) = fifaliana {fàly}
✦ felicitarsi (✦ congratularsi) = miarahaba
✦ felicitazione (✦ congratulazione) [s.] = fiarahabana {arahàba}
✦ femmina [s.] = vavy
✦ femminile [a.] = vehivavy
✦ femminismo [s.] = firehan-kevitra miaro ny vehivavy {firehana}
✦ fenomeno [s.] = zava-miseho; zava-mahagaga {zàvatra}
✦ ferire = mandratra {ràtra}
✦ ferita [s.] = ratra
✦ ferito [s.] = maratra
✦ fermata (✦ stop; ✦ interruzione) [s.] = fijanonana {jànona}
✦ alt! = mijanòna!
(come di autobus; ✦ sosta) = fiatoana {àto}; toby
✦ fermentare = manotrika
✦ fermo (✦ rigido; ✦ saldo) [a.] = mafy
✦ feroce [a.] = tsy mifaditrovana {fàditra òva};
masiaka lozantany {siaka lòza tàny}
✦ ferro [s.] = vy
ferro da stiro = fera fipasohana {pàsoka}
ferro (pinza) per saldare = fera faninginana {tsìngina}
✦ ferrovia (strada ferrata) [s.] = lalamby {làlana vy}
✦ fertile [a.] = lonaka; mahavokatra
✦ fessura (✦ fenditura) = vaky; triatra
✦ festa [s.] = fety
giorno di festa (festivo) = andro fety
festa nazionale = fetim-pirenena {fèty rèny}
✦ festeggiare = manao fety {tào}
✦ festival [s.] = fihaonam-be {hàona bè}; lanonam-be {làlona bè}
✦ fetta (✦ trancia) [s.] = silaka; tapaka
✦ feudale [a.] = fitondran-tompo-menakely {tòndra tòmpo mèna kèly}
✦ feudo [s.] = menabe {mèna bè}; menakely {mèna kèly}
✦ fiammifero [s.] = afokasoka {àfo kàsoka}
legno (manico) di fiammefero = tahon’afokasoka
✦ fiamma [s.] = lelafo {lèla àfo}
✦ fianco (✦ lato) [s.] = lafy; ilany
sul fianco/lato = sasany {sàsaka}
a fianco di… = akaiky… ; anilan’ny… {ìla}
su un fianco = etsy andaniny {làny}
✦ fidanzarsi = mifamofo {fòfo}
✦ fidanzato [a.] = fofombady {fòfo vàdy}
✦ fiducia [s.] = fahatokisana {tòky}
aver fiducia = matoky
uomo di fiducia = olona mahatoky
(✦ garanzia) = toky
in garanzia = azo antoka
✦ fiducioso [a.] = matoky
✦ fienile (✦ granaio) [s.] = trano fitahirizam-bilona {tahìry vìlona}
✦ fieno [s.] = mololo
✦ fiera [s.] = tsenabe {tsèna bè}; foara
✦ figlia (✦ ragazza) [s.] = zazavavy {zàza vàvy}
figlia di q = zanaka vavy
ragazza giovane = totovavy
✦ figlio [s.] = zanaka lahy
figlio illegittimo = zana-bady {zànaka vàdy}; zaza hafa reny
✦ figura (✦ schema) [s.] = sary
✦ figurato (senso - ) [a.] = hevitra an’hoatra
✦ fila (✦ sfilza) [s.] = laharana {làhatra}
in fila = milahatra
in prima fila = loha laharana {làhatra}
in ultima fila = vody laharana {làhatra}
✦ filare (la lana) = mamoly {fòly}
andare molto veloce = mitsoriaka; mirimorimo {rìmo}
✦ filetto (di carne) [s.] = ilikena {ìlike hèna}
✦ filippino [a.] = filipianina
✦ film (di cinema) [s.] = sarimihetsika {sàry hètsika}; sinema
✦ filmare = maka sarimihetsika {sàry hètsika}; maka sinema
✦ filo (per cucire) [s.] = kofehy
(elettrico) = taribin-jiro {tàrika vy jìro}
fil di ferro = tariby {tàrika vy}
✦ filosofia [s.] = filozofia
✦ filosofico [a.] = filozofy
✦ finale (✦ ultimo) [a.] = farany {fàrana}; famaranana {fàrana}
✦ finalmente [avv.] = amin’ny farany {fàrana}
✦ finchè (✦ fintanto) [avv.] = araka
✦ fine (✦ termine) [s.] = farany {fàrana}
alla fine = amin’ny farany {fàrana}
fine anno = faran’ny taona {fàrana}
fino alla fine = hatramin’ny farany {hàtra àmy fàrana}
✦ infine, alla fine = amin’ny farany {fàrana}; ary
✦ fine (✦ sottile) (di stoffa) [a.] = manify; madinika
(di udito) = malady
(di mente) = matsilo; maranitra
✦ fine-settimana (✦ weekend) = faran’ny herinandro
{fàrana hèrina àndro}
✦ finestra [s.] = varavan-kely {varavàrana kèly}
✦ fingere (far finta di…) = mody … {òdy}
fare la commedia = mody adala
✦ finire (✦ concludere, ✦ terminare) = mamita {vìta}
(✦ compiere) = manapitra {tàpitra}
(✦ uccidere) = mamono {vòno}
(aver termine) = mifarana
[intransitivo] = vita tapitra
aver finito (terminato) di fare qc = vao
✦ fino a… [PREPOSIZIONE] = hatramin’ny {hàtra àmy}
fino a Parigi = hatrany Parisy
fino ad oggi = hatramin’izao
fino a che… = mandra-paha-… {màndraka fàha}
fino a quando? = hatraminy rahoviana?
✦ fiocco [s.] = vongana
✦ fionda [s.] = antsamo-tady; pilotra
✦ fiore [s.] = voninkazo {vòny hàzo}
in fiore = mamony {vòny}
il fiore dell’età = herotrerony {hèrotra}
✦ fiorire = mamony {vòny}
✦ firma [s.] = sonia
✦ firmare = manao sonia {tào}
✦ fischiare = misioka {sìoka}; mitsoka {tsòka}
✦ fischietto [s.] = kiririoka
fischio (colpo di fischietto) = feon-kiririoka {fèo kirirìoka}
✦ fischio [s.] = sioka; fitsofana {tsòka}
✦ fisica [s.] = fizika
✦ fisico (✦ corporatura) [s.] = bika; toe-batana {tòetra vàtana}
(studioso di fisica) = fizisianina
✦ fisionomia [s.] = tokotanin’endrika; bika
✦ fissare (✦ appiccicare) = mametaka {pètaka}
(stabilire un prezzo) = mametra {fètra}
(lo sguardo) ≥ guardare fisso = mibanjina
✦ fisso [a.] = raikitra
aver un’idea fissa = mitompo teny fantatra
✦ fitta (✦ dolore, ✦ male) [s.] = fanaintainana {tàina}
✦ fiume [s.] = renirano {rèny ràno}; onibe {òny bè}
✦ fiutare (tabacco) = manisoka
✦ fiuto (✦ odorato) [s.] = fanambolòana {ambòlo}
✦ flauto [s.] = sodina
✦ flessione (grammatica) = fanovana endrika {òva}
flessione temporale (di verbo) = filazam-potoana {làza fotòana}
✦ flotta [s.] = andian-tsambo {andìa sàmbo}
✦ fluttuare (✦ sventolare) (come di bandiera) = mihofahofa {hòfa}
✦ foce (sbocco di fiume) [s.] = vinany
✦ focolare (≠ caminetto) [s.] = fatana
(famiglia) = tokan-trano {tòkana tràno}
(residenza) = akany
✦ foglia [s.] = ravina
✦ fogna [s.] = fanarian-drano-maloto {àry ràno lòto}
(✦ grondaia) = fantson-driaka {fàntsona rìaka}
✦ folclore [s.] = vako-drazana {vàkoka ràzana}
✦ folla [s.] = vahoaka
✦ folle (✦ pazzo) [s.] = ny adala; ny makivisy {¿ kìvy}; olona pitsoka
✦ folle (✦ pazzo) [a.] = adala; misy kely; tsy ampiampy {àmpy}
✦ follia (✦ pazzia) [s.] = hadalana {adàla}
far (delle) follie = manao hadalana {tào adàla};
far spese pazze = mandanindany vola foana {làny}
✦ fondare = manorina
✦ fondazione (✦ fondamenta) [s.] = fototra
✦ fondere (✦ liquefarsi) = miempo
443
✦ fondo (come di bottiglia) [s.] = vody
(di cortile) = faran’ny tokotany (fàrana tòko tàny}
il fondo (centro) dell’affare = ny votoatin’ny raharaha {votoàty}
il fondo (✦ fondale) del mare = ny fanambanin’ny ranomasina
{ambàny ràno hàsina}
a fondo = tanteraka
✦ fonema = hasimpeo {hàsina fèo}
✦ fonetico [a.] = ara-panononana {àraka tònona}
✦ fonetica [s.] = tonom-peo {tònona fèo}
✦ fonologia = avapeo {àvaka fèo}
✦ fonte (✦ fontana) [s.] = fantsakana {tsàka}; paompy
✦ forbici [s.] = hety
✦ forca (✦ forcone) [s.] = tsangam-by {tsàngana vy}
✦ forchetta [s.] = forosety
✦ foresta [s.] = ala
foresta fitta (✦ giungla) = ala mikitroka
✦ forfora [s.] = angadrano {àngatra ràno}
✦ forgiato [a.] = voatefy
✦ forma (✦ figura, ✦ aspetto, ✦ apparenza esteriore) [s.] = endrika
essere in forma = mety tsara
(di un oggetto/grammaticale) = endrika
nella forma di… = miendrika…
forma semplice/assoluta (grammatica) = endrika tsotra
forma legata = endrika am-panovana {àny òva}
✦ formaggio [s.] = fraomazy
✦ formalità [s.] = fanao {tào}
(una) semplice formalità = fomba fotsiny {òmba fòtsy}
✦ formalmente [avv.] = ara-pomba {àraka òmba}
✦ formare (✦ costituire, ✦ comporre) = mamorona {fòrona}
(✦ plasmare) = manofana
✦ formato [s.] = habe
✦ formidabile [a.] = mahagaga; mahafinaritra
✦ formica [s.] = vitsika
sentire le formiche sulle gambe = mangorovitsika {horohòro vìtsika}
✦ formula (✦ modalità) [s.] = fomba
(convenevoli) = teny fanao {tào}
✦ fornello (✦ focolare) [s.] = fatana
✦ fornire (✦ rifornire) = mamatsy {vàtsy}
✦ forniture (tipo articoli scolastici) [s.] = kojakoja {kòja}
✦ forno [s.] = lafaoro
✦ altoforno = fatambe {fàtana bè}
✦ forse (può darsi) = angamba
[INTERROGAT IVA] = angaha
✦ forte (di persona) [a.] = matanjaka {tànjaka}
fortissimo = matanjaka dia matanjaka {tànjaka}
(di bevanda; di voce) = mahery {hèry}
✦ fortemente [avv.] = mafy
✦ fortezza (✦ cittadella) [s.] = mandabe {mànda bè}
✦ fortificare = manamafy
✦ fortuna [s.] = vintana
(buona occasione) = tsara vintana; zaran’aina {zàra àina}
aver fortuna = manam-bintana {ànana vìntana}
aver sfortuna = tsy manan-bintana {ànana vìntana}
(✦ ricchezza) = harena
✦ fortunatamente [avv.] = soa ihany
✦ fortunato (✦ felice) [a.] = sambatra; faly
✦ forza [s.] = hery; taniaka
con la forza = = an-keriny {àny hèry}
✦ forzatamente (perchè costretti) [avv.] = an-terivozona
{àny tèry vòzona}
✦ forzare (≠ pressare, far pressioni) = manery {hèry}
forzare una porta = manapisoka varavarana
✦ forzato a… (✦ costretto a…) [a.] = voatery
✦ fosso (✦ fossato) [s.] = hady
✦ fotocopia [s.] = fôtôkopia
✦ fotocopiare = manao fôtôkopia {tào}
✦ fotografare = maka sary {àka}
✦ fotografia [s.] = sary
foto d’identità (formato tessera) = sary tapaka
✦ fotografico [a.] > macchina fotografica = fakan-tsary {àka sàry}
✦ fotografo [s.] = mpaka sary {àka}
✦ foulard (✦ scialle) [s.] = fehin-tenda {fèhy tènda}; folara
✦ fragile (di oggetto) [a.] = mora vaky
(di persona) = malemy; marefo
✦ fragola [s.] = firezy
fragola selvatica = vaoroinahitra {vào ròy àhitra}
✦ francese [a.] = frantsay; zongo; tsotsoka {tsòka}
✦ francamente (✦ schiettamente) [avv.] = amin-kitsim-po {hìtsy fò}
✦ franco (✦ schietto, ✦ sincero) [a.] = tsotra; mahitsy
✦ francobollo [s.] = hajia
✦ frase (✦ proposizione) [s.] = fehezanteny {fèhy tèny}
frase complessa = fehèzanteny saro-drafitra
{fèhy tèny sàrotra ràfitra}
frase semplice = fehèzanteny tokan-drafitra
{fèhy tèny tòkana ràfitra}
✦ fratellanza [s.] = firahalahiana {rahalàhy}
✦ fratello (minore) [s.] = zandry
(maggiore) = zoky
fratello di un uomo = rahalahy {ràha làhy}
fratello di una donna = anadahy {ànaka làhy}
✦ fraterno [a.] = anim-pirahalahiana {rahalàhy}
✦ frazione (di villaggio) [s.] = vohitra kely
✦ freccia (arma) [s.] = tsipìka; filesy
(segnale) = fanoroana {tòro}
✦ freddo [a.] = mangatsiaka {hatsìaka}; manara
✦ freddo [s.] = hatsiaka
aver freddo a… = mangatsiaka
fa freddo = mangatsiaka ny andro
prendere freddo = voan’ny hatsiaka {vòa}
✦ freddoloso [a.] = sarotin-katsiaka {sàrotra hatsìaka}
✦ fregarsi (✦ strofinarsi) (le mani, gli occhi) = mikosoka
✦ frenare = mampijanona; manitsaka frin {hìtsaka}
✦ freno [s.] = fampijanonana {jànona}; frin
✦ frequentare = mifandray {rày}; mankany matetika
✦ frequente [a.] = matetika; mazana
✦ frequentemente (✦ spesso) [avv.] = matetika; mazana
✦ fresco (di pane, pesce…) [a.] = vaovao
(di notizia) = vao haingana
✦ fretta [s.] = haingana
fare in fretta (✦ affrettarsi) = manao tendrametaka
{tào ¿ tendra fètaka}
manao tefy maika
✦ friabile [a.] = mora asaina
✦ frigorifero [s.] = vata fampangatsiàhana {hatsìaka}; frizidera
✦ frittata (✦ omelette) [s.] = atody nendasina {èndy}; omlety
✦ frittella (✦ bignè) [s.] = mofo menakely
(di banane) = mofo akondro
✦ fritto [a.] = voaendy
✦ frizione (blocco motore) [s.] = ambiraiazy
✦ frode (✦ imbroglio) [s.] = halatra; hosoka
✦ fronte [s.] = handrina
al fronte = am-bava ady {vàva}
✦ frontiera [s.] = sisin-tany {sìsina}
✦ frusta [s.] = fikapoka; karavasy
✦ fruttare (soldi) = mitondra
questo quanto frutta? = mamokatra ohatrinona izany?
{vòkatra òhatra ìnona ìzy}
✦ frutteto (✦ verziere) [s.] = tanin-kazo mamoa {tàny hàzo vòa}
✦ frutto [s.] = voankazo {vòa hàzo}
frutto della passione (✦ marakujà) = garanadrenalina
✦ fucilare = mitifitra
✦ fucile [s.] = basy; ampingaratra {àmpy hàratra}
✦ fuga [s.] = fandosirana {lòsitra}
✦ fuggire (✦ scappare) = mandositra {lòsitra}; milefa
✦ fulgore (del sole) [s.] = tara-masoandro {tàratra màso àndro}
✦ fulminarsi (≠ prender la scossa) = voan’ny herim-baratra
{vòa hèry vàratra}
✦ fumare = mifoka
✦ fumatore [s.] = mpifoka
✦ fumetto [s.] = tantara an-tsary {sàry}
✦ fumo [s.] = setroka
✦ funerale (✦ sepoltura) [s.] = fandevenana {lèvina}
✦ fungo [s.] = holatra
✦ funzionare = miodina [¿ mihodina ?] ;
mandeha {lèha}
✦ funzionario [s.] = mpiasam-panjakana {àsa zàka}
✦ funzione (✦ lavoro) [s.] = asa
(✦ ruolo) = andraikitra
(grammatica) = anjara asa {àny zàra}
✦ fuoco [s.] = afo
al fuoco! = afo! afo!
fare un fuoco = mampirehitra afo
prender fuoco = mirehitra
fuoco d’artificio = afo-manga
non c’è fumo senza fuoco = tsy misy setroka tsy aman’afo;
ny vy tsy mikitrana irery (il ferro mica risuona da solo)
✦ fuori [avv.] = ivelany
fuori pericolo = afa-doza {àfaka lòza}
fuori servizio = maty {hàty}; tsy afa-miasa {àfaka àsa}
✦ furbo [a.] = fetsy
✦ furioso [a.] = misafoaka
✦ furto = halatra
furto a mano armata = halatra aman-basy {àmana bàsy}
✦ futuro [s.] = hoavy
(forma grammaticale) = ny ho avy
444
G
✦ gabinetto (✦ latrina) [s.] = lava-piringa {làvaka firìnga}; gabinè
(✦ cesso) = trano kely fivoahana {voaka}; gabonè
andare al gabinetto = mivoaka {vòaka}
✦ gaffe (✦ figuraccia) > fare una gaffe =
manao zavatra tsy araky ny fomba {tào àraka òmba};
manao andevolahy latsaka avara-patana {tào àvaratra fàtana}
✦ galante (✦ spasimante) [a.] = mahay miaina; mahalala fomba {òmba}
✦ galanteria [s.] = fahaiza-miaina {hày}; fahalalam-pomba {làla òmba}
✦ galleggiare = mitsinkafona {tsinkàfona}
✦ galleria (✦ tunnel) [s.] = tonelina; zohy
✦ gallo [s.] = akoholahy {akòho làhy}
al canto del gallo = amin’ny maneno akoho
✦ galoppo [s.] = firiotra {rìotra}
✦ gamberetto [s.] = patsa be; makamba
✦ gamba [s.] = ranjo
✦ gambero (d’acqua dolce) [s.] = orana
✦ gambo (✦ fusto ✦ stelo) [s.] = taho
✦ gamma [s.] = laharana {làhatra}
gamma di colori = laharan-doko {làhatra lòko}
✦ gancio (✦ uncino) = faraingo
gancio acuto (segno diacritico) = fononteny maranitra
{fòno tèny rànitra}
gancio destro (segno diacritico) = fononteny mahitsy
{fòno tèny hìtsy}
✦ garage [s.] = garazy
✦ garagista [s.] = mpamboatra fiara {vòatra}
✦ garantire (✦ impegnarsi) = manome antoka {òme}
(✦ proteggere) = miantoka {àntòka}
✦ garanzia [s.] = antoka
✦ gas [s.] = entona; gazy
a gas = mandeha amin’ny gazy {lèha àmy}
✦ gatto [s.] = saka; piso
gatto randagio = kary
(✦ micio) = zana-tsaka {zànaka sàka}
✦ gazza [s.] = karazam-borona mitovy amin’ny goaika
{karàzana vòrona tòvy àmy}
✦ gelare = mandry {àndry}
✦ gelata (di temperatura) [s.] = fanala
✦ gelatina (di ribes) = hatrotrom-boankazo {hatròtro vòa hàzo}
✦ gelato [s.] = gilasy
✦ gelosia (✦ invidia) [s.] = fialonana
(d’amore) = hasarotam-piaro {sàrotra àro}
✦ geloso [a.] = mialona {àlona}; saro-piaro {sàrotra àro}
✦ gemella [s.] = vehivavy kambana
✦ gemello [a.] = kambana
✦ gemello [s.] = kambana
✦ gemere = mitoloko {tòloko}; mikonaina {kònaina}
✦ gemito [s.] = toloko; konaina
✦ gendarme (✦ agente) [s.] = zandary
✦ genealogia [s.] = tetiharana {tètika àrana}
✦ generale (✦ universale) [a.] = ankapobeny {fò bè}
in generale = amin’ny ankapobeny {fò bè}
✦ generale [s.] = jeneraly
✦ generalmente [avv.] = amin’ny ankapobeny {fò bè}
✦ generazione [s.] = taranaka
✦ genere [s.] = karazana
unico nel suo genere = tokana aman’tany {àmana tàny}
isofatsiroa {ìso fà tsy ròa}
✦ genero [s.] = vinantolahy {vinànto làhy}
✦ generoso [a.] = malala-tanana {làla tànana}
✦ geniale [a.] = ikoizana {kòy}
✦ genio [s.] = olona lalin-tsaina ikoizana {làlina sàina kòy}
✦ genitori [s.] = ray aman-dreny {àmana rèny}
✦ gennaio = janoary
✦ gente [s.] = olona
tutti; tutta la gente = ny daholobe {dahòlo bè}
✦ gentile [a.] = tsara fanahy {àhy} ; mahafinaritra {fìnaritra}
lei (ella) è gentile = tsara lavitra izy
✦ gentilezza [s.] = hatsaram-panhay {tsàra hày};
toetra mahafinaritra {fìnaritra}
✦ gentilmente [avv.] = amin-pahafinaretana {finàritra}
✦ geografia [s.] = jeografia
✦ geologia [s.] = jeolojia
✦ geometria [s.] = jeometria
✦ geranio [s.] = zeranioma
✦ gerarchia [s.] = ambaratonga {ambaràka tònga}
✦ gergo [s.] = teny voatokana {tòkana}
gergo giovanile = tenin-jatovo {tèny zatòvo};
tenin-jomaka {tèny jòmaka}
✦ germano (≠ primo cugino) [s.] = zanaky ny mpiray tampo {zànaka
irày}
✦ germogliare = mitsimoka {tsìmoka}
445
✦ gesso [s.] = simenitra sokay; platira
(✦ gessetto) = tsaoka
✦ gesto (✦ cenno) [s.] = fihetsika {hètsika}
✦ gestore (✦ gerente) [s.] = mpitantana {tàna}
✦ Gesù (bambino) = jesosy; jeso; jesoa
✦ gettare (✦ abbandonare) = manary
(✦ lanciare) = manipy {tsìpy}
✦ gettone [s.] = vato
✦ giacca [s.] = palitao mianjaika {anjàika}
✦ ghiacciato [a.] = mandry {àndry}
✦ ghiaccio [s.] = rano mandry
✦ ghiacciolo [s.] = vaingan-dranomandry {vàinga ràno àndry}
✦ ghiandola [s.] = fihary
✦ già [prima del dovuto] = sahady
(Lei) parte di già! = lasa sahady ianao!
[aspetto perfettivo] = efa
(io) l’ho già visto = efa hitako aho
✦ giacimento [s.] = toeram-pitrandrahana {tòetra tràndraka}
✦ giallo [a.] = mavo
✦ giapponese [a.] = japoney; japy
✦ giardiniere [s.] = mpikarakara zaridaina
✦ giardino [s.] = saha; zaridaina
✦ gigante [a.] = goavana
✦ gigante [s.] = rapeto; durafify; goliata
✦ gigantesco [a.] = goavana be
✦ ginnastica [s.] = zimnastika; zima
✦ ginocchio = lahalika
✦ giocare = milalao
giocare a carte = milalao karatra
giocare a domino = manao daomy {tào}
giocare a scacchi = manao samantsy {tào}
giocare a bruschette = manao an-tendry ahitra {tào àny}
giocare col fuoco = manao kilalaon’afo {tào làlao}
✦ giocatore [s.] = mpilalao
✦ giocattolo [s.] = kilalao
✦ gioco [s.] = lalao
✦ giocolare (far giochi di destrezza) = manao tanisa {tào}
✦ gioia (✦ letizia) [s.] = fifaliana {fàly}; hafaliana {fàly}
✦ gioiellere (✦ orafo) = mpanefy firavaka {tèfy ràvaka}
✦ gioiello (✦ ornamento) = firavaka
✦ gioire = mifaly; manaram-po {àrana fò}
✦ giornale [s.] = gazety
✦ giornalista [s.] = mpanao gazety {tào}
✦ giornata [s.] = tontolo andro
✦ giorno = andro
tra otto giorni = amin’ny heriny androany {àmy hèry àndro àny}
tutti i giorni (ogni giorno) = isan’andro {ìsa}
in pieno giorno (a giorno fatto) = antoandrobenanahary
{àny tò àndro bè hàry)
uno di questi giorni = any aoriana any
un (dato) giorno = indray andro {ìray > indrày)
sul far del giorno = mangiran-dratsy {hìrana ràtsy}
un giorno intero = andro iray manontolo {tontòlo}
✦ giovane [a.] = tanora
✦ giovane (✦ giovanotto, ✦ ragazzo) [s.] = tovolahy {tòvo làhy}
(✦ ragazza nubile) = tovovavy {tòvo vàvy}
✦ giovedì = alakamisy
✦ giovenca [s.] = vantotr’ombivavy {vàntotra òmby vàvy}
✦ gioventù [s.] = fahatanorana {tanòra}
✦ giradischi = elektrofaonina; fandefasana kapila {lèfa}
✦ giro [s.] = fihodinana {hòdina}; fitsingerenana {tsingèrina}
fare il giro del mondo =
mitsangantsangana mihodidina an’izao tontolo izao
{tsàngana hodìdina àny ìo}
✦ giubbotto (✦ gilè) = salotra
giubbotto di salvataggio = salotra vonjy aina
✦ giudicare = mitsara
✦ giudice [s.] = mpitsara
giudice istruttore = mpitsara mpanao famotorana
{tsàra tào fòtotra}
✦ giudiziario [a.] = > potere giudiziario = fahefana mpitsara {èfa}
✦ giudizio [s.] = fiheverana {hèvitra}; fitsarana {tsàra}
(✦ sentenza di tribunale) = didim-pitsarana {dìdy tsàra}
✦ giugno = jiona
✦ giumenta (✦ cavalla) = soavaly vavy
✦ giungere (✦ pervenire) = tonga; mahatratra
✦ giungla [s.] = ala mikirindro
✦ giuramento [s.] = voady; fianianana {anìana}
✦ giurare = mianiana
✦ giuria [s.] = vondron’ny mpitsara {vòndrona tsàra}
✦ giustificare (✦ scagionare) = manamarina {hàrina}
✦ giustizia [s.] = fahamarinana {hàrina}
Ministero della Giustizia = ministeran’ny fitsarana {tsàra}
✦ giustiziare (mettere a morte) = mamono {vòno}
✦ giustamente (✦ esattamente) [avv.] = marina {hàrina}
(✦ specialmete, ✦ proprio) = indrindra
✦ giusto (✦ equo) [a.] = rariny {ràry}
(✦ corretto) = marina {hàrina}
(di giusta misura) = antonony {tònona}
✦ glaciale [a.] = manara
✦ globo [s.] = bolantany {bòla tàny}; gilaoby
✦ gloria [s.] = laza; voninahitra {vòny àhitra}
✦ glorioso [a.] = malaza
✦ gluteo (✦ natica) = ravim-body {ràvina vòdy}
✦ gobba = trafo
✦ gobbo [a.] = vovoka
✦ goccia ≥ una goccia d’acqua = rano indray mitete {irày}
✦ goffaggine [s.] = fikaviavia {kàvia}
✦ gol (✦ goal) (fare - ) = mahafaty baolina
✦ gola = tenda
✦ golf (✦ maglione ✦ pull-over) [s.] = akanjo ba; polovera
✦ golfo [s.] = helo-dramomasina {hèloka ràno hàsina}
✦ goloso [a.] = tendan-kanina {tènda hànina}
✦ gomito = kiho
✦ gomma = gaoma; herotra
✦ gonfiare (riempire d’aria) = mamoky rivotra {vòky}
✦ gonfiarsi = mibontsina
✦ gonfio (✦ rigonfio) = mivonto
✦ gonna = zipo
✦ gorilla = rajakobe {rajàko bè}
✦ governare = manjaka {zàka}; mitondra fanjakana {tòndra zàka}
✦ governativo [a.] = ara-panjakana {àraka zàka}
✦ governo [s.] = governemanta; fitondram-panjakana {tòndra zàka}
✦ gradimento (✦ volontà) [s.] = sitra-po {sìtraka fò}
contro la mia volontà = tsy araka ny sitra-poko {sìtraka fò}
✦ gradire (✦ accettare) = mandray {rày}
gradisca i miei rispetti, signore =
raiso; tompoko, ny haja ambony indrindra atolotro anao
✦ grado (✦ livello) [s.] = dingana; ambaratonga {ambaràka tònga}
(di temperatura) = degrè
(militare) = laharam-boninahitra {làhatra vòny àhitra}
girady
✦ graffiare = mandrangotra {ràngotra}
✦ graffio [s.] = rangotra
✦ grammatica [s.] = fitsipitenenana {tsìpika tèny}; gramera
✦ grammo [s.] = grama
✦ granaio [s.] = sompitra; tranom-bary {tràno vàry}
✦ granata (arma) = girenady; baomba kely
✦ granchio [s.] = foza
✦ grande (di persona; città) [a.] = lehibe {lèhy bè}
(✦ illustre) = ngeza
i grandi (✦ genitori) = ray aman-dreny {rày amana rèny}
le persone illustri = ngetroka
✦ grandezza [s.] = halehibe {lèhy bè}
✦ grandinare = manavandra {havàndra}
✦ grandine [s.] = havandra
✦ grandioso [a.] = goavana
✦ granello (di sabbia) [s.] = vovo-pasika {vòvoka fàsika}
✦ grana (✦ seccatura) [s.] = voany; zava-manahirana {zàvatra sahìra-
na}
✦ grano (come di rosario) [s.] = jijy;bijy
✦ grano (✦ frumento) [s.] = varim-bazaha {vàry vazàha}
✦ grappolo (d’uva) [s.] = sampaho
✦ grasso (sporcizia; ✦ unto) [s.] = tsikoko; tseroka
(una) macchia di grasso = menaka
(di animale) = taviny {tàvy}
✦ grasso (✦ obeso) [a.] = matavy
✦ grassottello [a.] = matavitavy {tàvy}
✦ gratis [avv.] = maimaim-poana {màina fòana}
✦ grattacielo [s.] = trano avo mijaolajaola {jalajàla}
✦ grattuggiare = mikiky {kìky}
✦ gratuitamente [avv.] = maimaim-poana {màina fòana}
✦ gratuito (di prezzo/atto) [a.] = maimaim-poana {màina fòana}; bôjy
✦ grave (di malattia/situazione) [a.] = mafy; sarotra
✦ gravemente [avv.] = mafy; voa mafy
✦ gravidanza [s.] = habevohoka {bè vohòka}
✦ grazia (✦ bontà) [s.] = fahasoavana {sòa}
(≠ perdono) = famelan-keloka {vèla hèloka}
in grazia di… = noho…
✦ grazie = misaotra
grazie molto = misaotra indrindra
grazie a dio = misaotra an’Andriamanitra
{sàotra àny andrìana hànitra}
✦ greco [a.] = grika
✦ gregge [s.] = andian-biby {dìa > andìa bìby}
✦ grembiule [s.] = aron’akanjo {àro}
✦ grezzo [a.] = akorany
✦ gridare (✦ schiamazzare) = mikiakiaka
(mandare improperi) = manomba
✦ grido (✦ strillo; ✦ urlo) = kiaka
grido acuto/pungente = dradradradra
✦ grigio [a.] = volombatolalaka {vòlo vàto làlaka}
grigio scuro = volondavelona {vòlo lavènona}
✦ griglia [s.] = makarakara
✦ grigliare = mitono
far grigliare = manatsatsika
✦ grigliata = tsatsika; tonon-kena {tòno hèna}
✦ grossezza [s.] = haventy
✦ grosso [a.] = vaventy
(✦ voluminoso) = makadiry
✦ grossolano (✦ sfacciato) (di bambino) [a.] = tsy valahara
(di parole) = teny ratsy
(di oggetto) = ratsy voatra
✦ grotta (✦ caverna) [s.] = lava-bato {làvaka vàto}; zohy
446
✦ grottesco (✦ ridicolo) [a.] = mahatsikaiky
✦ gru (≠ montacarichi) [s.] = fozabe {fòza bè};
fampakaran’entana {àkatra}
✦ grugnire (di animale) = mitrona
(di persona) = mierona
✦ grugno [s.] = vava
✦ gruppo (✦ assembramento) [s.] = antokon’olona {tòko}; tarika
✦ guadagnare (una paga) = mahazo {àzo}
(tempo) = tsy mandany fotoana {làny}
✦ guadagno (✦ profitto, ✦ beneficio) [s.] = tombony {tòmbo};
tombom-barotra {tòmbo vàrotra}
✦ guado [s.] = fitana {ìta}
✦ guancia [s.] = takolaka; fify
✦ guanto [s.] = gan-tanana {gà tànana}
✦ guardare (una persona, un film) = mijery {jèry}
(da una certa distanza = mitazana {tàzana}
(la lontano, dall’alto) = mitsinjo {tsìnjo}
(male/di traverso) = mangarika {hàrika}
(furtivamente, attraverso un buco) = mitsirika {tsirika}
(attraverso un vetro/una vetrina) = mitaratra {tàratra}
(fisso/fissamente) = mibanjina {bànjina}
✦ guardaroba (✦ spogliatoio) [s.] = efitra fitahirizana akanjo {tahìry}
✦ guardia (✦ sorveglianza) [s.] = fiambenana {àmbina};
fiandrasan-draharaha {àndry raharàha}
medico di guardia = dokotera mpiandry raharaha
stare in guardia = mitandrina; mihaihay {hày}
montare la guardia = miambina
essere sull’attenti = manao jery atrika {tào}
✦ guardia (✦ sorvegliante) [s.] = mpiambina
guardia del corpo = mpiambina mpiaro
✦ guardiano (✦ custode) (notturno) [s.] = mpiambina
✦ guarigione [s.] = fanasitranana {sìtrana}
✦ guarire (✦ ristabilirsi) = manasitrana
✦ guarito [a.] = sitrana
✦ guastarsi (✦ deteriorarsi) = mihasimba
di tempo/meteo = miharatsy
✦ guasto (di alimento) [a.] = simba
✦ guercio (✦ monocolo) [a.] = poa-maso {pòaka}
✦ guerra [s.] = ady
dichiarar guerra = mihantsy ady {hàntsy}
vincere la guerra = mandresy an’ady {rèsy}
perdere la guerra = resy an’ady
✦ guerriglia [s.] = ady anaty akata akata
✦ gufo [s.] = vorondolo {vòrona lòlo}
✦ guida (atto di condurre un veicolo) [s.] = fitondrana {tòndra}
(persona) = mpitari-dalana {tàrika làlana}
(✦ manuale, libro) = fitariham-dalana {tàrika làlana}
✦ guidare (far da guida) = mitari-dalana {tàrika làlana}
✦ guscio [s.] = akora
✦ gustare (✦ gradire) = mankafy
(✦ degustare; ✦ assaggiare) = manandrana
✦ gusto [s.] = tsiro
aver (buon) gusto = matsiro
noi abbiamo gli stessi gusti = mitovy fitiavan-javatra izahay
{tòvy tìa zàvatra}
H✦ handicappato [a.] = kilemaina {kilèma}
(mentale) = sembana ara-tsaina {àraka sàina}
✦ hostess [s.] = mpikarakara vahiny; hotesy
✦ humour [s.] = hatsikana
aver dell’humour (esser ✦ spiritoso) = mahatsikaiky
i✦ i (✦ gli) [ART ICOLO DETERMINAT IVO PLURALE] = ireo {io}
✦ idea [s.] = hevitra
buon’idea! = hevitra tsara izany {ìny}
aver un’idea = manan-kevitra {ànana hèvitra}
✦ ideale [s.] = idealy; filamatra
✦ ideale [a.] = lavorary {làvo ràry}; tonga lafatra
✦ identico [a.] = mitovy
✦ identità [s.] = maha-olona
carta d’identità = kara-panondro {kàratra tòndro}
✦ ideologia [s.] = firehan-kevitra {firèhana hèvitra};
ideolojia
✦ ideologico [a.] = ara-pirehan-kevitra {àraka firèhana hèvitra}
✦ idolo (✦ talismano) = sampy
✦ ieri = omaly
l’altro ieri = afak’omaly {àfaka}
✦ igiene [s.] = fikoloam-pahasalamana {kòlo sàlama}
✦ igienico [a.] > carta igienica = taratasy fifirana {fìtra}
assorbente igienico = tsentsin’isy {tsèntsina}
✦ ignoranza [s.] = tsy fahafantarana {fàntatra}; dondrona
✦ ignorare = tsy mahafantatra
non guardare = tsy mahita
✦ il (✦ la; ✦ del; ✦ delle) [articolo] = ny [ny]
✦ illegale [a.] = tsy ara-dalàna {àraka lalàna}
✦ illeggibile (✦ indecifrabile) [a.] = tsy hay vakina {vàky}
✦ illetterato [a.] = tsy mahay taratasy
✦ illogico [a.] = tsy araky ny lojika {àraka}
✦ illuminare (una casa)= manazava
✦ illuminazione (✦ luce) [s.] = hazavana {zàva};
fahazavana {zàva}
(artificiale) = fanazavana {zàva}
(✦ spiegazione) = fanazavana {zàva}
✦ illusione [s.] = nofinofy {nòfy}
✦ illustrazione [s.] = sary; fanazavana {zàva}
✦ illustrato [a.] = hazavain’ny sary {zàva}
✦ illustre [a.] = malaza
✦ imballaggio = taratasy famonosana {fòno}
✦ imballare = mamono {fòno}
✦ imbarazzante [a.] = mahasadaikatra
✦ imbarazzato [a.] = sadaikatra
✦ imbarcadero (✦ molo fluviale) = tafia
✦ imbarcarsi = miditra ao anaty sambo; miondrana
✦ imbarco [s.] = fiondranana [fiondrànanana ¿] {òndrana}
✦ imbecille = vendrana; adaladala {àdala}; lohan’angidina {lòha}
è ✦ idiota/imbecille = tsy misy fotony {fòtotra}
✦ imboscata [s.] = fisakanan-dalana {sàka làlana};
vala-manakana {vàla sàkana}
✦ imbottigliamento = tsentsin-tavoahangy {tsèntsina}
nel traffico = tsentsin-pivoivoìzana {tsèntsina voivòy}
✦ imbustare = mamono {fòno}
✦ imbuto = lantonoàra
✦ imitare = maka tahaka
✦ imitazione = hala-tahaka {hàlatra}
✦ immaginare = mieritreritra {èritra}
✦ immaginarsi (✦ credere) = mihevitra
credersi ricco = manao ariary zato am-pandriana {tào àny àndry}
✦ immaginazione [s.] = fieritreretana {èritra}
✦ immagine (✦ modello, ✦ esempio) [s.] = ohatra
(✦ incisione, ✦ stampa; ✦ riflesso) = sary
✦ immaginario [a.] = foronina {fòrona};
an’eritreritra {èritra}
✦ immediatamente [avv.] = izao dia izao {ìo}
subito; immediatamente = avy hatrany {hàtra àmy}
✦ immediato [a.] = miaraka amin’ny vava; izao ankehitriny izao {ìo}
✦ immenso [a.] = midadasika; tsy hita velively
✦ immergere (✦ tuffare) = mandentika {lèntika}
mettere a mollo = mandona {lòna};
lasciare a mollo = manitrika an-drano {sìtrika àny ràno}
✦ immergersi (✦ tuffarsi) = misitrika
✦ immigrare = mifindra monina
✦ immigrato [s.] = mpiavy; mpifindra monina
✦ immigrazione [s.] = fifindra-monina {fìndra}
447
✦ immobile [a.] = tsy mihetsika
✦ immondizia (✦ spazzatura) [s.] = fako
✦ immorale [a.] = vetavata {¿ vèta vàta}; maloto;
mahamenatra {hènatra}
✦ immortale [a.] = tsy mety maty {fàty}
✦ immortalità [s.] = tsy fahafatesana {fàty}
✦ immunità (politica) [s.] = tsy maty manota {fàty òta}
✦ impadronirsi (✦ impossessarsi) = mandrombaka {ròmbaka}
✦ impallidire = mihahatsatra
✦ imparziale [a.] = tsy miangatra; tsy mijery tavan’olona {tàva}
✦ impasse (✦ vicolo cieco) [s.] = kizo
essere in un vicolo cieco = tafiditra ao anaty kizo
✦ impaziente [a.] = tsy maharitra
✦ impazienza [s.] = tsy faheretana {àritra}
✦ impazzire (✦ ammattire) = very saina
✦ impedimento (✦ ostacolo) = sampona; vato misakana;
tsy fahafahana {àfaka}
✦ impedire di… = mitazona {tàzona}
✦ impegnarsi (✦ acconsentire) = manaiky {èky}
✦ imperativo (grammatica) = filaza mandidy {làza dìdy}
✦ imperatrice [s.] = mpanjaka vavy {zàka}
✦ imperatore [s.] = amperora
✦ imperialismo [s.] = imperialisma
✦ imperdonabile [a.] = tsy azo ivalozana {vàlo}
✦ impermeabile [a.] = tsy azon-drano {àzo ràno}
✦ impermeabile [s.] = tsilena {tsy lèna}
✦ impero [s.] = fanjakan’ny amperora {zàka}
✦ impersonale (modo/stile - ) [a.]
= filazan-javatra tsy manana ny maha-izy azy
{làza zàvatra ànana ìzy}
✦ impertinente (non pertinente) [a.]
= tsy mahalala fomba {làla òmba}
(✦ indisponente) = mahatezitra
✦ impiegato [s.] = mpiasa
✦ impiego (✦ mestiere) = asa, raharaha
✦ imponente [a.] = mandondona {dòna}
✦ imporre = mandidy; manery {tèry}
✦ importante [a.] = mavesa-danja {vèsatra lànja}; lehibe {lèhy bè}
✦ importanza [s.] = lanja; halehibe {lèhy bè}
(ciò) non ha importanza = tsy maninona {ìnona}
✦ importare (del fare import/export)
= manafatra entana any avy ivelany {hàfatra}
✦ importare (avere importanza) ≥
importa poco che… = tsy maninona loatra na dia… {ìnona}
non importa come = kitoatoa {tòa}
non importa dove = na aiza na aiza
non importa chi = na iza na iza
✦ importunare (✦ distrarre) = manelingelina {hèlina};
(✦ imbarazzare) = manadala
✦ impossibile [a.] = tsy azo atao
✦ impossibile [s.] = filana voatsihary {ìla tsy hàry}
✦ impotente [a.] = tsy manan-kery {ànana hèry}
✦ impoverire (✦ pauperizzare) = mampahantra
✦ imprenditore = mpandraharaha {raharàha}
✦ impresa (commerciale) = orin’asa {òrina}; fanjarian’asa {zàry}
✦ impressionante [a.] = mahatalanjona
✦ impressione (≠ emozione) [s.] = eritreritra {èrit
fihetsehan-po {hètsika fò}
✦ impressionismo [s.] = impresionisma
✦ imprevedibile (✦ inatteso) [a.] = tsy nandrasana {àndry}
(✦ inconcepibile) = tsy azo heverina {hèvitra}
✦ imprevisto (✦ inaspettato) [a.] = tsy nampoizina {àny fò > ampò}
(✦ improvviso) = tampoka
✦ imprimere (✦ stampare) manonta {tònta}
✦ impronta (✦ orma) = dia
impronte digitali = peta-tondro {pètaka}
✦ improvvisamente (di sorpresa) [avv.] = tampoka
✦ improvvisare = mamorona eo noho eo {fòrona}
✦ improvvisazione [s.] = famoronana eo noho eo {fòrona}
✦ improvviso (✦ subitaneo) [a.] = tampoka
✦ imprudente [a.] = tsy malina
✦ imprudentemente [avv.] = tsy amim-pitandremana {àmy tàndrina}
✦ imprudenza [s.] = tsy fitandremana {tàndrina}
tsy fahamalinana {màlina}
✦ in [LUOGO/TEMPO/MANIERA] = amin’ny…; an’…
in ricordo di… = ho fahatsiarovana {tsìaro}
✦ inaccettabile [a.] = tsy azo ekena {èky}
✦ inammissibile [a.] = tsy azo raisina {rày}
✦ inanimato [a.] = tsy afa-mihetsika {àfaka hètsika}; torana
✦ inaudito [a.] = safatsiroa {ìsa fa tsy ròa}
✦ inaugurare = mitokana
✦ inaugurazione [s.] = fisokafana {sòkatra}
✦ incantato (✦ felice) [a.] = ravo
✦ incantesimo (✦ incanto) = ody
✦ incantevole (✦ grazioso) [a.] = mahafatifàty {fàty}
✦ incapace (✦ inetto) = tsy afaka
✦ incaricarsi (di…) = miandraikitra {ràikitra}
✦ incasinare (mettere in disordine) = manasavoritaka
✦ incasinarsi (andare in confusione) = misavoritaka
✦ incendio (di casa) [s.] = haintrano {hày}
(boschivo) = doro tanety
✦ incerare = manosotra sovoka {hòsotra}
✦ incerto [a.] = tsy azo antoka
✦ incidente [s.] = sampona
✦ inchiesta = fikarohana {kàroka}; famotopororana {fòtotra}
✦ inchiodare = mamantsika {fàntsika}
✦ inchiostro [s.] = ranomainty {ràno màinty}
✦ incinta (✦ gravida) = bevohoka {bè vohòka}
✦ incoerente [a.] = tsy mirindra
✦ incognito (✦ anonimo) [a.] = tsy mitonona anarana
✦ incollare = mametaka {pètaka}
✦ incomparabile [a.] = tsy azo oharina {òhatra}
✦ incomparabilmente [avv.] = tsy anoharana {òhatra}
✦ incompatibile [a.] = tsy mifanaraka
✦ incompetente [a.] = tsy mahay raharaha; tsy mahavita azy {ìzy}
✦ incompleto [a.] = tsy feno
✦ incomprensibile [a.] = tsy mazava
✦ inconsolabile [a.] = tsy azo ampiononina {ònona}
✦ inconsueto (✦ insolito) [a.] = tsy fahita andavanandro
{àny làva àndro}
✦ incontestabile [a.] = tsy misy adihevitra {àdy hèvitra};
tsy azo toherina {tòhitra}
✦ incontrare (q) = mifanena {tsèna}; mihaona {hàona}
✦ incontro (✦ colloquio) = fihaonana {hàona}
(mettersi uno davanti all’altro) = fifanenana {tsèna}
andare incontro a q = mitsena
✦ inconveniente [s.] = lafy ratsiny {ràtsy}
✦ incosciente [a.] = tsy tonga saina
✦ incoscientemente (✦ inconsapevolmente) = tsy iniana {nìa}
✦ inconsistente [a.] = varahontsana {vàraka hòntsana}
✦ incrocio [s.] = sampanana {sàmpana}
✦ incoraggiamento [s.] = fampaherezana {hèry}
✦ incoraggiare = mankahery; mandrisika {rìsika}
✦ incredibile (✦ inaccettabile) [a.] = tsy azo inoana {ìno}
(✦ incongetturabile) = tsy voavinavina
✦ incubo = nofy ratsy
✦ indebolire = mampalemy
✦ indecente [a.] = vetaveta {vèta}; mahamenatra {hènatra}
✦ indeciso [a.] = misalasala
✦ indegno [a.] = tsy mendrika {èndrika}
✦ indennità [s.] = tambin-karama {tàmby karàma}
✦ indescrivibile [a.] = tsy azo tantaraina {tantàra}
✦ indiano [a.] = karàna
(d’America) = indianina
(di tessuto) = zandiana
✦ indicare (✦ mostrare) = manoro {tòro}; mampiseho
✦ indicativo (grammatica) = filaza tsotra {làza}
✦ indicazione [s.] = fanoroana {tòro}
✦ indice (di libro) [s.] = fanoroan-pejy {tòro pèjy}
✦ indietreggiare (✦ ritirarsi) = mihemotra {hèmotra}
✦ indietro > all’indietro, a ritroso > mianotra {ànotra}
✦ indifferente [a.] = miraharaha
✦ indifferenza [s.] = tsy firaharahana {raharàha}
✦ indigestione [s.] = fahalevonan-kanina {lèvona hànina}
✦ indigesto [a.] = saro-devonina {sàrotra lèvona}
✦ indimenticabile [a.] = tsy hay hadinoina
✦ indipendente [a.] = mahaleo tena; tsy miankina
✦ indipendenza [s.] = fahaleovantena {lèo tèna}
✦ indirettamente [avv.] = an-kolaka {òlaka}
✦ indiretto [a.] = tsy mivantana; miolaka
✦ indirizzo (postale) = adiresy
✦ indiscreto [a.] = petsana {pètsa}; tsy mahatam-bava {tàna vàva}
✦ indiscutibile (✦ inconfutabile) [a.] =
tsy azo iadian-kevitra {àdy hèvitra}
✦ indiscutibilmente [avv.] = tsy misy adihevitra {àdy hèvitra}
✦ indisponente (✦ contrariante; ✦ irritante) = mampivonto fo;
(✦ preoccupante) = manahirana
✦ individualista [a.] = mpiolonolona {òlona}
✦ individuale [a.] = samirery {sàmy irèry}; tsirairay {ìray}
✦ individuo = olona
(✦ tizio) = zalahy
un tipo poco raccomandabile = olona hafahafa {hàfa}
✦ indonesiano [a.] = indônezianina
✦ indossatrice [s.] = mampiseho lamaody
✦ indovinare (✦ presagire) = maminany {vinàny}
✦ indovinello (✦ enigma) ankamantatra {fàntatra}
✦ indurirsi (✦ inasprirsi) = mihamafy
✦ industria [s.] = taozavatra {tào zàvatra}; indostria
✦ industriale [a.] = ara-taozavatra {àraka tào zàvatra
✦ inedito [a.] = tsy nivoaka
✦ inescusabile [a.] = tsy azo leferina {lèfitra}
✦ inesperto [a.] = tsy za-draharaha {zàtra raharàha}
✦ inevitabile [a.] = tsy aza ialana {àla}
✦ infanzia = fahazazana {zàza}
✦ infastidire (✦ molestare) = mahasosotra
✦ infantile = mifanahim-jaza {àhy zàza}
✦ infaticabile [a.] = tsy mety reraka
✦ infatti (in effetti) = eny ho’aho; raha ny marina dia
✦ inferiore [a.] = ambany
✦ infermiere [s.] = mpitsabo
✦ infermeria [s.] = trano fitsaboana {tsàbo}
✦ infermo (✦ invalido) [a.] = kilemaina {kilèma};
(✦ difettoso) = manan-takaitra {ànana}
✦ inferno = helo; afobe {àfo bè}
448
✦ infetto [a.] = vaopoizina
✦ infinitamente [avv.] = tsy voafetra
✦ infinito [a.] = tsy tambo isaina
✦ infinito [s.] = tsy manam-petra {ànana fètra}
✦ infisso (grammatica) = tsofoka
✦ inflazione [s.] = sondrobidy {sòndotra vìdy};
ankapobeny {àny pò bè}
✦ influenza (✦ ripercussione) [s.] = fiantraika
(malattia) = fofoka; giripa
✦ influenzato (affetto da influenza) [a.] = azon’fofoka
✦ infondato = tsy mari-pototra {àrina fòtotra}
✦ informare = mampahafantatra {fàntatra}
(✦ indicare ✦ mostrare) = manoro {tòro}
✦ informarsi = manadina {àdina}; maka hevitra {àka}
✦ informazione (✦ notizia) [s.] = vaovao {vào}
(✦ notiziario) = filazam-baovao {làza vào}
(✦ ragguaglio ✦ delucidazione) = fanoroana {tòro};
filazana {làza}; toro lalana
ufficio informazioni = birao filana hevitra {ìla}
servizio (segreto) informazioni
= sampan-draharaham-pitsikolovana {sàmpana rararàha ¿ kòlo}
prendere informazioni = mamotopototra {fòtotra}
✦ ingannare = mamitaka {fìtaka}; manambaka {àmbaka};
mamahan-dalitra {fàhana làlitra}
✦ ingannarsi (✦ sbagliarsi) = diso
✦ ingannevole (✦ fallace ✦ fuorviante) [a.] = mamitaka {fìtaka}
✦ ingegniere [s.] = injeniera
✦ ingenuamente [avv.] = amim-pahatsorana {àmy tsòtra}
✦ ingenuità [s.] = fahatsorana {tsòtra}
✦ ingenuo (✦ semplice ✦ spontaneo) [a.] = bonaika; tsotra
✦ inghiottire (mandar giù) = mitelina
✦ ingiallire = mihamavo
✦ inginocchiarsi = mandohalika {lohàlika}
✦ ingiuria (✦ minaccia) [s.] = ompa
✦ ingiuriare = manompa
✦ ingiustizia [s.] = tsy an-drariny {àny ràry}
✦ ingiusto [a.] = tsy rariny {ràry}
✦ inglese (✦ britannico) [a.] = angilisy
✦ ingombrante (✦ fastidioso) [a.] = manembatsembana {sèmbana}
✦ ingombrare (✦ ostacolare) = manembatsembana {sèmbana}
(✦ impedire) = manakana {sàkana}
✦ ingombro (✦ ingorgo, ✦ ostacolo) [s.]
= fanembatsembanana {sèmbana}
✦ ingrandire = manalehibe {lèhy bè}; manitatra
✦ ingrandirsi = mitombo; mitatra
(✦ crescere, diventare grande) = mihalehibe {lèhy bè}
✦ ingrassare (✦ ungere) = manosotra menaka {hòsotra}
✦ ingratitudine [s.] = tsy fahavaliam-pitia {vàly tìa}
✦ ingrato [a.] = tsy mahavaly fitia; tsy mahavaly babena {bàby}
non si sia ingrati = aza mitsipa-doha laka-itana
{tsìpaka lòha làkana ìta}
✦ ingrossarsi = mihamatavy
(✦ gonfiarsi) (di ascesso) = mivonto
✦ ingrosso (vendita all’ingrosso) = ambongadiny {vongàdy}
✦ ininterrottamente (senza sosta) [avv.] = tsy an-kitsahatra;
tsy an-kijanona
✦ iniziativa [s.] = fanapahan-kevitra {pàka hèvitra}
prendere l’iniziativa = mandray fanapahan-kevitra
{rày pàka hèvitra}
✦ inizio (✦ cominciamento) = fanombohana {tòmboka}; fiandohana {lòha}
✦ innalzare (mettere dritto/in piedi) = mampijoro
(✦ elevare) = manondrotra {sòndrotra}
(✦ edificare un edificio) = manangana
✦ innamorarsi di… = raiki-pitia {ràikitra tìa}
✦ innamorato [a.] = raiki-pitia {ràikitra tìa}
✦ innato [a.] = voa-janahary {vòa zanahàry}
✦ innervosire = mampitoatra; mandrangitra {ràngitra}
✦ innervosirsi = mitroatra; rangitra
✦ innesto [s.] = girefy
✦ inno [s.] = hiram-pivavahana {hìra vàvaka}
inno nazionale = hiram-pirenena {hìra rèny}
✦ innocente (senza errore) = tsy misy diso
(senza colpa) = tsy misy tsiny
✦ inoffensivo [a.] = tsy atahorana {tàhotra};
malefaka; morabe {mòra bè}
✦ inoltre [avv.] = ankoatra {àny hòatra}
per di più = ambonin’izany {ambòny ìny}
✦ inondare = manafotra {sàfotra}
✦ inondazione [s.] = tondra-drano {tòndraka ràno}
✦ inquietare (✦ preoccupare) = mampanhay
✦ inquietarsi (✦ preoccuparsi) = mihaihay {hày}
✦ inquieto (✦ preoccupato) [a.] = mihaihay {hày}
tsy tafandry mandry {àndry}
✦ inquietudine (✦ preoccupazione) = fanahiahiana {àhy}
✦ inquinamento [s.] = fandotoana {lòto}
✦ insalata [s.] = salady
✦ insaputa ≥ all’insaputa di… = tsy nilaza tamin’ny…
(di nascosto) = antsokosoko {sòko}
✦ insegna (✦ marchio) [s.] = famantarana {fàntatra}
(cartello) = takela-pamantarana {takèlaka fàntatra}
✦ insegnamento [s.] = fampianarana {ànatra}
✦ insegnare (✦ istruire; ✦ informare, far apprendere) = mampianatra
✦ inseguire = manenjika
stare alle calcagna di q = manaraka akaiky {àraka}
✦ insetticida [s.] = famonoana bibikely {vòno bìby kèly}
✦ insetto [s.] = bibikely {bìby kèly}
✦ insieme [avv.] = miaraka
✦ insieme (✦ gruppo) [s.] = vondrona
✦ insipido (✦ insulso) [a.] = matsatso
✦ insistere (✦ perseverare) = maharitra; manantitrantitra {àntitra}
✦ insolente [a.] = sahy loatra;
miavonavona {àvona}; maniratsira {tsiratsìra}
✦ insolenza [s.] = fahasahiana tafahoatra {sàhy hòatra}
fiavonavonana {àvona}
✦ insonnia [s.] = tsy fahitana tory {hìta tòry}
✦ insopportabile [a.] = tsy laitra
✦ inspiegabile [a.] = tsy hay hazavaina {zàva}
✦ instabile [a.] = mitsingevaheva {hèva}; mitombina
(di persona) = tsy mahatombo-tsiraka {tòmboka tsìraka}
✦ insufficiente [a.] = tsy ampy
✦ insulto [s.] = fanalikàna {alìka}; fanompana {òmpa}
✦ intanto (✦ frattanto) = nandritra izay {rìtra}
✦ intatto [a.] = tsy nahafahana
✦ integrarsi (✦ assimilarsi) = manoaha-tena {òhatra}
✦ intellettuale [a.] = ara-tsaina {àraka sàina}
✦ intellettuale [s.] = avara-pianarana {avàratra ànatra}
✦ intelligenza [s.] = faharanitan-tsaina {rànitra sàina}
✦ intelligente [a.] = marani-tsaina {rànitra sàina}
✦ intendente (✦ amministratore) [s.] = tonia
✦ intendersi (✦ capirsi) = mifankahazo {hazohàzo}; miray hina
✦ intensivo (grammatica) = mpanamafy {màfy}
✦ intenzione [s.] = fikasana {kàsa}
senza cattive intenzioni = tsy manana eritreri-dratsy {èritra ràtsy}
aver intenzione di… = manam-pikasana {ànana kàsa}
✦ interamente (✦ completamente) [avv.] = tanteraka; avokoa
✦ interessante [a.] = mahaliana; mahasoa
✦ interessare (≠ poter esser utile) = mahasoa
✦ interessarsi a… = liana…
✦ interesse (✦ curiosità) = fahalianana {lìana}
(✦ vantaggio, ✦ tornaconto) = tombon-tsoa {tòmbo sòa}
(finanziario) = zana-bola {zànaka vòla}
✦ interlocutore [s.] = olona iresahana {rèsaka}
✦ intermediario [s.] = mpanelanelana {àny èlana};
mpanera {èra}; mpijirika {jìrika}
✦ intermedio [a.] = anelanelana {àny èlana}
✦ internazionale [a.] = iraisan-pirenena {irày rèny}
✦ interno (✦ interiore) [a.] = anaty
all’interno di… = ao anaty…
Ministero dell’Interno = Minisiteran’ny Aty Tany
✦ interno [s.] = ao anaty
(alunno di collegio) = kilasy mandry
✦ intero [a.] = manontolo {tontòlo}
nel mondo intero (in tutto il mondo) = manerana izao tontolo izao
✦ interprete [s.] = mpandika teny
✦ interrare (✦ inumare, fare il funerale) = mandevina {lèvina}
✦ interrogare = manadina {àdina}; manontany {ontàny}
✦ interrogatorio [s.] = fanadinana {àdina}
✦ interrogazione (✦ esame) [s.] = fanontaniana {ontàny}
✦ interrompere = mampitsahatra; mampiato
(togliere la parola) = manapaka; manapa-teny {pàka tèny}
✦ interruttore [s.] = famonoana {vòno}
✦ intervallo [s.] = elanelana {èlana}
✦ intervenire = mitsabaka
✦ intervento (✦ intromissione) [s.] = fitsabahana {tsàbaka}
fare un’intervento (intervenire in un Paese)
= manao lalana ambanin’ny tany {tào ambàny}
✦ intervista [s.] = resadresaka {rèsaka}
✦ intesa (✦ accordo) = fifankahazoana; firaisan-kina {irày hìna}
✦ inteso > (siamo) intesi/d’accordo = eny ary (≠ si là!)
✦ intestino [s.] = tsinay
✦ intimo (amico - ) = namana akaiky
(storia/faccenda intima) = raharahan’olon-droa
{raharàha òlona ròa}
✦ intingere (nell’acqua/nel vino) = manampoka {tàmpoka}
✦ intingolo = lasary
intingolo di pomodoro = lasary voatabia
✦ intollerante [a.] = tsy mandefitra {lèfitra}
✦ intonacare = mandalotra {làlotra}
✦ intonazione [s.] = lantom-peo {lànto fèo}
✦ intontito (✦ inebetito) = donto; domèlina
✦ intorbidire (l’acqua) = manatsikebona {tsikèbona}
✦ intorno (✦ attorno) [avv.] = akaiky (akèky)
intorno (attorno) a… = manodidina {hodìdina}
✦ intorpidito = voly; ngoly
✦ intraducibile [a.] = tsy hay adika
✦ intransitivo (grammatica) = tsy mihatra {hàtra}
✦ intraprendere (un lavoro) = manao (miantoka) asa
✦ intrattenersi (✦ conversare) = miresaka
✦ intrigo (✦ complotto) [s.] = fiokoana {òko}
✦ introdurre (far entrare) = mampiditra {ìditra}
✦ introdursi = mitsofoka
✦ introduzione [s.] = sasiny {sàsy}; fampidirana {ìditra}
(✦ prefazione ad un libro) = teny mialoha
✦ intrufolarsi (✦ introdursi in…) = mitsorofoka; misisika
449
✦ intuizione [s.] = faminavinana {vinavìna}; vinavina
✦ inumano (✦ disumano) = tsy mifaditrovana {fàditra òva}
✦ inutile [a.] = tsy ilaina {ìla}
✦ inutilmente (✦ vanamente) [avv.] = foana
✦ invadere (✦ riempire, ✦ colmare) = manenika {hènika}
✦ invadente (✦ dilagante) [a.] = mameno {fèno}; manenika {hènika}
✦ invasione (armata) [s.] = fahafihana {tàfika}
✦ invece (✦ comunque) = kanefa
(✦ altresì) = raha
✦ invecchiare = mihantitra {àntitra}
✦ inventare = mamorona {fòrona}
✦ inventore [s.] = mpamorona {fòrona}
✦ invenzione [s.] = famoronana {fòrona}
✦ inverno [s.] = ririnina
✦ inverosimile [a.] = tsy azo inoana {ìno}
✦ inverso [a.] = mifamadika {vàdika}
✦ investimento [s.] = fihariana {hàry}
✦ inviare = mandefa {lèfa}; maniraka
✦ invisibile [a.] = miafina; tsy hita maso
✦ invitare = manasa {àsa}
✦ invitato (✦ ospite) [s.] = vahiny; olona nasaina {àsa}
✦ invito [s.] = fanasana {àsa}
✦ involontariamente (a malincuore) = tsy fidiny {fìdy}; tsy sazoka
✦ involontario (non premeditato) [a.] = tsy nahy
✦ io [PRONOME PERSONALE] = aho [ARGOMENTO ESTERNO NOMINAT IVO]
izaho [PROVOCA INVERSIONE S-V-O]
(✦ me, ✦ mi) = ahy [DAT IVO/ACCUSAT IVO]
eccomi (qui) ! = inty aho!
egli mi guarda = mijery ahy izy
io mi guardo = mijery ny tenako aho {tèna}
✦ ipocrita [a.] = mihatsaravelatsihy {tsàra vèlatra tsìhy};
joko tsoriaka
✦ ipotesi [s.] = petra-kevitra {pètraka hèvitra}
✦ ippodromo [s.] = kianja fanaovana hazakaza-tsoavaly
{tào hazakàzaka soavàly}
✦ ippopotamo [s.] = lalomena
✦ ironia (✦ scherno) = eso
✦ ironico (✦ beffarso) [a.] = maneso {èso}
✦ irregolare (✦ discontinuo, a scatti) [a.] = tapatapaka {tàpaka}
(≠ clandestino) = tsy manara-dalàna {àraka lalàna}
✦ irrigare = mitari-drano {tàrika ràno}
✦ irrigazione [s.] = asa vadi-drano {¿ vàdika ràno}
fitarihan-drano {tàrika ràno}
canale d’irrigazione = tata-drano {tàtatra ràno}
chiusa/saracinesca d’irrigazione = taboaka
✦ irritare = mahatezitra; mahasosotra
✦ iscriversi = misotatra
✦ iscrizione [s.] = fisoratana {sòratra}
✦ isola [s.] = nosy; vario
✦ ispettore [s.] = mpisafo; mpisava
✦ ispezionare = misafo; misava
✦ ispirare (✦ destare, ✦ incutere) = manakatra {tàkatra}
✦ installare = mametraka {pètraka}
✦ installarsi (✦ stabilirsi) = mipetraka
✦ invano (✦ inutilmente) [avv.] = foana
✦ istintivamente [avv.] = tsy amim-pisainana {àmy sàina}
✦ istinto [s.] = eritreri-boajanahary {èritra vòatra zanahàry}
✦ istituto [s.] = foibe {fòitra bè}
✦ istituzione [s.] = andrim-panjakana {àndry zàka}
✦ istruito (✦ dotto) [a.] = manam-pahaizana {ànana hày}
✦ istruttivo [a.] = manabe
✦ istruzione (≠ conoscenza) = fahalalàna {làla}
(≠ indicazione) = toro-lalana {tòro làlana}
✦ italiano [a.] = italianina
✦ itinerario [s.] = lalana aleha
✦ itterizia [s.] = tazo vony
J
✦ jeep (veicolo fuoristrada) [s.] = fiara tsimifidilalana {tsy fìdy làlana}
✦ judo = ziodò
(una) mossa di giudo = fahazoana {àzo}
K✦ képi (copricapo militare) [s.] = kofia, kasikety
✦ kilo ≥ cfr. chilo
L✦ là [avv. locativo] = ao @ eo
[invisibile @ visibile su area circoscritta]
any @ eny
[invisibile @ visibile su area estesa]
atsy @ etsy
[invisibile @ visibile distanza neutra]
ary @ ery
[invisibile @ visibile molto distante]
di qua e di là = mankatsy mankary
là in alto (✦ lassù) = any ambony any
✦ labirinto [s.] = tranon-kala mahavery [tràno hàla vèry]
✦ laboratorio [s.] = laboratoara
✦ labbro [s.] = molotra
labbro leporino = sima
✦ lacca (✦ smalto, ✦ resina) = hero-kazo {hèrotra hàzo}; varinesy sinoa
✦ lacrima [s.] = ranomaso {ràno màso}
in lacrime = latsa-dranomaso (làtsaka ràno màso}
✦ ladro = mpangalatra {halatra};
brigante = tonta kely
✦ lago [s.] = kamory; farihy
✦ lama (come di coltello) [s.] = lela
✦ lamentarsi = mitaraina
lamentarsi della fatica = mitaraina tanana ompaka
✦ lamento (di sofferenza) [s.] = fitarainana {tàraina}
✦ lamiera (✦ zinco) [s.] = fanitso
✦ lampada (✦ luce) = jiro
lampada a petrolio = jiro mirehitra amin’ny solitany {sòlika tàny}
✦ lampadario [s.] = jiro mihantona maro sampana; liostra
✦ lampadina = takamoa; ampola
la lampadina di una lampada = ny takamoan’ny jiro
✦ lampo (✦ sfavillio) = tselatra
✦ lampone framboazy
lampone selvatico = voaroisaka {vòa ròy sàka}
✦ lana [s.] = volonondry {vòlo òndry}
maglione di lana = akanjo ba
✦ lanciare (✦ gettare) = manipy {tsìpy}; manoraka {tòraka}
lanciare (contro/verso) = mitoraka
lanciare sul mercato = mamoaka {vòaka}
✦ lancio (di una pietra) [s.] = toraka
✦ lapidare = manora-bato {tòraka vàto}
✦ lardo [s.] = tavin-kenan-kisoa {tàvy hèna kìsoa}
lardo fuso = karatoa
✦ largamente (✦ generosamente) [avv.] = malalaka; lehibe {lèhy bè}
✦ larghezza [s.] = sakany {sàkana}
✦ largo [a.] = midadasika; malalaka
✦ largo [s.] > al largo = ampovoan-dranomasina {àny fò vòa ràno hàsina}
✦ lasciare = mamela {vèla}; mametraka {pètraka}
lasciare la finestra aperta = mamela ny varavarankely hisokatra
{vèla varavàrana kèly sòkatra}
lasciar parlare o partire = mamela olona hiteny na handeha
{vèla tèny lèha}
mi si lasci in pace (!) = aza manelingelina ahy {hèlina àho}
(✦ abbandonare una persona/un luogo) = mandao {lào}
✦ lastrico (✦ pavé ✦ asfalto) [s.] = vato voapaika
strada asfaltata (lastricata) = lalam-bato {làlana vàto}
esser sul lastrico = tsy manan-trano sady tsy an’asa
{ànana tràno àny àsa}
✦ latta [s.] = vifotsy {vy fòtsy}
✦ lattante (✦ poppante) [s.] = zava menavava {mèna vàva}
450
✦ latte [s.] = ronono {rò nòno}
caffè e latte = kafè misy ronono
riso e latte = vary amin-dronono {àmy rò nòno}
✦ latrato = vovo
✦ lavabo (✦ lavello) [s.] = koveta; fisasana {sàsa}; lavabò
✦ lavagna (di scuola) [s.] = solaitra be
✦ lavandaia = mpanadio lamba
✦ lavanderia = trano fanadiovan-damba {dìo làmba)
(≠ tintoria) = fanasan-damba {sàsa làmba}
✦ lavandino (✦ lavello) = lavabo
✦ lavare = manasa {sàsa}
✦ lavarsi (le mani) = misasa tanana
(i capelli) = manasa loha {sàsa}
✦ lavorare = miasa {àsa}; mikandra {kàndra}
✦ lavoratore [a.] = mazoto miasa {zòto àsa}
✦ lavoratore [s.] = mpiasa {àsa}
lavoratore agricolo = mpiasa tany {àsa}
✦ lavoro [s.] = asa; kandra
lavori pubblici = asa vaventy
✦ lebbra [s.] = habokana {bòka}
✦ lebbroso [s.] = boka
✦ leccapiedi [s.] = mpisolelaka
✦ leccare = milelaka
✦ legale [a.] = ara-dalàna {àraka lalàna}
✦ legalista [s.] = mpanara-dalàna {àraka lalàna}
✦ legalità [s.] = ara-dalàna {àraka lalàna}
✦ legame [s.] = fifamatorana {fàtotra}
✦ legare = mamehy {fèhy}; mamatotra {fàtotra}
(fare amicizia) = mamehy fihavanana {fèhy hàvana}
✦ legato (mani e piedi) [a.] = = mifatotra tongotra aman-tanana {amana}
✦ legge [s.] = didy; lalàna
fuori legge = dahalo
per legge = araka ny lalana
✦ leggenda [s.] = angano
✦ leggendario [a.] = miendrika angano
✦ leggere = mamaky {vàky}
leggere ad alta voce = mamaky mafy {vàky}
gli piace leggere = faly izy mamaky boky {vàky}
✦ leggerezza [s.] = fahamaivanana {màivana}
✦ leggermente [avv.] = kely; maivana
vestito leggero = manao akanjo maivana {tào}
agire leggermente (✦ stoltamente)
= manao zavatra tsy am-piheverana
{tào àny hèvitra}
✦ leggero (di oggetto; di caffè) [a.] = maivana
(di sonno; di ferita; di errore) = kely
✦ legislativo [a.] > potere legislativo = fahefana manao lalàna {èfa tào}
✦ legittimo [a.] = ara-drariny {àraka ràry}
✦ legume [s.] = legioma; anam-bazaha {ànana vazàha}
✦ Lei (pronome di cortesia) [II persona singolare] = ianao (-nao)
a Lei [pronome complemento] = anao
(il) Suo [possessivo] = (ny) anao
darsi del Lei = mi-ianao
✦ legna = hazo
legna da ardere = kitay
✦ legno = hazo
casa di legno = trano hazo
✦ lemuride [s.] = varika; sifaka; maky
✦ lentamente [avv.] = miadana; moramora {mòra}
✦ lente (d’ingrandimento) [s.] = lopy
✦ lentezza [s.] = fiadanadanana {àdana}
✦ lenticchia [s.] = voanemba {vòa}; lojy
✦ lento [a.] = miadana
(non teso, ✦ floscio, ✦ flaccido) [a.] = migoragora
esser lento (goffo) a fare qc = mitavozavoza {vozavòza}
miraihiraiky {raikiràiky}
✦ lenzuolo (con gli angoli) = lambam-pandriana {làmba àndry}
✦ lepre [s.] = bitro dia
✦ leone [s.] = liona
✦ leonessa [s.] = liona vavy
✦ lessico [s.] = voambolana {¿ vòa vòlana}
✦ letame (✦ concime) = zezik’omby {zèzika}
✦ lettera (alfabetica) [s.] = tarehin-tsoratra {tarèhy sòratra}
alla lettera (✦ testualmente) [avv.] = ara-bakiteny {àraka vàky tèny}
a chiare lettere (✦ prentoriamente) [avv.] = mivandravandra
(✦ epistola) = taratasy
carta da lettere = taratasy fanoratana {sàrotra}
✦ letteratura [s.] = haisoratra {hày sòratra}; literatiora
✦ lettere (disciplina) > facoltà di lettere
= toeram-pianarana momba ny teny sy ny haisoratra
{tòetra ànatra òmba hày sòratra}
✦ levatrice (✦ ostetrica) = renin-jaza {rèny zàza}
✦ letterario [a.] = literera
✦ letto [s.] = farafara; fandriana {àndry}
(di corso d’acqua) = lalana; mason-drano {màso ràno}
✦ lettore [s.] = mpamaky {vàky}
✦ lettura [s.] = famakian-teny {vàvy tèny}
✦ levigato (✦ liscio) [a.] = malama
✦ lezione [s.] = anatra; lesona
✦ libbra (1/2 chilo) [s.] = antsasa-kilao {any sàsaka}
✦ libellula [s.] = angidina
✦ liberale (✦ tollerante) [a.] = mazava fo; malala-po {làlaka fò}
✦ liberalismo (✦ tolleranza) [s.] = fanalalahana {làlaka}
✦ liberamente [avv.] = an-kalalahana {làlaka}
✦ liberare (✦ esentare) = manafaka
(un prigioniero) = mamotsotra {vòtsotra}
(rilasciare… una ricetta medica) = manome
✦ liberazione [s.] = fanafahana {àfaka}
✦ liberismo (economico) [s.] = fanalalahana ara-toe-karena
{làlaka àraka tòetra hàrena}
✦ libero (uomo - ) [a.] = olona afaka
(tempo - ) = fotoana malalaka
è (Lei) libero stasera? = afaka ve ianao anio hariva?
✦ libertà [s.] = fanafahana {àfaka}
in libertà [avv.] = afaka miriaria
dar libertà (✦ affrancare) = manafaka
libertà di stampa = fanafahan’ny gazety {àfaka}
✦ librario [s.] = mpivaro-boky {vàrotra}
✦ libreria [s.] = fivarotam-boky {vàrotra}
✦ libresco (spregiativo) [a.] = avy amin’ny boky
✦ libretto [s.] = boky; bokim-bola {bòky vòla}
libretto di famiglia = bokim-pianakaviana {bòky ànaka}
libretto di risparmio = bokin’ny tahirim-bola fitsitsiana
{bòky tàhiry vòla tsitsy}
✦ libro [s.] = boky
libro antico = boky tranainy
✦ licenza [s.] = fahazoam-dalana {àzo làlana}
✦ licenziare (✦ espellere) = mandroaka {ròaka}
✦ liceale (studente di scuola secondaria) [s.] = mpianatry ny lisè
{ànatra}
✦ liceo (scuola secondaria) [s.] = lisè
✦ lima [s.] = fikiky; tsofa kely; lima
✦ limitarsi (✦ trattenersi) = mame-tena {fètra tèna}
mahalala fetra
✦ limite (di spazio/tempo/età) = fetra
senza limiti = tsisy fetra
egli passa (oltrepassa) tutti i limiti = mihoa-pefy izy {hòatra fèfy}
✦ limone = voasary makirana
✦ linea (✦ retta) [s.] = tsipika
(✦ riga di testo) = andalana {àny làlana}
andare accapo = miova andalana {òva àny làlana}
(✦ silhouette) = tandindona; endrika
matenere la linea = mitana bika {tàna}
(di trasporti) = zotra
(✦ regola) = fitsipika {tsìpika}; lalàna
in linea di principio = ara-dalàna {àraka lalàna}
✦ linfa (✦ resina) [s.] = ranon-kazo {ràno hàzo}
✦ lingua [s.] = lela
mostrare (tirar fuori) la lingua = mampitranga lela
✦ linguaggio (✦ lingua) [s.] = teny; fitenenana {tèny}
sapere (padroneggiare) una lingua straniera
= mahafolaka teny vahiny
✦ liquidare (un affare) = mamita {vìta}
✦ liquido [a.] = mandranoka
✦ liquido [s.] = ranoka
✦ liquore [s.] = toaka
✦ liscio [a.] = malama
✦ lista (✦ elenco) = lisitra
✦ litigare = mifamaly {vàly}; miady; mifanditra
✦ litro [s.] = litatra
✦ livello (dell’acqua) [s.] = haavo
(di vita) = fari-piainana {fàritra àina}
allo/dello stesso livello = mitovy lenta {lèta}
✦ locale [a.] = eo an-toerana {àny tòetra}
prodotto locale = vita gasy
✦ locatario [s.] = mpanofa {hòfa}
✦ locazione (✦ affitto) [s.] = fanofana {hòfa};
vidin’ny hofan-trano {vìdy hòfa}
dare in affitto = mampanofa {hòfa}
prendere in affitto = manofa {hòfa}
✦ locomotiva [s.] = loha masinina {hàsina}; besetroka {bè sètroka}
✦ locuzione [s.] = fomba fitenenana {òmba tèny}
✦ lodare (✦ encomiare) = midera
✦ logico [a.] = lojika
✦ lontano (✦ distante) = lavitra
egli viene da lontano = avy lavitra izy
✦ lordo (peso - ) = akoram-besatra {akòra vèsatra}
(prezzo - ) = akoram-bidy {akòra vìdy}
✦ lotta [s.] = tolona; moraingy
lotta di classe = adin-tsaranga {àdy sarànga}
✦ lottare (contro…) = miady; mitolona
✦ lotteria [s.] = antsapaka {àny tsàpaka; loteria
✦ lucchetto (✦ catenaccio) = gadanà; kadanà
✦ lucciola [s.] = sakoitra
✦ lucertola [s.] = androngo
✦ lucido (✦ perspicace) [a.] = mahiratra; matsilo
✦ lucido [s.] = fanosorana savoka/kirema {hòsotra}
✦ luglio = jolay
✦ lumaca = sifotra
✦ luminoso [a.] = mazava
✦ luna [s.] = volana
luna nuova = tsinam-bolana {tsìnana vòlana}
luna piena = fenomana {feno ny vòlana}
chiaro di luna = diavolana {dìa vòlana}
451
luna di miele = volan-tantely {vòlana tàntely}
essere sulla luna >
(essere distratto) = lasam-borona {làsa vòrona}
= lasa vinany
✦ lunedì = alatsinainy
✦ lunghezza [s.] = lavany; halava
✦ lungo [a.] = lava
✦ lungo [avv.] > lungo il fiume = amoron-drano {mòrona ràno}
in lungo e in largo (per esteso) = an-tsakany sy andavany
{àny sàkana àny làva}
✦ luogo (✦ posto) = toerana {tòetra}
nello stesso posto/luogo = eo amin’io toerana io ihany {tòetra}
in luogo (al posto) di… = ho solo…
aver luogo = miseho
in alto luogo = ry zareo any ambony
in primo luogo = voalohany
✦ lupo [s.] = amboadia {ambòa dìa}
✦ lusso [s.] = renty; revaka
✦ lussuosamente [avv.] = mirentirenty {rènty}
✦ lussuoso [a.] = mirenty; marevaka
✦ lustro (✦ fulgore) [s.] = famirapiratra {fìratra}
fanjelanjelatra {jèlaka}
✦ lutto = fisàonana {sàona}
in lutto = misaona
M
✦ ma (✦ comunque) [CONGIUNZIONE] = nefa, saingy
✦ macchia (✦ chiazza) [s.] = loto; pentina
macchia sul viso/sulla faccia = panda
propagarsi a macchia d’olio = mihanaka
✦ macchiare (✦ sporcare un vestito) = mandoto {lòto}
✦ macchina (✦ macchinario) [s.] = milina; masinina
macchina da (per) scrivere = milina fanoratana {sòratra}
macchina fotografica = fakan-tsary {àka sàry}
✦ macelleria [s.] = fivarotan-kena {vàrotra hèna}
✦ macellaio [s.] = mpivaro-kena {vàrotra hèna}
✦ macina (di mulino) [s.] = kodiaram-bato fitotoana varim-bazaha
{kodìa vàto tòto vàry vàzaha}
(utensile) = vatoasana {vàto àsa}; vatodidy {vàto dìdy}
✦ macinare = mitoto
✦ madiere (≠ chiglia di nave) [s.] = lavaràngana
✦ madre [s.] = reny
✦ madrina [s.] = reny ara-panahy {àraka}; reny mpanolotra
✦ maestro (✦ insegnante) [s.] = mpampianatra {ànatra}; ramose
✦ mafia (banda di banditi) [s.] = andian-jiolahy mirongo fiadiana
✦ magazzino (✦ deposito) [s.] = trano fitehirizana entana {tahìry}
(✦ negozio) = tranom-barotra {tràno vàrotra};
mangazay
grande magazzino (✦ super-mercato) = magazay lehibe {lèhy be}
✦ maggio = mey
(il) primo maggio = voalohan’ny volana mey {lòha}
✦ maggiolino [s.] = voangory {vòana vòry}
✦ maggioranza [s.] = maro an’isa; ankabeazany {bè > habè}
la maggior parte, la generalità = ankamaroana {màro}
✦ maggiore [a.] = lehibe {lèhy bè}
✦ maggiore età [s.] = fahampian-taona {àmpy}
✦ maggiorenne [a.] = lehibe {lèhy bè}; ampy taona
✦ magia [s.] = mazia; fanakona maso {tàkona}
✦ magico [a.] = mazika
✦ magistrato [s.] = mpitsara
✦ maglia (≠ rete; tessuto) [s.] = mason-drary {màso ràry}
lavorare a maglia = manao ba {tào}
✦ magnetico [a.] = manintona vy {sìntona}
✦ magnetofono (registratore a cassetta) [s.]
= vata fandraisam-peo {rày fèo}; manetofonina
✦ magniaccia (✦ protettore) [s.] = mpiantoka makorelina;
mpanera mpivaro-tena
{èra vàrotra tèna}
✦ magnifico (✦ straordinario) [a.] = kanto
✦ mago (✦ stregone) [s.] = mpanao mazia {tào};
mpanao tako-maso {tào tàkona màso}
✦ magro [a.] = mahia
✦ mai [avv.] = na oviana na oviana
giammai ! = sanatria!
✦ mais (✦ granoturco) [s.] = katsaka
✦ maiale (✦ porco) [s.] = kisoa
✦ malapena (a - ) = zara (vao) haingana
✦ malato [a. & s.] = marary
✦ malaria [s.] = tazomoka {tàzo mòka}; bemangovitra {bè hòvitra}
✦ malattia [s.] = aretina
malattia venerea (✦ blenoraggia) = angatra
(✦ sifilide) = farasisa {fàra sìsa}
✦ maldestramente (✦ goffamente) [avv.] = amin-pitavozavoana {voza-
vòza}
✦ maldestro (✦ goffo, ✦ impacciato) [a.] = donendrina;
mikaviavia {kàvia};
matavozavoza {vozavòza}
✦ male [s.] = ratsy
far del male a q = manao ratsy olona {tào}
mal di testa = harary an-doha {ràry àny lòha}
niente di male = tsy maninona
farsi del male (da soli) = mikely aina; tsy mikely soroka
✦ male [avv.] > non male (abbastanza buono) = tsaratsara {tsàra}
sentirsi male = maharary
si mette male! = mafana izy izany!
✦ maledetto [a.] = voaozona
✦ maledire = manozona {òzona}
✦ maleducato [a.] = ratsy taiza; tsy mahalala fomba {òmba}
✦ malese [a.] = maley
✦ malformazione [s.] = sampona; kilema
✦ malgascio [a.] = malagasy; gasy
✦ malgrado (✦ nonostante) [PREP.] = na dia … aza;
malgrado tutto = na izany aza {ìny}
✦ malinconia [s.] = alahelo; embona sy hanina
avere il ✦ magone = manina {hànina}
✦ malinconico [a.] = manjonitra; malahelo
✦ malinteso (✦ equivoco) [s.] = tsy fifankazahoana
{àzo > ¿ fifankahazahoana}
✦ malnutrizione [s.] = tsy fahampian-tsakafo {àmpy sàkafo}
452
✦ malsano [a.] = tsy mahasalama
individuo malsano (✦ improduttivo) = olona tsy vanona
✦ maltrattare = mamono {vòno}; manao tsindry azo lena {tào};
mamelively {vèly}
✦ mamma [s.] = neny; mama
✦ mammella (di bovino) [s.] = nonon’omby
✦ mammifero [s.] = memifera; biby mampinono {nòno}
✦ mancanza [s.] = tsy fahampiana {àmpy}
mancanza di gusto = tsy mahay miaina
mancanza di rispetto = tsy mifanaja {hàja}
✦ mancare = tsy manana; diso
mancare di parola = mivadika ny teny natao
✦ mancia [s.] = kadoa
✦ manciata [s.] > una manciata (un pugno) di sabbia
= fasika eran’ny tanana ila {èrana}
una manciata (un gruppuscolo) di gente = olona vitsy
✦ mancino (persona mancina) [s.] = kavia
✦ mandarino [s.] = mandarinina
✦ mandato (✦ incarico) [s.] = andraikitra {andrèkitra}
✦ mandorla (✦ nocciola) [s.] = voam-boankazo {vòa hàzo}
✦ mango [s.] = manga
✦ maneggio [s.] = manezy; soavalidiboa {soavàly ¿}
✦ mangiare = mihinana; homana; mimotika
mangiare facendo rumore con la bocca = mitsamontsamona
✦ mania [s.] = fahazaran-dratsy {zàtra ràtsy}
aver la mania di… = adala…
✦ manica [s.] = tanan’akanjo {tànana}
✦ manichino (≠ bambola) [s.] = tsanganolona {tsàngana òlona}
✦ manico [s.] = zarana; taho
manico di coltello = tahon’antsy
✦ manifestante (✦ dimostrante) [s.] = mpanao fihetsiketsehana;
{tào hètsika}
mpirotaka
✦ manifestazione (✦ dimostrazione) [s.] = fihetsiketsehana {hètsika};
firotohana {ròtaka}
✦ maniglia (di porta) [s.] = lelam-baravarana {lèla varavàrana}
✦ manioca (✦ cassava) [s.] = mangahazo
✦ mano [s.] = tanana
(fatto) a mano = amin’ny tanana {àmy}
mani in alto (!) = atsangano ny tanana {tsàngana}
in buone mani = am-pelatanan’olona atokisana
{àny fèlana tànana òlona ¿ ìsa > isana}
darsi (stringersi) la mano = mifampitantana {tàna}
(✦ strato di pittura) = ankosotra {hòsotra}
✦ manodopera [s.] = mpiasa; olona fanirakiraka {ìraka}
✦ manoscritto [s.] = boky sora-tanana {sòratra tànana}
✦ manovale [s.] = mpiasa madinika; mpiasa irakiraka {àsa ìraka}
✦ manovella [s.] = manivelina; malira
✦ manovra [s.] = tetika ankolaka
manovra militare = sarin’ady {sàry}
✦ mantello [s.] = paridesy
il mantello (la pelliccia) del zebù = volon’omby {vòlo}
✦ mantenere (la famiglia) = mikarakara; mamelona {vèlona}; mikojakoja
(l’ordine) = mitandro ny filaminana {làmina}
(la parola) = mitana ny teny natao {tàna tào}
✦ mantenimento (✦ cura) = fikojakojana {kòja}; karakara
✦ manuale [a.] = asa-tanana {àsa tànana}
✦ manuale (libro) [s.] = boky fianarana {ànatra}
✦ marcare (mettere un segno) = manamarika;
manisy famantarana {fàntatra}
marcare (fare goal) = mahatafiditra baolina {ìditra}
✦ marcatore (grammatica) = marika
✦ marchio [s.] = famantarana {fàntatra}
marchio di fabbrica (✦ marca) = marika
✦ marcia (✦ cammino) [s.] = dia an-tongotra
a un’ora di marcia = lalana adiny iray an-tongotra {àdy àny}
a tre giorni di cammino = lalana hateloana {tèlo}
fare marcia indietro = manao dia mianotra {tào}
mettere in marcia = mampandeha {lèha}
✦ marciapiede [s.] = sisin-dalana {sìsina làlana};
sisin-arabe {sìsina arabè}
✦ marcio [a.] = lo
(di spirito) = lomorina
✦ marcire = mihalo {lò}
✦ mare [s.] = ranomasina {ràno hàsina}; riaka
in alto mare = ampovoandranomasina {àny fò vòa ràno hàsina}
✦ marea (crescente) [s.] = samonta; fisondrotry ny ranomasina
{sòndrotra ràno hàsina}
(calante) = fisinton’ny ranomasina {sìntona ràno hàsina}
ranomody {ràno òdy}
✦ margine (di pagina) [s.] = sisiny {sìsina}
✦ marina [s.] = tafika an-dranomasina {àny ràno hàsina}
✦ marinaio [s.] = tantsambo {àny sàmbo}; matiloa
✦ marinare (la scuola) = manao tsidi-pahitra {tào tsidika fàhitra};
mingitrika {¿}
✦ marino [a.] = an-dranomasina {àny ràno hàsina}
✦ marionetta [s.] = saribakolin’ny ntaolo {sàry bàkoly}; olona bonaika
✦ marito [s.] = vady
✦ marittimo [a.] = amoron-dranomasina {mòrona ràno hàsina}
✦ marmo [s.] = vatovandana {vàto vàndana}; marbra
✦ marrone [a.] = volon-tsokolà
(✦ bruno) = manja
✦ martedì [s.] = atalata
✦ martello [s.] = tantanana; maritò
✦ martire [a.] = maritiora
✦ marzo = marsa
✦ mascalzone (✦ briccone) [s.] = olona tsy vanona
✦ mascella [s.] = vazana
✦ maschera [s.] = saron-tava {sàrona}
✦ maschile [a.] = lahy
(una) voce maschile = feon-dahy {fèo làhy}
✦ maschio [s.] = lahy
✦ massa (di gente) [s.] = sarambaben’ny olona
{¿ sarambabena = sàraka bàby}
(di piombo) = vaingam-piraka {vàinga fìraka}
(d’acqua) = habetsahan-drano {bètsaka ràno}
✦ massacrare = mandripaka {rìpaka}; mandringana {rìngana}
✦ massaggiare (✦ frizionare) = manotra {òtra}
✦ massaggio [s.] = otra
✦ massiccio (in blocchi) [a.] = mivongana
✦ massimo [s.] = ambony indrindra
✦ masticare = mitsako
✦ matematica [s.] = marika; matematika
✦ materasso [s.] = kidoro
✦ materia (✦ sostanza) [s.] = tenan-javatra {tèna zàvatra}
materia (✦ disciplina) di studio = taranja
materia ✦ plastica = plastika
materia prima = akora
✦ materiale [a.] = ara-pitaovana {àraka tào}
✦ materiali (come da costruzione) [s.] = akora
✦ materialismo [s.] = materialisma
✦ materialista [a.] = materialista
✦ materno [a.] = an’ny reny
scuola materna = sekolin’ny ankizy madinika {sekòly}; garabola
lingua madre = tenon-drazana {tèny ràzana}
✦ matita = penisilihazo {hàzo}
✦ matrigna [s.] = renikely {rèny kèly}
✦ matrimonio [s.] = fanambadiana {ànana vàdy}
fampakaram-bady {àkatra vàdy}
domandare q in matrimonio = mangata-bady {hàtaka vàdy}
atto di matrimonio = sora-panambadiana {sòratra ànana vàdy}
✦ mattino (✦ mattina, ✦ mattinata) [s.] = maraina
questa mattina (✦ stamattina) = aninaraina {àny maràina}
ieri mattina = omaly maraina
in mattinata (durante la mattina) = amin’ny maraina
da mattina a sera (tutto il giorno) = tontolon’ny andro
di mattina presto (di buon mattino) = marainakoa
dormire di mattina (fino a tardi) = matory maraina
mattina e sera = marain-tsy hariva {maràina sy harìva}
✦ mattone = biriky
mattone spesso quanto il muro = biriky simenitra
✦ maturità (diploma di scuola superiore) = bakalorea
✦ maturare = mihamasaka; mihamatoy
✦ maturo [a.] = masaka; matoy
✦ me [PRONOME PERSONALE DAT/ACC] > ahy
dammi (mi si dia, dai a me) = omeo ahy {omè > omèna > omèo}
con (insieme a) me = miaraka amiko {àraka àmy}
a me = ahy {àho}
✦ meccanica [s.] = mekanika
✦ meccanico (✦ mobile) [a.] = momba ny mekanika
(✦ involontario) = tsy nahy; tsy satry
✦ meccanico [s.] = mpanamboatra {ànana vòatra}
di automobile = mpanamboatra fiara {ànana vòatra}
✦ meccanismo (✦ congegno) [s.] = rafitra
✦ medaglia [s.] = meday
(✦ onorificenza) = mari-voninahitra {màrika vòny àhitra}
✦ medicare (✦ bendare ✦ fasciare) = mitsabo fery
✦ medicazione (✦ fasciatura) [s.] = fitsaboana fery {tsàbo}
✦ medicina (disciplina) [s.] = fitsaboana {tsàbo}
(✦ medicamento, ✦ farmaco) = fanafody {àfana òdy}
✦ medico [a.] = ara-pitsaboana {àraka tsàbo}
✦ media [s.] = salan’isa {sàlaka ìsa}
✦ medio [a.] = salasalany {salasàla}; antoniny {antònina}
prezzo medio = salam-bidy {sàlaka vìdy}
✦ mediocre [a.] = antoniny {àny tòny}; tsy ao loatra
✦ meditare = mandefa fisainana {lèfa sàina};
mieritreritra lalina {èritra}
✦ meditazione (✦ riflessione) [s.] = fieritreretana lalina {èritra}
✦ meglio [avv.] = tsara kokoa
(di più) = mainka
di meglio in meglio = mihatsara hatrany {tsàra hàtra àmy}
il meglio possibile = araka izay tratra
tanto meglio = tsara izany {ìny}
meglio tardi che mai
= aleo tratra aoriana toy izay tsy manao mihitsy {tào}
è/va meglio se… = aleo … {lèo}
✦ mela [s.] = paoma
✦ melagrana [s.] = ampongabendanitra {ampònga bè lànitra}
✦ melma (✦ fango) [s.] = fota-mandrevo {fòtaka rèvo}
✦ melodia = filanto; figadona {ngàdona}
✦ melone = voatangombazaha {tàngo vàzaha}; voanketsihetsy {hètsy}
✦ membro (del corpo) [s.] = rantsana
(di un gruppo) = mpikambana
✦ memorabile [a.] = mendrika hotsaroana {èndrika tsiàro}
453
✦ memoria [s.] = fitadidiana {tadìdy}
non aver memoria = maty arika {fàty}
a memoria = tsianjery {tsy any jèry}
fare qc a memoria = atao tsianjery {tào tsy àny jery}
✦ mendicante [s.] = mpangataka {hàtaka}
✦ mendicare = mangataka {hàtaka}
✦ meno [COMPARAT IVO] = kely kokoa
[SOTTRAZIONE] = anesorana {èsotra}; analana {àla}
[ORARIO] = latsaka
il meno possibile = ny kely indrindra
a meno che… = afa-tsy raha… {àfaka}; raha tsy…
in men che non si dica = poa toa izay; tsy toy inona
farò a meno di lui = tsy ilaiko izy {ìla}
✦ mensa = toerana fiaraha-misakafo {tòetra àraka sàkafo}
✦ mensile [a.] = isan-bolana {ìsa vòlana}
✦ mensola (✦ scaffale, ✦ scansia) = talantalana
✦ menta [s.] = solila
✦ mentale (≠ a mente) [a.] = an-kandrina {àny hàndrina}
malattia mentale = aretin-tsaina {arètina sàina}
✦ mentalità [s.] = toe-tsaina {tòetra sàina}
✦ mentire = mandainga {làinga}
✦ mento [s.] = saoka
✦ mentre (simultaneità) [CONGIUNZIONE] = raha
✦ menù (al ristorante) [s.] = taratasin-tsakafo {taratàsy sakàfo};
taratasy filazan-tsakafo {làza sakàfo}
qual’è il menu del giorno? = inona no masaka?
✦ menzionare (✦ citare) = milaza
✦ meraviglia (cosa stupenda) [s.] = zava-mahagaga {zàvatra gàga}
✦ meraviglioso [a.] = mahagaga
(✦ avvincente) = mahavariana
✦ mercante (✦ commerciante) [s.] = mpivarotra {vàrotra}
✦ mercanteggiare (tirare sul prezzo) = miady varotra
✦ mercantile [a.] > marina mercantile = sambom-barotra
{sàmbo vàrotra}
✦ mercanzia [s.] = entana {tòndra > èntana}
✦ mercato (al coperto) [s.] = tsena
mercato nero = varo-maizina {vàrotra ìzina}; risoriso
a buon mercato (✦ economico) = mora
andare al mercato(a fare la spesa) = miantsena
✦ mercenario [s.] = mpikarama an’ady
✦ mercoledì = alarobia
✦ merda (✦ escremento ✦ cacca ✦ feci ✦ letame) [s.] = tay; kakà;
fivalanana {vàlana}
✦ meridionale [a.] = atsimo
✦ meritare = mendrika
✦ merito [s.] = fahamendrehana {èndrika > mèndrika}
✦ mescolare = mangaro {hàro}
(✦ miscelare) = manafangaro {hàro}
✦ mescolare (✦ rimescolare) = manetsiketsika {hètsika}
✦ mescolarsi (✦ immischiarsi, ✦ impicciarsi) = mitsabaka
✦ mese [s.] = volana
✦ messa [s.] = fotoam-pivavahana {fotòana vàvaka}; lamesa
✦ messaggio [s.] = hafatra
✦ mestiere (✦ professione) = asa, raharaha
✦ mestruazione [s.] = fadim-bolana {fàdy vòlana}
aver le mestruazioni = tonga fotoana
✦ metà [s.] = antsasany {àny sàsaka}; tapany {tàpaka}
a metà (≠ mezzo pieno) = sasaka; misasaka
per metà (≠ in parte) = avo sasaka
✦ metallico [a.] = vy
✦ metallo [s.] = vy
✦ metallurgia [s.] = rafi-by {ràfitra vy}; taovy {tào vy}
✦ metatesi (grammatica) = vadipeo {vàdika fèo}
✦ metereologia [s.] = fandinihana toetr’andro {dìnika tòetra àndro}
✦ meteorologico [a.] = ara-toetr’andro {àraka tòetra àndro}
✦ meticcio [a./s.] = safiotra; metisy
✦ metodicamente [avv.] = amin-pomba milamina {àmy òmba làmina}
✦ metodico [a.] = ara-pomba {àraka òmba > fòmba}
mahay mandamina {hày làmina}
✦ metodo [s.] = fomba {òmba}; fomba atao {òmba tào}
✦ metro [s.] = metatra
metro cubo = metatra tora-telo {tòraka tèlo}
✦ metropolitana [s.] = mètro
✦ mettere (✦ deporre qc) = mametraka {pètraka}
mettere (✦ aggiungere) acqua/sale = manisy sira/rano
mettere a letto = mampatory
mettere al corrente = mampilaza
mettere in marcia/cammino/funzione = mampandeha {lèha}
mettere a punto = mandamina {làmina}
mettere a profitto (un’occasione) = manararaotra {hararàotra}
✦ mettersi (✦ indossare) = miakanjo
mettersi gli occhiali = misolomaso {sòlo màso}
mettersi in ginocchio (✦ inginocchiarsi) = mandohalika {lohàlika}
mettersi al riparo (✦ ripararsi) = mialoka
mettersi d’accordo (✦ accordarsi) = mifanaraka
mettersi al posto di q = mipetraka eo amin’ny toeran’olona
{àmy tòetra òlona}
mettersi in cammino (✦ partire) = miainga
mettersi a tavola = miroso eo amin’ny latabatra
mettersi a fare qc = misantatra (manomboka) manao zavatra
{tòmboka tào}
✦ mezzanotte [s.] = mamatonalina {màtona àlina}; sasak’alina {sàsaka}
✦ mezzo (✦ metà) [a.] = sasaka antsasany {sàsaka sàsaka}
a metà [avv.] = tapany {tàpaka}; sasany {sàsaka}
a metà strada = antsasa-dalana {àny sàsaka làlana}
antenantenan-dalana {àny tèna làlana}
a metà gennaio = tapaky ny volana janoary {tàpaka}
egli ha due anni e mezzo = feno roa taona sy tapany izy {tàpaka}
(adesso) sono le due e mezza = amin’ny roa sy sasany izao
{àmy sàsaka ìo}
(✦ centro) = afovoany {àny fò vòa}; anivo
proprio in centro (nel bel mezzo) = aty
in centro a… (nel mezzo di…) = eo ampovoany… {àny fò vòa}
✦ mezzo (≠ il tramite) [s.] = tetika
il fine giustifica i mezzi = ny tetika no miantoka ny zava-kendrena
{zàvatra hèndry}
✦ mediante, per mezzo di… = amin’ny alalan’ny… {alàlana}
✦ mezzogiorno [s.] = mitatao vovonana
a mezzogiorno = amin’ny atoandro {àto àndro}
✦ miagolare = minaonaona
✦ microbo [s.] = otrik’aretina {òtrika}; tsimok’aretina {tsìmoka}
✦ microfono [s.] = fanamafisam-peo {màfy fèo}
✦ microscopio [s.] = mikrôskôpy
✦ miele [s.] = tantely
luna di miele volan-tantely {vòlana}
di miele e di fiele = mamy sy ny mangidy {hàmy ngìdy}
✦ mietere = mijinja
✦ mietitrebbia [s.] = milina mpijinja sady mpively vary
✦ mietitura [s.] = fijinjana {jìnja}; vokatra
✦ migliaio [s.] = an’arivo
✦ miglioramento [s.] = fihatsarana; fanatsarana {tsàra}
✦ migliorare = manatsara
✦ migliore (di…) [COMPARAT IVO] = tsara noho…
[SUPERLAT IVO] = tsara indrindra
✦ migliorarsi = mihatsara
✦ migratore (di uccello) [a.] = mpifindra monina
✦ miliardario [s.] = mpanefoefo {èfo}
✦ miliardo [NUMERALE] = arivo tapitrisa {tàpitra ìsa}
✦ militante (✦ attivista) = mpikatroka
✦ militare [a. & s.] = miaramila {àraka ìla}
✦ militare (come di attivismo politico) = mikatroka
✦ mille, 1000 [NUMERALE] = arivo
duemila, 2000 = roa arivo
centomila, 100000 = iray hetsy
mille volte (metaforico) = injato kely {zàto}
✦ millesimo [ORDINALE] = faha-arivo
✦ millimetro [s.] = milimetrata
✦ milionario [s.] = mpanarivo; mpanapitrisa {tàpitra ìsa}
✦ milione [NUMERALE] = tapitrisa {tàpitra ìsa}
✦ mimica [s.] = baiko moana; baiko tanana
✦ mina (esplosiva) [s.] = vanja milevina
✦ minaccia [s.] = fandrahonana {ràhona}
✦ minacciare = mandrahona {ràhona}
(prendere di mira) = manambana
✦ minatore [s.] = mpitandraka harena an-kibon’ny tany {kìbo}
✦ minerale [s.] = akora
✦ minerale [a.] = avy amin’ny tany
acqua minerale = ranovelona {ràno vèlona}; rano mineraly
✦ minestra (✦ zuppa) [s.] = lasopy
✦ miniatura [s.] = kely; nohakelezina {kèly}
✦ miniera (d’oro) [s.] = harena an-kibon’ny tany {kìbo}
✦ minimo [s.] = kely indrindra
al minimo = fara faharatsiny {fàra ràtsy}
✦ ministero [s.] = ministera
Ministero degli Affari Esteri = ministeran’ny raharaham-bahiny
{ministèra raharàha vàhiny}
✦ ministro [s.] = minisitra
✦ minoranza [s.] = vitsy an’isa {àny ìsa}
✦ minore (✦ inferiore) [a.] = kelikely kokoa {kèly};
faran’izay kely {fàrana}
✦ minorenne [a.] = tsy ampy taona
✦ minuscolo [a.] = bitika
✦ minuta (brutta copia) [s.] = andrana
✦ minuto (unità temporale) [s.] = minitra
✦ mio (✦ mia) [POSSESSIVO SUFF ISSATO] = -ko; -o
il mio (ciò che è mio) = ny ahy {àho}
✦ miope [a.] = pahina
✦ mirabilmente [avv.] = mahatalanjona {talànjona}
✦ miracolo [s.] = fahagagana {gàga}
✦ miracoloso [a.] = mahagaga {gàga}
✦ mirare = mikendry {kèndry}
✦ miserabile [a.] = fadiranovana {fàditra òva}; mahonena
✦ miseria (✦ povertà) = fahantrana {àntra}
✦ miscela (✦ miscuglio) [s.] = fangaro {hàro}; miharo
✦ missione [s.] = iraka
in missione = mamita iraka {vìta}
(religiosa) = misiona
✦ misterioso [a.] = saro-pantarina {sàrotra fàntatra}
miafina {àfina}
✦ mistero [s.] = zava-miafina {zàvatra àfina}; misitera
✦ mistificazione [s.] = tampi-maso {tàmpina màso}
fampandriana adrisa {àndry}
✦ misto [a.] = maroloha {màro lòha}; miharo {hàro}
454
✦ misura [s.] = refy
prendere le misure = mandray fepetra {rày fètra}
nella misura del possibile = araka izay aza atao {tào}
misura di scarpe = refin-tongotra {rèfy}
✦ misurare (qc) = mandrefy {rèfy}
aver la misura di… = mirefy
✦ mito [s.] = anganombaviantitra {angàno vàvy [vàva ¿] àntitra}
✦ mitologia [s.] = anganon’ny ntaolo
✦ mitragliatrice [s.] = basy maro vava
✦ mittente (✦ speditore) [s.] = mpandefa {lèfa}
✦ mobile [a.] = mihetsika
✦ mobile (oggetto di casa) [s.] = fanaka
✦ moda [s.] = lamaody
di moda, alla moda = manara-damaody {àraka lamaòdy}
✦ modello (≠ regolo) = filamantra; môdely
✦ moderatamente [avv.] = amim-pahalala onony {àmy làla ònona}
✦ modernizzare = manavao
✦ modernizzazione [s.] = fanavaozana {vào}
✦ moderno [a.] = maoderina
✦ moderato [a.] = mahalala onony {làla ònona}
✦ modestia [s.] = fanetren-tena {ètry}
✦ modesto [a.] = manetry tena
✦ modo (✦ maniera, ✦ uso, ✦ costume) [s.] = fomba; toetra
modo di parlare = fomba fiteny
brutti modi = fomba ratsy
a modo mio = araka ny fahaizako {hày}
in modo che… = mba…
in tutti i modi (in qualsiasi modo) = na inona na inona
in questa maniera (in questo modo, così) = tahaka izany {ìny}
(le) cattive maniere = toetra ratsy
in (modo) generale = amin’ny ankapobeny {àmy fò bè}
modo di vita = fomba fiaina
modo d’impiego (d’uso) = fomba fampihimamba
(grammatica) = filaza {làza}
✦ modulo (✦ formulario) [s.] = taratasy fenoina
✦ molla [s.] = vimiaina {vy àina}
✦ molle (✦ morbido) [a.] = malemy
✦ mollusco (frutto di mare) [s.] = akoran-driaka {akòra rìaka}
✦ moltiplicare = mampitombo
✦ moltiplicazione [s.] = fampitomboana {tòmbo}
✦ molto (✦ tanto) [avv.] = be
molto lungo (✦ lunghissimo) = lava dia lava
✦ momento (✦ istante, ✦ attimo) [s.] = fotoana
al momento di… = nony efa ho…
al momento (per ora, per adesso) = izao {ìo}
per il momento (✦ temporaneamente) = amin’ izao fotoana izao
{àmy ìo}
fra un momento/istante = afaka kelikely {kèly}
in ogni momento (senza sosta) = tsy an-kijanona {àny jànona}
ogni momento; tutti i momenti; sempre
= na amin’ny fotoana inona na amin’ny fotoana inona {àmy}
in questo momento (✦ attualmente) = ankehitriny; izao {ìo}
tutti i momenti (in continuazione) = mandrakariva
{màndraka hàriva}
un momento, per favore = andraso kely aza fady {àndry}
✦ monaco (✦ frate) [s.] = moanina
✦ monastero [s.] = monasitera
✦ mondiale [a.] = eran’izao tontolo izao {èrana ìo}
✦ mondo (✦ universo) [s.] = tontolo
(✦ Terra) = izao tontolo izao {ìo}
mettere al mondo (dare alla luce) = miteraka
✦ moneta [s.] = vola vy
✦ monopolizzare = manao ampihimamba
✦ monotono [a.] = dridra lava; mahamonaina
✦ montagna (✦ monte) [s.] = tendrombohitra {tèndro vòhitra}
✦ montagnoso [a.] = be tendrombohitra {tèndro vòhitra}
✦ montare (✦ salire ✦ ascendere) = miakatra
montare a cavallo = mitaingina
montare (fare) la guardia = miambina
(✦ innalzare ✦ erigere) [come di tenda] = manangana {tsàngana}
montar la testa a q = mandrangitra {ràngitra}
✦ montone (✦ ariete) [s.] = ondrilahy {òndry làhy}
✦ monumento [s.] = orimbato {òrina vàto}; tsangambato {tsàngana vàto}
✦ morale [a.] = ara-moraly {àraka}
✦ morale [s.] = anatra
far la morale = mananatra
(✦ buon umore) > esser su di morale = herin-tsaina {hèry sàina}
✦ morbillo = kitrotro
✦ mordere = manaikitra {kàikitra}
✦ morfologia (grammatica) = endriteny {èndrika tèny}
✦ morire = nodimandry {òdy àndry}; maty {hàty}
morire di fame = matin’ny hanoanana {fàty nòana}
morire di vergogna = matin-kenatra {fàty hènatra}
rendere l’ultimo respiro = miala aina {àla}
✦ mormorare = mimonomonona {samònina}
✦ mormorio [s.] = monomonona {samònina}
✦ morsa (✦ morsetto) [s.] = vahoho
✦ morso (✦ morsicatura) [s.] = kaikitra
✦ mortale (✦ letale) [a.] = mahafaty
✦ mortalmente [avv.] = mahafaty
✦ mortalità [s.] = isan’ny olona maty {ìsa hàty}
mortalità infantile = isan’ny zaza maty {ìsa hàty}
✦ morte [s.] = fahafatesana {fàty}
✦ morto (✦ defunto ✦ deceduto) [a.] = maty
morto sul colpo = tsy tra-drano {tràtra ràno}
✦ mosca [s.] = lalitra
mosca blu = lalimanga {làlitra mànga}
✦ moschea [s.] = fiangonana silamo {àngona}; mosikiriny
✦ mostrare (✦ esibire, far vedere) = mampiseho
(✦ indicare) = manondro {tòndro}
✦ mostro [s.] = trimo
✦ motivo (✦ causa, ✦ ragione) [s.] = antony {àntoka}
(✦ decorazione) = haingo
✦ motocicletta [s.] = motò
✦ motore [s.] = maotera
✦ motoscafo [s.] = sambo kely misy maotera {ìsy}
✦ movimento [s.] = fihetsehana {hètsika}
movimento di massa (≠ agitazione sindacale) = mitabe {ìta bè}
rodobe {ròdona bè}
✦ mozzicone (✦ cicca) [s.] = baorika
✦ mucchio (✦ cumulo) (di sabbia) [s.] = toko
(di pietre) = antonta {àny tònta}
(di gente) = vondrona
✦ mugnaio [s.] = mpitoto
✦ mulino [s.] = milina fitotoana {tòto}
✦ multa [s.] = sazy
✦ mungere (una mucca) = mitery omby {tèry}
✦ municipale [a.] > polizia municipale = polisim-bohitra {polìsy vòhitra}
✦ municipio [s.] = lapan’ny tanàna {làpa}
✦ munire = mitao
✦ munirsi = mitondra
✦ munizione [s.] = fitaovam-piadiana {tào àdy}; bala
✦ muoversi (✦ spostarsi) = mihetsika
non ci si sposti (muova) più = aza mihetsika intsony
✦ muratore [s.] = mpanao trano {tào}
✦ muro (✦ parete) [s.] = rindrina
✦ muschio [s.] = volo
✦ muscolo [s.] = hozatra; nofotra
✦ museo [s.] = trano fitahirizana vakoka {tàhiry}
✦ musica [s.] = mozika
✦ musicale [a.] = mihira
✦ musicista [s.] = mpanao mozika {tào};
mpitendry zava-maneno {zàvatra nèno}
✦ muso [s.] = vava
✦ mussulmano [a.] = silamo
✦ mutande [s.] = kalisaona
mutandine = kilaoty
✦ mutilare = manabory; manapaka {tàpaka}
✦ muto (di persona) [a.] = moana
(di film) = tsy miteny
sordo-muto = moana marenina
455
N✦ nafta [s.] = fioly
✦ nailon (✦ nylon) = nilò
di nailon = vita nilò
✦ nanna [s.] > far la nanna = matory
✦ nano [a.] = botry
✦ nano [s.] = zeny
✦ nascere = teraka
✦ nascita [s.] = fahaterahana {tèraka}
✦ nascondere (✦ occultare) = manafina
✦ nascondersi = miafina; miery
✦ nascondiglio (✦ rifugio) [s.] = fierena {èry};
nascondiglio segreto = fiafenana {afina}
di nascosto = an-kinafina
✦ nascondino (✦ rimpiattino) [s.] = fangala-piery {àla ery}
✦ naso [s.] = orona
(menare) per il naso [per il ciuffo] = amin’ny sangany
parlare con voce nasale = miteny an’orona
✦ nastro (✦ nastrino) = ribà
✦ natale [a.] = nahaterahana {tèraka}; nahabe {bè}
✦ Natale [s.] = noely; krisimasy
babbo Natale = dadabe noely {dàda bè}
✦ natalità [s.] = isan’ny olona teraka {ìsa}
✦ nativo (✦ indigeno) [s.] = tera-tany {tèraka tàny}
✦ natura [s.] = zava-voary {zàvatra àry}
(✦ carattertica, ✦ carattere di q) = toetra
✦ naturalmente [avv.] = tsotra; ho avy
✦ naturale [a.] = voa-janahary {vòa zànaka àry}
✦ naturalizzare = mandray ho isan’ny tera-tany {rày ìsa tèraka tàny}
farsi naturalizzare (prendere la ✦ cittadinanza)
= miditra ho tera-tany {ìditra tèraka tàny}
✦ naufragare = rendrika; dobo
✦ naufragio [s.] = faharendrehana {rèndrika}
✦ nauseante (✦ vomitevole) [a.] = mampandoa {lòa}
(✦ disgustoso) = maharikoriko
aver la ✦ nausea = te mandoa {lòa}
✦ nave [s.] = sambo
✦ navigare = miantsambo {sàmbo}
✦ nazionale [a.] = firenena {rèny}
festa nazionale = fetim-pirenena {fèty rèny}
✦ nazionalismo [s.] = fitiavan-tanindrazana {tìa tàny ràzana}
✦ nazionalità (✦ cittadinanza) [s.] = zom-pirenena {zò rèny}
aver la cittadinanza francese = mizaka ny zom-pirenena frantsay
{zò rèny}
✦ nazione [s.] = firenena {rèny}
✦ né [CONGIUNZIONE] = na
né … né … = tsy … intsony …
✦ nebbia (✦ foschia) [s.] = zavona
✦ necessariamente (per forza) [avv.] = an-kery {àny hèry}
✦ necessario [a.] = ilaina {ìla}
si faccia il necessario (sia fatto…) = ataovy izay ilaina {tào ìla}
è opportuno/necessario… = tokony…
✦ necessitare (essere obbligatorio) = tsy maintsy {tsy mahay tsy}
(esser conveniente/giusto) = tokony
di deve (è necessario) lavorare = tsy maintsy miasa
è necessario che egli parta = tokony handeha izy {lèha}
✦ necessità [s.] = zavatra tsy azo ialana {àla}
zavatra tsy azo ihodivirana {hòdivitra}
in stato di necessità = latsaka an-katerena {àny tèry}
✦ negare (✦ confutare) = manda {là}
✦ negativo [a.] = miiba
interesse negativo = zanabola miiba {zànaka vòla}
frase (✦ proposizione) negativa = fehezanteny mandà {fèhy tèny là}
✦ negazione [s.] = fandavana {là}
✦ negligente [a.] = manao tsirambina {tào}
manao kitoatoa {tào tòa}
✦ negligenza [s.] = tsirambina; kitoatoa {tòa}
✦ negoziato (✦ trattativa) [s.] = fifampiraharahana {raharàha}
✦ negozio (✦ boutique, ✦ magazzino) [s.] = fivarotana {vàrotra};
mangazay
✦ nemico [s.] = fahavalo {vàlo ≥ ottavo dalla geomanzia}
✦ neo [s.] = tandra
✦ nepotismo [s.] = kiantranoantrano
✦ nero (✦ buio ✦ scuro) [a.] = mainty
è/fa buio = maizina ny andro
✦ nero (✦ buio) [s.] = mainty
al buio = ao anaty haizina
un Nero (negro) = mainty hoditra; gena
✦ nervo [s.] = hozatra
✦ nervoso (malattia nervosa) [a.] = aretin-kozatra {arètina hòzatra}
(✦ arrabbiato) = rangitra
✦ nessuno [s.] = tsy misy olona
nemmeno (neppure) uno = na dia iray aza
in nessun posto, da nessuna parte = na aiza na aiza
✦ nettamente (✦ chiaramente) [avv.] = mazava
456
✦ netto (✦ franco ✦ chiaro) [a.] = mazava
prezzo netto = vidiny afa-karatsaka {vìdy àfaka haràtsaka}
✦ neutro [a.] = tsy momba ny atsy tsy momba ny aroa;
tsy miankina
✦ neve [s.] = ranomandry {ràno àndry}; lanezy
✦ nevicare = mirotsaka ny ranomandry {ròtsaka ràno àndry}
mandanezy {lanezy}
✦ nichel [s.] = nikely
✦ nido [s.] = akany; trano
✦ nido d’infanzia (✦ asilo) [s.] = akanin-jaza {akàny zàza}
✦ niente (✦ nulla) = na inona na inona
per niente = tsinontsinona {tsinona}
niente di che = na dia
un uomo da niente = olona tsy misy ilana azy [ìsy ¿ ìla ìzy}
non fa niente = tsy maninona {ìnona}
nient’affatto (non è così) = diso tanteraka izany {ìny}
come se niente fosse = hoatra ny tsy misy inona {ìsy}
in meno di niente = tsy ampy toa inona; poatoaizay {pòa tòa ìzay}
✦ nientemeno (che…) = latsaka noho…
✦ nipote [s.] = zanakalahin’ny iraitampo {zànaka làhy iray tàna fò}
figlio/a di fratello di uomo > zana-drahalahy {zànaka ràha làhy}
figlio/a di sorella di donna > zana-drahavavy {zànaka ràha vàvy}
figlio/a di fratello di donna > zanak’anadahy {zànaka ànaka làhy}
figlio/a di sorella di uomo > zanak’anabavy {zànaka ànaka vàvy}
✦ no [avv.] = tsia! {tsy}
✦ non [NEGAZIONE] = tsy
[INTERDIZIONE] = aza
non ancora = mbola tsy
non male (discreto) = tsaratsara {tsàra}
✦ nobile (di nascita) [a.] = andriana
(di carattere) = andrian-teotra {andrìana}
✦ nobiltà [s.] = fiandrianana {andrìana}
✦ nocciola [s.] = noazety
✦ noce [s.] = voa
noce di cocco = voanio
(con ancora il latte) = kijavo
✦ nocivo (✦ dannoso) [a.] = mpanimba zavatra {sìmba}
✦ nodo [s.] = vona
nodo scorsoio = fehimaty {fèhy fàty}; singory
nodo di canna da zucchero = tonom-pary {tònona fàry}
✦ noi [PRONOME PERSONALE] (inclusivo > te compreso) = isika [NOM]
antsika [DAT]
(esclusivo > eccetto te) = izahay [NOM]
anay [DAT]
da noi/presso di noi = any amintsika; any aminay
✦ noioso (✦ tedioso) [a.] = mahamonaina
✦ nomade [a.] = mifindrafindra toerana {fìndra tòetra}
✦ nomade [s.] = mpifindrafindra toerana {fìndra tòetra}
✦ nome [s.] = anarana
nome comune (grammatica) = iombonana {òmbona}
nome proprio = anaran-tsamirery {anàrana sàmy irèry}
cognome = anarana angoty
✦ nominare (✦ designare a una carica) = manendry {tèndry}
✦ non [INTERDIZIONE (IMPERAT IVO NEGAT IVO) ] = aza
non più = tsy … koa
non soltanto = sady … no; tsy … ihany
✦ nonna [s.] = renibe {rèny bè}; nenibe {nèny bè}
✦ nonni [s.] = raibe sy renibe {rày rèny bè};
dadabe sy nenibe {dàda nèny bè}
✦ nonno [s.] = raibe {rày bè}; dadabe {dàda bè}
✦ nono [ORDINALE] = fahasivy
✦ nonsenso = tsy misy heviny {hèvitra}
✦ NORD = avaratra
nord-est = avaratra antsinana
nord-ovest = avaratra andrefana
dirigersi a/verso nord = mianavaratra
✦ normale [a.] = ara-dalana {àraka làlana}
✦ normalmente [avv.] = ara-dalana {àraka làlana}
✦ nostalgia [s.] = hanina; embona; alahelo
nostalgia di casa = hanina ny tanindrazana {tàny ràzana}
✦ nostro [PRONOME SUFF ISSO] = -(n)tsika; -nay
il nostro (ciò che è nostro) [ESCLUSIVO (non tuo) ] = ny anay
[INCLUSIVO (anche tuo) ] = ny antsika
✦ notabile [s.] = ray aman-dreny {amana rèny}; zokiolona {zòky òlona}
✦ nota (musicale) [s.] = naoty
✦ notaio [s.] = vadintany {vàdy tàny}; notera
✦ notare (✦ osservare) = manamarika {màrika}; mahita {hìta}
farsi notare = manao izay hahitana {tào hìta}
✦ notevole [a.] = fatatra; tonga lafatra
✦ notizia [s.] = vaovao {vào}
una buona notizia = vaovao tsara
dar notizie = manome vaovao
aver (ascoltar le) notizie = mihaino vaovao
✦ notte [s.] = alina
stanotte (nel futuro) = anio alina; rahalina {ràha àlina}
farsi notte = mihalina
buona notte! = tafandria alina {àndry}
✦ notturno [a.] = mpivoaka alina
✦ novanta, 90 [NUMERALE] = sivifolo {sìvy fòlo}
✦ nove, 9 [NUMERALE] = sivy
✦ novembre = novambra
✦ nozione [s.] = fahalalana {làla}
✦ nozze (✦ matrimonio) [s.] = fampakaram-bady {àkatra vàdy}
fanambadiana {ànana vàdy}
mariazy
nozze d’argento (25 anni) = mariazy volafotsy {vòla fòtsy}
nozze d’oro (50 anni) = mariazy volamena {vòla mèna}
✦ nuca [s.] = hatoka
✦ nucleare [a.] = nokloary
✦ nucleo (✦ anima) [s.] = voa
✦ nudo [a.] = mitanjaka
ad occhio nudo = amin’ny maso fotsiny {àmy màso fòtsy}
a piedi nudi = tsy mikiraro
✦ nullo [a.] = gisitra; foana
partita nulla (pari) = ady sahala
✦ numerale (grammatica) = teny milaza isa {làza}
✦ numerare = manisy nimerao
✦ numero (✦ cifra) [s.] = isa
numero pari = isa ankasa
numero dispari = isa tsy ankasa
(di periodico) = mari-daharana {màrika làhatra}; nimerao
il primo numero (di una rivista) = ny laharana voalohany
{làhatra lòha}
✦ numeroso [a.] = betsaka; maro
✦ nuocere (✦ danneggiare) = manimba {sìmba}
✦ nuora [s.] = vinantovavy {vinànto vàvy}
✦ nuotare = milomano
saper nuotare = mahay milomano
nuotare nell’oro = manefoefo {èfo}
✦ nuotatore [s.] = mpilomano
✦ nuoto [s.] = filomanosana {lòmano}
✦ nuovo [a.] = vaovao {vào}
luna nuova = tsinam-bolana {tsinana vòlana}
✦ nuovo [s.] = vaovao {vào}
di nuovo (✦ ancora ✦ nuovamente) = indray
✦ nutrire (persone) = mamelona {vèlona}
(animali) = mamahana {fàhana}
✦ nutrirsi = mivelona
✦ nuvola (✦ nube) [s.] = rahona
essere nelle nuvole (distratto) = lasam-borona {làsa vòrona}
✦ nuvoloso [a.] = mandrahona {ràhona}
457
O✦ o (✦ oppure) [FRASE AFFERMAT IVA] = na
[FRASE INTERROGAT IVA] = sa
o … o … = na
✦ obbediente [a.] = mpankatoa {tòa}
✦ obbedire = mankatoa {tòa}
✦ obbligare = manery {tèry}
✦ obbligatoriamente [avv.] = tsy maintsy {tsy mahay tsy}
✦ obbligatorio [a.] = tsy maintsy atao {tsy mahay tsy …tào}
✦ obbligo [s.] = adidy
✦ obiettivo [a.] = tsy miangatra; tsy mitongilana {hìlana > tongìlana}
✦ obiettivo (✦ bersaglio) [s.] = tanjona;
zava-kendrena {zàvatra hèndry}
✦ obiezione [s.] = fanoherana {tòhitra}
✦ obliquo [a.] = misompirana
✦ oblò [s.] = varavaran-kelin-tsambo {varavarana kèly sàmbo}
✦ oca [s.] = gisa
aver la pelle d’oca = mitsangam-bolo {tsàngana vòlo}
✦ occasione (✦ opportunità) [s.] = fotoana
aver l’opportunità di … manana fotoana…
d’occasione = tonta;
usato = efa niasa
✦ occhiali [s.] = solomaso {sòlo màso}
portare gli occhiali = misolomaso {sòlo màso}
✦ occhio [s.] = maso
fare una strizzatina d’occhio = manao pi-maso {tào py màso}
dare un’occhiata = manopy maso {tòpy}
sotto gli occhi (≠ evidente) = imaso; ambany maso;
anatrehana {àtrika}
a occhio (≠ pressapoco) = raha atao tomba-maso (tòmbana}
✦ occidentale [a.] = tandrefana
✦ occupare (un posto) = mameno {fèno}; mitoetra; mitana
✦ occuparsi (di q) = mikarakara; miraharaha
✦ occupato [a.] = misy
territori occupati (colonizzati) = tany voazanaka
essere occupato (indaffarato) = sahirana
(trattenuto) = voatana
✦ occupazione (✦ mestiere) [s.] = lahasa
occupazione militare = raharaha
✦ oceano [s.] = ranomasimbe {ràno hàsina bè}
✦ oculista [s.] = mpitsabo maso {tsàbo}
✦ odio [s.] = fankahalana {hàla}
✦ odioso [a.] = maharikoriko {rikorìko}
✦ odore [s.] = fofona
✦ offendere (✦ indispettire q) = manameloka {hèloka}
(✦ schernire q) = maneso {èso}
(✦ scandalizzare q) = manafintohina {tafintòhina}
✦ offensivo [a.] = famelezana {vèly}
✦ offerta [s.] = tolotra
la domanda e l’offerta ( ) = tolotra sy tinady {tàdy}
✦ officina (✦ laboratorio; ✦ studio) [s.] = toeran-piasana {tòetra àsa}
✦ offrire (✦ presentare, dare) = manolotra {tòlotra}
✦ oggetto [s.] = zavatra
(grammatica) = ny iharana {hàtra}
✦ oggi [avv.] (parte già passata della giornata) = androany {àndro àny}
(parte ancora a venire della giornata) = anio
(✦ attualmente, ✦ oggigiorno) = ankehitriny
✦ ogni [a.] = isaka
ogni… = isaky ny… {ìsaka}
✦ oh! [INTERCALARE] = odrey
✦ ok (va bene!, d’accordo!) = aoka ary!
✦ olandese [a.] = olandey
✦ olio [s.] = menaka; solika; diloilo
✦ oliva [s.] = oliva
✦ oltre (✦ al di là di…) = ankoatra {hòatra}; dila
(✦ in più) = bebe kokoa {bè}
(≠ a lato) = andafy {làfy}
✦ oltrepassare (✦ superare) = mandika
✦ ombra [s.] = aloka
all’ombra = eo ambany aloka
✦ ombrello [s.] = elo
✦ ombrellone (✦ parasole) [s.] = elobe {èlo bè}
✦ omicidio (✦ assassinio) [s.] = vonoan’olona {vòno}
✦ omosessuale [a.] = manelaka; pedé
✦ omosessuale [s.] = mpanelaka
gay = sarim-bavy {sàry vàvy}
lesbica = sarim-dahy {sàry làhy}
✦ onda (✦ flutto ✦ ondata ✦ maroso) [s.] = onja; alona
onda radio = onjam-peo {ònja fèo}
✦ onestà [s.] = fahamarinana {hàrina}; hatsarana {tsàra}
✦ onesto (di persona) [a.] = marina {àrina}; tsara
✦ onore [s.] = voninahitra {vòny àhitra} (≠ fiore d’erba = alloro)
è un grande onore = voninahitra lehibe {vòny àhitra lèhy bè}
in onore di… = ho fanomezam-voninahitra an’… {òme vòny àhitra}
458
✦ opaco [a.] = matroka
✦ opera (lavoro) [s.] = asa; tsangan’asa {tsàngana}
(letteraria) = asa soratra; boky
(≠ teatro) = operà
✦ operaio [s.] = mpiasa
✦ operazione (chirurgica) [s.] = fandidiana {dìdy}
(matematica) = kajy
✦ opinione [s.] = hevitra
(l’) opinione pubblica = hevi-bahoaka {hèvitra vahòaka}
✦ opposizione (✦ antagonismo) [s.] = fanoherana {tòhitra}
(coalizione partitica) = mpanohitra {tòhitra}
✦ opposto (✦ dirimpetto) [a.] = mifanatrika {àtrika}
(contrario) = mifanohitra {tòhitra}
✦ oppressione [s.] = fangejana {gèja}
fanaovana tsindry hazo lena {tào}
✦ oppresso [a.] = voageja; voatsindry; voan’ny tsindry hazo lena
✦ opprimente (✦ scoraggiante) [a.] = mandreraka {rèraka}
(✦ vessante) = mahasosotra
mandaginina {¿}
✦ opprimere = reraka
✦ ora [s.] = ora
durata (per 3/4… ore) = … adiny {àdy}
che ora è?; che ore sono? = amin’ny firy izao {àmy io}
(sono) la tre meno dieci = amin’ny telo latasaka folo
le tre e un quarto = amin’ny telo sy fahefany {èfatra}
e mezza = sy sasany {sàsaka}
meno un quarto = latsaka fahefany {èfatra}
in punto = ara-potoana {àraka fòtoana}
fra poco = rehefa avy eo
di buon ora (di mattina presto) = maraim-be {maràina bè}
(✦ adesso, al momento) = izao {ìo}
seduta stante = miaraka amin’ny vava {àraka}; eo no ho eo;
eo noho eo; avy hatrany {hàtra ¿ àmy}
(✦ attualmente) = ankehitriny
✦ orale (di esame) [a.] = am-bava {àny vàva}
(di tradizione) = lovan-tsofina {lòva sòfina}
✦ orario [s.] = ora
✦ oratore [s.] = mpikabary; mpandaha-teny {làhatra tèny}
✦ orchestra [s.] > direttore d’orchestra = orikesitra
✦ ordinamento (✦ disposizione) = filaharana {làhatra}
✦ ordinare (come al ristorante) = manafatra {hàfatra}; mikomandy
(dare un ordine) = manafatra {hàfatra}; mibaiko
✦ ordinario (✦ comune) [a.] = andavanandro {àny làva àndro}
di solito = matetika; mazana
come il solito = araka ny fanao {tào}
✦ ordinato [a.] = milamina
✦ ordine (✦ comando) [s.] = hafatra; baiko
su ✦ ordinazione; a comando = vita komandy
(✦ sistemazione) = lamina
ordine del giorno = lamin’asa androany {làmina àsa àndro àny}
mettere in ordine = mandamina {làmina}
ordine dei giornalisti = holafitry ny mpanao gazety {làfitra tào}
ordine (della frase) canonico = tso-drafitra {tsòtra ràfitra}
ordine (della frase) focalizzato = mivadi-drafitra {vàdika ràfitra}
✦ orecchio = sofina
aver orecchio (l’udito fine) = malady sofina
esser duro d’orecchio = mafy sofina
parlare nell’orecchio = manao toho-tsofina {tào tòhoka sòfina}
✦ orecchioni [s.] = donika
✦ orfano [a.] = kamboty
orfano di padre = kamboty velon-dreny {vèlona rèny}
✦ organismo (biologico) [s.] = toe-batana {tòetra vàtana}
(finanziario) = sampan-draharaha {sàmpana raharàha}
✦ organizzare = mikarakara; mandamina {làmina}
✦ organizzarsi = mifandamina {làmina}
✦ organizzatore [s.] = mpikarakara
✦ organizzazione [s.] = fikarakarana {karakàra}
fandaminana {làmina}
organizzazione di Stati (internazionale) =
fikambanana iraisam-pirenena {kàmbana irày rèny}
✦ organo (di senso) = taova
✦ orgoglio (✦ fierezza) [s.] = fireharehana {reharèha};
fiavonavonana {àvona}
✦ orgoglioso (✦ fiero) [a.] = mirehareha; miavonavona {àvona}
✦ orecchino (ad anello) [s.] = kavina
✦ orientale [a.] = tatsinanana
✦ orientarsi = mamantatra ny atsimo sy ny avaratra {fàntatra}
✦ orifizio [s.] = fisokafana {sòkatra}
✦ originale (✦ indigeno) [a.] = tokana amin’tany
✦ originalità (✦ autenticità) [s.] = maha-izy azy
✦ origine [s.] = fiaviana {àvy}; fototra
all’origine = am-boalohany {àny lòha}
✦ orizzontale [a.] = marindrano {hàrina ràno}
✦ orizzonte [s.] = faravodilanitra {fàra vòdy lànitra}
✦ orlo > fino all’orlo = mirefarefa
✦ ormai [avv.] = amin’ny ho avy
✦ ornare (✦ decorare ✦ guarnire) = mandravaka {ràvaka}
✦ oro [s.] = volamena {vòla mèna}
(un) anello d’oro = peratra volamena {vòla mèna}
✦ orologiaio [s.] = mpanao famantaranandros {tào fàntatra àndro}
✦ orologio [s.] = famantaranandro {fàntatra àndro}
orologio a pendolo = famantaranandrobe {fàntatra àndro bè}
mihantona
✦ orrendo (✦ spaventoso} [a.] = mahatsiravina
✦ orribile [s.] = mahatsiravina
✦ orrore (✦ terrore) [s.] = tsiravina
aver orrore (✦ detestare) = mankahala
che orrore! = halozan-javatra izany! {lòza zàvatra ìny}
✦ orsacchiotto [s.] = zanak’orsa {zànaka}
✦ orso [s.] = orsa
✦ ortografia [s.] = fanoratra {sòratra}; tsipelinteny {tsipèlina tèny}
regola ortografica = fitsipi-panorotana {tsìpika sòratra}
✦ orzo [s.] = varim-bazaha {vàry vàzaha}; ôrza
✦ osare = sahy
✦ oscillare (✦ girarsi, ✦ voltarsi) = mivadika
✦ oscurità [s.] = haizina
✦ oscuro (✦ tenebroso) [a.] = maizina
✦ ospedale [s.] = trano fitsaboana {tsàbo}; hopitaly
✦ ospedaliero (personale - ) [a.] = mpiasan’ny hopitaly {àsa}
✦ ospitale [a.] = mahay mandray vahiny {hày rày}
✦ ospitare (✦ alloggiare) = mampiantrano
✦ ospite [s.] = tompon-trano
✦ osservare (✦ rispettare) = manaja {hàja}
(✦ esaminare) = mandinika
✦ osservatore [a.] = mpanara-maso {àraka}; mpandinika
✦ osservatorio [s.] = toerana fanaraha-maso {tòetra àraka màso}
observatoera
✦ osservazione (studio, esame) [s.] = fandinihana {dìnika}
(critica) = fanamarihana {màrika}
✦ ossigeno [s.] = oksizenina
✦ osso [s.] = taolana
mordere (rosicchiare) un osso = mikiky taolana
spolpare un osso = mirakiraky taolana
✦ ostacolo [s.] = vato misakana
✦ osteria (✦ bettola) [s.] = hotely
osteria all’aperto = vary mitsangana
✦ ostetrica [s.] = mpampivelona {vèlona}; rasazy {ra sazy}
✦ ostile [a.] = manohitra {tòhitra}
✦ ostinarsi (✦ perseverare) = mikiry; mikiry biby
ostinarsi (fissarsi) in un’idea = mitompo teny fantatra
✦ ostinato (✦ testardo) [a.] = maditra; mafy loha
✦ ostrica [s.] = saja; zoitra
✦ ottanta, 80 [NUMERALE] = valopolo {vàlo fòlo}
✦ ottantesimo [ORDINALE] = faha-valopolo {vàlo fòlo}
✦ ottavo [ORDINALE] = fahavalo
✦ ottenere = mahazo
✦ ottimismo [s.] = fahatokisana {tòky}
✦ ottimista [a.] = matoky
✦ otto, 8 [NUMERALE] = valo
✦ ottobre = oktobra
✦ ovale (palla da rugby) [s.] = baolina lavalava {làva}
✦ OVEST (✦ occidente ✦ ponente) = andrefana
andare/dirigersi a ovest = miankandrefana
✦ ovvio [a.] > (ciò) è ovvio = miharihary izany
✦ ozioso [a.] = midonanà-poana {donànaka fòana}; mitango lalitra
459
P
✦ pacchetto [s.] = fonosana {fòno}; fonosan’entana; pakè
✦ pace (✦ tranquillità) [s.] = fandrian-pahalemana {àndry àlina}
riposa in pace = matoria am-piadanana {tòry àny àdana}
lasciatemi (mi si lasci) in pace! = aza mandrebireby! {rebirèby}
✦ pacifico [a.] = tsy tia ady
Oceano Pacifico = ranomasimbe pasifika {ràno hàsina bè}
✦ pachistano [a.] = karana; pakistaney
✦ padella (✦ tegame) [s.] = lapoaly fanendasana {èndy}
✦ padiglione (di casa) [s.] = trano mitokana
✦ padre [s.] = ray
(✦ prete ✦ sacerdote) = mompera
il Padre, il Figlio e lo Spirito Santo
= ny Ray sy ny Zanaka ary ny Fanahy Masina {àhy hàsina}
Padre nostro = razana
egli è il padre dei poveri = ray aman-drenin’ny mahantra izy
{àmana rèny àntra}
egli è il padre dell’Indipendenza = rain’ny fahaleovana izy {rày lèo}
✦ padrino [s.] = ray mpanolotra {tòlotra}
✦ padroneggiare = mahazo
✦ paesano [a. & s.] = tambanivohitra {ambany vohitra}
tantsaha {àny sàha}
(un) paesano(tto ) che va in città = tanavo
✦ paesaggio [s.] = tontolo taza-maso {tàzana màso}
✦ paese (✦ villaggio) [s.] = tanàna; vohitra
(✦ Stato) = tany
(✦ nazione) = tanindrazana {tàny ràzana}
✦ paga (✦ salario) [s.] = karama
✦ pagamento (✦ retribuzione) [s.] = fandaovan-karama {lào}
✦ pagano [a.] = mpanompo sampy {tòmbo}
✦ pagare = mandoa {lòa}; mividy; manoritra {sòritra}
✦ pagina [s.] = takila; pejy
✦ paglia [s.] = mololo; bozaka
fuoco di paglia = afo mololo
✦ paio (✦ coppia) [s.] = mivady
✦ palato [s.] = lanilany
✦ palazzo (del re) [s.] = lapa
✦ palcoscenico [s.] = lampihazo {làmpy hàzo}
✦ palissandro [s.] = voamboana
✦ palla (✦ sfera) [s.] = bala
✦ pallido (di viso) [a.] = hatsatra
(di colore) = matroka
✦ pallone (✦ pallina da tennis) [s.] = baolina
✦ pallottola [s.] = bala
✦ pallottoliere [s.] = fanisana sinoa {ìsa}
✦ palma [s.] = atrendry
palma da olio = zarìna
✦ palo (✦ picchetto) [s.] = tsatòka
(✦ colonna) = andry
✦ palpebra [s.] = hodi-naso {hòditra màso}
✦ paltò (✦ cappotto ✦ giaccone) [s.] = palitao
✦ palude (✦ pantano) [s.] = heniheny; honahona {hòna}
✦ pane [s.] = mofo dipaina
✦ panettiere (✦ panificatore) [s.] = mpanao mofo
✦ panetteria [s.] = fanaova-mofo {tào mòfo}
✦ panico [s.] = hatairana {tàitra}
✦ paniere [s.] = harona; sobika
✦ panino (✦ sandwich) [s.] = mofo miharo laoka {hàro}; sandoitsy
✦ panne (✦ guasto ✦ avaria) [s.] = fahasimbana {sìmba}
essere in panne = mijanona; simba
andare in panne = tafajanona; tsy mandeha {lèha}
✦ panno (✦ drappo; ✦ tessuto) [s.] = lapotra
✦ panorama [s.] = topi-maso {tòpy màso}
✦ pantaloni (✦ calzoni) [s.] = pataloa
✦ pantera [s.] = pantera
✦ pantofola [s.] = kirarolamba {kìraro làmba}
✦ papa [s.] = Papa Ray Masina {hàsina}
✦ papà [s.] = dada; pàpa
✦ pappagallo [s.] = boloky
parlare come un pappagallo = manaraka efa;
miteniteny foana {tèny}
✦ paracadute [s.] = elonaina {èlo àina}
✦ paracadutista [s.] = mpilatsaka an’elonaina {èlo àina}
✦ paradiso [s.] = paradisa
✦ paradossale [a.] = mifanohitra aminy an’ny besinimaro
{tòhitra àmy àny bè màro}
✦ paradosso [s.] = hevitra mifanohitra aminy an’ny besinimaro
{tòhitra àmy àny bè màro}
✦ parafulmine [s.] = fandri-baratra {fàndrika vàratra}
✦ paragrafo [s.] = andidiny {dìnika}
✦ parallelo [a.] = mirazotra {mìra zòtra}
✦ paralisi [s.] = fahalemena {lèmy}
✦ paralizzare = malemy
✦ parassita [s.] = parazita; kankana
460
✦ parata (✦ sfilata) [s.] = matso; filaharana {làhatra}
fare una parata militare = manao matso {tào}
✦ paravento [s.] = arorivotra {àro rìvotra}
✦ parcheggiare (✦ posteggiare) = mipetraka
✦ parcheggio [s.] = tany malalaka fasiana fiara {ìsy};
parkinina
(di taxi) = toby
✦ parco [s.] = zaridaina; saha
parco (riserva) dei bovini = vala
✦ parente [s.] = havana
parente prossimo = havana akaiky
parente lontano = havan-davitra {hàvana làvitra}
parente molto lontano = havana tetezina {tèty}
✦ parentela [s.] = fihavanana {hàvana}
✦ parentesi [s.] = fonon-teny {fòno tèny}
parentsi quadre = fonon-teny mahitsy
parentesi graffa = farango lava
mettere tra parentesi = atao ao anaty fononteny {fòno tèny}
✦ pareo (da uomo) [s.] = sikina
(da donna) = kitamby
✦ parere [s.] = hevitra
secondo me (a mio avviso) = araka ny hevitrao
cambiar parere = miova hevitra
✦ pari (di numero) [a.] = ankasa
(di collega) = namana
✦ pariglia (✦ rappresaglia ✦ vendetta) [s.] = valy
render la pariglia = mamaly {vàly}
✦ parigino [a.] = parizianina
✦ parità (✦ uguaglianza) [s.] = sahala
✦ parlamentare [a.] = solombavam-bahoaka {sòlo vàva vahòaka};
parlamentera
✦ parlamento [s.] = antenimiera {àny tèny èra}; parlemanta
✦ parlare = miteny; mivolana
parlare di qc = milaza zavatra; miresaka
egli parla di pioggia e fa bello
= milaza izay tandrifin’ny vavany izy
parlare correttamente una lingua = miteny tsara
sentir parlare di… = maheno …
senza parlar di… = na dia tsy tenenina aza {tèny}
✦ parola [s.] = teny; fitenenana {tèny}
prendere la parola = mandray fitenenana {rày tèny}
dar parola (a q) = manome toky
togliere la parola a q = manapa-teny {tàpaka tèny}
in una parola = raha atao indraim-bava {tào ìray vàva}
parola per parola = ara-bakiteny {àraka vàky tèny}
parola di relazione (grammatica) = mpampifandray {rày}
parola composta = kambanteny {kàmbana tèny}
parola interrogativa = teny enti-manontany {tòndra > entina ontàny}
parola duplicata = teny verindroa {vèrina ròa}
✦ parrucca [s.] = solo volo
✦ parrucchiere [s.] = mpanety {hèty}; mpanao volo {tào}
✦ partenza [s.] = fiaingana {àinga}
preparativi per la partenza = fiomanana amin’ny fandehanana
{òmana àmy lèha}
✦ particolarmente (✦ segnatamente) [avv.] = indrindra
✦ partigiano (in tempo di guerra) [s.] = mpanohitra {tòhitra}
✦ partita [s.] = ady
partita di rugby = aby baolina lavalava
partita di calcio = ady baolina kitra
✦ parquet (✦ assito) [s.] = gorodona
✦ parte (✦ lotto ✦ frazione, parte di un intero) [s.] = tapany {tàpaka}
in parte = tapany {tàpaka}; sasany {sàsaka}
(✦ lato) = anjara {zàra}
d’altra parte = ankoatra iizany {hòatra ìny}
a parte (eccetto) = afa-tsy mitokana {àfaka}
dalla parte di… = àvy amin’i …
da nessuna parte (in nessun posto) = tsy hita na aiza na aiza
da qualche parte = any ho any
prender parte a… = mandray anjara {rày àny zàra}
da parte mia (per quel che mi riguarda) = raha tahaka ahy
✦ partecipazione [s.] = fandraisana anjara {rày àny zàra}
(✦ condoglianze) = filazana manjo {làza zò}
(per un matrimonio) = filazana fanambadiana
{làza ànana vàdy}
✦ particella [s.] = singan-javatra {sìnga zàvatra};
hasin-javatra {hàsina zàvatra}
particella grammaticale (copula) = kianteny
✦ particolare (✦ unico) [a.] = irery; manokana {tòkana}
in particolare = irery; manokana {tòkana}
✦ particolarmente [avv.] = manokana {tòkana}
✦ partigiano (di parte) [a.] = miandany {àny làny}
✦ partigiano [s.] = mpiandany {àny làny}; mpomba {òmba};
mpanohana {tòhana}
✦ partire (andar via) = lasa
a partire da… hatramin’ny… {hàtra àmy}
✦ partita (sport) [s.] = fizarana {zàra}
✦ partito (politico) [s.] = antoko {àny tòko}
prender le parti di… (partito per…) = fikasana {kàsa}
prender partito = miandany {àny làny}
✦ partner (collaboratore di lavoro) [s.] = mpiara-miasa {àraka àsa};
namana
(di danza) = mpiara-mandihy {àraka dìhy}
✦ parto (di puepera) [s.] = fiterahana {tèraka}; mifana
✦ partorire = miteraka
✦ parziale (di parte) [a.] = miangatra
(limitato) = ampahany {àny fàha}
risultato parziale = ampaham-bokatra {àny fàha vòkatra}
✦ parzialmente [avv.] = tapany {tàpaka}
✦ pascolare (✦ brucare) = miraoka ahitra
✦ pascolo [s.] = kijana; tanim-bilona {tàny vìlona}
✦ Pasqua = pasika; paka
✦ passaggio (✦ varco) [s.] = fandalovana {làlo}; fitana {ìta}
passaggio a livello = lalan-dalamby {làlana làlana vy}
passaggio pedonale (strisce pedonali) = lalam-pantsika
{làlana fàntsika}
passaggio sotterraneo (✦ sottopassaggio) = lalana ambanin’tany
{ambàny}
✦ passabile (✦ discreto ✦ accettabile) [a.] = antoniny {àny tòny}
✦ passante (✦ pedone) [s.] = mpandalo {làlo}
✦ passaporto [s.] = pasipaoro
✦ passare (✦ transitare) = mandalo {làlo}
(✦ attraversare) = mamaky {vàky};
(✦ entrare) = miditra {ìditra}
(≠ terminare) = mandany {làny}
(✦ aver luogo ✦ svolgersi ✦ verificarsi) = mandalo {làlo};
lasa mitranga
passare dall’altro lato (= attraversare la strada)
= miampita {ìta}
passare accanto/vicino = mandalo {làlo}
passare attraverso = mamakivaky {vàky}
egli è passato per di là = nandalo teto izy {làlo èto}
è passato (finito) = fongana
il tempo passa in fretta = mandeha haingana ny fotoana {lèha}
passami (mi si passi) il sale, per favore
= omeo sira kely aho aza fady
passare q al telefono = manome
passare un esame = manala fanadinana {àdina}
passare per… (sembrar …) = heverina ho … {hèvitra}; atao ho …
✦ passatempo [s.] = fanalana andro {àla}
✦ passato [s.] = lasa
(grammatica) = ny lasa
✦ passeggero (✦ temporaneo) [a.] = mandalo {làlo};
tsy maharitra {àritra}
✦ passeggero [s.] = mpandeha {lèha}
✦ passeggiare = misangantsangana {tsàngana}
portare a passeggio/spasso = mampisangantsangana {tsàngana}
✦ passeggiata (✦ escursione) [s.] = fitsangantsanganana {tsàngana}
✦ passero [s.] = tsikirity
✦ passione [s.] = fitiavana mahery vaika {tìa}
✦ passivo (di persona) [a.] = tsy mihetsika
(di verbo) = matoantenin’ny iharana {¿ màtona àny tèny hàtra}
✦ passo (✦ falcata) [s.] = dia
fare grandi passi = manao dingan-dava {tào dìngana làva}
fare un passo falso = solafaka; manao hadisoana {tào dìso}
a lenti passi = miadam-pandeha {àdana lèha}
a due passi da qui = indroa mandingana avy eto {ròa dìngana}
camminare al passo = mifanara-dia {àraka dìa}
camminare a passi felpati = mitsaikatsaika {tsàika}
ritornare sui propri passi = miverina ilalana {vèrina làlana}
non fare alcun passo avanti = tsy mandroso na dia kely aza {ròso}
✦ pasta (per il pane) [s.] = koba
(per modellare) = feta
pasta di arachidi = totom-boanjo {tòto voànjo}
✦ pasticcere [s.] = mpanao mofo mamy {tào hàmy}
✦ pasticceria (i dolci) [s.] = mofo mamy {hàmy}
(il negozio) = fivarotana mofo mamy {vàtotra hàmy}
✦ pascolo [s.] = tanim-bilona {tàny vìlona}
✦ pasticcio (✦ casino) > mettersi nei casini = miditra anaty lavaka
✦ pasto [s.] = sakafo
✦ pastore [s.] = mpitandrina; rapasy
(di pecore) = mpiandry ondry
✦ patata [s.] = ovy
patata dolce = vomanga
patatine fritte = ovy nendasina {èndy}; frity
✦ paté [s.] = paté
✦ paterno [a.] = ray
autorità paterna = fahefan-dray {èfa rày}
✦ patria [s.] = tanindrazana {tàny ràzana}
✦ patriarca (capo famiglia) [s.] = loham-pianakaviana {lòha ànaka}
✦ patriota [s.] = fitiavan-tanindrazana {tìa tàny ràzana}
✦ patrocinio [s.] = fiahiana {àhy}
✦ pattinare = mikorisa amin’ny kapavy
✦ pattino [s.] = kapavy
pattino a rotelle = kapavy misy kodiarankely
✦ patto [s.] = fanekena {èky}
patto di sangue = fati-dra {fàtitra rà}
✦ pattuglia [s.] = fisafoana {sàfo}; mpisafo
✦ pattumiera [s.] = fanariam-pako {àry fàko}; fasiam-pako {ìsy fàko};
tobim-pako {tòby fàko}
✦ paura (✦ timore) [s.] = tahotra
aver paura = matahotra
tremare di paura = mangovitry ny tahotra {hòvitra}
far paura (✦ spaventare) = mampatahotra
✦ pauroso [a.] = kanosa {òsa}; saro-tahotra {sàrotra}
461
✦ pausa (✦ fermata ✦ sosta) [s.] = fitsaharana {tsàhatra}
(✦ interruzione) = fiatoana {àto}
(✦ riposo) = fialan-tsasatra {àla sàsatra}
✦ pavimento [s.] = ngorodona
✦ paziente [a.] = maharitra {àritra}; mihafy
✦ pazientemente [avv.] = amin-paharetana {àmy àritra}
✦ pazienza [s.] = faharetana {àmy àritra}
(✦ tolleranza) = fihafiana {hàfy}
✦ peccare = manota
✦ peccato (✦ trasgressione) [s.] = ota; fahotana {òta}
✦ pecora [s.] = ondry
pecora (femmina) = ondrivavy {òndry vàvy}
pecorella smarrita = ondry mania {sìa};
saonjo iray mamarara {faràra}
✦ pedagogia [s.] = pedagojia
✦ pedagogico [a.] = pedagojika
✦ pedale [s.] = fivoy; pedaly
✦ pedone [s.] = mpandeha an-tongotra {lèha àny tòngotra}
✦ peggiorativo [a.] = manambany; manabanty
✦ peggiore [a.] = ratsiratsy kokoa {ràtsy}
✦ peggio (il peggiore) [s.] = ratsy indrindra
al peggio (nella peggiore delle ipotesi) = rehefa tsy fidiny
{ràha èfa fìdy}
di male in peggio = miharatsy hatrany {hàtra àmy}
tanto peggio = tsy maninona
peggio per te (!) = tsara ho anao izay
✦ pelle (✦ epidermide ✦ cute ✦ buccia) [s.] = hoditra
malattia cutanea = aretin-koditra {arètina hòditra}
✦ pellegrinaggio [s.] = fivahiniana {vàhiny}
✦ pelliccia (abbigliamento) [s.] = akanjo volom-biby {vòlo bìby}; foriora
✦ pellicola (foto) [s.] = pelikiola
✦ pelo [s.] = volo
✦ pena (✦ castigo) [s.] = sazy
(✦ tristezza) = alahelo
(✦ sforzo) = hasarotana {sàrotra}
aver pena (esser triste) = malahelo
✦ pendere = mitongilana; miraika
far pendere (✦ inclinare) qc = mampitongilana; mampiraika
✦ pendio (✦ china) [s.] = fidinana {ìdina}
✦ penetrare = mitsifoka; miditra {ìditra}
✦ penisola [s.] = saikinosy {sàiky nòsy}
✦ penna (stilografica) [s.] = penina
(a sfera ✦ biro) = sitilô
✦ pennello [s.] = borosy
✦ penoso (✦ pietoso) [a.] = mampahonena {onèna}
✦ pensare
(✦ soppesare ✦ considerare di…) = mieritreritra {èritra}
✦ pensiero [s.] = eritreritra {èritra}; fisainana {sàina}
✦ pensierorso (✦ pensoso) [a.] = lasa fisainana {sàina}
lasam-borona {làsa vòrona}
✦ pensionato [a.] = misotro ronono {sòtro rò nòno}
✦ pensione (rendita) [s.] = vola raisina {rày}
(di vecchiaia) = volan’ny mpisotro ronono
(✦ albergo) = tranom-bahiny {tràno vàhiny}
(✦ convitto) = kilasimandry {kìlasy àndry}
✦ pentimento (✦ rimorso) [s.] = nenina; alahelo
✦ pentirsi (✦ rimpiangere) = manenina {nènina}; malahelo {alahèlo}
✦ pentola [s.] = vilany; nongo; tavoara
✦ penultimo [a.] = alohan’ny farany {àloha fàrana}
✦ pepe [s.] = dipoavatra
✦ peperoncino [s.] = sakay
✦ per [PREPOSIZIONE] = amin’ny; tamin’ny
prendere per la mano = raisina amin’ny tanana {rày}
per aereo (via aerea) = amin’ny fiaramanidina {fiara sìdina}
per terra (via terra) = amin’ny tany
per il forte freddo = amin’ny aty ririnina
[F INALE] + SOSTANT IVO = ho (an’) …
+ VERBO = mba …
lavorare per mantenersi = miasa mba ho velona
[CAUSALE] = noho …
per (di) conseguenza = noho izany {ìny}
[DURATA] > per tre anni = mandritra ny telo taona {rìtra}
✦ pera [s.] = poara
✦ percentuale [s.] = isan-jatony {ìsa zàto}
✦ percepire [veder da lontano] = mahatsinjo
(✦ capire, ✦ comprendere, ✦ sentire) = azo
✦ percezione (✦ occhiata) [s.] = jery maika
✦ perchè (?) [avv.] = maninona (?) ; nahoana (?)
(✦ giacchè, per il motivo che…) = satria…; fa…
questo è il motivo (la ragione) percui …
= izany no antony {ìny àntoka}
✦ percorrere (come dei km) = mahavita
(da un luogo all’altro come un città) = mitety
✦ perdere (qc) = mamery {vèry}; very zavatra
perdere (essere sconfitto) = resy
perdere la strada (✦ smarrirsi) = very lalana; diso lalana
perdere il treno = tara lamasinina
perdere la testa = very saina
perdere peso = mihena
perdere un(a buona) occasione = tsy mahay manararaotra
{hararàotra}
lasciar perdere (✦ rinunciare) = mamosotra {vòsotra}
✦ perdersi (✦ smarrirsi) = very (diso) lalana
✦ perdita (materiale) [s.] = fahaverezana {vèry}
(di un’amicizia ✦ abbandono) = famoizana {fòy}
(≠ morte) = fahafatesana {fàty}
(finanziaria) = fatiantoka {fàty àntoka}
(di tempo) = fandaniana andro {làny}
a perdita d’occhio = tsy taka-maso {tàkatra màso}
an-kodimirana {àny hòdivitra}
✦ perdonabile (✦ scusabile) [a.] = azo leferina {lèfitra}
✦ perdonare = mamela heloka {vèla}
✦ perdono [s.] = fifonana {fòna}
assoluzione dei peccati (religione) = famelan-keloka {vèla hèloka}
perdono/scusa/scusi (!) = aza fady
✦ perfettamente [avv.] = tena
✦ perfettivo (aspetto - ) = efa
✦ perfetto (✦ finito ✦ concluso ✦ compiuto) [a.]
= tomombana {tòmbana}; lavorary
✦ perfezione [s.] = hatongalafatra {hàtona làfatra}
fahalavorariana {lavoràry}
✦ pericolo [s.] = loza
✦ pericoloso [a.] = mampidi-doza {ìditra lòza}
✦ periferia [s.] = ambanivohitra {ambàny vòhitra}
✦ perimetro [s.] = manodidina {hodìdina}
✦ periodo [s.] = vanim-potoana {vàny fòtoana}
✦ perire = maty {hàty}; levona
✦ perla [s.] = vakana; voahangy
✦ permanente (✦ stabile) [a.] = maharitra {àritra};
mandavan-taona {làva}
personale permanente (a tempo pieno)
= mpiasa matihanina {àsa fàty hànina}
✦ permeabile [a.] = tantera-rano {tantèraka ràno}
egli è permeabile (aperto) rispetto certe idee
= mora andairan’ny hevitra sasany izy {làitra sàsaka}
✦ permesso (✦ licenza) [s.] = fahazoan-dalana {àzo lalàna}
(✦ autorizzazione) = lalàna; fanomezan-dalana {omè lalàna}
domandare un permesso = mangata-dalana {hàtaka lalàna}
uscire senza permesso = mangala-dia {hàlatra}
✦ permettere (✦ consentire) = mamela {vèla}; manome lalana
✦ permettersi = manaram-po {àraka fò}
✦ permutazione (grammatica) = fifamadihan-toerana {vàdika toètra]
✦ perorare (✦ patrocinare) = misolo vava
✦ perpendicolare [a.] = mijadona; mampijadona
diagonale perpendicolare = savazoro mifampijadona {sàva zòro}
✦ perquisire (✦ ispezionare) = mikaroka; misava
✦ pesare (un oggetto) = mandanja {lànja}
(le parole) = mandanjalanja {lànja}
[INTRANSIT IVO] = milanja
✦ persecuzione [s.] = fanenjehana {ènjika}; fampijalana {jàly}
✦ perseguitare = manenjika {ènjika}; mampijaly {jàly}
✦ persiana [s.] = varavarankely {varavarana kely}
✦ persona (✦ gente ✦ uomo ✦ individuo) [s.] = olona
(✦ Signore anziano) = rangahy
persona senza gambe = bory tongotra
✦ personaggio [s.] = mpandray anjara {rày àny zàra}
✦ personale [a.] = an’ny tena manokana {àny tèna tòkana}
✦ personale [s.] = mpiasa
✦ personalità [s.] = maha-izy azy
avere una personalità forte = manana ny maha-izy azy
essere una personalità influente = manam-pahefana atahorana
{ànana èfa tàhotra}
✦ personalmente [avv.] = ny tenany manokana {tèna tòkana}
(≠ di propria mano) = an-tanana manokana {tànana tòkana}
✦ persuadere (✦ convincere) = mandresy lahatra {rèsy}
✦ persuaso (✦ convinto) [a.] = resy lahatra
✦ pertica (✦ asta) [s.] = salazana
✦ pesante (✦ gravoso) [a.] = mavesatra
✦ pesantemente (col tutto il proprio peso) [avv.] = mavesatra
(✦ goffamente) = mikaviakavia
✦ pesca (frutto) [s.] = paiso
(≠ sport) = jono
andare a pesca = manjono {jòno}
✦ pescare = manjono {jòno}
pescare con la lenza = mamintana {fìntana}; manjono
✦ pescatore [s.] = mpanjono {jòno}
✦ pesce [s.] = trondro; hazan-drano {hàza ràno}
pesce secco = trondro maina
✦ peso (misura & importanza) [s.] = lanja
(pacco, carico) = vesatra
✦ pessimista [a.] = tsy mahatoky; pesimista
✦ pestare (✦ pigiare) = mitoto; mampifanongoa {tsòngo}
pestare i piedi a q = manitsaka {hìtsaka}
✦ peste [s.] = pesta
✦ petrolio (grezzo) [s.] = solika
(da illuminazione) = solitany {sòlika tàny}
lampada a petrolio = jiro mandeha amin’ny solitany
{lèha àmy sòlika tàny}
✦ pettegolezzo [s.] = resa-behivavy {rèsaka vehivàvy}
✦ pettinare = manogo {hògo}
✦ pettinarsi = mihogo
✦ pettinatura (✦ acconciatura) [s.] = fanaovana volo {tào}
✦ pettine [s.] = fihogo
✦ petto [s.] = tratra
462
✦ pezzo (✦ tozzo di pane) [s.] = tapaka
(di carne) = sombiny {sòmbina}
(di carta) = sombin-taratasy {sòmbina}
(≠ frammento di vetro) = vakiny {vàky}
pezzo teatrale = tantara filalao an-dampihazo {làmpi hàzo}
piesy
pezzo di ricambio = kojakoja {kòja}
fare a pezzi (✦ dilaniare) = mandrotika {ròtika}
fare a pezzi (mettere in rotta) un esercito
= mandresy tafika tanteraka {rèsy}
✦ piacere [s.] = sitraka; mahafinaritra
per piacere (per favore) = aza fady
ciò mi piace = mahafinaritra ahy izany {àho ìny}
a dio piacendo (possa…) = (enga) anie
(✦ godimento) = fahafinaretana {finàritra}
fifaliana {fàly}
sitrapo {sìtraka fò}
far piacere = mamalifaly {fàly}
manao izay mahafinaritra {tào}
✦ piacevole (✦ gradevole) [a.] = mahafinaritra
mahafatifaty {fàty}
✦ piacevolmente [avv.] = mahafinaritra
✦ piaga (✦ ferita) [s.] = fery
✦ pianeggiante [a.] = lemaka marina {àrina}
✦ pianerottolo [s.] = tokonana
(un) vicino di pianerottolo = mpifanolo-bodirindrina
{òlotra vòdy rindrina}
✦ pianeta [s.] = planeta
✦ piangere = mitomany {tòmany}
esser sul punto di piangere = manganohano {hanohàno};
mifendrofendro {fendrofèndro}
piangere a dirotto = mitomany mafy {tòmany};
manapotrapotra-dranomaso (pòtraka ràno màso}
sciogliersi in lacrime = rendrika anaty ranomaso {ràno màso}
piangere un morto a cose fatte (solo dopo) ≥ essere ipocrita
= manao ranomaso tsy amam-paty {tào ràno màso fàty}
✦ pianista [s.] = mpitendry pianô {tèndry}
✦ piano (di casa) [s.] = rihana
(prospettiva) > in primo piano
= eo amin’ny laharana voalohany {àmy làhatra lòha}
(✦ progetto) > piano di sviluppo = teti-pivoarana {tètika vòatra}
✦ pianoforte (✦ piano) [s.] = pianô
suonare il piano = mitendry pianô
✦ pianoro (✦ altipiano) [s.] = lembalemba
✦ pianta (vegetale) [s.] = zava-maniry {zàvatra tsìry}
(del piede) = faladia
✦ piantare (un chiodo) = mandentika {lèntika}
✦ pianterreno [s.] = ambany rihana
✦ pianura (✦ piana) [s.] = lemaka
✦ piastra (✦ lastra ✦ placca) [s.] = takela-by {takèlaka vy}
✦ piastrella [s.] = tailangorodona {tàilana goròdona}
✦ piattaforma (continentale) [s.] = tany marin-tampona {àrina}
(politica) = rafi-kevitra fototra {ràfitra hèvitra}
✦ piattino (✦ sottocoppa) [s.] = sotasy
✦ piatto (✦ piano) [a.] = fisaka
✦ piatto [s.] = vilia; lovia
mangiare nel piatto = mihinana amin’ny vilia
(di bilancia) = lela mizana
✦ piazza [s.] = kianja
piazza (dell’)Indipendenza = kianjan’ny fahaleovantena {lèo tèna}
✦ piccante [a.] = masiaka; matsilo
erbe piccanti = ana-malaho {ànana}
✦ picchiare (✦ pestare q) = mikapoka
picchiare (bastonare) con forza = mamango {vàngo};
mikapoka mafy
✦ piccione [s.] = voromahailala {vòrona mahaìlala}
✦ picco [s.] = tsikon-tendrombohitra {¿ tèndro vòhitra}
colare a picco = milentika malaky
cadere a picco (dritto) = mianjera mahitsy {zèra}
✦ piccolo [a.] = fohy; madinika
(di poca importanza) = kely
figlio piccolo = zafikely lahy {zàfy kèly}
figlia piccola = zafikely vavy {zàfy kèly}
piccolissimo (molto piccolo) = bitika; kely dia kely
✦ piccone [s.] = tsolo
✦ picnic [s.] = sakafo an-kalamanjana
✦ picozzo (≠ chela) [s.] = tanana
✦ pidocchio [s.] = hao
✦ piede [s.] = tongotra
piede di montagna = vody
✦ piega (di vestito) [s.] = fivalonana {vàlona}; ketrona
✦ piegare (un tessuto) = mamalona {vàlona}
(le braccia) = mamoritra {pòritra}
✦ pieno [a.] = feno
luna piena = fenomanana {fèno ànana}
in pieno giorno = antoandrobe {àny tò àndro bè}
pieno zeppo = hipoka
in pieno inverno = aty ririnina
aver la pancia piena (✦ sazio) = voky; hetsaka
✦ pietà [s.] = fiantrana {àntra}
aver pietà = miantra {àntra}
far pietà = mampalahelo {alahèlo}
✦ pietanza [s.] = plà
✦ pietoso (✦ penoso) [a.] = mampalahelo {alahèlo}
✦ pietra (✦ sasso) [s.] = vato
pietra preziosa = vatosoa {vàto sòa}
cuore di pietra = fo vato
✦ pigiama [s.] = akanjo mandry
✦ pigrizia [s.] = hakamoana {kàmo}
✦ pigro [a.] = kamo; mitango lalitra
✦ pila (✦ catasta) [s.] = antonta
(elettrica) = vato
✦ pilastro (✦ colonna) [s.] = andry
✦ pillola [s.] = katra; pilina
prendere la pillola = mihinana katra
✦ pilota [s.] = mpanamory {hàmory}
(✦ aviatore) = mpanamory fiaramanidina
{hàmory fiàra sìdina}
✦ pino [s.] = kesika
✦ pinza (✦ pinzetta) [s.] = tandra
✦ pinzare (come per togliere un’estremità a qc) = mandaingo {làingo}
✦ pioggia [s.] = orana
✦ piolo [s.] = tsato-kazo {tsàtoka hàzo}; tsatoka
✦ piombo [s.] = firamainty {fìraka màinty}
pallino di piombo (da caccia) = fatsaka
✦ pioniere [s.] = mpamaky lay {vàky}
✦ pioppo [s.] = karazan-kazo {karàzana hàzo}
✦ piovere [IMPERSONALE] = manorana
✦ piovoso [a.] = be ranonorana {ràno òrana}
✦ pipa [s.] = pipa
✦ pippistrello [s.] = ramanavy; fanihy
✦ piramide [s.] = rira-kitso {rìrana kìtso}; piramida
✦ pirata [s.] = jiolahin-tsambo {jiolàhy sàmbo}
✦ piroga [s.] = lakana
✦ piroscafo [s.] = sambo
✦ pisciare (✦ urinare) = mamany {amàny}; manary rano {àry}
✦ piscina [s.] = dobo filomanosana {lòmano}
✦ pisello [s.] = pitipoa
pois du Cap (Phaseolus lunatus) = kabaro
✦ pista (✦ traccia) [s.] = dia
(da corsa) = lalana
essere sulla pista (sulle tracce) di q = mitsongo dia
✦ pistola [s.] = basy poleta
✦ pittore [s.] = mpandoko {lòlo}
≠ imbianchino = mpanao hoso-doko {tào hòsotra lòko}
✦ pittoresco [a.] = mahafinaritra
✦ piuma (✦ penna) [s.] = penina; volom-borona {vòlo vòrona}
✦ pizzicare = manongo {tsòngo}
(≠ prendere un ladro) = misambotra
✦ più [avv.] > più di… = mihoatra …; mahery …
più costoso = lafo kokoa
il pìu costoso = lafo indrindra
tutt’al più; al massimo = tsy mihoatra
di più in più = miha-
in più di… (oltre a…) = ankoatra {àny hòatra}
più o meno (all’incirca) = sahabo; tokony
più tardi (dopo) = aoriana
non più = tsy … loatra
(matematica) > 2 + 2 = roa ampiana roa {àmpy}
✦ plastico (di plastica) [a.] = plastika
✦ plurale [a.] = maro
✦ pneumatico [s.] = kodiarana {kòdia àrana}
✦ poco [a.] = kely
a poco a poco [avv.] = tsikelikely; miandalana {àny làlana}
un poco (un pochino) = kely
mi si dia un po’ di sale = omeo sira kely aho {omè}
tra poco (tempo) = vao haingana
in poco tempo = ao anaty fotoana kely
poco dopo = tafara kely {fàra > afàra}
poco prima = taloha kely {lòha > alòha}
poco importa = tsy maninona
poco poco (appena un po’) = kely foana
tra (fra) pochissimo tempo = vetivety; vao teo {èo}
per poco che sia (se appena) = raha … kely foana
✦ poco (numeroso) [a.] = vitsivitsy {vìtsy}
✦ poco [s.] = ny kely
✦ poema [s.] = tononkalo {tònona kàlo}
✦ poesia [s.] = poezia
✦ poeta [s.] = poety; mpanao tononkalo {tào tònona kàlo}
✦ poetico [a.] = miendrika tononkalo {tònona kàlo}
✦ poi (✦ dopo, in seguito) [avv.] = dia; dia avy eo
in seguito (✦ successivamente) = tamin’ny manaraka {àmy àraka}
✦ poichè (per il motivo che…) = satria
✦ polacco [a.] = polonè
✦ polare [a.] = momba ny tendron-tany
✦ polemica [s.] = adilahy {àdy làhy}
✦ poligamia [s.] = mampirafy
✦ poligamo [a.] = mampirafy
✦ politica [s.] = politika
✦ politico [a.] = politika
✦ polizia [s.] = polisy
✦ polisiesco [a.] > romanzo poliziesco = tantara mampangitakitaka
{hitakìtaka}
✦ poliziotto [s.] = polisy; mpitandro filaminana {làmina}
463
✦ pollaio [s.] = tranon’akoho
✦ pollastro [s.] = vantotr’akoho {vàntotra}
✦ pollice (dito) [s.] = ankihibe {ànky bè}
✦ pollo (✦ gallina) [s.] = akohovavy {àkoho vàvy}
✦ polmone [s.] = avokavoka
✦ polo [s.] = tendron-tany
✦ polpa [s.] = nofo
in carne ed ossa = nofo aman-dra {àmana rà}
✦ polpaccio [s.] = kibon-dranjo {kìbo rànjo}
✦ polpetta [s.] = bolonga
polpetta di carne = hena baolina
polpetta di riso = bolongam-bary {vàry}
✦ polso [s.] = hato-tanana {hàtoka}
(battito) = tepon-dra {tepo(tèpo ) rà}
✦ poltrire = mitango lalitra (≠ scorticare mosche)
✦ poltrona [s.] = sezabe {sèza bè}
✦ polvere [s.] = vovoka
zucchero in polvere = siramamy vovony {sìra hàmy vòvoka}
polvere da sparo = vanja
✦ polveroso [a.] = mamovoka {vòvoka}
✦ pomata (✦ crema) [s.] = pomady
✦ pomeriggio [s.] = tolakandro {tòlaka}; atsimo
✦ pomodoro [s.] = voatabia
✦ pompa (dell’acqua) [s.] = fampakaran-drano {àkatra ràno};
paompy
(di bicicletta) = famookisan-drivotra {vòky rìvotra}; paompy
✦ pompelmo [s.] = voasaribe; voahangibe; pampilemosy
✦ pompiere [s.] = mpamonjy hain-trano {vònjy hày}
✦ ponte [s.] = tetezana {tèty}
✦ popolare (✦ pullare) = mameno {fèno}
✦ popolare [a.] = vahoaka; mamim-bahoaka {hàmy vàhoaka}
✦ popolato [a.] = feno olona
✦ popolazione [s.] = mponina {ònina}
✦ popolo [s.] = vahoaka; valala tsy mandady harona {làdy}
✦ poppare = minono {nòno}
✦ porcellana [s.] = bakoly
✦ porco (✦ maiale) [s.] = kisoa
✦ porcospino [s.] = sora
✦ porre (✦ mettere) = mametraka {pètraka}
porre una domanda (✦ domandare ✦ chiedere) = manontany
porre la propria candidatura (✦ impegnarsi) = milatsaka;
mandrotsaka ny filatsahana {ròtsaka làtsaka}
✦ porsi (✦ atterrare ✦ stabilirsi) = mipetraka
porsi (farsi) delle domane = velom-panontaniana {vèlona òntany}
✦ porro [s.] = tongoloherana {tòngolo hèrana}; poarô
✦ porta (✦ uscio) [s.] = varavarana
✦ portabagagli [s.] = fitondrana entana {tòndra}
✦ portacenere [s.] = fasiana tain-tsigara {ìsy tày sigàra}
✦ portamoneta [s.] = poketra kely
✦ portafoglio [s.] = poketra
✦ portamento (✦ caratteristica, modo di essere) [s.] = toetra
✦ portaparola [s.] = mpitondra teny
✦ portare (✦ condurre; ✦ gestire) = mitondra
portare per mano = mivimbina; mitsitsina {tsìtsy}
portare (a cavalcioni) sulle spalle = manao antsangory {tào}
portare in mano = mibata
portare sulla testa = miloloha
portare sulla schiena = mibaby
portare tra le braccia = mitrotro
portare sottobraccio (sotto le ascelle) = misakelika
(✦ indossare) = miakanjo
portar bene (felicità) = manambina
portar male (disgrazia) = fambara loza {ambàra}
(ciò) non porta a niente
= tsy manery na amin’inona na amin’inona {hèry}
✦ portatile [a.] = mora entina {mòra tòndra}
✦ portatore [s.] = mpitondra entana
✦ portiere [s.] = mpiandry tsatokazo {tsàtoka hàzo}
✦ porto [s.] = seranan-tsambo {sèrana sàmbo
porto fluviale = tafia
arrivare a buon porto (sano e salvo)
= tonga soa aman-tsara {àmana}
✦ porzione [s.] = anjara {zàra}
✦ posa (✦ posizionamento) [s.] = fandatsahana {làtsaka}
(✦ atteggiamento) = fihetsika
✦ posare (✦ deporre un oggetto) = mametraka {pètraka}
✦ positivo (✦ affermativo) [a.] = marina {àrina}; indrindra
(matematica) = miabo
✦ posizione (✦ dislocazione) [s.] = toerana {tòetra}
punto di vista = hevitra
occupare una posizione sociale elevata = mitana lohalaharana
{tàna lòha làhatra}
✦ possedere (una proprietà) = manana
(un sapere) = mahay
✦ possessione (invasione dello spirito) = tromba
✦ possesso (✦ proprietà) [s.] = fananana {ànana}
✦ possibile [a.] = azo atao
è possibile che… = mety …
nella misura del possibile = araka izay azo atao
✦ possibilità [s.] = fahazoana {àzo}
✦ posta (uffico postale) [s.] = paositra
andare in posta = mankany amin’ny paositra
✦ postale (cartolina - ) [a.] = karatra positaly
✦ posteriore [a.] = aoriana
✦ postino [s.] = mpitondra taratasy
✦ posto (✦ luogo) [s.] = toerana {tòetra}
al tuo posto = raha izaho no eo amin’ny toeranao {àmy tòetra}
al posto di… = eo amin’ny toeran’ny {àmy tòetra}
posto di polizia = paositry ny polisy {paositra}
(✦ impiego) = asa
✦ potabile [a.] = azo sotroina
✦ potare (✦ tagliar piante) = mandrantsana {ràntsana}
✦ potente (di persona) [a.] = matanjaka
(di macchina) = mahery
✦ potenza (di persona) [s.] = tanjaka
(di macchina) = hery
✦ potere = afaka
aver il permesso = mahazo {àzo}
✦ potere [s.] = fahefana {èfa}
potere legislativo = fahefana mpanao lalàna {èfa tào}
potere esecutivo = fahefana mpanatanteraka {èfa tantèraka}
✦ poveramente (✦ miseramente) [avv.] = mahantra {àntra}
✦ povero (✦ indigente) [a.] = mahantra {àntra}
poverissimo (✦ nullatenente) = mahantra faraidiny {àntra fàra ìdina}
(✦ rovinato) = mahantra fadiranovana {fàditra òva}
✦ povertà [s.] = fahantrana {àntra}
✦ pozzo (d’acqua) [s.] = fantsakana {tsàka}
(di petrolio) = vovon-tsolitany {vòvona sòlika tàny}
✦ pranzare = misakafo atoandro {àny tò àndro}
✦ pranzo [s.] = sakafo atoandro {àny tò àndro}
✦ praticamente [avv.] = ara-pomba {àraka òmba}; saika tanteraka
✦ pratica [s.] = fanaovana {tào}
✦ pratico (✦ effettuale) [a.] = fizarana {zàra}
✦ prato [s.] = tanin’ahitra {tàny}
✦ precauzione [s.] = fitandremana {tàndrina}
prendere precauzioni = mitandrina
✦ precedente [a.] = taloha
✦ precedere = mialoha
✦ precipitarsi (✦ accorrere) = mikoropaka
✦ precipitosamente (✦ all’improvviso) [avv.] = tampoka
✦ precisamente [avv.] = indrindra; marina {àrina}
✦ precisare (✦ spiegare ✦ circoscrivere) = manazava {zàva}
✦ precisione [s.] = fanazavana {zàva}
✦ preciso (✦ netto) [a.] = mazava; voafaritra
✦ preda [s.] = remby
lasciarsi sfuggire la preda = very remby
✦ predecessore (✦ precursore) [s.] = mpialoha lalana; olona teo aloha
✦ predica [s.] = faminaniana {vinàny}
✦ predicare = mitory teny
✦ predicato (grammatica) = enti-milaza {tòndra > entina làza}
✦ predicatore [s.] = mpitoriteny {tòry tèny}
✦ predirre = maminany {vinàny}
✦ prefabbricato [a.] = vita mialoha
✦ prefazione [s.] = sasin-teny {sàsy tèny}; sava ranon’ando; ala sarona
✦ preferire = aleo {lèo}; tiana kokoa {tìa}
✦ preferito (✦ prediletto) [a.] = tiana indrindra {tìa}
✦ prefettura [s.] = fileovana {lèo}; fivondronana {vòndrona}
✦ prefisso (grammatica) = tovona
✦ pregare (✦ richiedere) = miangavy
io ti prego (domando) di… = miangavy anao aho mba…
(religione) = mivavaka
✦ preghiera [s.] = vavaka
(✦ domanda ✦ richiesta ✦ supplica) = fiangaviana {angàvy}
✦ pregiudizio [s.] = hevi-diso {hèvitra dìso}
✦ preistorico [a.] = fahagolan-tany {fàha gòla tàny}
✦ prelevare (✦ ritirare) dei soldi = maka {àka}
✦ premeditato [a.] = voaomana; mialoha
✦ premio (sulla paga) [s.] = tombon-karama {tòmbo}
(✦ ricompensa) = valisoa {vàly sòa}
premio assicurativo = tambin-piantohana {tàmby àntoka}
✦ prendere (✦ afferrare) = mandray {rày}
prendere aria = maka rivotra {àka}
prendere in trappola = mamandrika {fàndrika}
prendere una strada = mizo lalana {àzo}
prendere freddo = azon-katsiaka {àzo hàtsiaka}
prendere l’abitudine (✦ abituarsi) = mihazatra {zàtra}
prendere una medicina = misotro (mihinana) fanafody
{sòtro hìnana àfana òdy}
prender paura (✦ spaventarsi) = azon-tahotra {àzo tàhotra}
prendere (fare) una foto = maka sary {àka}
prender peso (✦ ingrassare) = mihamatavy {tàvy};
(diventare importante) miha-ngeza {ngèza}
prendere (✦ scambiare) q per q altro = natao ho {tào}
prender (aver) cura (✦ badare a…) = mikarakara {karakàra}
prendere tempo = tsy rototra; manao miadana {tào àdana}
prender congeso (✦ congedarsi) = manao veloma {tào vèlona}
prendere il treno = maka lamasinina {àka}
prender partito (✦ schierarsi) per q = miandany amin’olona
{àny làny àmy}
cosa prendi? = inona no mahazo anao? {àzo àny ianào}
lei sa come prenderlo = hainy manantanteraka azy
{hày ànana tantèraka ìzy}
✦ prenotare (✦ riservare) = maka {àka}
✦ preoccupante [a.] = manahirana {sahìrana}
464
✦ preoccuparsi = miahy {àhy}; manana eritreritra {ànana èritra}
✦ preoccupazione (✦ cruccio ✦ grattacapo ✦ scrupolo) [s.]
= ahiahy {àhy}
farsi degli scrupoli = miahiahy {àhy}
(✦ apprensione ✦ inquietudine) = fanahiana {àhy}
✦ preparare = mikarakara; manomana {òmana}
✦ preparativo [s.] = fiomanana {òmana}
✦ preparazione [s.] = fanomanana {òmana}
✦ preposizione = mampiankin-teny {ànkina tèny}
✦ prepuzio [s.] = tsitoka
✦ presa [s.] = fahazoana {àzo}
lasciar la presa = mandefa {lèfa}; miala
(di corrente) = fahazoana herim-baratra {àzo hèry vàratra}
✦ prescrivere (un farmaco) = manoratra taratasim-panafody
{sòratra taratàsy àfana òdy}
✦ presentare (✦ offrire) = manolotra {tòlotra}
(far conoscere) q a q altro = mitondra; manatitra {àtitra}
far vedere (✦ mostrare) = mampiseho {sèho}
esprimere = milaza {làza}
✦ presente [a.] = ao; manatrika; tonga
✦ presente (✦ dono) [s.] = fanomezana {omè}
(temporale) > al presente, ✦ ora, ✦ adesso, ✦ oggigiorno
= ankehitriny; izao {ìo}
(grammatica) = ny ankehitriny
✦ presentimento [s.] = tsindrimandry {tsìndry àndry}
✦ presenza [s.] = fanatrehana {àtrika}
(✦ venuta) = fahatongavana {tònga}
✦ preservativo [s.] = kapaoty anglisy; satro-boto {sàtroka vòto}
✦ presidente [s.] = filoha {lòha}; prézidà
✦ presidenziale (elezione - ) [a.] = fifidianana filoham-pirenena
{fìdy lòha rèny}
✦ pressapoco (✦ circa) = eo ho eo
✦ pressato (✦ schiacciato) [a.] = poritra
(✦ frettoloso) = dodona; maika
✦ pressione [s.] = fanerena {tèry}; fanaporetana {pòritra}
pressione del sangue = tosi-dra {tòsika rà}
✦ prestare = mindrana
prestare gratuitamente (come di biblioteca) = mampindrana
{ìndrana}
prestar soldi = mampisambo-bola {sàmbotra vòla}
prestar soccorso (✦ soccorrere) = mamonjy {vònjy};
prestar aiuto (✦ assistere ✦ aiutare) = manampy {ampy}
prestare orecchio (✦ ascoltare) = manongila-tsofina
{tòngilana sòfina}
prestare giuramento (✦ giurare) = mianiana; mively rano
chiedere in prestito = mindrana
farsi prestare = misambotra
prendere in prestito = misambotra
✦ prestigiatore [s.] = mpanao mazia {tào};
mpanao tako-maso {tào tàkona màso}
✦ prestigio [s.] = haja; fahefana {èfa}; laza
✦ prestito (denaro) [s.] = fifandraman-bola {ìndrana vòla}
✦ presto [avv.] = faingana; haingana
presto o tardi = na ho ela na ho faingana
✦ prete [s.] = pretra; mompera; mopera
✦ pretendere = mihambo
✦ pretesa [s.] = hambo
✦ pretesto [s.] = fialana {àla}
✦ prevedere = maminavina {vinavìna}; mahita
prevedere il tempo (meteo) = mitsinjo ny vodiandro ho merika
{vòdy àndro}
✦ previsione [s.] = vinavina
✦ prezioso [a.] = saro-bidy {sàrotra vìdy}
✦ prezzemolo [s.] = persily
✦ prezzo (✦ valore) [s.] = vidy
a basso prezzo (sottocosto) = ambany vidy
prezzo di costo = masonkarena {màso harèna}
prezzo approssimativo = tombam-bidy {tòmbana vìdy}
prezzo (✦ tariffa) del viaggio = saran-dalana {sàra làlana}; frè
ad ogni prezzo (a tutti i costi)
= na manao ahoana na manao ahoana {tào}
a qualsiasi (ad ogni) prezzo = na ahoana na ahoana
✦ prigione (✦ carcere) [s.] = fonja;
gattabuia = tranomaizina {tràno ìzina}
✦ prigioniero (✦ carcerato ✦ detenuto) = gadra
prigioniero di guerra = babo an’ady {àny àdy}
✦ prima (di ciò) [avv.] = alohan’izay
(di una data; di qualcuno) = aloha
✦ prima (classe) [s.] = kilasy voalohany {lòha}
✦ primario [a.] = voalohany {lòha}
✦ primavera [s.] = lohatàona {lòha tàona}
✦ primitivo (✦ originario) [a.] = voalohany {lòha};
tany am-boalohany {àny àny lòha ¿}
✦ primo [ORDINALE] = voalohany {lòha}
al primo piano = ao amin’ny rihana voalohany {àmy lòha}
primo ministro = praiministra
la prima guerra mondiale = ny ady lehibe voalohany {lèhy bè lòha}
materia prima = akoran-javatra {akòra zàvatra}
✦ primordiale [a.] = tranainy indrindra; zava-dehibe {zàvatra lehy bè}
✦ principale [a.] = lehibe indrindra {lèhy bè}
✦ principalmente [avv.] = indrindra
✦ principe [s.] = andriam-bavy {andrìana vàvy}
✦ principessa [s.] = andrian-dahy {andrìana làhy}
✦ principio (✦ inizio) [s.] = fiandohana {lòha}; fanombohana {tòmboka}
al principio (all’inizio) = amin’ny voalohany {lòha}
(✦ fondamento) = foto-kevitra {fòtotra hèvitra}; ainga
principio fondamentale = ainga fototra
✦ principiante (✦ esordiente) [a.] = vao manomboka {tòmboka};
garabola
✦ priori (a - ) = amin’ny izao {amy ìo}
✦ priorità [s.] = laharam-pahamehana {làhatra maìka}
✦ privare (q di qc) = manaisotra {èsotra}
✦ privato (serata privata/in famiglia) [a.] = koranam-pianakaviana
{koràna ànaka}
(scuola privata) = sekoly tsy miankina
✦ privilegio [s.] = tombontsoa {tòmbo sòa}
✦ probabile [a.] = toa marina {àrina}
✦ probabilmente [avv.] = toa
✦ problema (✦ complicazione) [s.] = olana
enunciato (di problema) = lazaolana {làza òlana}
✦ proboscide [s.] = orona
✦ procedimento [s.] = fomba {òmba}
✦ processo [s.] = ady
intentare un processo = mitory
✦ proclamare = manambara {ambàra}
✦ procurare (✦ fornire) = mampahazo {àzo}
✦ procurarsi = mahazo {àzo}
✦ procuratore (legale) [s.] = mpampanoa lalana {tòa}
✦ prodezza (✦ exploit) [s.] = zava-mahazendana {zàvatra}
✦ prodigarsi (✦ affannarsi) = mikely aina
✦ prodotto [s.] = vokatra;
composto chimico = fanafody {àfana òdy}
✦ produrre = mamokatra {vòkatra}
✦ produttività [s.] = fahefa-mamokatra {èfa vòkatra}
✦ produzione [s.] = famokarana {vòkatra}
✦ professionista [s.] = olona za-draharaha {zàtra raharàha}
(sportivo) = mpanao fanatanjahan-tena matihanina
{tào tànjaka fàty hànina}
✦ professione [s.] = asa aman-draharaha {àmana raharàha}
anton-draharaha {àntoka raharàha}
✦ professore [s.] = mpampianatra {ànatra}; ramose {ra- mose}
✦ profeta [s.] = mpaminany {vìnany}
✦ profetico [a.] = feno faminaniana {vìnany}
✦ profilo [s.] = mihorirana
✦ profitto [s.] = tombony {tòmbo}; soa
profitto netto = tombony afa-karatsaka {tòmbo àfaka haràtsaka}
trarre profitto (vantaggio) da qc = mahazo soa
✦ profondamente [avv.] = lalina; mafy
✦ profondità [s.] = halalina {làlina}
✦ profondo [a.] = lalina
✦ profumare (aver un buon odore) = mani-pofona {hànitra fòfona}
✦ profumato [a.] = manitra {hànitra}
✦ profumo [s.] = ranomanitra {ràno hànitra}; hanitra
✦ progetto [s.] = fikasana {kàsa}; tetik’asa {tètika}; volavola
progetto di sviluppo = tetik’asa fampandrosoana {tètika ròso}
progetto di legge = volavolan-dalàna {volavòla lalàna}
✦ programma (di lavoro) [s.] = tetik’asa {tètika};
fandaharan’asa {làhatra}
✦ progressivamente (a poco a poco) [avv.] = tsikelikely
✦ progressivo (aspetto verbale) = miandalana {andàlana}
✦ progresso [s.] = fandrosoana {ròso}; fivoarana {vòatra}
far (dei) progressi = mandroso {ròso}; mivoatra {vòatra}
✦ proibire (✦ vietare) = mandrara {ràra}
✦ proibito (✦ vietato) [a.] = voarara; fady
è vietato (fare)… = tsy azo atao ny…
✦ proibizione [s.] = fandrarana {ràra}
vietato fumare = rarana ny mifoka sigara {ràra}
✦ proiettore (✦ riflettore) [s.] = jiro be
✦ proiezione (di un film) [s.] = fandefasana {lèfa}
✦ proletariato [s.] = vahoaka madinika; mpitrongy vao homana
✦ prolungamento (✦ proroga) [s.] = fanalavàm-potoana {làva fotòana}
✦ prolungare (✦ protrarre) = manalava {làva}
✦ promessa [s.] = fampanantenana {àny tèna > antèna}
mantenere le promesse = manatanteraka ny toky nomena
{tantèraka omè}
vane promesse = fampanantenana poak’ady {antèna pòaka}
✦ promettere = mampanantena {antèna}; manome toky {omè}
promettere mari e monti = mampamantena diso tafahoatra
manao kobaka am-bava {tào àny vàva}
✦ promettersi (✦ ripromettersi di…) = manantena {antèna}
manome toky ny tenany {omè}
✦ promozione (in carriera) [s.] = fisondrotana {sòndrotra}
(ribasso del prezzo) = fihenam-bidy {hèna vìdy}
✦ pronipote (maschio o femmina) [s.] = zafiafy {zàfy}
✦ pronome [s.] = fanampin’anarana {àmpy}
(grammatica) = mpisolo {sòlo}
pronome dimostrativo = mpisolo manondro {sòlo tòndro}
pronome locativo = mpisolo toerana {sòlo tòetra}
pronome personale = mpisolo tena {sòlo}
pronome temporale = mpisolo fotoana
✦ pronostico [s.] = tombantombana {tòmbana}
✦ pronto [a.] = vonona
pronto (!) [come al telefono] = alô
✦ pronuncia [s.] = fanononana {tònona}
465
✦ pronunciare (✦ articolare) = manonona {tònona}
✦ propaganda [s.] = fampielezan-kevitra {èly hèvitra}; propagandy
✦ propizio [a.] = tsara; manambina {àmbina}
✦ proporre = manolotra {tòlotra}
✦ proporsi (aver intenzione di…) = mikasa; mikendry
✦ proporzione [s.] = fifanarahana {àraka}
✦ proposito (✦ proponimento ✦ intento) [s.] = vava; resaka
a proposito di… = momba … {òmba}
fare qc apposta (di proposito/intenzionalmente)
= manao fanahy iniana {tào àhy nìa}
✦ proposizione = fehezan-kevitra {fèhy hèvitra}
✦ proposta [s.] = tolo-kevitra {tòlotra hèvitra}
✦ propriamente (✦ correttamente) [avv.] = amim-pahadiovana {àmy dìo}
✦ proprietà [s.] = fananana {ànana}
proprietà privata = tanin’olona {tàny}
(✦ particolarità) = toetra manokana {tòkana}
✦ proprietario (✦ padrone) [s.] = tompony {tòmpo}
✦ prosciutto [s.] = lambosira {làmbo sìra}
✦ prosperare (✦ lussureggiare) = miroborobo
(✦ progredire) = mandroso {ròso}
✦ prospettiva (geometrica) [s.] = fanaovan-tsary {tào sàry}
(mentale) = fanantenana {antèna}
✦ prossimamente [avv.] = ato ho ato
✦ prossimo [a.] > il mese prossimo = amin’ny volana ambony
l’anno prossimo = herintaona {hèrina tàona}
la prossima volta = amin’ny manaraka {àraka}
(✦ vicino) = akaiky
(✦ a venire) = ho avy
✦ prostituta [s.] = mpivaro-tena {vàrotra tèna}; mazava alina
makorelina; ramavo
✦ prostrato (✦ oppresso ✦ schiacciato) [a.] = reraka
(essere) schiacciato dai debiti = tototry ny trosa
(essere) prostrato dalla tristezza = trotraky ny alahelo
✦ proteggere (✦ difendere) = miaro
✦ protesta [s.] = fanoherana {tòhitra}
✦ protestare = manohitra {tòhitra}
✦ protestante [a.] = protestanta
✦ protezione (✦ difesa) [s.] = fiarovana {àro}
✦ protrarre (trascinar qc per le lunghe) = manalava {làva};
mitarazoka {taràzoka}
✦ prova (✦ tentativo) [s.] = porofo
(✦ testimonianza) = vavolombelona {vàva òlona vèlona}
far la prova = manaporofo; manamarina {àrina}
dar prova di coraggio = mampiseho herimpo {sèho hèry fò}
✦ provare (✦ dimostrare; ✦ tentare) = manaporofo; manamarina {àrina}
ripetere un pezzo/saggio = manao famerenana {tào vèrina}
✦ provenire = avy
✦ proverbio [s.] = ohabolana {òhatra vòlana}
✦ provincia [s.] = faritany {fàritra tàny}
✦ provocare (✦ causare qc) = manao izay hahatonga {tào tònga}
(✦ sfidare q) = mihantsy
✦ provocazione [s.] = fihantsiana {hàntsy}
✦ provvisoriamente [avv.] = vonjy maika
✦ provvisorio (✦ temporaneo) [a.] = vonjy maika
✦ provvista (✦ scorta) [s.] = vatsy
far provviste = manomana vatsy {òmana}
✦ prudente [a.] = mailo; malina
✦ prudentemente [avv.] = amim-pahamalinana {àmy màlina}
✦ prudenza [s.] = fahamalinana {màlina}
✦ prudere = mangidihidy {hidihìdy}
✦ prugna (✦ susina) [s.] = paisom-vahaza {pàiso vàhaza}
✦ prugno [s.] = lamoty
✦ pseudonimo [s.] = solon’anarana {sòlo}
✦ psichiatra [s.] = mpitsabo aretin-tsaina {tsàbo arètina sàina}
✦ psicologia [s.] = psikôlòjia
✦ psicologo [s.] = psikôlôgy
✦ pubblicare = mamoaka {vòaka}
✦ pubblicazione [s.] = famoahana {vòaka}
(✦ editto) = filazana {làza}
✦ pubblicità [s.] = dokam-barotra {dòka vàrotra}
far pubblicità a… = manao dokam-barotra ho an’…
{tào dòka vàrotra àny}
✦ pubblico [a.] = fanjakana {zàka}
in pubblico = ampahibemaso {àny fàritra bè màso}
imasom-bahoaka {màso vàhoaka}
scuola pubblica = sekolim-bahoaka {sèkoly vàhoaka}
opinione pubblica = saim-bahoaka {sàina vàhoaka}
lavori pubblici = asa vaventy
✦ pubblico (di assemblea/cerimonia) [s.] = mpihaino
(✦ spettatore) = mpijery
(✦ ascoltatore) = mpihaino
(✦ lettore > i lettori) = mpamaky {vàly}
(✦ testimone) = mpanatrika
✦ pubertà [s.] = fialana sakana {àla}
✦ pugile [s.] = mpanao ady totohondry {tao}
✦ pugnalare = manatsatoka antsy
✦ pugno (✦ boxe, ✦ pugilato) [s.] = totohondry {tòto hòndry}
prendersi a pugni = manao totohondry {tào tòto hòndry}
✦ pulce [s.] = parasy
✦ pulcino [s.] = akoho kely; zanak’akoho {zànaka}
✦ puledro [s.] = zana-tsoavaly {zànaka soavàly}
✦ pulire = manadio
✦ pulito [a.] = madio
✦ pulizia (✦ lavaggio) [s.] = fanadiovana {dìo}
far le pulizie (in casa) = mampirin-trano {ampìrina tràno}
(✦ nettezza) = fahadiovana {dìo}
✦ pulsare = mitepo; midoboka
✦ pungere (con un ago) = manindrona {tsìndrona}
(con un pungiglione) = manaikitra {kàikitra}
il fumo punge (pizzica) gli occhi = manaikitra ny maso ny setroka
{kàikitra}
✦ punire = manasazy
✦ punizione [s.] = sazy
✦ punta [s.] = loha; tendro
(una) punta di lancia = lela lefona
ora di punta = ora hipoka fiara
camminare in punta di piedi = mitingintigina {tèngiña}
✦ punteggiatura [s.] = fijanonan-tsoratra {jànona sòratra};
maritsoratra {màrika sòratra}
✦ puntina (da disegno) [s.] = fantsika kely
✦ punto (in scrittura) [s.] = teboka
punto e virgola (;) = teboka anam-paingo {ànana}
punto interrogativo (?) = baraingo
punto esclamativo (!) = tsoraka
due punti (:) = teboka roa
puntini di sospensione = teboka telo
punto a capo = teboka miova andalana
i puntini sulle i = tendron-tsoratra {tèndro sòratra}
punto cardinale = vazan-tany {vàzana}
punto di partenza = toerana fiaingana {tòetra àinga}
punto di vista = hevitra
al punto più alto (≠ eccessivamente) = izaitsizy
mettere a punto (un progetto) = manamboatra {ànana vòatra}
essere sul punto di… = efa … ; hodivitra …
a punto (a puntino) = zara
l’affare è a buon punto (procede bene)
= mandroso tsara ny raharaha {ròso}
✦ puntuale (aspetto verbale ≥ atto momentaneo) = mifintina {fìntina}
✦ puntura (✦ iniezione) [s.] = tsindrona
(di insetto) = kaikitra
✦ puramente (✦ semplicemente) [avv.] = fotsiny {fòtsy}; ihany
✦ purchè = enga anie
✦ purè (✦ passato ✦ purea) [s.] = potsika
✦ purezza [s.] = fahadiovana {dìo}
✦ puro [a.] = madio mangarangarana {dìo hàrana}
✦ purosangue [a.] = hiringiriny {hìrina]
✦ pus [s.] = nana
✦ puzzare = mamofona {fòfona}
puzzar di pesce = malany
466
Q✦ qualche (¿ ✦ nessuno; ✦ qualcuno) = na dia iray aza
✦ quaderno [s.] = kahiè
copri quaderno = fonon-kahiè {fòno}
✦ quadrato (✦ quadrangolare) [a.] = efa-joro {èfatra zòro}
✦ quadrato (✦ riquadro) [s.] = efajoro {èfatra zòro}; efamira {èfatra
mìra}
✦ quadrato [a.] ≥ metro quadrato = metatra tora-droa {tòraka ròa}
✦ quadro (✦ dipinto) [s.] = sary hoso-doko {hòsotra lòko}
(un) quadro dirigente = mpiasa ambony; mpitantana ambony
(un) quadro intermedio = mpitantana anelanelany {èlana}
✦ quadri (gioco delle carte) [s.] = karao
✦ qualche > qualche volta (talvolta) = indraindray {ìray}
da qualche parte = any ho any
qualche cosa (qualcosa) = zavatra
qualche cosa (qualsiasi cosa) = na inona na inona
✦ qualcuno (un tale) = olona
(pochi) = olona vitsivitsy {vìtsy}
✦ qualità (della vita) [s.] = hatsarana {tsàra}; toetra tsara
✦ qualunque (✦ qualsiasi) = dia … aza
qualsiasi cosa = na inona na inona
qualsiasi cosa tu faccia = na inona na inona ataonao
✦ qualunque (✦ mediocre) [a.] = antoniny {antònina}
qualunque cosa (qualsiasi cosa) = na inona na inona
✦ quando [CONGIUNZIONE] = rehefa; raha; fony; nony
a tratti (di quando in quando) = indray indray {irày}
[INTERROGAT IVA] (PASSATO) = oviana [?]
(FUTURO) = rahoviana [?]
…ogni volta che… = isaka
…dopo… = rehefa
…fa lo stesso = na izany aza
✦ quantità [s.] = habetsahana {bètsaka}
✦ quanto? (✦ quanti?) [di tempo, persone] = firy?
quanti anni hai? = firy taona ianao?
che (quante) ore sono (adesso) ? = amin’ny firy izao {àmy ìo}
[di prezzo] = ohatrinona? {òhatra ìnona}
(✦ invece) in quanto a… = kosa; raha ny aminy
✦ quaranta, 40 [NUMERALE] = efa-polo {èfatra fòlo}
✦ quarantesimo [ORDINALE] = faha-efa-polo {èfatra fòlo}
✦ quarantina [s.] = efa-polo {èfatra fòlo}
✦ quartiere (✦ rione) [s.] = fokontany {fòko tàny};
vakim-paritra {vàky fàritra}
✦ quarto [ORDINALE] = fahefatra {èfatra}
[FRAZIONARIO] [s.] = ampahefany {àny faha- èfatra}
un’ora e un quarto = amin’ny iray sy fahefany {èfatra}
tre ore meno un quarto = amin’ny telo latsaka fahefany {èfatra}
✦ quarzo [s.] = vatokaranana {vàto ràna}; vatomazava {vàto zàva}
✦ quasi [avv.] = saika; madiva ho
✦ quattordicesimo [ORDINALE] = faha-efatra ambin’ny folo {àmby}
✦ quattordici, 14 [NUMERALE] = efatra ambin’ny folo {àmby}
✦ quattro, 4 [NUMERALE] = efatra
dividere in/per quattro = efarina {èfatra}
quattro volte = inefatra
quattro a quattro = tsiefatrefatra {èfatra}
quattro giorni = hefarana {èfatra}
✦ quello [deissi 3di3] [a.] = iry … iry
iry vahivavy iry = quella donna (làggiù )
✦ quello [deissi 1di3] (✦ ciò, ✦ codesto) [pronome] = izany
✦ quercia [s.] = oaka
✦ querelare = mitory
✦ questi [deissi 2di3] [pronome] = ireto
costoro = ilay ireto
✦ questionario (✦ formulario) [s.] = vondrom-panontaniana
{vòndrona ontàny}
✦ questione (✦ domanda ✦ esame) [s.] = fanontaniana {ontàny}
porre una questione (domanda) = manontany {ontàny}
questione di vita o di morte
= resaka fahavelomana na fahafatesana
{vèlona fàty}
✦ questo [deissi 3di3] [a.] = io … io ≥ io lehilahy io = quest’uomo
✦ questo [deissi 1di3] [pronome] = ity
quest’uomo, sto tizio = ilay ity
✦ questo [deissi 1di3] [pronome] ≥ (proprio questo) = izany tokoa
✦ qui (✦ qua) [adv. locativo] = eto [visibile, circoscritto, deissi 2di3]
aty [invisibile, estesivo, deissi 1di3]
ao [invisibile, circoscritto, deissi 3di3]
da qui = avy eto
fino a qui = hatreto {hàtra èto}
per di qui (da queste parti) = ao ho ao
qui e là = etsy sy eroa
qui giace (pietra tombale) = ato no mivelina
✦ quindi (✦ pertanto) = hatramin’izay {hàtra àmy}
✦ quindicesimo [ORDINALE] = faha-dimy ambin’ny folo {àmby}
✦ quindici, 15 [NUMERALE] = dimy ambin’ny folo {àmby}
✦ quindicina (di giorni) [s.] = tapa-bolana {tàpaka vòlana}
467
(di persone) = dimy ambin’ny folo {àmby}
✦ quinto [ORDINALE] = fahadimy
✦ quotidiano [a.] = andavanandro {àny làva àndro}
✦ quotidiano [s.] = mivoaka isan’andro {vòaka ìsa àndro}
R✦ rabbia [s.] = romotra
(malattia canina) = haromotana {ròmotra}
✦ racchetta [s.] = raketra
✦ raccogliere (✦ raccattare) = mandraoka {ràoka}
manangona {àngona}
fare il raccolto (✦ mietere) = mijinja; mioty
✦ raccolto [s.] = vokatra
✦ raccomandare (qc a q) = manafatra {hàfatra}
✦ raccomandata (lettera) [s.] = rekomandè
✦ raccomandazione = hafatra
✦ raccontare (✦ narrare) = mitantara
raccontar balle/frottole = manao laza masaka {tào}
✦ racconto (✦ fiaba) [s.] = angano
(✦ narrazione) = tantara
✦ radar [s.] = radara
✦ raddoppiare qc = atao avo sasaka; atao avo sosona
raddoppiare gli sforzi = mampitombo avo roa heny
✦ raddrizzare (✦ sollevare) = manarina {àrina}; manitsy {hìtsy}
alzare/raddrizzare la testa = = mampitraka
✦ radiatore [s.] = mpanapariaka hafanana {parìaka fàna}
radiatera
✦ radiazione (≠ propagazione) [s.] = fielezana {èly};
(≠ espulsione) = famonoana anarana {vòno}
✦ radicale [a.] = fototra
✦ radice [s.] = faka; fototra
(di parola) = fototeny {fòtotra tèny}
✦ radicale (grammatica) = fakan-teny {fàka tèny}
fototeny {fòtotra tèny}
radicale esteso = fototeny nitarina {fòtotra tèny ìtatra}
radicale semplice = fototeny tsotra {fòtotra tèny}
✦ radio (apparecchio) [s.] = vata fandraisam-peo {rày fèo}
avere una (un apparecchio) radio
= manana vata fandraisam-peo {rày fèo}
(✦ emittente radio) = fampielezam-peo {èly fèo}
ascoltare la radio = mihaino fampielezam-peo {èly fèo}
✦ radiografia [s.] = radiô
fare una radiografia ai polmoni = mampanao radiô ny avokavoka
✦ radunare (✦ raccogliere) delle cose = manangona {àngona}
radunare delle persone = mandray {rày}
✦ radura [s.] = vava ala
✦ raffazzonato (mal fatto) [a.] = tsirambina; kitoatoa {tòa}
un lavoro raffazzonato/abborraciato = asa tandrametaka
✦ raffreddare = mampangatsiaka {hàtsiaka}
✦ raffreddarsi = mihamangatsiaka {hàtsiaka}
(prendere il raffreddore) = voan’ny sery {vòa};
serena {sèry}
✦ raffreddore [s.] = sery
✦ radunare (✦ riunire) = mamory {vòry}; mampivondrona
✦ raffermo (come di pane) [a.] = mafy; mialin’andro {àlina}
✦ ragazzino (✦ monello) [s.] = zazakely {zàza kèly}
✦ ragazzo (celibe) (✦ giovanotto) [s.] = tovolahy {tòvo làhy}
✦ raggio (di sole) [s.] = tana-masoandro {tànana màso àndro}
raggio (di ruota) = tanan-kodiarana {tànana kodìa}
raggi X = tsirim-pahazavana {tsìry zàva}
✦ raggiungere (✦ colpire) = mahatratra
(acciuffare q) = manatratra
✦ ragionare = misaina; manjohy hevitra {zòhy}
✦ ragione (✦ intelletto) [s.] = saina
perdere la ragione = very saina
(✦ giustizia) = rariny {ràry}
aver ragione = manana ny marina {ànana àrina}
(✦ causa ✦ motivo) = antony {àntoka}
aver le proprie ragioni = manana ny antony {àntoka àrina}
senza ragione (motivo) = tsy misy antony {ìsy àntoka}
in ragione di… = noho …
a maggior ragione = mainka
in ragione di… = araka …
✦ ragionevole [a.] = hendry; rariny {ràry}
✦ ragnatela [s.] = tranon-kala {tràno hàla}
✦ ragno [s.] = hala
✦ rallegrare = mamalifaly {fàly}
✦ rallegrarsi = mifaly {fàly}; miravo {ràvo}
✦ rallentare = mampiadana {àdana}
✦ Ramadan = fidadian-kanina {fàdy hànina}; ramadàny
✦ rame [s.] = varahina
✦ rammendare = manosoka {sòsoka};
✦ ramo [s.] = rantsana
✦ rana [s.] = sahona
✦ rancore [s.] = lolom-po {lòlo fò}
✦ rango > (✦ ceto) [s.] > di alto rango > ambony toerana {tòetra}
✦ rannicchiarsi (✦ appiattirsi) = mitampisaka
✦ rapa [s.] = navè
✦ rapimento [s.] = fakana ankeriny {àka hèry}
ratto di minore = fanodinkodinana {hòdina}
468
✦ rapporto (✦ relazione) [s.] = fifandraisana {rày}; tatitra
in rapporto a… = miolotra amin’ny …
✦ rappresentante [s.] = solo tena; masoivoho {màso vòho}
✦ rappresentanza [s.] = fisoloan-tena {sòlo tèna}
✦ rappresentare (far le veci) = misolo tena
(come di quadro) = mampiseho
✦ rappresentazione [s.] = fampisehoana {sèho}
✦ raramente [avv.] = mahalana {hàlana};
indraindray tadiavina {irày tàdy}
✦ raro (✦ rado ✦ distanziato) [a.] = vitsy; mahalana {hàlana}
✦ rasare (✦ radere) = mamongotra {fòngotra}
✦ rasentare = misafo
✦ rasoio [s.] = hareza
✦ rastrello [s.] = fihogontany {hògo tàny}; ratô
✦ rattristare (far intristire) = mampalahelo
✦ ravanello [s.] = radia
✦ razione [s.] = anjara {zàra}
✦ razza [s.] = karazan’olona {karàzana}; firazanana {ràzana}
(pesce) = makoba
✦ razzismo [s.] = fanavakavaham-bolon-koditra {àvaka vòlo hòditra}
✦ razzo (✦ missile) [s.] = sambon-danitra {sàmbo lànitra}
✦ re [s.] = mpanjaka {zàka}
✦ reagire = mihetsika
✦ reale (✦ vero) [a.] = marina {àrina}
✦ realismo [s.] = fomba fijery mifototra amin’ny zava-misy
{òmba jèry fòtotra àmy zàvatra ìsy};
realisma
✦ realista [a.] = realista
✦ realizzare (✦ compiere) = manatanteraka {tantèraka}
✦ realizzarsi (✦ compiersi) = tanteraka
✦ realizzazione (✦ compimento) [s.] = fanatanterahana {tantèraka}
✦ realmente (✦ veramente) [avv.] = tena; tokoa
✦ realtà [s.] = zava-misy {zàvatra ìsy}
in realtà (in verità) = raha ny marina {àrina}
✦ reazione [s.] = fihetsehana {hètsika}
✦ recarsi (andare da qualche parte) = mankany {àny}
✦ recente [a.] = vao haingana
✦ recentemente (di recente) [avv.] = vao haingana; tato ho ato
✦ recezione (✦ reception) [s.] = fandraisana {rày}
✦ recinto (✦ recinzione) [s.] = fefy
✦ recinzione (✦ cinta) [s.] = fefy; tamboho; vala
✦ recipiente (✦ contenitore) [s.] = fanantazana {tànty}
✦ reciproco [a.] = mifamaly {vàly}
(di verbo) = mpifanao {tào}
✦ recitare (✦ raccontare) = mitantara
recitare a memoria = manao tsianjery {tào tsy àny jèry}
✦ recitazione (a memoria) [s.] = tsianjery {tsy àny jèry}
✦ réclame (✦ pubblicità) [s.] = dokam-barotra {dòka vàrotra}
✦ reclutare = mandray {rày}
✦ record [s.] = rekaoro
battere un record = manamontsana rekaoro {mòntsana}
✦ recuperare (il tempo perso) = manavotra ny fotoana lany {àvotra}
✦ redazione (di giornale) [s.] = fanorotana {òrotra}
✦ redditizio [a.] = mamokatra {vòkatra}
✦ reddito [s.] = vola azo; vola niditra {ìditra}
✦ redigere = manoratra {sòratra}
✦ reduplicazione (grammatica) = verindroa {vèrina ròa}
✦ referendum (✦ consultazione) [s.] = fitsapana hevi-bahoaka
{tsàpa hèvitra vahòaka}
✦ regale [a.] = an’ny mpanjaka {àny zàka}
✦ regalo (✦ dono) [s.] = fanomezana {omè}; kadoa
✦ reggia [s.] = lapan’ny mpanjaka {làpa zàka}
✦ reggimento [s.] = rezimanta
✦ reggiseno [s.] = akanjo tratra; sotien
✦ regime (politico) [s.] = fitondram-panjakana {tòndra zàka}
(alimentare, ✦ dieta) = fidihanina {fìdy hànina}
✦ regina [s.] = mpanjaka vavy {zàka}
✦ regionale [a.] = faritra; faritany {fàritra tàny}
ufficio regionale/distrettuale = biraom-paritra {bìrao fàritra}
✦ regione [s.] = faritra; faritany {fàritra tàny}
✦ registrare (come un bagaglio) = fanorotana {òrotra}
(un suono) = fandraisam-peo {rày fèo}
✦ registrazione [s.] = fanorotana {òrotra}
(di suono) = fandraisam-peo {rày fèo}
✦ regnare = manjaka {zàka}
✦ regno [s.] = fanjakana {zàka}
✦ regolare (di cadenza/frequenza) [a.] = ara-potoana {àraka fotòana}
(di ordine/armonia) = milamina {làmina}
✦ regolare (un meccanismo) = manamboatra {ànana vòatra}
(un problema) = mandamina {làmina}
(un conto) = mandoa {lòa}
✦ regolarmente [avv.] = tsy tapaka
✦ relativamente (in riferimento a…) [avv.] = momba {òmba}
✦ relativo (a…) [a.] = momba {òmba}; mikasika {kàsika}
✦ relazione (✦ rapporto) (d’amicizia) [s.] = fihavanana {hàvana}
(d’amore) = fiombonana {òmbona}
(diplomatica) = fifandraisana {rày}
✦ religione [s.] = fivavahana {vàvaka}
✦ religioso [a.] = fivavahana {vàvaka}
✦ religiosa [s.] = mpiasan’andriamanitra {àsa andrìana hànitra}
Sorella = masera
✦ religioso [s.] = mpiasan’andriamanitra {àsa andrìana hànitra}
Padre = mompera
Fratello = frera
✦ remare = mivoy
✦ remo [s.] = fivoy {vòy}
✦ rendere (far diventare) = mahatonga
rendere un servizio a (✦ assistere) q = manampy {àmpy}
render conto di qc = mahatsapa {tsàpa}
✦ rendersi conto di qc = mahatsapa {tsàpa}
✦ rendimento (✦ resa) [s.] = vokatra
✦ rene [s.] = voa
le reni, la regione lombare = valahana
✦ replicare (✦ ribattere) = miverina {vèrina}
✦ reportage (✦ servizio) [s.] = fanadihadiana {hàdy}; reportazy
✦ repressione (forza di - ) [s.] = herim-pamoretana {hèry fòritra}
✦ reprimere (una rivolta) = manapotika {pòtika}; manakana {sàkana}
✦ repubblica [s.] = repoblika
✦ repubblicano [a.] = repoblikanina
✦ reputazione [s.] = laza
✦ residenza [s.] = fonenana {ònina}
✦ resistente (✦ solido) [a.] = mafy; maozatra {òzatra}
(✦ robusto) = matanjaka {tànjaka}
✦ resistenza (✦ opposizione) [s.] = fanoherana {tòhitra}
(✦ perseveranza) = tanjaka
✦ resistere (✦ sopportare) = mihafy; miaritra
(al freddo) = maharitra {àritra}
(alla tentazione) = manohitra {tòhitra}
✦ respingere (il nemico) = manosika {tòsika}
(una domanda) = mandà {là}; mitsipaka {tsìpaka}
(rimandare al mittente) = mamerina {vèrina}
✦ respirare = miaina {àina}; misefo {sefosèfo}
✦ responsabile [a.] = tompon’andraikitra {tòmpo andrèikitra}
tompon’adidy {tòmpo}
✦ responsabilità [s.] = andraikitra {andrèikitra}; adidy
✦ restaurare (un tempio) = manamboatra {ànana vòatra};
manavao {vào}
✦ restituire (✦ rendere qc) = mamerina {vèrina}
✦ resto (✦ rimanenza) (di una somma) [s.] = sisa; ambiny {àmby}
> dare il resto = mamerin-bola {vèrina vòla}
del resto; per altro = na izany aza {ìny}
✦ resuscitare = mampitsangana amin’ny maty {tsàngana fàty}
✦ rete [s.] = vondrom-pifandraisana {vòndroña rày}
✦ reticella (✦ reticolo) (come da pesca/da tennis) [s.] = harato
✦ retro (parte posteriore) [s.] = aoriana
camminare all’indietro = dia miverina; dia mianotra
sul retro = ivoho
[avv.] = mivadika
✦ retroscena [s.] = ambadiky ny sehatra {vàdika}
✦ retrovisore (specchietto - ) [s.] = retrôvizera
✦ rettangolo [s.] = mahatsizoro {zòro}
✦ reumatismo [s.] = hotsohotso
reumatismo articolare = rohana
✦ revolver (✦ pistola) [s.] = basy poleta; revolvera; metro
✦ riaccendere (riportare in vita) = mamelona {vèlona}
(riattizzare) = mandrehitra {rèhitra}
✦ riaccompagnare = manatitra {àtitra}
✦ rialzarsi (dopo una caduta) = miarina {àrina}
✦ riappendere (✦ riagganciare) il telefono = manantona {hàntona};
mametraka {pètraka}
✦ riassumere = mamintina {fìntina}
✦ riassunto (✦ compendio) [s.] = famintinana {fìntina}
✦ riaversi (riprendere i sensi) = mahatsiaro aina
✦ ribelle [s.] = mpikomy
✦ ricadere (cadere nuovamente) = mianjera indray {zèra}; lavo indray
✦ ricamare = manao amboradara
✦ ricambio (✦ supplente) [s.] = solony {sòlo}
pezzi di ricambio = fanolony {sòlo}
✦ ricamo [s.] = amboradara
✦ ricatto (✦ minaccia) [s.] = fandrahonana {ràhona};
fanerena ankolaka {tèry}
✦ ricchezza (di persona) [s.] = harena
ricchezze (risorse) naturali = harena voa-janahary {vòa zanahàry}
✦ ricco (di persona) [a.] = mpanarivo {arìvo}; mpanefoefo {èfo};
manan-karena {ànana hàrena}
(di Paese) = manan-karena {ànana hàrena}
✦ ricerca [s.] = fikarohana {kàroka}
alla ricerca di… = mikaroka
ricerca scientifica = fikarohana siantifika {kàroka}
✦ ricercare (un ladro) = mikaroka
✦ ricevere (qc) = maharay {rày}
(✦ accogliere q) = mandray {rày}
✦ riccio [a.] = oly; ngita; mongo
✦ riccio (animale) [s.] = sokina
✦ ricetta (medica) [s.] = taratasim-panafody {taratàsy àfana òdy}
✦ ricevitore (postale) [s.] = mpandray {rày}
✦ ricevuta [s.] = tapakila {tàpaka ìla}; rosia
( ri)lasciare/dare la ricevuta = manome rosia
avviso di ricevimento = mari-pandraisana {àrina rày}
✦ richiamare (q che sta andando via) = mampiverina {vèrina}
(q al telefono) = miantso fanindroany {àntso ròa}
(qc alla memoria di q) = mampahatsiaro {tsìaro}
mampahatsiàhy {tsiàhy}
469
✦ rinchiudere = mandidy {dìdy}
✦ ricominciare (un lavoro) = mamerina {vèrina}
✦ riprendere a fare qc = manomboka indray {tòmboka}
✦ ricompensa [s.] = valisoa {vàly sòa}
✦ vincita (di scommessa) = loka
✦ ricompensare = mamaly soa {vàly sòa}
✦ riconciliare (✦ rappacificare) = mampiombona {òmbona}
mampihavana {hàvana}
✦ ricongiungere = mamonjy {vònjy}
✦ ricongiungersi (✦ incontrarsi) = mihaona
✦ riconoscente (✦ grato) [a.] = mankasitraka {sìtraka}
✦ riconoscenza (✦ gratitudine) [s.] = fankaaitrahana {sìtraka}
✦ riconoscere (✦ identificare) = mahatadidy
(✦ ammettere) = miaiky {èky}; mibaboka
✦ ricopiare (✦ trascrivere) = mandika {dìka}
✦ ricoprire (✦ coprire) = mandrakotra {ràkotra}
✦ ricordare (conservar memoria) = mitadidy {tàdidy}
(richiamare alla memoria) = mahatsiaro {tsìaro}
(rammentare) = mahatsiàhy {tsiàhy}
✦ ricordo (pensiero) [s.] = fahatsiarovana {tsìaro}
in ricordo di … = ho fahatsiarovana an’… {tsìaro}
(oggetto) = sovenira
✦ ricostruire = manarina {àrina}
✦ ricreazione [s.] = fakan-drivotra {àka rìvotra}
✦ ricrescere (di capelli) = mitsiry indray {tsìry}
✦ ridere = mihomehy {homèhy}
far ridere = mampihomehy {homèhy}
scoppiare a ridere = toran’ny hehy {tòrana}
morire dal ridere = dangin’ny hehy {dàngy}
per ridere = mba ihomehezana {homèhy}
riderre per niente = mihomehy tany vaky {homèhy}
✦ ridicolo [a.] = mahatsikaiky {tsikàiky}
✦ ridiscendere = midina indray {ìdina irày}
✦ ridurre (✦ diminuire) = manakely {kèly}; mampihena {hèna}
✦ riduzione [s.] = fanakelezana {kèly}; fampihenana {hèna}
✦ riempire (un sacco) = mameno {fèno}
✦ rientro (a casa) = fidirana {ìditra}
ripresa delle scuole = fidiran’ny mpianatra {ìditra ànatra}
✦ rifare (✦ ripetere qc) = mamerina {vèrina}
(✦ trasformare ✦ modificare qc) = manamboatra {ànana vòatra}
✦ rifarsi (≠ riottenere) = mahazo {àzo}
✦ riferire (qc a…) = mamerina {vèrina}
✦ riferirsi (a…) = momba {òmba}; mifandray {rày}
✦ rifiutare (✦ respingere) = manda {là}
✦ rifiuto [s.] = fandavana {là}
✦ riflesso (✦ riverbero) [s.] = taratra
(atto involontario) = fahakingam-tsaina {kìnga sàina}; refleksa
✦ riflessione (riverbero di luce) [s.] = fitarafana {tàratra}
(✦ meditazione) = fieritreretana {èritra}
✦ riflettere (rimandare la luce) = mitaratra
(✦ meditare ✦ pensare) = mieritraritra {èritra};
mihevitra {hèvitra}
✦ riforma [s.] = fanavaozana {vào}; fanamboarana {ànana vòatra}
✦ riformare = manavao; manatsara
✦ rifugiarsi (mettersi al riparo) = mialoka {àloka}
(essere profugo) = mitsoa-ponenana {tsòaka ònina}
✦ rifugiato (✦ profugo) [s.] = mpitsoa-ponenana {tsòaka ònina}
✦ rifugio (✦ riparo) [s.] = fialofana {àloka}
(✦ nascondiglio) = fierena {ery}
✦ riga (✦ tratto) [s.] = tsipika
(✦ righello) = fanipihana {tsìpika}
✦ rigato (✦ striato) [a.] = voatsipika {tsìpika}; misoratsoratra {sòratra}
✦ rigido [a.] = henjana
✦ rigoroso (✦ inflessibile) [a.] = mafy; hentrina
molto freddo = hatsiaka lozabe {lòza bè}
✦ riguardare > ciò non ti riguarda = tsy mikasika anao velively izany
✦ rilasciare (un prigioniero) = mamotsotra {vòtsotra}
(✦ mollare una corda) = manaketraka {kètraka}
✦ rilegare (un libro) = manambatra {tàmbatra};
manao fonom-boky {tào fòno bòky}
✦ rileggere = mamerina mamaky {vèrina vàky}
✦ rilievo [s.] = fivohitra {vòhitra}
mettere in rilievo = mampisongadina {songàdina}
messa in rilievo (grammatica) = misongadina {songàdina}
✦ rima [s.] = rima
✦ rimandare (mandare indietro un pacco) = mamerina {vèrina}
✦ rimanere (✦ restare) (di una totalità) = sisa; ambiny {àmby}
non (ne) resta niente = tsy misy tavela {ìsy vèla}
fermarsi in un posto = mijanona {jànona}
restare in un luogo = mipetraka {pètraka}
io resto là = mijanona eto aho {jànona}
resta seduto! = mipetraha ihany! {pètraka}
✦ rimanerci male = milongilongy {lòngy}
✦ rimare (far rima) = miady rima {àdy}
✦ rimborsare = manonitra {ònitra}; mamerina trosa {vèrina}
✦ rimboschimento [s.] = voly hazo
✦ rimboschire = mamboly hazo {vòly hàzo}
✦ rimedio (≠ ✦ antidoto ✦ medicina ✦ farmaco) [s.] = fanafody
{fanàfana òdy}
✦ rimettere (al suo posto) = mamerina {vèrina}
reindossare un vestito = mampiditra indray {ìditra}
rimettere in moto = mampandeha {lèha}
✦ rimettersi (in stato) = tafarina {àrina}
(a fare qc) = miverina manao {vèrina tào}
✦ rimontare (un meccanismo) = mamerina {vèrina}
(✦ ascendere ✦ salire) = miakatra {àkatra}
✦ rimorchio [s.] = fiara fitarika {tàrika}
✦ rimorso (✦ pentimento) [s.] = nenina
✦ rimpiazzare = manolo {sòlo}
✦ rimproverare = manome tsiny {òme}
✦ rimprovero [s.] = tsiny
✦ rinchiudere (✦ chiudere) = manidy {hìdy}
✦ rinchiudersi (✦ chiudersi) = mihidy {hìdy}
✦ rincominciare (✦ riprendere) = mamomboka {tòmboka}
✦ rinforzare (✦ irrobustire) = manamafy {màfy}
✦ rinforzi (✦ assistenza) [s.] = olona fanampiny {àmpy}
✦ rinfrescare = mampangatsiatsiaka {hatsìaka}
✦ rinfrescarsi (bere) = manala hetaheta {àla hetahèta}
✦ rinfresco (≠ il togliere la sete) [s.] = fanalana hetaheta
{àla hetahèta}
✦ ringiovanire = mahatanora
✦ ringraziamento [s.] = fisaorana {sàotra}
✦ ringraziare = misaotra {sàotra}
✦ rinnovare = manavao {vào}; manolo {sòlo}
✦ rinunciare (a qc) = mandà {là}; mamoy {fòy}
✦ rinviare (un appuntamento) = manemotra {hèmotra}
✦ rinvio (✦ posticipo) [s.] = fanemorana {hèmotra}
✦ riparare (✦ raccomodare ✦ aggiustare) = manamboatra
{ànana vòatra}
✦ ripararsi (mettersi al riparo) = mialoka
✦ riparazione [s.] = fanamboarana {ànana vòatra}
✦ riparlare (✦ riesaminare qc) = miresaka indray {rèsaka}
(noi) ne riparleremo = mbola horesahintsika izany {rèsaka ìny}
✦ ripartire (✦ dividere in lotti) = mitsinjara {tsinjàra}
✦ ripartizione [s.] = fitsinjarana {tsinjàra}
✦ ripassare (passare nuovamente) = mandalo indray {làlo}
✦ ripasso (di studio) [s.] = famerenana {vèrina}
✦ ripetere (✦ ridire) = mamerina {vèrina}
essere bocciato (ripetere l’anno) = mamerina {vèrina}; tsy mifindra
✦ ripetersi = miverina {vèrina}
✦ ripiano (di scaffale) [s.] = talantalana
✦ ripido (✦ erto ✦ scosceso) [a.] = mikotoantoana {kotona antoana};
mideza
✦ riposarsi = miala sasatra {àla}; mipetraka {pètraka}
✦ riposo [s.] = fialan-tsasatra {àla sàsatra}
(✦ pensione, cessazione dell’attività) = fisotroan-dronono
{sòtro rò nòno}
a riposo (in pensione) = misotro ronono {sòtro rò nòno}
andare in pensione = mandray fisotroan-dronono {rày sòtro rò nòno}
casa di riposo = tranon’ny beantitra {tràno bè àntitra}
✦ ripostiglio [s.] = efitra ampiriman’entana {ampìrina}
✦ riprendere (un lavoro) = maka indray {àka}
(le forze) = miha-mahazo aina {àzo}
✦ ripresa [s.] = fiverenana {vèrina}; fanombohana indray {tòmboka}
✦ ripristinare (rimettere in stato) = mamerina amin’ny laoniny
{vèrina àmy làonina}
✦ riprodurre (artisticamente) = maka tehaka {àka}
✦ riprodursi (biologicamente) = mitombo {tòmbo}
✦ riproduzione (biologica) [s.] = fiterahana {tèraka};
fananahana {ànaka}
(artistica) = fakan-tehaka {fàka tèhaka}
✦ risaia [s.] = tanimbary {tàny vàry}
✦ risata (✦ riso ✦ risa) [s.] = hehy; tokelaka
scoppio di risa = tolelaka
✦ riscaldamento [s.] = famanana {fàna}
riscaldamento centralizzato = foibe famanana {fòitra bè fàna}
✦ riscattare (cavar dagli impicci) = manavotra; mamonjy {vònjy}
✦ rischiare = manao ny very
(esser sul punto di…) = manota; saika
lui/lei ha rischiato di cadere = saika nianjera izy {zèra}
✦ rischio [s.] = very; zavatra atahorana {tàhotra}
prendere (assumersi) dei rischi = manao ny very {tào}
senza rischio = tsy misy atahorana {ìsy tàhotra}
✦ riscuotete (✦ incassare) = mandray {rày}
✦ riserva (✦ provvista) [s.] = tahiry
(✦ restrizione) = fahamalinana {màlina}
(✦ serbatoio) = fitahirizana {tahìry}
✦ riservare (✦ prenotare) (dei posti) = mamandrika toerana
{fàndrika tòetra}
✦ riservato (✦ circospetto) [a.] = tsy be teny; maotina
✦ riservista (✦ reduce) [s.] = bekotromaroholatra
{be kotro maro holatra};
miaramila menavazana {àraka ìla mèna vàzana}
✦ riso [s.] = vary
pianta di riso = ketsa
✦ risolvere (un problema) = mamaha olana {vàha}
✦ risorse (i mezzi di una famiglia) [s.] = fidiram-bola {dìtra vòla}
(di un Paese) = harena
✦ risparmiare (denaro) = mitsitsy
(fatica) = mitsimbina
(✦ accudire) = mandala {làla}
✦ risparmio (✦ economia) [s.] = tahiry
✦ rispettabile [a.] = mendri-kaja {èndrika hàja}
✦ rispettare (q/una regola) = manaja {hàja}; mitandro {tàndro}
470
✦ rispetto (✦ riguardo) [s.] = fanajana {hàja}; fitandrovana {tàndro}
un ospite di rispetto = vahiny manan-kaja {ànana hàja}
✦ rispettoso [a.] = manaja {hàja}
✦ rispondere = mamaly {vàly}
✦ risposta [s.] = valin-teny {vàly tèny}
✦ ristabilire (un contatto) = mamerina {vèrina}
(l’ordine) = mamerina amin’ny laoniny {vèrina àmy làonina}
(guarire un malato) = manasitrana {sìtrana}
✦ ristabilirsi = miverina {vèrina}
(dopo una malattia) = miverina {vèrina}; sitrana
(rimettersi in piedi) = mitsangana {tsàngana}
✦ ristorante [s.] = hotely; restoranta
✦ ristrutturare (✦ preparare, ✦ mettere in ordine) una casa
= manamboatra {vòatra}; manajary {hajàry}
✦ risultato [s.] = vokatra
(✦ soluzione, risposta) = valiny {vàly}
✦ risveglio (l’ora del - ) = fifohazana {fòha}
✦ ritardare (di orologio) = tara
(di persona) = manatara (mandiso) fotoana {tàra dìso}
✦ ritardo [s.] = fahataràna {tàra}
avere un ritardo di cinque minuti = tara dimi minitra
essere in ritardo = tara (diso) fotoana
✦ ritirare (una querela) = manaisotra fitarainana {èsotra tàraina}
✦ ritirarsi (✦ togliersi) = miala {àla}
✦ ritirata [s.] = fiverenana {vèrina}
il nemico si è ritirato = niverina nody ny fahavalo {vèrina òdy}
✦ ritmo [s.] = paika;
(✦ battuta) = ba
(✦ frequenza) = gadona {ngàdona}; filantoana {lànto}
✦ ritornare = miverina {vèrina}; mody {òdy}
✦ ritornello [s.] = fiverenana {vèrina}
✦ ritorno [s.] = fiverenana {vèrina}; fodiana {òdy}
andata e ritorno = mandroso sy miverina {ròso vèrina}
✦ ritratto [s.] = sarin’olona {sàry}; tsy misy valaka
✦ ritrovare (un oggetto) = mahita indray {hìta}
(un amico) = mifankahita indray {hìta > hahìta}
✦ riunione (✦ assemblea) [s.] = fivoriana {vòry}
✦ riunirsi (essere in riunione) = miangona; mivory
✦ riuscire (esser capace) = afaka
riuscire a fare qc = mahomby
riuscire in (✦ superare) un esame = afa-panadinana {àfaka àdina}
✦ riva (✦ lido) [s.] = morona; sisiny {sìsina}
✦ rivedere = mahita indray {hìta}
✦ rivelare (rendere pubblico) = mamosaka {pòsaka}
✦ rivendicare (✦ reclamare) = mitaky
✦ rivendicazione [s.] = fitakiana {tàky}
✦ rivincita [s.] = valifaty {vàly fàty}
prendersi la rivincita = mamaly faty {vàly fàty}
a buon rendere = raha toa ifamaliana {vàly}
✦ rivista (pubblicazione) [s.] = gazeti-boky {gàzety bòky}
✦ rivolgersi (✦ avvicinarsi a q/qc) = manatona {hàtona}
rivolgere la parola a q = miteny
✦ rivolta (✦ sommossa) [s.] = fikomiana {kòmy}
(✦ insurrezione) = fiodinana {òdina}
✦ rivoluzionario [a.] = momba ny tolom-piavotana {òmba tòlona àvotra}
✦ rivoluzionario [s.] = mpikatroka mpomba ny tolom-piavotana
{kàtroka òmba tòlona àvotra}
✦ rivoluzione (di astro) [s.] = fihodinana {hòdina}
(politica) = tolom-piavotana {tòlona àvotra}
✦ robot (✦ automa) [s.] = milina mandeha ho azy {lèha ìzy} rôbô
✦ robusto (✦ solido) [a.] = matanjaka {tànjaka}; tomady
✦ roccia (✦ masso) [s.] = vatolampy {vàto làmpy}
✦ romantico [a.] = romantika
✦ romanzo [s.] = tantara foronina {fòrona}
romanzo d’appendice (feuilleton) = tantara mitohy {tòhy}
fotoromanzo = tantara an-tsasy {àny sàry}
✦ rompere = mamaky {vàky}
(fare a pezzi) = manamontsana
rompere un’amicizia = misaraka {sàraka}
✦ rompersi (✦ spezzarsi) = mipiaka; mitresaka
andare in frantumi = mipatitaka {¿}
(✦ arrabbiarsi) = manapaka {tàpaka}
✦ rondine [s.] = sidintsidina {sìdina}
✦ rosa [a.] = mavokely {màvo kèly}
✦ rosa [s.] = raozy
✦ rosicchiare (✦ rodere) = mikiky {kìky}; mihinana {hìnana}
rocicchiare un osso = mikiky taolana
i vermi rodono il legno = homana ny hazo ny fositra
✦ rossetto [s.] = lokomena {lòko mèna}
✦ rossiccio [a.] = menapina
✦ rosso [a.] = mena
rosso scuro = mena fify
rosso acceso (rosso fuoco) = mena midorehitra {dorèhitra}
diventar rosso per la collera = mivoaramenan’ny hatezerana
{voàra mèna tèzitra}
✦ rospo [s.] = soabakaka {sòa bakàka}
✦ rotella [s.] = kodiarankely {kòdia > kodiàrana kèly}
✦ rotolare = mikodia {kòdia}
✦ rotondo (✦ sferico) [a.] = boribory
un viso rotondo (paffuto) = tarehy dongadonga {dònga}
✦ rotto [a.] = vaky
✦ rovesciare (un bicchiere) = manjera {zèra}
(un governo) = manongana {òngana}
(✦ capovolgere) = mivadika {vàdika}; rendrika
✦ rovescio [s.] = lafy ratsy
rovescio (lato opposto) = ambadika
✦ rovina [s.] = faharavana {ràva}
in rovina = rava; lemby
✦ rovinare = mandrava {ràva}; manabotry {bòtry}
✦ rovinarsi (economicamente) = lany harena; lany borona;
(stentato) = kinkina; botry
✦ rovo [s.] = voaroitsilo {vòa ròy tsìlo}
✦ rubare = mangalatra {hàlatra}
✦ rubinetto [s.] = hidim-pantsona {hìdy fàntona};
fanidian-drano {hìdy ràno}
rôbiné
✦ rude (di lavoro) [a.] = mafy; henjana
(di persona) = lozabe {lòza bè}
✦ ruga (✦ grinza) [s.] = kentrona {kètrona}
✦ rugato (✦ raggrinzito) [a.] = mikentrona {kètrona}
✦ ruggine [s.] = harafesina
✦ rugiada [s.] = ando; ranon’andro {ràno àndo}
✦ rugoso (✦ ruvido) = marokoroko {rokoròko}
✦ rumore (✦ baccano) [s.] = tabataba {tàba}
far rumore = mitabataba
✦ rumorosamente [avv.] = mitabataba {tàba}
✦ rumoroso [a.] = makarenina
✦ ruolo (✦ parte) [s.] = anjara {zàra}
avere un grande ruolo = manana anjara toerana lehibe
{ànana àny zàra tòetra lèhy bè}
svolgere un ruolo = misahana
ruolo semantico (grammatica) = hevitra ara-drafitra {àraka ràfitra}
✦ ruota [s.] = kodiarana {kodìa}
ungere le ruote a q = manao tsolotra
✦ ruscello (✦ rigagnolo) [s.] = sakeli-drano {sakèlika ràno}
✦ russare = mierotra {èrotra}
✦ russo [a.] = rosianina
✦ ruttare = mandrezatra {rèzatra}
471
S✦ sabato = asabotsy
✦ sabbia [s.] = fasika
✦ sabbioso [a.] = fasèhina
✦ saccheggiare = mandroba {ròba}
✦ saccheggio [s.] = fandrobana {ròba}
✦ sacco [s.] = kitapo; lasàka
sacco di iuta = gony
sacco a pelo = lasàka fatoriana {tòry}
✦ sacrificare (qc) = manao sorona {tào}
(q) = mahafoy {fòy}
(del tempo) = mandany andro {làny}
✦ sacrificarsi = mahafoy tena {fòy}; misorona {sòrona}
✦ sacrificio (offerta) [s.] = sorona;
(personale) = fahafoizan-tena {foy tèna}
✦ sacro [a.] = masina {hàsina}
✦ saggezza [s.] = fahendrena {hèndry}
✦ saggio (✦ erudito) [a.] = hendry
✦ saggio [s.] = olon-kendry {òlona hèndry};
ray aman-dreny {amana rèny}
✦ sala (≠ stanza) [s.] = efitra
sala d’attesa = efitra fiandrasana {àndry}
sala da bagno = efitra fandroana {àndro}
sala da pranzo = efitra fihinana {hìnana}
sala operatoria = efitra fandidiana {dìdy}
✦ salame [s.] = saosisy maina; saosisoa
✦ salario (✦ paga) [s.] = karama
✦ salato [a.] = masira {sìra}
(ciò) è troppo salato = masira loatra izany {sìra ìny};
mangidy sira loatra izany {ngìdy ìny}
✦ saldatura [s.] = faninginana {tsìngina}; tsingina
✦ saldo (✦ liquidazione) [s.] = varo-boba {vàrotra bòba}
✦ sale [s.] = sira
✦ salina [s.] = fasiana sira {ìsy}
✦ salire (✦ risalire) = miakatra {àkatra}
✦ saliva [s.] = ivy
✦ salsa [s.] = filotra; lasaosy
✦ salsiccia [s.] = saosìsy
✦ salone (✦ salotto) [s.] = efitra fandraisan-bahiny {rày vàhiny}
✦ saltare = mitsipika {tsìpika}
saltare (oltre) un muro = mitsambikina {tsambìkina}
(✦ esplodere) = mipoaka {pòaka}
(✦ omettere ✦ tralasciare) = manadino {hadìno}
✦ salto [s.] = vikina
fare un salto = mitsambikina {tsambìkina}
salto in lungo = vikin-dava {vìkina làva}
salto in alto = vikina miakatra {àkatra}
salto con l’asta = vikina avo
✦ salumiere (✦ salumaio) [s.] = fivarotana henan-kisoa
{vàrotra hèna kìsoa}
✦ salumeria [s.] = mpivarotra henan-kisoa
✦ salutare = miarahaba {arahàba}
salutalo da parte mia = mampamangy azy any {vàngy ìzy}
✦ salute [s.] = fahasalamana {sàlama}
in buona salute = salama tsara
alla (tua) salute! = veloma! {vèlona}
aver cura della propria salute = mitsitsy ny aina
✦ saluto [s.] = fiarahabana {arahàba}
✦ salvare (✦ soccorrere) = manavotra {àvotra}; mamonjy {vònjy}
✦ salvezza [s.] = famonjena {vònjy}
dover la propria salvezza a… = tsy voavonjy raha tsy … {vònjy}
✦ salvo (✦ eccetto ✦ tranne) [PREPOSIZIONE] = afa-tsy {àfaka tsy}
✦ sandalo [s.] = kapa
✦ sangue [s.] = ra
a lui monta facilmente il sangue alla testa
= misondro-dra izy, mora tezitra izy {sòndrotra rà}
✦ sanguinare = mandeha ra {lèha}
sanguinare dal naso = mandeha ran’orona {lèha rà òrona}
✦ sanguinoso (✦ insanguinato) [a.] = feno ra mandriaka {rìaka}
✦ sano [a.] = salama
sano e salvo = tsy maty fo aman’aina {hàty àmana}
✦ santo [a.] = masina {hàsina}
✦ sanzione [s.] = tody
✦ sapere (qc) = mahafantatra {fàntatra}
saper fare qc = mahay {hày}
si sa che… = fantatra fa …
chi lo sa = iza no mahalala {làla}
✦ sapere [s.] = fahaizana {hày}
il saper vivere (fair play) = fahaiza-miaina {hày àina}
✦ sapiente (✦ dotto ✦ erudito) [a.] = mahay {hày}
✦ sapone [s.] = savony
✦ sardina [s.] = saridinina
✦ sarto [s.] = mpanjaitra {zàitra}
✦ satellite [s.] = satelita
✦ satira [s.] = fanarabiana {haràby}
472
✦ sbadato (✦ sventato) [a.] = variana; fanina
✦ sbadigliare = manoaka {hòaka}
✦ sbalorditivo [a.] = mahagaga
✦ sbarazzarsi (di qc) = mametraka {pètraka}; manary
✦ sbarcare = miakatra an-tanety
arrivare all’improvviso da q = toga tampoka
✦ sbarra (✦ barra di ferro) [s.] = bara vy
✦ sbattere (come di porta) = manakatroka
(far ✦ eccheggiare) = mipoaka
✦ sbavatura (irregolarità del bordo) [s.] = romborombo
✦ sbocciare (✦ schiudersi) = mivelatra
✦ sbollentare (far bollire qc) = manao ao anaty rano mangotraka
{tào hòtraka}
✦ sbottonare = mamaha bokotra {vàha}
✦ sbrigarsi (✦ affrettarsi) = haingana
✦ sbucciare (✦ pelare) = mivaofy {vòfy}
✦ scacchi (gioce degli - ) [s.] = samantsy
✦ scaduto [a.] = lany andro
✦ scafo [s.] = vatan-tsambo {vàta sàmbo}
✦ scaglia (✦ squama) [s.] = kirany {kìra}; ofony {òfo}
✦ scagliarsi (✦ buttarsi, ✦ gettarsi) = miantoraka
✦ scala [s.] = tohatra
✦ scalare (✦ arrampicarsi) = mianika; mananika
✦ scaldare (✦ riscaldare) = manafana; mamana {fàna}
✦ scalo (✦ tappa, ✦ sosta) [s.] = fijanonana {jànona}
✦ scalpore [s.] = tsaho; sahon-dresaka {sàhona rèsaka}
✦ scaltro (✦ sveglio) [a.] = mahay mikarataka
(✦ furbo, ✦ astuto) = fetsy; sompatra
✦ scambio (✦ baratto) [s.] = takalo
✦ scambiare (✦ barattare) = manakalo [takàlo}
✦ scampare (✦ sfuggire) = mitsoaka
✦ scampato (ad un disastro) [a.] = nieren-doza {ery lòza}
✦ scandalizzare = manafintohina {tafintòhina}
✦ scandalo [s.] = fahatafintohinana {tafintòhina}
✦ scandaloso [a.] = mahatafintohina {tafintòhina}
✦ scantinato (✦ seminterrato) [s.] = efitra ambanin’ny tany {àmbany};
lakaly
✦ scarafaggio (✦ tarma) [s.] = kalalao
✦ scaricare (come un camion) = manala entana
(un’arma) = manala bala
✦ scarpa [s.] = kiraro
portare (indossare, aver) le scarpe = mikiraro {kìraro}
togliersi le scarpe (✦ scalzarsi) = miala kiraro
✦ scassinatore [s.] = mpamaky trano {vàky}
✦ scatola (✦ cassa) [s.] = vata
✦ scavare = mihady; mandavaka {làvaka}
✦ scegliere (✦ selezionare) = mifantina; mifidy
✦ scelta (✦ preferenza) [s.] = safidy
a scelta = isafidianana {sàfidy ànana}
di prima scelta = safidy voalohany
✦ scemo (✦ sciocco) [a.] = adala; donendrina
✦ scena (✦ ribalta) [s.] = sehatra
✦ scendere (✦ abbassarsi, ✦ decrescere) = midina
q scende (come da treno) = misy miala
far scendere (come di bagagli) = mampidina
scendere in fretta le scale (4 a 4)
= midina tsiefatrefatra ny zana-tohatra
{ìdina èfatra zànaka tòhatra}
✦ scenografia [s.] = ravaka
✦ scenografo (✦ decoratore) [s.] = mpandravaka {ràvaka}
✦ scettico [a.] = misalasala {salasàla}
✦ scheda (elettorale) [s.] = taratasim-pifidianana {taratàsy fìdy}
✦ scheggia (✦ frammento) [s.] = sombina; silaka
✦ scheletro [s.] = taolana
✦ schema [s.] = sary
✦ schermo (✦ paratia) [s.] = mpanefitra;
(✦ display) = efi-jery {èfitra}; ekirà
✦ schernire (✦ deridere) = mananihany {hanihàny}
mamazivàzy {vazivàzy}
✦ scherzare = mamazivazy {vazivàzy}; mananyhany {hanihàny}
✦ scherzo (✦ facezia, ✦ burla) [s.] = vazivazy
fare un brutto scherzo = manao hafetsena {tào}
“parent á plaisanterie” (≠ rituale di insultarsi) = ziva; lohateny
✦ schiacciante (✦ pesante) [a.] = mahatorovana {tòro}
✦ schiacciare = manorotoro {tòro}
schiacciare col piede = mitoto
spegnere (come sigaretta/moccio) = manapotsitra
farsi schiacciare da un’auto = voahitsaka
✦ schiaffo (✦ sberla) [s.] = teha-maina {tèhaka}
✦ schiavitù [s.] = fanandevozana {andèvo}
✦ schiavo [s.] = andevo
✦ schiena (✦ dorso) [s.] = lamosina
✦ schiuma (✦ spuma) [s.] = roatra; rovy
✦ sciabola (✦ spada) [s.] = sabatra
✦ sciacquare (✦ risciacquare) = mamontsana {hòntsana};
manakobana {kòbana}
✦ scialbo (✦ smorto ✦ appannato) [a.] = matroka
✦ sciarpa [s.] = samboady
✦ scientifico [a.] = siantifika; mpahay siansa {hày}
✦ scienza [s.] = siansa
✦ scienziato (✦ studioso) [s.] = olon-tapi-pahaizana {òlona tàpitra hày}
✦ scimmia [s.] = rajàko
✦ sciogliere (✦ dissolvere) = mandevona {lèvona}
(✦ slegare) = mamaha {vàha}
✦ scioperante [s.] = mpitokana
✦ sciopero [s.] = fitokonana {tòkona}
far sciopero = mitokona
sciopero della fame = mitokom-potsy {tòkona fòtsy}
✦ scippatore (✦ borsaiolo) [s.] = mpangaron-paosy {hàrona pàosy}
✦ sciroppo [s.] = hontsa; ranoresy {ràno rèsy}; sirô
✦ scivolare (volontariamente) = mikorisa
(accidentalmente) = mibolisatra
✦ scivolata (✦ capitombolo) [s.] = valangidina {vàlana (h)ìdina}
✦ scivoloso (✦ sdrucciolevole) [a.] = malama
✦ sclera (bianco dell’occhio) [s.] = fotsy
✦ scocciatura (✦ seccatura) [s.] = fahasorisorena {sòry}
✦ scocciare (✦ seccare, ✦ infastidire) = manorisory {sòry}
mahasosotra
✦ scocciarsi (✦ tediarsi) = sahiran-tsana {sahìrana sàina}
✦ scogliera [s.] = haram-bato {hàrana vàto}
✦ scoglio [s.] = haram-bato {hàrana vàto}
✦ scolastico [a.] = sekoly
feste (vacanze) scolastiche = fetin’ny sekoly {fèty}
✦ scollegare (✦ disinserire) = manaisotra {èsotra}; manala
✦ scolorire (✦ stingere) = mandoko {lòko}
✦ scommessa [s.] = loka; fanamby {tàmby}
fare una scommessa (✦ scommettere) = miloka; mifanamby {tàmby}
scommettere che… = milokaloka fa … {lòka}
✦ scompartimento [s.] = efitra
✦ sconfiggere = mandresy {rèsy}
(aver la meglio) = manan-tombo {ànana}
✦ sconfitta (✦ disfatta) [s.] = faharesena {rèsy}
✦ sconosciuto [a.] = tsy fantatra
✦ sconosciuto (il non conosciuto) [s.] = ny tsy fantatra
✦ scontare (una pena) = manefa {èfa}
✦ scontento [a.] = tsy faly; sosotra
✦ scontento (✦ malcontento) [s.] = fahasosorana {sòsotra}
✦ sconto (✦ ribasso) [s.] = fihenam-bidy {hèna vìdy}
✦ sconveniente (che fa scandalo) [a.] = manafintohina {tafintòhina}
✦ scopa [s.] = kifafa; kofafa
✦ scopare (✦ spazzare) = mamafa {fàfa}
✦ scoperta [s.] = fahitana {hìta}
(✦ invenzione) = zavatra hita
✦ scopo (✦ mèta) [s.] = zava-kendrena {zàvatra kèndry}; tanjona
andare dritto allo scopo = mahatratra ny kinendry {kèndry}
✦ scoppiare = mipoaka
scoppiare a ridere = mikakakaka
scoppiare in singhiozzi = latsa-dranomaso {làtsaka ràno màso}
✦ scoprire = mahita
scoprire gli altarini = mahita an-karo-miafina {àny hàrona}
✦ scoprirsi (✦ rassenerarsi) = miseho;
(✦ rivelarsi) = mamboraka
✦ scoraggiante [a.] = mahakivy
✦ scoraggiarsi = kivy; milavo lefona
✦ scoraggiato [a.] = kivy; vakaketraka {vàlaka kètraka}
✦ scorpione [s.] = maingoka
✦ scorretto (✦ incorretto, ✦ sbagliato) [a.] = tsy marina {hàrina};
diso
✦ scossa [s.] = fihozongozonana {hòzona}
scossa tellurica = horohoron-tany {horohòro tàny}
✦ scostarsi (prender le distanze) = mihataka
✦ scout [s.] = tily
✦ scriminatura [s.] = soritra
✦ scrivere = manoratra {sòratra}
(questo) come si scrive? = ahoana no fanoratra an’izany? {sòratra}
(✦ battere, scrivere a macchina) = mitendry {tèndry}
[ASPETTO DURAT IVO] > star scrivendo = eo am-panoratana
{àny sòratra}
✦ scritto [s.] = soratra
per iscritto = atao an-tsoratra {tào àny sòratra}
✦ scrittore [s.] = mpanoratra {sòratra}
✦ scrittura [s.] = soratra
✦ scroto (✦ testicolo) [s.] = tabory
✦ scrupolo [s.] = ahiahy {àhy}
✦ scrutinio [s.] = latsa-bato {làtsaka vàto}
✦ scuderia [s.] = tranon-tsoavaly {tràno soavàly}
✦ scultore [s.] = mpanokitra {sòkitra}
✦ scultura [s.] = sary sokitra
✦ scuola [s.] = trano fianarana {ànatra}, sekoly
andare a scuola = mianatra
egli è andato ad una buona scuola =
nianatra teo ambany soakan’ny mampianatra mahay izy
(egli studiò sotto il mento di insegnanti competenti)
✦ scuotere (✦ agitare) = manozongozona {hòzona}
scuotere (la testa) = manozongozona {hòzona}
✦ scuro (di colore) [a.] = antitra
✦ scusa (richiesta di perdono) [s.] = fialan-tsiny {àla}
scusa/scusi (Lei) = aza fady
✦ scusare (✦ perdonare) = miala tsiny; manao aza fady {tào}
✦ se [CONGIUNZIONE] = raha
se no (✦ altrimenti) = raha tsy izany {ìny}
✦ sé [s.] = tena
ciascuno per sè = samy maka ho azy {àka ìzy}
da solo (da sé) = any amin’ny tena {àmy}
473
✦ sebbene (✦ sibbene, anche se…) = na dia izany aza
✦ seccare (✦ asciugare qc) = manamaina {màina}
✦ seccarsi (✦ asciugarsi) = mihamaina {màina}
✦ secchio [s.] = sini-siô {sìny ¿ sìoa}
✦ secco [a.] = maina
(✦ inaridito) = ritra
(✦ asciutto) = maina
(di tono di voce) = henjana
essere a secco = maina
(non aver più soldi) = tsy manam-bola intsony {ànana vòla}
✦ secolo [s.] = taon-jato {tàona zàto}
✦ secondario [a.] = faharoa {ròa}; fanampiny {àmpy}
✦ secondo [ORDINALE] = faharoa {ròa}
secondariamente; in secondo luogo [avv.] = faharoa {ròa}
secondo lui = araka ny heviny {hèvitra}
✦ secondo (minuto secondo) [s.] = sègondra
✦ secondo (a parere di…) [PREPOSIZIONE] = araka
(in riferimento/proporzione a…) = araka
secondo me = araka ny hevitro {hèvitra};
raha tahaka ahy {àho}
✦ secretaire (mobilia) [s.] = latabatra fitahirizana taratasy {tàhiry}
✦ sede (✦ residenza) [s.] = fonenana {ònina}
✦ sedere (mettere un bambino seduto) = mametraka {pètraka}
✦ sedersi = mipetraka
(Lei) si accomodi/si sieda! = mipetràha
✦ sedia [s.] = seza
✦ sedicente [a.] = mihambo
✦ sedicesimo [ORDINALE] = faha-enina ambin’ny folo {àmby}
✦ sedici, 16 [NUMERALE] = enina ambin’ny folo {àmby}
✦ seducente [a.] = mahatarika {tàrika}
(✦ avvincente) = maharenoka {rènoka}
✦ sedurre = manangoly {angòly}; manadala {àdala}
✦ sega [s.] = tsofa
✦ segale [s.] = varim-bazaha-sègla [vàry vàzaha}
✦ segare = mitsofa {tsòfa}; manatsofa {tsòfa}
✦ segnalare = manambara {ambàra}
✦ segnale [s.] = famantarana {fàntatra}
✦ segno (✦ marchio ✦ insegna) [s.] = famantarana {fàntatra}
✦ segretario [s.] = mpitantsoratra {àny sòratra}
mpiandraiki-draharaha {ràikitra raharàha}
✦ segreteria [s.] = fiandraiketan-draharaha {ràikitra raharàha}
✦ segreto [s.] = zava-miafina {zàvatra àfina};
tsiambaratelo { tsy ambàra tèlo}
in segreto = mangingina {gìna}
✦ seguente (✦ successivo) [a.] = manaraka {àraka}
✦ seguire (un consiglio; delle lezioni; un’abitudine) = manaraka {àraka}
✦ percorrere una strada = manaraka {àraka}
a seguire (continua) (come serie T V) = ho tohizina {tòhy}
far seguire = mampanaraka {àraka}
✦ seguito (✦ aggiunta) [s.] = tohiny {tòhy}
✦ sei, 6 [NUMERALE] = enina
sei volte = inenina {ènina}
sei giorni = henemana {ènina}
diviso sei = enemina {ènina}
✦ self-service [s.] = toeram-pividianana an-kalalahana
{tòetra vìdy ànana àny làlaka}
✦ sella [s.] = lasely
✦ selvaggina (✦ cacciagione) [s.] = haza
✦ selvaggio (✦ feroce) [a.] = dia
(✦ primitivo) = baribarianina {¿ baribariàna}
✦ semaforo [s.] = jiro mena
✦ sembrare (✦ parere) = toa
egli sembra essere stanco = toa vizana izy
mi sembra che… = ataoko fa … {tào}; mino fa … {ìno}
pare che… = toa …
✦ seme [s.] = voa
✦ semestre [s.] = enim-bolana {ènina vòlana}
✦ semina [s.] = famafazana {fàfy}; taom-pamafazana {tàona fàfy}
✦ seminare = mamafy {fàfy}
✦ semplice [a.] = tsotra
✦ semplicemente [avv.] = anim-pahatsorana {àmy tsòtra}
✦ semplicità [s.] = fahatsorana {tsòtra}
✦ semplificare = manatsotra {tsòtra}
✦ sempre (✦ tuttora) [avv.] = foana
✦ senato [s.] = antenimieran-doholona {àny tèny èra lòha òlona}
✦ senatore [s.] = loholona {lòha òlona}
✦ seno [s.] = nono
in seno a… = ao anatin’ny … {àty > anàty}
✦ sensazionale [a.] = mahatalanjona {talànjona}
✦ sensazione [s.] = fandrenesana {rè}
far sensazione (✦ stupire) = mahatalanjona {talànjona}
✦ sensibile (di carattere) [a.] = mora taitra
(✦ notevole) = azo tsapain-tanana {tsàpa tànana}
✦ sensibilità (≠ precisione) [s.] = fahiratana {hìratra}
(≠ compassione) = fitserana {tsètra}
✦ sensibilmente [avv.] = hita
✦ senso (facoltà ricettiva) [s.] = fandrenesana {rè}
i cinque sensi = ny fandrenesana dimy {rè}
un uomo di buon senso = olona manan-tsaina {ànana sàina}
(✦ direzione di marcia) > senso vietato = lalana tsy azo aleha {lèha}
senso inverso = lalana miverina {vèrina}
senso unico = lalana tokana
(✦ significato) = hevitra
in senso proprio = hevitra ara-bakiteny {àraka vàky tèny}
senso figurato = hevitra an’ohatra {àny}
senso comune = hevitry ny besinimaro {hèvitra bè ¿ sìny màro}
non ha senso (capo né coda) = tsy misy lohany sy vodiny {lòha vòdy}
✦ sensuale (✦ sessuale) [a.] = finaritra ara-nofo {àraka nòfo}
i piaceri della carne = fahafinaretan’nyy nofo {finàritra}
✦ sentiero [s.] = sakeli-dalana {sakèlika làlana}
(✦ vialetto) = lalan-kely {làlana kèly}
✦ sentimentale [a.] = feno fihetseham-po {hètsika fò}
✦ sentimento [s.] = toe-po {tòetra fò}; fihetseham-po {hètsika fò}
✦ sentinella [s.] = mpiambina {àmbina}
✦ sentire (✦ percepire ≠ dolore) = maheno {hèno}; mahatsapa {tsàpa}
✦ sentirsi (bene o male) = mahatsiaro tena (ho tsara na ratsy) {tsìaro}
non sentirsi bene = tsy metimety {mety}
✦ sentore [s.] > ho avuto sentore del suo progetto
= reko siosio ny momba fikasany {rè òmba kàsa}
✦ senza [PREPOSIZIONE] = tsy
senza sosta = tsy ankiato {¿}
senza dubbio = angamba
senza che… = na dia …
senza zucchero = tsy misy siramamy {ìsy sìra hàmy}
senza fissa dimora = tsy manam-ponenana {ànana ònina}
✦ separare (✦ staccare) = manasaraka {sàraka}
✦ separarsi (✦ staccarsi) = misaraka {sàraka}
✦ separatamente (uno ad uno) [avv.] = tsirairay {irày}
(in lotti) = mitsitokantokana {tsi- tòkana}
✦ separazione (✦ distacco) [s.] = fisarahana {sàraka}
✦ sera [s.] = hariva
sera d’inverno (precoce) = takariva {hàriva}
stasera (nel futuro) = anio hariva
verso sera (sul far della sera) = efa ho takariva {hàriva}
✦ serata (danzante) [s.] = alim-pandihizana {àlina dìhy}
✦ sergente [s.] = serizà
✦ seriamente [avv.] = amim-pahamaotinana {àmy màotina}
(✦ realmente) = marina {hàrina}; tokoa
✦ serie (✦ fila ✦ lotto) [s.] = laharana {làhatra}; toko
✦ serio [a.] = màotina; marina {hàrina}
✦ serratura [s.] = hidy; fikatonana {kàtona}
✦ serpente [s.] = bibilava {bìby làva}
✦ serratura (✦ toppa) [s.] = hidim-baravarana {hìdy varavàrana}
✦ servire (una pietanza) = mandroso {ròso}
(qualcuno) = manompo {tòmpo}
( a qualcosa) = manasoa {sòa}
✦ servirsi (di uno strumento; una pietanza) = mampiasa {àsa}
✦ servizio (attività) [s.] = asa
(lavoro sudditante) = fanompoana {tòmpo}
(organizzazione) = sampan-draharaha {sàmpana raharàha}
(aiuto, assistenza) = soa
(servizio di leva) = fanompoam-pirenena {tòmpo rèny}
(servizio civile) = vavasa tanindrazana {tàny ràzana}
essere di/in servizio = miasa
fare un buon servizio (fare un favore) = manampy {àmpy}
fare un cattivo servizio (far irritare) = manahirana {sahìrana}
✦ sessanta [NUMERALE] = enimpolo {ènina fòlo}
✦ sessantina (una - di… ) [s.] = enimpolo {ènina fòlo}
✦ sesso (✦ genere) maschile [s.] = mahalahy {làhy}
femminile = mahavavy {vàvy}
(il) sesso debole = fanaka malemy {lèmy}
✦ sessuale [a.] = ara-nofo {àraka nòfo}
gli organi sessuali (le parti intime) = ankasatotana {sàrotra}
✦ sessualità [s.] = koronofo {kòro nòfo}
✦ sesto [ORDINALE] = fahenina {ènina}
✦ seta [s.] = landy; lasoa
fare come il baco da seta e arricchirsi in casa
(con il tempo e con la paglia maturano le nespole)
= manao tahaka ny landy ka an-trano vao manatevina
✦ sete [s.] = hetaheta
aver sete = mangetaheta {hetahèta}
✦ settario [a.] = manavakavaka {vàka}
✦ settanta, 70 [NUMERALE] = fitopolo {fìto fòlo}
✦ sette, 7 [NUMERALE] = fito
sette volte = impito {in- fìto}
sette giorni = hafitoana {fìto}
sette a/per sette = tsifitofito {tsi- fìto}
diviso in sette = fitoina {fìto}
✦ settembre = septambra
✦ settimana [s.] = herinandro {hèry àndro}
✦ settimanale [a.] = isan-kerinandro {ìsaka hèry àndro}
✦ settimo [ORDINALE] = fahafito {fìto}
✦ severamente [avv.] = mafy
✦ severo (✦ pignolo) = sarotiny {sàrotra}
✦ sezione [s.] = sampana
✦ sfera [s.] = bola
✦ sferico [a.] = kibola {bòla}
✦ sfida [s.] = fihantsiana {hàntsy}
(✦ scommessa) = loka
✦ sfigurato [a.] = simba endrika
✦ sfiorare (✦ toccare/colpire leggermente) = manohina {tòhina}
✦ sfogliare (come un giornale) = mamadibadika {vàdika}
✦ sfondare (la porta) = mamoha an-keriny {vòha àny hèry}
✦ sfortuna [s.] = ratsy vintana; tsy ambinina {àmbina}
474
✦ sforzarsi = miezaka; mikely aina
✦ sforzo [s.] = fiezahana {èzaka}
senza sforzo = mora vita
✦ sfruttamento (✦ coltivazione) [s.] = fitrandrahana {tràndraka}
✦ sfruttare (come una miniera) = mitrandraka
(qualcuno) = mitsentsitra
✦ sfruttatore [s.] = mpitsèntsitra
✦ sfuggire (✦ scappare) = mandositra {lòsitra}; milefa
✦ sfumato [a.] = misy fiavahana kely {àvaka}
✦ sfumatura [s.] = fiavahana {àvaka}
fahasamihafana kely {sàmy > samihàfa}
✦ sgabello [s.] = seza bory; akalana
✦ sgozzare (tagliar la gola) = manomindra {somìndra}
✦ sgradevole (✦ spiacevole) [a.] = mahasosotra
✦ sgombrare (qc) = manala; manafaka
(aprire una strada) = misava
✦ sgonfiarsi = manary rivotra; mitakemotra
✦ sgorgare (✦ scaturire) = miboiboika {bòika}
✦ sgualcire (✦ spiegazzare) (un tessuto) = mamoriporitra {pòritra}
✦ sguardo [s.] = fijery {jèry}
✦ shampoo [s.] = savony ranony fanasana loha {ràno sàsa}
✦ short (✦ calzoncini) [s.] = kilaoty; pataloa fohy
✦ si [ASSENSO] = eny
si o no? [PART ICELLA INTERROGAT IVA DOMANDA SEMPLICE] = ve
✦ si (✦ certamente, di certo ✦ sicuramente) [AVVERBIO] = toaka
✦ si [COSTRUZIONE IMPERSONALE] = ny olona; misy
si dice che… (pare che…) = honohono … {hòno}; tsaho …
si dice (è stato detto) che = voalaza fa …
si direbbe che… = toa …
✦ si [COSTRUZIONE PRONOMINALE] >
egli si cura = mitsabo tena {tsàbo}
essi si parlano = miresaka izy ireo {rèsaka ìo}
egli si alza = mistangana izy {tsàngana}
essi si detestano = mifankahala izy ireo {hàla ìo}
✦ siccità [s.] = haintany {hày tàny}
✦ sicuramente (di sicuro) [avv.] = tsy misy isalasalana {ìsy salasàla};
tokoa
✦ sicurezza [s.] = filaminana {làmina}
✦ sicuro (in sicurezza) [a.] = milamina {làmina}
(✦ certo) = azo antoka
(✦ solido) = mafy; azo antoka
un amico sicuro (fidato) = namana mahatoky {tòky}
a colpo sicuro = tsy misy isalasalana {ìsy salasàla}
di sicuro (✦ certamente) = izany indrindra {ìny}
✦ sidro [s.] = ranom-paoma {ràno pàoma}
✦ siepe [s.] = fefy
✦ sigaretta [s.] = sigara
fumare una sigaretta = mifoka sigara
spegnere la sigaretta = mamono sigara {vòno}
✦ sigaro [s.] = sigara be
✦ sigillo [s.] = fitompo-kase {tòmpoka kasè}
✦ significare = manambara hevitra {àmbara}
questo cosa significa? = inona no hevitra ambarany?
✦ significato [s.] = hevitra
(✦ spiegazione) = dikany {dìka}
✦ signora = ramatoa {ra- tòa}
signori e signore… = Tompokolahy sy Tompokovavy
{tòmpo làhy vàvy}
✦ signore = rangahy; tompokolahy {tòmpo làhy}
Signore = tompomenakely {tòmpo mèna kèly}
dio = Tompo
✦ signorina = ramatoakely {ra- tòa kèly}
(donna nubile) = tovovavy {tòvo vàvy}
✦ silenzio [s.] = fahanginana {gìna}
restare in silenzio = mangina {gìna}
non fiatare = tsy miteny tsy mivolana {tèny vòlana}
il silenzio (la ✦ quiete) della notte = ny fahanginan’ny alina {gìna}
✦ silenzioso (di luogo) [a.] = mangina {gìna}
(di persona) = vitsy teny
✦ sillaba [s.] = vanintèny {vàny tèny}
✦ simbolico [a.] = tandindona
✦ simbolo [s.] = sary; tandindona
✦ simile [a.] = mitovy; sahala
✦ simmetria [s.] = fifamaliana {vàly}; fifanarahana {àraka}
✦ simmetricamente [avv.] = mifamaly {vàly}
✦ simmetrico [a.] = mifamaly {vàly}; mifanaraka {àraka}
✦ simpatia [s.] = fifankatiavana {tìa}
✦ simpatico [a.] = mahafinaritra {finàritra}
✦ simultaneo [a.] = miaraka {àraka}
✦ sinceramente [avv.] = amin-kitsim-po {àmy hìtsy fò}
✦ sincerità [s.] = hitsim-po {hìtsy fò}; hatsoram-po {tsòtra fò}
✦ sincero [a.] = mahitsy fo {hìtsy}; tso-po {tsòtra fò}
✦ sindacale [a.] = ara-tsensika {àraka sèndika}
✦ sindacato [s.] = sendika
✦ sindaco [s.] = ben’ny tanàna {bè}; mera
✦ singolare [a.] = hafahafa {hàfa}
✦ singolare (grammatica) [s.] = tokana
✦ sinistra (parte - ) [s.] = antoko ankavia {tòko hàvia}
✦ sinistro [a.] = havia
a sinistra = ankavia {hàvia}
✦ sinonimo [s.] = teny mira hevitra
✦ sintagma = andianteny {andìa tèny}
✦ sintassi [s.] = fifehezanteny {fèhy tèny}
✦ sintesi [s.] = fandravonana {ràvona}
✦ sintetizzare (fare la sintesi) = mandravona {ràvona}
✦ sintomo [s.] = marika famantarana {fàntatra};
soratr’aretina {sòratra arètina}
✦ sirena (≠ conchiglia) [s.] = anjombona
sirena d’allarme = anjombona fanairana {tàitra}
✦ sistema (= struttura) (tipo nervoso) [s.] = rafitra
(≠ gerarchia) (tipo politico) = lafatra
✦ sistemare (✦ disporre, mettere in ordine) = mampirina {ampìrina}
✦ sistematico [a.] = mandeha ara-drafitra {lèha àraka ràfitra}
✦ situato (✦ ubicato) [a.] = miorina {òrina}
✦ situazione [s.] = fitoerana {tòetra}; toe-javatra {tòetra zàvatra}
✦ slanciarsi (✦ lanciarsi, ✦ buttarsi) = maka bahana
✦ slancio [s.] = bahana
prendere lo slancio = maka bahana
✦ slip [s.] = silipo
✦ smalto (✦ vernice) varinesim-bakoly {varinèsy}
smalto dentale = bakolinify {bakòly nìfy}
✦ smarrirsi (✦ perdersi) = diso lalana; very
✦ smentire = manhohitra {tòhitra}
✦ smoccolarsi (soffiarsi il naso) = manisin-delo {ìsina lèlo}
✦ smontare = mandrava {ràva}
✦ smorfia [s.] = tarehy ratsy
✦ smottare = mihotsaka
✦ snello [a.] = mahia
✦ sobrio (✦ parco ✦ moderato) [a.] = mahalala onony {làla ònona}
✦ sociale [a.] = sosialy
✦ socialismo [s.] = sosialisma
✦ socialista [a.] = sosialista
✦ società [s.] = fiaraha-monina {àraka ònina}
(commerciale) = tranom-barotra {tràno vàrotra}
✦ socievole [a.] = mahay miara-monina {hày àraka ònina}
✦ soddisfacente [a.] = mahafa-po {àfaka fò}
✦ soddisfare = mahafa-po {àfaka fò}
(✦ adempiere) = manoritra {sòritra}
✦ soddisfatto [a.] = afa-po {àfaka fò}
✦ soddisfazione [s.] = fahafaham-po {àfaka fò}
✦ sofferenza [s.] = fijaliana {jàly}; fahoriana {òry}
✦ soffice = malemy
✦ soffiare = mitsoka {tsòka}
✦ soffio (✦ fiato ✦ respirazione) [s.] = aina
(essere) senza fiato = lany hery
(✦ alito di vento) = tsio-drivotra {tsìoka rìvotra}
✦ soffitto [s.] = valin-drihana {vàly rìhana}
✦ soffocante (✦ afoso) [a.] = mahasempotra
✦ soffocare (far - ) = manempotra {sèmpotra}
✦ soffrire = mijaly {jàly}; ory
✦ soggetto (✦ argomento di un tema) [s.] = lohevitra {lòha hèvitra}
lohateny {lòha tèny}
(grammaticale/logico) = lazaina {làza}
✦ soggiorno (≠ permanenza temporanea) [s.] = fipetrahana {pètraka}
(stanza di appartamento) = efitra fipetrahana {pètraka}
✦ soglia (✦ uscio) [s.] = tokònana
✦ sognante (✦ stordito) [a.] = mpanonofy {nòfy}; varivariana {varivàry}
✦ sognare = manonofy {nòfy}
✦ sogno [s.] = nofy
(✦ ideale) sogno ad occhi aperti = nofy atoandro {tò àndro}
✦ soldato [s.] = miaramila {àraka ìla}
soldato semplice = vata-miaramila {vàtana àraka ìla};
vatatay {¿ vàtana tày}
i soldati semplici (la ✦ truppa) = raokandro {ràoka àndro}
✦ soldo [s.] = variraiventy {vàry irày vènty}
nemmeno un soldo = tsy amim-bariraiventy {àmy vàry irày vènty}
✦ sole [s.] = masoandro {màso àndro}
scaldarsi al sole = mitanin’andro {tànina àndro}
✦ soleggiato [a.] = taratry ny masoandro {tàratra màso àndro}
✦ solenne [a.] = amim-boninahitra {àmy vòny àhitra}
✦ solidarietà [s.] = firaisan-kina {irày hìna}
✦ solido (✦ robusto) (di oggetto) [a.] = mafy
(di persona) = matanjaka {tànjaka}
✦ solitario (✦ isolato) (di luogo) [a.] = mitoka-monina {tòkana ònina}
(di persona) = manirery {irèry}
✦ solitudine [s.] = fahanginana {gìna}; fitokana-monina {tòkana ònina}
✦ sollecitare (✦ affrettare) = manafaingana
✦ solleticare (fare il solletico) = mangitikitika {hitikìtika};
manakibokibo {kìbo}
✦ sollevare (✦ alzare) = mibata {bàta}
(✦ rialzare) (le tende) = mampiakatra {àkatra}
(la testa) = mampitraka {tràka}
(causare una rivolta) = mampikomy {kòmy}
✦ sollevarsi (✦ esonerarsi ✦ togliersi) = miainga {àinga}
(✦ rivoltarsi) = miodina {òdina}; mikomy {kòmy}
✦ sollevazione (✦ sollevamento) [s.] = fibatana {bàta}
(✦ rivolta ✦ insurrezione) = fiodinana {òdina};
fikomiana {kòmy}
✦ solo (✦ unico) [a.] = tokana
(✦ isolato) = irery
✦ soltanto (✦ solamente) [avv.] = ihany; fotsiny {fòtsy}
✦ soluzione (≠ risoluzione di una diatriba) [s.] = vaha olana; ala olana
✦ somiglianza (✦ rassomiglianza) [s.] = fitoviana {tòvy}
475
✦ somma (✦ addizione) [s.] = fitambarana {tàmbatra}; tontaliny {tontàly}
(di denaro) = vola
in ✦ totale = amin’ny farany {àmy fàrana}
✦ sommario (✦ grossolano) [a.] = fohy; tsotra; ambangovangony {vàngo}
✦ somministrare (una medicina) = manome
✦ sommità (✦ cima) [s.] = tendro; tampona {tàmpo}
✦ sommossa (✦ rivolta) [s.] = rotaka
✦ sonnifero [s.] = fampatoriana {tòry}
✦ sonno [s.] = torimaso {tòry màso}
aver sonno = azon-tory {àzo tòry}; te hatory {tìa matòry (tòry) }
✦ sonoro (✦ squillante) [a.] = midoboka {dòboka}
✦ sopportare (✦ tollerare) (un peso) = manohana {tòhana}
(una persona) = mahatanty {tànty};
manaritra {àritra}
✦ soppressione [s.] = fanafoanana {fòana}
✦ sopprimere = manafoana {fòana}
✦ sopra [avv.] = ambony
al di sopra (di…) [avv.] = eo ambonin’ny… {ambòny}
i vicini (di casa) sopra = ry zareo ao ambony
✦ sopracciglio [s.] = manjamaso {mànja màso}
aggrottare le sopracciglia = manakentrona hàndrina {kètrona}
✦ soprannaturale (potere/potenza - ) [a.] = heru tsy hita maso
✦ soprannome [s.] = anaram-bositra {anàrana vòsitra}
✦ soprattutto [avv.] = ambonin’ny zavatra rehetra {ambòny}
(✦ particolarmente) = indrindra
✦ sordo [a.] = marenina {rènina}
fare il sordo (non voler sentire) = mody marenina {òdy rènina}
egli è sordo alle rivendicazioni dei lavoratori
= mamono sofina izy amin’ny fitakian’ny mpiasa
{vòno àmy tàky àsa}
✦ sordomuto [a.] = moana marenina {rènina}
✦ sorella (di donna) [s.] = rahavavy {ràha vàvy}
(di uomo) = anabavy {ànaka vàvy}
(religiosa) = masera
✦ sorgente (d’acqua) [s.] = loharano {lòha ràno}
(✦ origine) = loharano nipoirana {lòha ràno pòitra}
✦ sorgere = miposaka
✦ sorpassare (una macchina) = misongona; mihoatra
(dei limiti, un’età: ✦ oltrepassare) = mihoatra
✦ sorprendere (✦ meravigliare) = manaitra {tàitra}
(cogliere in flagrante/di sorpresa) = manampoka {tàmpoka}
✦ sorpresa [s.] = hatairana {tàitra}
una bella sorpresa zava-tsoa tsy nampoizin
{zàvatra sòa ampo (àny fò}
✦ sorridere = mitsiky {tsìky}
✦ sorriso [s.] = tsiky
✦ sorta (✦ genere ✦ tipo) [s.] = karazana
di ogni sorta (tutti i tipi di…) = isan-karazany {ìsa karàzana}
✦ sorte (✦ destino) [s.] = vintana; anjara {zàra}
cattiva sorte = ratsy vintana
tirare a sorte = atao an-tsapaka {tào àny tsàpaka}
✦ sortilegio (✦ maleficio ✦ iato) [s.] ≥
fare un sortilegio = mamosavy {mosàvy};
mamorika {vòrika}
✦ sorvegliante [s.] = mpiambina {àmbina}
✦ sorveglianza [s.] = fiambenana {àmbina};
(✦ vigilanza) = fanaovana andry maso {tào}
✦ sorvegliare = miambina
(✦ vigilare) = manao andry maso {tào}
✦ S.O.S. = Antso vonjy
✦ sospendere (✦ interrompere qc) = manjanona {jànona}
(qualcuno; una data) = mampijanona {jànona}
✦ sospettare = tsy mahatoky
✦ sospetto (✦ inquietudine ✦ supposizione) [s.] = ahiahiana {àhy}
(✦ diffidenza) = ahiàhy {àhy}
✦ sospirare = misento {sènto}
✦ sospiro [s.] = sento
✦ sosta (✦ stazionamento) [s.] = fijanonana {jànona}
✦ sostantivo [s.] = anarana
✦ sostanza [s.] = zavatra; ventiny {vènty}
(✦ materia ✦ materiale) = tenan-javatra {tèna zàvatra}
✦ sostegno (✦ appoggio) = fanohanana {tòhana}
✦ sostenere = manohana {tòhana}
(aiutare/assistere q) = manohana {tòhana}
(affermare un’idea/un concetto) = manamarina {àrina}
(un esame)= miadina {àdina}
✦ sotterraneo [a.] = ambanin’ny tany {àmbany}
✦ sotterrare (✦ seppellire) = mandevina {lèvina}
✦ sottile (✦ esile, ✦ minuto) [a.] = madinika
(✦ rarefatto) = manify {nìfy}
✦ sotto [avv.] = ambany
al di sotto di… = eo ambanin’ny… (ambàny)
(esser) sotto la protezione di… = eo ambany fiarovan’ny … {àro}
(esser) sotto le armi (fare il servizio militare)
= manao fanompoan-pirenena {tào tòmpo rèny}
sotto (durante il regno di) Radama I
= tamin’ny andron’i Radama voalohany {àmy àndro lòha}
✦ sottolineare (una parola) = manipika {tsìpika}
(un’idea) = manindry {tsìndry}
✦ sottomarino [s.] = sambo mpisitrika {sìtrika}
✦ sottomettere (far obbedire) = mampanaiky {èky}
✦ sottoporre (un’idea, un progetto) = manolotra {òlotra}
✦ sottoprefettura [s.] = vakim-pileovana {vàky lèo}; firaisana {irày}
✦ sottosopra (in disordine) [a.] = misafotofoto {safotofòto}
mikorontana ambony ambany {koròntana}
✦ sottotetto [s.] = rihana fara tampony; ambany tafo
✦ sottosviluppato [a.] = tsy mandroso {ròso};
an-dalam-pandrosoana {àny làlana ròso}
✦ sottrarre = manàla {àla}
✦ sottrazione [s.] = fanalàna {àla}
✦ sottufficiale [s.] = manamboninahitra lefitra {ànana vòny àhitra}
✦ sovietico [a.] = sôvietika; sôvy
✦ sovraccarico [s.] = fanampin’entana
{tàmpina tòndra > entina/entana}
(✦ sovraffollamento) di autobus = taingimbe {tàingina bè}
✦ sovranità [s.] = fiandrianana {andrìana}
✦ sovvenzione [s.] = fanampiana {àmpy}
✦ spaccare (✦ fendere) (tipo la legna) = mamaky {vàky}
(la faccia) = mamaky vava {vàky}
(tipo il cuore) = mandratra {ràtra}
✦ spada (✦ sciabola) = sabatra
✦ spago (✦ cordicella) = kofehy
✦ spalla = soroka
voltar le spalle (la schiena) = miodi-damosina {tòdy lamòsina}
✦ spargere (✦ sparpagliare) = manaparitaka {parìtaka}
✦ spargersi (✦ diffondersi) = raraka; miely {èly}
✦ sparire = lasa; manjavona {zàvona}
far sparire = mampanjavona {zàvona}
✦ spaventare (✦ impaurire) = mampatahotra
✦ spaventoso (✦ terrificante) [a.] = mampihoron-koditra
{hòrona hòditra}
mampatahotra
✦ spaziale (di razzo/missile) [a.] = sambondanitra {sàmbo lànitra}
✦ spazientirsi (diventare impaziente) = tsindrian-daona {tsìndry làona}
✦ spazio (✦ firmamento) = habakabaka {hàbaka}
(✦ contorno) = faritra
(✦ interlinea, ✦ intervallo) = elanelana {èlana}
✦ spazzola (✦ pennello) = borosy
✦ spazzolare = miborosy
✦ speaker (✦ annunciatore) [s.] >
(alla radio) = mpiteny ao amin’ny fielezam-peo {tèny àmy èly fèo}
(alla T V) = mpiteny ao amin’ny fielezam-pahitalavitra
{tèny àmy èly hìta làvitra}
✦ speciale [a.] = manokana {tòkana}
✦ specialista [s.] = mpahay {hày}; olona voaofana {òfana}
✦ specialità [s.] = fahaizana manokana {hày tòkana};
asa manokana {tòkana}
✦ specializzazione [s.] = fiofanana manokana {òfana tòkana}
✦ specialmente [avv.]= indrindra
✦ specie (≠ ✦ razza) = karazana
✦ specchio [s.] = fitaratra
✦ spedire (✦ inviare) = mandefa {lèfa}
✦ spedizione (≠ postale) = fandefasana {lèfa}
(✦ missione) = fandehanana {lèha}
✦ spegnere = mamono {vòno}
✦ spegnersi (✦ spirare) = maty {fàty}
✦ spensierato [a.] = tsy manana ahiahy {ànana àhy}
✦ speranza = fanantenana {antèna}
(✦ promessa, ✦ certezza) = toky
✦ sperare = manantena; manampo {ànana fò}
✦ sperimentale [a.] = fanandramana {àndrana}
✦ sperma [s.] = tembo; tsirin’aina {tsìry àina}
✦ spesso (✦ sovente) [avv.] = = matetika
✦ spesso (✦ tozzo) [a.] = matevina
✦ spessore [s.] = hatevina
✦ spettacolo [s.] = fampisehoana {sèho}
sala per spettacoli = trano fampisehoana {sèho};
tranom-pokonolona {tràno fòko òlona}
✦ spettatore [s.] = mpijery {jèry}
✦ spezia [s.] = laron-tsakafo manitra {làro sakàfo hànitra}; episy
✦ spia (✦ spione) = mpitsikilo
✦ spiaggia (✦ greto) [s.] = tora-pasika {tòraka fàsika}
(✦ litorale) = moron-dranomasina {mòrona ràno hàsina}
✦ spiare = mitsikilo
(✦ sorvegliare) = mitily
✦ spiccioli = vola madinika
✦ spiedo = vy lava
✦ spiedino = tsangamby {tsàngana vy}
spiedino di carne = masikita
✦ spiegare (far conoscere) = manazava; mivaofy {vòfy}
✦ spiegarsi = mifanazava
e ciò come si spiega? = ahoana no anazavana izany?
✦ spiegazione = fanazavana {zàva}
✦ spietato [a.] = tsy misy indra fo {indrafò}
✦ spiga (✦ pannocchia) = salohy
✦ spillo = paingotra
✦ spina (✦ pungiglione) = tsilo
essere sulle spine = mandry an-driran’antsy {rìrana}
✦ spinacio = epinara
✦ spingere (✦ strattonare) = manosika {tòsika}
(✦ incoraggiare) = manosika {tòsika}
(✦ indurre q a fare qc) = mandondona {dòna}
✦ spingersi (✦ strattonarsi} = mifanosika {tòsika}
✦ spirale [s.] = tangolika {hòlika > tangòlika}
476
✦ spirito (✦ mente, ✦ intelligenza) = saina
(✦ anima, ✦ carattere) = fanahy
esser una mente (esser intelligente) = mahira-tsaina {hìratra sàina}
✦ spirituale [a.] = ara-panahy {àraka àhy}
✦ splendente [a.] = mamirapiratra {fìratra}
✦ splendido [a.] = marevaka {rèvaka}; kanto
✦ spogliare (✦ denudare; ✦ depredare) = manendaka
fare lo spoglio (come elettorale) = manisa vato {sìsa}
✦ sporcare = mandoto {lòto}
✦ sporcarsi = mihamaloto {lòto}
✦ sporcizia [s.] = loto
✦ sporco [a.] = maloto {lòto}
✦ sport [s.] = fanatanjahan-tena {tànjaka tèna}
✦ sportivo [a.] = mpanao fanatanjahan-tena {tào tànjaka tèna}
✦ sposare (far - ) = mampanambady {ànana vàdy}
✦ sposarsi = mivady; manam-bady {ànana vàdy}
✦ sposa (✦ moglie) = andefimandry {andèfitra àndry}
✦ sposi (gli - ) [s.] = mpanambady {ànana vàdy}
✦ sposato [a.] = manambady {ànana vàdy}
✦ spossare (✦ stancare) = mandreraka {rèraka}
✦ spostare = mamindra {fìndra}
✦ spostarsi (✦ muoversi, ✦ trasferirsi) = mandeha {lèha}
✦ spostato (fuori posto) = voafindra;
(✦ sconveniente) = tsy voahevitra
✦ sprecare = mandanilany foana {làny}
✦ spremere (un frutto) = mamotsitra {pòtsitra}
✦ sprigionare (calore) = mamoaka {vòaka}
✦ sprovvisto (privo di…) = tsy manana
✦ spugna = spaonjy {spònjy}
gettare la spugna (perdersi d’animo) = aza kivy ambony ihany
✦ spuntino (✦ merenda) = tsakitsaky
✦ spurgare (cambiar l’olio ad una vettura) = manala menaka {àla}
✦ sputare (✦ espettorare) = mandrehoka {rèhoka}
✦ sputo (✦ espettorato) = rehoka
✦ squadrare (una pietra) = manangana {tsàngana}
(guardare fissamente) = mibanjina
✦ squalo (✦ pescecane) [s.] = antsantsa
✦ squarciagola (a - ) = araka izay tratry ny aina {tràtra}
✦ sradicare = manongotra {òngotra}
✦ stabile [a.] = mitombina {tòmbina}; mafy
✦ stabile (✦ edificio) [s.] = trano
✦ stabilimento (✦ officina) [s.] = ozinina
✦ stabilire (✦ fissare; ✦ erigere) = manorina
✦ stadio (di sport) [s.] = kianja
(✦ fase) = ambaratonga {àny vàraka > ambàraka tònga}
✦ stalla = tranon’omby {tràno òmby}
✦ stagione = fizaran-taona {zàra tàona}
✦ stagno (metallo) = firapotsy {fìraka fòtsy}
(✦ laghetto) = kamory; farihy
✦ stampa (su tessuto) [s.] = soratra
✦ stampare = manonta printy {tònta}
✦ stamperia (✦ tipografia) = trano printy
✦ stampa (i giornali) [s.] = gazety
✦ stampo (✦ calco ✦ modello) [s.] = lasitra
✦ stancante [a.] = mandreraka {rèraka}; mamizaka {vìzaka}
✦ stancare = mandreraka {rèraka}; mamizaka {vìzaka}
✦ stancarsi (✦ stufarsi) = mandrera-tena {rèraka}
✦ stanco [a.] = reraka; vizaka
✦ stanghetta (di occhiali) = tahon-tsolomaso {tàho sòlo màso}
✦ stanza (✦ locale) [s.] = efitra
✦ stappare = manokatra {sòkatra}; manala tsentsina
✦ stare (bene/male) > il malato sta bene = efa tsara ny marary {ràry}
star bene = salama (tsara)
star male = tsy salama
✦ starci (in un contenitore) = omby; tafiditra {ìditra}
✦ starnutire = mievina
✦ statistica [s.] = antontan’isa {any tònta ìsa}
✦ stato (✦ condizione) = toetra
in buono stato = tsara toetra
stato mentale = toe-tsaina {tòetra sàina}
✦ Stato (✦ Paese) = ny tany sy ny fanjakana {zàka}
capo di Stato (✦ presidente) = filoham-panjakana {lòha zàka}
stato maggiore (militare) = etamazaoro
✦ statua [s.] = sary vongana
✦ statuto [s.] = sata; fitsipi-pitondrana {tsìpika tòndra}
statuto generale dei funzionari = sara fototry ny mpiasam-panjakana
{sàra fòtotra àsa zàka}
✦ stazione = gara
capostazione = lehiben’ny gara {lèhy bè}
stazione di servizio (✦ distributore) = tobin-dasantsy {tòby lasàntsy}
✦ stella = kintana
stella filante = tain-kintana {tày}
✦ stendardo (✦ drappo ✦ bandiera) [s.] = saina
✦ stendere (✦ distendere) = manaha {hàha}
✦ stendersi (✦ sdraiarsi) = mivelatra
✦ sterile (di donna) [a.] = momba
(di terreno) = tsy mahavokatra {vòkatra}
(di polemica) = tsy ahitam-bokatra {hìta vòkatra}
✦ sterminara = mandringana {rìngana}
✦ stesso (✦ medesimo) [a.] = ihany
il giorno stesso = androtriny {àndro ìny}
della stessa taglia = mitovy habe
lui di persona = izy ihany
egli stesso = na dia izy aza
lo stesso (non altro) = tsy misy hafa
✦ stile [s.] = fomba filazan-javatra {òmba làza zàvatra}
(lo) stile di uno scrittore = fomba fanoratra {òmba sòratra}
✦ stimolare = mamporisika {rìsika}
✦ stirare = mipasoka {pàsoka}
✦ stivale = baoty
egli si è tolto gli stivali = manala baoty izy
✦ stoffa = lamba
✦ stomaco = vavòny {vàva}
✦ storia = tantara
fare storie (cercar pretesti) = mila ady; mila zistoara
la storia si svolge (ha luogo) nel XV III secolo
= tamin’ny taon-jato faha valo ambin’ny folo no nitrangan’ilay tantara
{àmy tàona zàto àmby trànga}
✦ storico [s.] = manam-pahaizana momba ny tantara
{ànana hày òmba}
✦ storico (sito - ) [a.] = toerana manan-tantara {ànana}
✦ storta (✦ strappo, ✦ slogatura) [s.] = pitsoka
✦ stoviglie [s.] = fitaovam-pisakafoanana {tào sakàfo ànana}
✦ stracciare (✦ lacerare) = mandrovitra {ròvitra}
✦ straccio (✦ cencio) = voro-damba {vòrotra làmba}
✦ strada (via) = lalana
strada maestra = arabe
mostrare/indicare la strada = manoro lalana {tòro}
perdere la strada (✦ smarrirsi) = very lalana
a metà strada = antsasa-dalana {sàsaka làlana}
codice stradale (della strada) = fitsipi-famoivoizana
{tsìpika voivòy}
far la strada (viaggiare) assieme = miara-dia {àraka dìa}
✦ stranamente (✦ curiosamente) = hafahafa {hàfa}
✦ strangolare = manakenda
✦ strangolarsi = mifanakenda
✦ straniero [a.] = vahiny
✦ strano (✦ diverso) [a.] = hafahafa {hàfa}
una persona strana = olo-mampiahiahy {òlona àhy}
✦ straordinario [a.] = tsy ara-potoana {àraka fotòana};
mampitolagaga {tòla gàga}
✦ strappare = manongotra {òngotra}
✦ straripare (✦ traboccare) = mihoatra; tondraka
✦ stregare (fare un maleficio) = mamosavy {mòsavy}
✦ stregone (✦ strega) [s.] = mpamosavy {mòsavy}
caccia alle streghe = fanenjehana befahatany {ènjika bè fàhatàny};
fanaovana halako bika tsy tiako tarehy {tào hàla tìa}
✦ stretta [s.] > (una) stretta di mano = fifandraisan-tanana {rày}
✦ strettamente [avv.] = akaiky dia akaiky {akèky}
✦ stretto [a.] = tery
✦ stringa (di scarpa) [s.] = tadin-kiraro {tàdy kìraro}
✦ stringere (la mano a q) = mandray {rày}
(q tra le braccia) = misakambina {sakàmbina}
(un nodo) = mamona {vòna}
✦ strisciare = mandady {làdy}
✦ strizzare = manolana {òlana}
✦ strizzare (gli occhi) = mipi-maso {py màso}
✦ strofinaccio (✦ canovaccio) [s.] = voro-damba {vòrotra làmba}
✦ strofinare = manakasoka
✦ strumento [s.] = fiasana {àsa}; fitaovana {tào}
(grammatica) = ny fitaovana {tào}
✦ struttura [s.] = rafitra
✦ studente (✦ scolaro) = mpianatra
✦ studio (✦ educazione, ✦ formazione) = fianarana {ànatra}
✦ sfufa (da riscaldamento) [s.] = fatana famindroana {mìndro}
✦ stupefacente (✦ droga) [s.] = zava-mahadomelina {zàvatra domèlina}
✦ stupidità (✦ imbecillità) = hadalàna {adàla}
✦ stupido [a.] = kentrina; tsotra loatra; badolahy {bàdo làhy}
✦ stupirsi (✦ sbalordirsi) = gaga
✦ stuzzicadenti = fisokira-nify {sòkitra nìfy}
✦ stuzzicare (✦ infastidire q) = mananihany {hanìhany};
manadala {adàla}
✦ su (✦ sopra) [PREPOSIZIONE] = ambony
sul tavolo (sulla tavola) = ambony latabatra
su misura = ara-drefy {àraka rèfy}
uno su (ogni) tre = iray anatin’ny telo {àny àty > anàty}
✦ subito (✦ presto) = tsy ho ela; vetivety
(✦ immediatamente) = avy hatrany {hàtra ¿ àmy}
✦ succedere a… (prendere il posto di…) = mandimby {dìmby};
mamelo-maso [vèlona màso}
✦ successivo [a.] = mifandimby {dìmby}
✦ successo (✦ riuscita) [s.] = fahombiazana {òmby}
✦ succhiare = mifiaka {fìaka}; mitsentsitra {tsèntsitra}
✦ succo [s.] = rano
succo d’arancia (✦ aranciata) = ranom-boasary {ràno voasàry}
succo di frutta = ranom-boankazo {ràno vòa hàzo}
✦ SUD = atsimo
SUD-EST = atsimo atsinanana
SUD-OVEST = atsimo andrefana
andare a/verso sud = miatsimo {atsìmo}
477
✦ sudare = tsemboka
(✦ traspirare) = mivoa-dinitra {vòaka dìnitra};
tera-tsemboka {tèraka tsèmboka}
✦ sudore [s.] = hatsembohana {tsèmboka}; dinitra
essere in un bagno di sudore = kotsan-katsembohana
{kòtsa tsèmboka}
✦ sufficiente [a.] = ampy
✦ suffisso [s.] = tovana
✦ suggerimento [s.] = tolo-kevitra {tòlotra hèvitra};
solo-kevitra {sòlo hèvitra}
✦ suicidarsi = mamono tena {vòno tèna}
✦ suicidio [s.] = famonoan-tena {vòno tèna}
✦ suite (appartamento con fuga di stanze) [s.] = mpanotrona {òtrona}
✦ suo/sua [POSSESSIVO] = azy {ìzy}; -ny {ìzy}
✦ suocero = rafozan-dahy {rafòzana làhy}
i suoceri (plurale) = rafozana
✦ suola (✦ soletta) [s.] = saikim-paladia {sàiky faladìa};
faladian-kiraro {faladìa kìraro}
✦ suonare (la cetra) = mitendry valiha
(✦ sonare) (di sveglia/clacson) = maneno (nèno}
suonare il clacson = mampaneno anjomaram-piarakodia
{nèno àny ¿? fìara kòdia}
✦ suoneria [s.] = anjombona; kiririna; soneria
✦ suono (✦ rumore) [s.] = feo
✦ superare (✦ sormontare ✦ vincere) = mandresy {rèsy}
✦ superbo (✦ eccellente ✦ straordinario) [a.] = kanto
✦ superficiale [a.] = ivelany {vèla}
✦ superficie (di un solido) [s.] = velarana {vèlatra}
(dell’acqua) = fanambony {ambòny}
✦ superfluo [a.] = be loatra; tsy anerany {èrana};
ambimbava {àmby vàva}
✦ superiore [a.] = ambony
✦ superiore (in gerarchia) [s.] = lehibe {lèhy bè}
✦ superiorità [s.] = fahamboniana {ambòny}
✦ supermercato [s.] = tsena lehibe {lèhy bè}
✦ superstizione [s.] = finoanoam-poana {noanòa fòana}
✦ superstizioso [a.] = minomino foana {¿}
✦ supino [a.] = mitsilany
✦ supplementare [a.] = amboniny {ambòny}; famenony {fèno}
ore supplementari (straordinarie) = tombon’ora {tòmbo ora}
✦ supplemento [s.] = fanampiny {àmpy}
✦ supplicare = mitalaho {talàho}
✦ supporre = manombana {tòmbana}; mihevitra {hèvitra}
(io) suppongo che… = ataoko fa … {tào}; heveriko fa … {hèvitra}
✦ supposizione [s.] = fanombatombanana {tòmbana}
✦ supremo (✦ estremo) [a.] = fara tampony {fàra tàmpo}
✦ sussistenza [s.] = fivelomana {vèlona}
mezzi di sussistenza = antom-pivelomana {àntoka vèlona}
✦ sussultare (✦ sobbalzare) = mitsamboatra {¿ àny fò tàitra}
✦ svago [s.] = fialam-boly {àla vòly}
✦ svaligiare (✦ scassinare) [una casa] = mamaky trano {vàky}
✦ svalutazione = fampihenana ny lanjam-bola {hèna lànja vòla}
✦ svantaggio (✦ inconveniente) [s.] = faty antoka
✦ sveglia [s.] = famohamandry {fòha àndry}
✦ svegliare (✦ risvegliare ✦ destare) = mamoha {fòha}
✦ svegliarsi (✦ destarsi) = mifoha {fòha}
(di ricordo/memoria) = mahatsiaro {tsiàro}
✦ sveglio [a.] (✦ svelto; ✦ arzillo) = mailaka; matanjaka {tànjaka}
✦ sveltezza (✦ rapidità) [s.] = hafainganana {fàingana}
✦ svestire = mampitanjaka {tanjaka}
✦ svestirsi = manala akanjo {àla}
✦ svezzare = manala nono {àla}
✦ svignarsela = manary {àry}
✦ sviluppare (un’economia) = mampandroso {ròso}
(un’idea, un progetto) = mamelabelatra {vèlatra}
(una foto) = manasa
✦ svilupparsi (✦ progredire) = mihamandroso {ròso}
✦ sviluppo (✦ progresso) [s.] = fandrosoana {ròso}
(✦ fioritura) = fivelarana {vèlatra}
paese in via di sviluppo = tany andalam-pandrosoana
{àny làlana ròso}
sviluppo umano = fampivelarana ny maha-olona {vèlatra}
✦ svitare = manala visy
✦ svizzero [a.] = soisy
T
✦ tabacchiera [s.] = pakitra
(di bambù) = tongobolo {tòngotra vòlo}
✦ tabacco [s.] = kisoka; paraky
masticare tabacco = mihinana paraky {hìnana};
manisoka {kìsoka}
✦ tacere (mantenere il silenzio) = mangina {gìna}; mitony {tòny}
✦ tacchino [s.] = vorontsiloza {vòrona tsy lòza}
✦ taccuino [s.] = kariné
✦ taglia (✦ lunghezza ✦ dimensione) [s.] = halavana {làva}
(✦ misura, numero) = habe {bè}
(✦ girovita) = valahana
(✦ statura) = tsanganana {tsàngana}
✦ tagliando (✦ buono) [s.] = tapakila; rosia
✦ tagliare = mandidy {dìdy}
tagliar pietre = mipaika {pàika}
(✦ tranciare) = manapaka {tàpaka}
✦ tagliarsi = mandratra tena {ràtra}; mifanapaka {tàpaka}
✦ tagliatelle [s.] = paty
✦ tagliente [a.] = maranitra
✦ tale (≠ così come, simile/pari a…) [a.] = mitovy {tòvy}; sahala
tale quale (≠ uguale) = amy izao {ìo}
tale padre, tale figlio = zanaka manaha-dray {tàhaka rày}
ad un punto tale che… = ka noho izany …
✦ tale (un ✦ tizio) [s.] = ranona {ra ànona}
✦ talento [s.] = talenta
aver talento per… = manan-tsaina {ànana sàina}
✦ tallone (✦ calcagno) [s.] = voditongotra {vòdy tòngotra}
✦ talvolta (a volte, qualche volta) [avv.] = indraindray {irày}
talvolta… talatra = mbetika … mbetika …
✦ tamburo [s.] = amponga
✦ tampone [s.] = fitomboka {tòmboka}
✦ tanto [avv.] = betsaka
tanto quanto (tanti quanto) = raha mbola
tanto meglio = tsara ho
tanto peggio = asa
✦ tanto (tanti) (✦ numeroso) [a.] = maro
✦ tappa (✦ sosta) [s.] = dingana
✦ tappare (✦ turare) - manampina {tàmpina}
✦ tapparsi = mitampina
tapparsi le orecchie = mitampin-tsofina {tàmpina sòfina}
✦ tappato (✦ intasato, ✦ ostruito) [a.] = indraim-bava {ìray vàva}
✦ tappeto [s.] = karipetra {karipèta}
✦ tappezzeria [s.] = temitra
✦ tappo (✦ turacciolo) [s.] = bosoa; tsentsina
✦ tardare (far tardi) = maharitra ela {àritra}
non si faccia tardi a… = tsy ho ela …
✦ tardi [avv.] = aoriana; tara
egli si alza tardi = atoandro fifoha izy {to àndro fòha}
egli va a letto tardi = alim-pandry izy {àlina àndry}
meglio tardi che mai
= aleo tratra aoriana toy izay tsy manao mihitsy
{lèo tào hìtsy}
✦ tariffa [s.] = vidy
✦ taro (arum commestibile) [s.] = saonjo
✦ tartaruga (di mare) [s.] = fano
grossa tartaruga d’acqua dolce = rere
piccola tartaruga d’acqua dolce = sokatra
✦ tartina (fetta di pane imburrata) [s.] = sila-mofo misy dibera
{sìlaka mòfo ìsy}
✦ tartufo [s.] = tanim-bilona {tàny vìlona}
✦ tasca [s.] = paosy
✦ tassa [s.] = haba; taton-ketra {tatào hètra}
(✦ imposta) = hetra
tassa doganale = fadin-tseranana {fàdy sèrana}
✦ tasso [s.] = sanda
tasso d’interesse = sandran’ny zana-bola {sàndra zànaka vòla}
tasso unico (aliquota unica) = sanda tokana
✦ tastare (✦ palpare) = mitsapa {tsàpa}
a tentoni (alla cieca) = an-kitsapatsapa {àny tsàpa}
✦ tattica [s.] = paik’ady {pàika àdy}; tetik’ady {tètika àdy}
✦ tatto >
(non) aver tatto = (tsy) mahay mifandray aman’olona
{hày rày àmana òlona}
✦ tatuaggio [s.] = tombo-kavatsa {tòmboka havàtsa}
✦ tavolo (✦ tavola) [s.] = latabatra
tavola rotonda = latabatra boribory {bòry}
tavola (✦ tabella) degli elementi = fizahan-takila {zàha takìla}
✦ taxi (✦ tassì) [s.] = fiarakaretsaka {fìara karètsaka}; taksi
taxi collettivo (≠ minibus) (cittadino) = taksibe {tàksi bè}
(extra-cittadino) = taksiborosy {tàksi boròsy}
✦ tazza (✦ scodella) [s.] = tasy; kôpy
478
✦ teatro [s.] = tranom-pokonolona {tràno fòko òlona}
pezzo (opera) teatrale = tantara fampiseho an-tsehatra;
{sèho àny sèhatra}
tantara tsangana; teatira;
lalao an-dampihazo {àny làmpy hàzo}
✦ tecnica [s.] = teknika
✦ tecnico [s.] = teknisianina
✦ tecnico [a.] = teknika
✦ tecnologia [s.] = haitao {hày tào}; teknolojia
✦ tedesco [a.] = alemà; rainiboto (ray -ni- Boto)
✦ tediare (✦ annoiare) = manorisory {sòry}
✦ tedio (✦ noia) [s.] = sorisory {sòry}; fahasahiranana {sahìrana}
ingannare la noia = manala sorisory {àla sòry}
✦ tegame (✦ casseruola) [s.] = kasiraoly
✦ tegola [s.] = tanimanga {tàny mànga}; kapila
✦ teiera [s.] = fitoerana ditè {tòetra}
✦ tela (stoffa) [s.] = lamba
(dipinto) = sary hosodoko {hòsotra lòko}
tela cerata = lamba tsy lena
✦ telecomunizazioni [s.] = fifandraisan-davitra {rày làvitra}
✦ telefonare = miantso an-telefaonina {àntso àny telefaonina}
✦ telefono [s.] = telefaonina
✦ telespettatore [s.] = mpijery fahitalavitra {jèry hìta làvitra}
✦ televisore [s.] = vata fahitalavitra {hìta làvitra}; televizionina
✦ tema (✦ soggetto ✦ argomento) [s.] = tara-kevitra {tàratra hèvitra}
✦ temere (aver paura) = matahotra {tàhotra}
(esser preoccupato) = manahy {àhy}
✦ temperatura [s.] = hafanana {fàna}
✦ temperino (✦ coltellino) [s.] = antsipika {àntsy pìka}
(✦ temperamatite) = fandranitana penisilihazo
{rànitra penisily hàzo}
✦ tempesta [s.] = tafio-drivotra {tafìotra rìvotra}
✦ tempia [s.] = fihirifana {hìrika}
✦ tempio [s.] = tempoly; fiangonana {àngona}
✦ tempo (≠ universale) [s.] = andro
(✦ ritmo) > battere il tempo = mively bà
(✦ meteo) = andro
brutto tempo = andro ratsy
un tempo da cani = andro tena ratsy
(≠ determinato, momento stabilito; verbale) = fotoana
il tempo passa = mandeha ny fotoana {lèha}
aver tempo = manam-potoana {ànana fotòana}
prendere/richiedere molto tempo (durare a lungo)
= mandany fotoana betsaka {làny}
arrivare in tempo = tonga ara-potoana {àraka fotòana}
nello stesso tempo (✦ contemporaneamente) = miaraka {àrana}
di tempo in tempo (ogni tanto, qualche volta) = indraindray {irày}
la maggior parte del tempo = matetika {tètika}
(per) tutto il tempo (✦ sempre) = mandrakariva {màndraka hàriva}
da tempo immemorabile = fahagolantany {gòla àny}; faharamikimiky
alla lunga (con l’andar del tempo) = rehefa ela ny ela
per lungo tempo = ela
da tanto (tempo) = hatry ny ela {hàtra}
tanto tempo fa = efa ela
a lungo (per tanto tempo) = ela; maharitra
metterci (del) tempo = maharitra ela
✦ temporale [s.] = oram-baratra {òrana vàratra}
✦ temporaneo [a.] = vonjimaika {vònjy maìka}
✦ tenaglia [s.] = tandramokotra {tàndra mòkotra}
✦ tenda (di finestra) [s.] = lamban-baravarana {làmba varavàrana};
ridao
(da campeggio) = trano lay
✦ tendenza [s.] = fironana {ròna}; firehana
✦ tendere al blu = manopy manga {tòpy}
tendere alla fine = efa ho tapitra
✦ tendersi = mihenjana
(essere in ✦ erezione - pene) = dangitra
✦ tenente (✦ luogotenente) [s.] = lietnà
✦ tenere (✦ trattenere) (qc) = mitana {tàna}; mitazona
(✦ gestire un’attività/un negozio) = mitana {tàna}
(essere affezionato a q/qc) = miraiki-po {ràikitra fò}
≠ tenere un bambino per mano = mitantana {tàna}
tener caldo = mihazona hafanana {hàzona fàna}
tener testa a q = manohitra {tòhitra}
ecco tieni, prendilo! = indro, raiso ity {rày}
✦ tenerezza [s.] = fitiavana {tìa}
✦ tenero (di cosa) [a.] = malemy {lèmy}
(di persona) = tanora; be fitiavana {tìa}
✦ tenersi (✦ aggrapparsi) a qc = mamikitra {fìkitra}
tenersi dritti = mahitsy {hìtsy)
tenersi (✦ reggersi) in piedi = mitsangana {tsàngana}; mijoro {jòro}
✦ tentare (✦ provare) = manandrana {àndrana}
(io) ho tentato di andarmene = nanandrana nandeha aho
{àndrana lèha}
(✦ allettare, indurre in tentazione) = maka fanahy {àka àhy}
ciò mi tenta = maka fanahy ahy izany {àka àhy àho ìny}
✦ tentativo (✦ prova ✦ test) [s.] = andrana
(✦ esperimento) = fanandramana {àndrana}
✦ tenuta (✦ latifondo) [s.] = tany malalaka {làlaka}
(resistenza) = fitanana {tàna}
buona tenuta = mitana tsara {tàna}
(costume) = fanamiana {àmy}
in abito di gala = manao fanamiana fenti-mianjiaka
{tào àmy tòndra > fentina anjàka}
✦ teoria [s.] = teôria
✦ teoricamente [avv.] = araka ny teôria
✦ teorico [a.] = teôrika
✦ teppista (✦ teppa ✦ teppaglia) [s.] = tonta kely; dahalo
✦ terminare (✦ finire ✦ compiere) = mamita {vìta}
✦ termine (✦ fine ✦ limite) [s.] = farany {fàrana}; fetra
metter fine a… = manapaka {tàpaka}
alla fine (al termine) di… = raha avy …
(lei) ha partorito prima del termine (tempo)
= niteraka tsy tonga volana izy {tèraka}
(✦ validità) = fe-potòana {fètra fotòana}; fetr’andro {fètra àndro}
senza ✦ scadenza = avy hatrany {hàtra àmy};
tsy misy hatraka andro {ìsy}
(✦ vocabolo) = teny
✦ termometro [s.] = fitsapana hafanana {tsàpa fàna}; termometra
✦ terra (✦ suolo) [s.] = tany
in terra = anaty tany {àny àty}
per (via) terra = amin’ny tany {àmy}
terra abbandonnata (deserta) = tany malalaka {làlaka}
(pianeta Terra) = tany
✦ terracotta [s.] > pentola di terracotta = valany tany
fanefena vilany tany {tèfy}
✦ terrazza [s.] = terasy
terrazza (piccola diga) d’irrigazione (in risaia) = tahalaka
✦ terreno (delimitato) [s.] = tokotany {tòko tàny}
terreno (✦ campo) di gioco = kianja {kànja}
terreno d’intesa = marimaritra iraisana {màritra irày}
terreno debbiato = tavy
✦ terrestre [a.] = an-tany {àny tàny}
✦ terribile (✦ spaventoso) [a.] = mahatsiravina {tsiràvina}
✦ terribilmente (≠ duramente) [avv.] = mafy
(✦ eccessivamente) = izaitsizy
✦ territorio [s.] = faritany
✦ terrore [s.] = horohoro
✦ terrorismo [s.] = fampihorohoroana {horohòro}
✦ terrorista [a.] = dahalo mampihorohoroana {horohòro}
✦ terzo [ORDINALE] = fahatelo {tèlo}
la terza volta = fanintelony {tèlo}
in terzo luogo = fahatelo {tèlo}
✦ terzo (1/3) [NUMERALE] = ampahatelo {àny tèlo > fahatèlo}
✦ tesi (✦ dissertazione) [s.] = asa fikarohana {kàroka}
✦ tesoro [s.] = raki-sarobidy {ràkitra sàrotra vìdy}
tesoro (✦ finanze pubbliche) = volam-panjakana {vòla zàka}
l’isola del tesoro = ilay nosy feno raki-sarobidy
{ràkitra sàrotra vìdy}
✦ tessere = manenona {tènona}
✦ tessuto (✦ stoffa) [s.] = lamba
✦ test [s.] = fitsapana {tsàpa}
(✦ esame) = fitsapam-pahaizana {tsàpa hày}
✦ testa (✦ capo) [s.] = loha
a capo scoperto = loha mangadihady {hadihàdy}
(✦ punta ✦ cima ✦ apice) = tendro
(la) testa di (un) chiodo = vody
essere alla testa di… = mitarika {tàrika}; lohany {lòha}
testa a testa (faccia a faccia) = mifanatrika {àtrika}
a testa in giù (gambe all’aria) = lavo mitsilany {tsilàny}
fare solo di testa propria = tsy manao afa-tsy izay saim-pantany
{tào àfaka sàina fàntatra}
fare testa o croce = manao pilinafasy {tào}
✦ testamento [s.] = didim-pananana {dìdy hàna}
(ultima volontà) = fara hafatra
antico Testamento = testamenta taloha
nuovo Testamento = testamenta vaovao {vào}
✦ testardo (✦ cocciuto ✦ ostinato) [a.] = maditra {dìtra}; mafy loha
✦ testimone [s.] = vavolombelona {vàva òlona vèlona}
esser testimone di… = manatri-maso {àtrika màso}
✦ testimonianza [s.] = tenin’ny nanatri-maso {tèny àtrika màso}
✦ testimoniare = mijoro ho vavolombelona {jòro vàva òlona vèlona}
✦ testo [s.] = lahatsoratra {làhatra sòratra}
✦ tetto [s.] = tafo
✦ thè [s.] = dité
bere un thè = misotro dité {sòtro}
✦ ticket (✦ scontrino) [s.] = tapakila
✦ tiepido [a.] = matimaty {hàty}
✦ tigre [s.] = tigra
✦ timbro [s.] = fitomboka
✦ timidamentre [avv.] = amin-tahotra {àmy tàhotra}
✦ timidezza [s.] = hasarotan-kenatra {sàrotra hènatra}
✦ timido [a.] = saro-kenatra {sàrotra hènatra}
✦ timoroso [a.] = saro-tahotra {sàrotra}; kaody
✦ tingere (✦ colorare) = mandoko {lòko}
✦ tinta [s.] = endrika
✦ tintoria [s.] = trano fandokoana {lòko}
✦ tipico [a.] = miavaka {àvaka}
✦ tipo (✦ modello) [s.] = karazana
(✦ tizio, individuo) = lehilahy {lèhy làhy}
479
✦ tiranno [s.] = masiàka lozantany {sìaka lòza tàny}
✦ tirare (✦ trascinare) = mitarika {tàrika}
(≠ sparare a…) = mitifitra {tìfitra}
tirare una faccenda per le lunghe = manera raharaha {èra};
mampitarazoka raharaha {taràzoka}
✦ tiro (≠ sparo) [s.] = tifitra
✦ tirocinante (✦ apprendista) [s.] = mpiofana {òfana};
mpiza-draharaha {zàtra raharàha}
✦ tirocinio (✦ apprendistato) [s.] = fiofanana {òfana};
fizaran-draharaha {zàtra raharàha}
✦ tisana [s.] = tambavy
✦ titolo (di un libro) [s.] = lohateny {lòha tèny}
(araldico) = anaram-piandrianana {anàrana andrìana}
a titolo d’esempio = ohatra
a giusto titolo (a buon diritto) = ara-drariny {àraka ràry}
✦ toccare (materialmente) = mikasika {kàsika}; mitsapa [tsàpa}
(✦ commuovere) = manohina {tòhina}
(✦ concernere) = makasika {kàsika}
✦ togliere (✦ levare) = manala {àla}; manesotra {èsotra}
togliere il riso dalla pentola (✦ estrarre) = mandoatra vary {lòatra}
togliere (✦ aggiornare) la seduta = mandrava fivoriana
{ràva vòry}
togliere l’assedio = manala ny fahirano {àla fàhy ràno}
alzare (levare) l’ancora = mampakatra vatofantsika
{àkatra vàto fàntsika}
✦ togliersi (un vestito) = manala akanjo {àla}
una preoccupazione = manala fahasahiranana {àla sahìrana}
✦ tollerante [a.] = mandefitra {lèfitra}
✦ tollerare (✦ sopportare) = mandefitra {lèfitra}
✦ tolleranza (✦ sopportazione) [s.] = fandeferana {lèfitra}
✦ tomba (✦ sepolcro) [s.] = fasana
✦ tonnellata [s.] = taonina
✦ tonno [s.] = lamàtra
✦ tono [s.] = feo; fiteny {tèny}
✦ topo [s.] = voalavo; totozy
✦ torbido (di liquido) [a.] = mitsikebona {tsikèbona}
✦ torcere = manolana {òlana}
✦ torcersi (✦ contorcersi) = folaka
torcersi dal ridere = tsipaky ny hehy {tsìpaka}
✦ torcia (lampada tascabile) [s.] = jiro fanao am-paosy {tào àny pàosy}
✦ tormentare (far soffrire) = mampijaly {jàly}
(✦ preoccupare) = manahirana {sahìrana}
(✦ assillare ✦ logorare) = mamely tsy an-kijanonana {vèly jànona}
✦ tornante [s.] = fiolahana {òlaka}; kihon-dalana {kìho làlana}
strada a tornanti = lalana miolokolika {òlika > olikòlika}
✦ tornare (✦ ritornare) a casa = mody {òdy}
tornare indietro = miverin-dalana {vèrina làlana}
✦ toro [s.] = ombalahy {òmby làhy}
✦ torre (✦ campanile) [s.] = tilikambo
✦ torrente = riaka
✦ torto [s.] = hadisoana {dìso}; heloka
a torto = tsy an-drariny {ràry}
a vanvera; a sproposito = kitoatoa {tòa}; kinangananga {kìnanga}
egli parla a sproposito (a torto) = miteniteny foana izy {tèny}
aver torto = diso
causare (fare) un torto = manimba {sìmba}
✦ tortura [s.] = fampijaliana {jàly}
✦ torturare = mampijaly {jàly}
✦ tosare (✦ cimare) = manety {hèty}
✦ tosse [s.] = kohaka
✦ tossico [a.] = misy poizina {ìsy}
✦ tossire = mikohaka {kòhaka}
✦ totale [a.] = ankapobeny {àny fò bè}
✦ totale [s.] = tontaly
✦ totalitario (di regime) [a.] = fahefana am-pelan-tananan’olon-tokana
{èfa àny fèlana tànana òlona tòkana}
✦ totalmente [avv.] = tanteraka
✦ tovaglia [s.] = lamban-databatra {làmba latàbatra}
✦ tovagliolo (✦ salvietta) [s.] = serivieta
✦ tournée [s.] = fitsidiham-paritany {tsìdika fàritra tàny};
fitetezam-paritany {tèty fàritra tàny}
✦ tra (✦ fra) [PREPOSIZIONE] = amin’…
tra due ore = afaka adiny roa {àdy}
✦ traccia (✦ orma) [s.] = dia; marika
lasciar tracce = manamarika {màrika}
✦ tracciare una linea = manipika {tsìpika}
✦ tradizionale [a.] = nentin-paharazana {tòndra > èntina faharàzana}
✦ tradizione [s.] = fomban-drazana {òmba ràzana}
tradizione orale = lovantsofina {lòva sòfina}
✦ tradurre = mandika teny {dìka}
✦ traduttore [s.] = mpandika teny {dìka}
✦ traduzione [s.] = fandikan-teny {dìka tèny}
✦ traettoria [s.] = lalana
✦ trafficante [s.] = mpijirika {jìrika}; mpandranto {rànto}
✦ traffico (stradale) [s.] = fifamoivoizana {voivòy}
(≠ mercato nero) = varo-maizina {vàrotra ìzina}
✦ tradimento [s.] = famadihana {vàdika}
✦ tradire (la patria) = mamadika {vàdika}
(un segreto) = mamboraka {bòraka}
✦ traditore [s.] = mpamadika {vàdika}
✦ tragedia [s.] = loza
(≠ storia tragica) = tantara mampahonena {ònena}
✦ traghetto [s.] = baka
✦ tragico [a.] = mampahonena {ònena}; mahatsiravina {tsiràvina}
✦ tragitto [s.] = lalana
✦ trama (come di romanzo) [s.] = votoatin’ny tantara {votoàty}
✦ tramezzo (✦ paratia) [s.] = rindrina mampisaraka
✦ tranquillamente (con calma) [avv.] = amim-piadanana {àmy àdana};
am-pilaminana {àny làmina}
✦ tranquillità (✦ calma) [s.] = filaminana {làmina}; fiadanana {àdana}
✦ tranquillizzare (✦ rassicurare) = mampatoky
✦ tranquillo (✦ calmo ✦ sereno) [a.] = tony;
milamina {làmina}; miadana {àdana};
mandry fahizay {àndry}
stai/stia (lei) calmo = aza manana ahiahy ianao {ànana àhy]
✦ trasitivo (verbo - ) = mihatra {hàtra}
✦ transizione [s.] = teteza-mita {tèty ìta}
senza transizione = tsy misy fitohizana {ìsy tòhy}
✦ trappola [s.] = fandrika
cadere in trappola = latsaka anaty vovo
✦ trarre una conlusione (✦ cavare) = manatsoaka fehinteny
{tsòaka fèhy tèny}
trarre profitto (✦ ottenere) = mahazo tompon-tsoa {àzo tòmpo
✦ trarsi d’impaccio = afa-pahasahiranana {àfaka sahìrana}
✦ trascinare = mitarika {tàrika}
(✦ gestire) = mitondra {tòndra}
(✦ portar via) = mitondra {tòndra}
(✦ portar con sè) = manera {èra}
(esser) trascinato dalla collera = entim-po {tòndra fò}; rangitra
far trascinare in terra = mampihahaka {hàhana}
portar lo strascico (vestito) = mihahaka {hàhaka}
✦ trascinarsi (✦ strisciare) = mandady {làdy}
(✦ errare ✦ girovagare) = mirenireny {renirèny}
✦ trascurare (esser negligente) = manao tsirambina {tào}
manao kitoatoa {tào tòa}
✦ trasformare = manova {òva}
✦ trasformarsi (✦ mutarsi) = miova {òva}
✦ trasformazione (✦ mutamento) [s.] = fiovana {òva}
✦ traslocare = mifindra
✦ trasloco [s.] = fifindrana {fìndra}
✦ trasmettere (✦ emettere) = mandefa {lèfa}
(✦ riporate un messaggio) = mampita {ìta}
trasmettere una malattia = mamindra {fìndra}
✦ trasmettitore (✦ emittente) [s.] = mpandefa {lèfa}
✦ trasmissione (✦ passaggio) [s.] = fampitana {ìta}; famindrana {fìn-
dra}
✦ trasparente [a.] = mangarahara {harahàra};
tantera-pahazavana {tantèraka zàva}
✦ traspirare = tsemboka
✦ trasportare = mitatitra {tàtitra}
✦ trasporto [s.] = fitaterana {tàtitra}
(un) mezzo di trasporto = fitaovam-pitaterana {tào tàtitra}
(✦ carico) = entana {tòndra}
✦ trattamento (cura medica) [s.] = fitsaboana {tsàbo}
(paga; salario) = karama
✦ trattare (un affare) = mikarakara {karakàra}
(q bene o male) = mitsabo {tsàbo}
(un soggetto/argomento) = mivaofy {vòfy}
(✦ insultare come…) = manao ho … {tào}
trattare q come un pazzo/idiota = manao olona ho adala {tào}
✦ trattarsi ≥ di che si tratta? = raharaha inona izany?
✦ trattative [s.] = fifankalozan-kevitra {lòza hèvitra}
✦ trattato (✦ convenzione) [s.] = fanekena {èky}; fifanarahana {àraka}
✦ trattenersi (dal fare qc) = mifehy tena {fèhy}
egli non riesce a trattenersi = tsy afaka ny tsy
✦ tratto (✦ riga ✦ linea ✦ trattino) [s.] = tsipika
✦ trattore [s.] = tirakitera
✦ trave [s.] = sakamandimby {sàkana dìmby}
✦ traverso > di traverso = mitsivalana {tsivàlana}; mivilana {vìlana}
andare di traverso (inghiottendo) = kofona
✦ tre, 3 [NUMERALE] = telo
✦ trebbiatrice (per il riso) [s.] = milina fitotoam-bary {tòto vàry}
✦ tredicesimo [ORDINALE] = faha-telo ambin’ny folo {àmby}
✦ tredici, 13 [NUMERALE] = telo ambin’ny folo {àmby}
✦ tregua [s.] = fijanonana {jànona}
✦ tremare (di freddo/paura) = mangovitra {hòvitra}
✦ tremito (✦ tremore) [s.] = fangovitana {hòvitra}
(✦ scossa tellurica) = horohoron-tany {horohòro tàny}
✦ treno [s.] = fiaran-dalamby {fiara làlana vy}; lamasinina
✦ trenta, 30 [NUMMERALE] = telopolo {tèlo fòlo}
✦ trentesimo [ORDINALE] = fahatelopolo {tèlo fòlo}
✦ trentina (circa 30) [s.] = tokony ho telopolo {tèlo fòlo}
egli ha raggiunto (passato) la trentina (di età)
= nahatratra ny fahatelopolo taonany izy {tràtra tèlo fòlo tàona}
✦ triangolo [s.] = telozoro {tèlo zòro}; telolafy {tèlo làfy}
✦ tribuna [s.] = lampihazo {làmpy hàzo)
(✦ incontro pubblico) = sehatra
✦ tribunale [s.] = fitsarana {tsàra}
✦ trimestre [s.] = telo volana
✦ trio (✦ terzetto) di uomini [s.] = telo mirahalahy {ràha làhy}
di donne = telo mirahavavy {ràha vàvy}
✦ trionfare = mandrresy {rèsy}
✦ trionfo [s.] = fandresena {rèsy}
480
✦ triste (che fa intristire) [a.] = mampalahelo {alahèlo}
essere triste = malahelo {alahèlo}; manjonitra {jònitra}
✦ tristemente [avv.] = amin’alahelo {àmy alahèlo}
✦ tritato [a.] = voatoto
carne trita(ta ) = toton-kena {tòto hèna}
✦ tronco (✦ busto) [s.] = vatana
trondo d’albero = vatan-kazo {vàtana hàzo}
✦ tropicale [a.] = tropikaly
✦ troppo [avv.] = loatra
di troppo (✦ eccedente) = mihoatra {hòatra}
✦ trovare (✦ scoprire) = mahita {hìta}
trovar buono (✦ accettare ✦ approvare) = mankasitraka {sìtraka
✦ trovarsi (✦ incontrarsi) = mifankahita {hìta}
(essere in un luogo) = misy {ìsy}
✦ trucco [s.] = tetika
(✦ maquillage) = tabàka
(≠ gioco di prestigio) = hakingan-tanana {kìnga tànana}
✦ truffa (✦ imbroglio, ✦ fregatura) [s.] = fisolokiana {solòky}
✦ truffato [a.] = voambaka
✦ truppa [s.] = toropy
(✦ branco) = andiany {dìa > andìa}
(✦ squadra) = tarika
(✦ banda) = antoko {tòko}
✦ tu (Lei) [NOM] = ianao
tu (famigliare tra uomini) = ialahy; ise
tu (famigliare tra donne) = indry
[ACC] = anao
a te/a Lei [DAT] = anao
[POSSESSIVO] = -(n)ao
il tuo/il Suo = ny anao
tu stesso/Lei in persona = ianao ihany
✦ darsi del tu = mitenatena {tèna}; mitity {tihitìhy}
✦ darsi del Lei = mi-ianao
✦ tubercolosi [s.] = raboka; toberkilaozy
✦ tubo [s.] = fantsona madinika {dìnika}
✦ tumore [s.] = mangy; kitso
✦ tumulto (✦ disordine) [s.] = taitaitra {tàitra}
✦ tuonare = mikotroka {kòtroka}
✦ tuono = kotroka
✦ turco [a.] = tiorka
✦ turismo [s.] = fizahan-tany {zàha tàny}
✦ turista [s.] = mpizaha tany {zàha}
✦ turistico [a.] = fizahan-tany {zàha tàny}
✦ turno [s.] = fihodinana
a turno = mifandimby {dìmby}
a ciascuno il suo turno (a chi tocca tocca) = anjara {zàra}
il secondo turno delle elezioni = fihodinana faharoa {hòdina ròa}
a turno; ✦ successivamente = araka ny filaharana {làhatra};
tsirairay {irày}
✦ tuttavia (✦ ciononostante ✦ sebbene ✦ però)
= nefa; kanefa; na izany aza
✦ tutto = rehetra avokoa; daholo; manontolo {tontòlo}
tutto è possibile = azo atao ny zavatra rehetra {tào}
ecco tutto (è tutto qua) = iny izy rehetra
(per) tutta la notte = mandritra ny alina manontolo {rìtra tòntolo}
tutti (tulla la gente) = ny olona rehetra
tutti gli amici = ny namana rehetra
tutto nuovo = tena vaovao {vào}
interamente; completamente = indrindra; tokoa
tutto intorno = manodidina {hodìdina}
tutto solo = irery dia irery
tutti e due (noi due) = isika roa
tutt’altro; nient’affatto = mihitsy {hìtsy}; na inona na inona
U
✦ ubriacarsi = manao mamo {tào}; mimamo {màmo}
✦ ubriaco (✦ ebbro) [a.] = mamo
✦ ubriaco (✦ ubriacone, ✦ alcolista) [s.] = mpimamo;
mamo lava; mpigaka
✦ uccello [s.] = vorona
a volo d’uccello = tora-tady {tòraka}
✦ uccidere = mamono {vòno}; mahafaty {fàty}
✦ uccidersi = mamono tena {vòno}; maty {fàty}
✦ udire (✦ sentire) = maheno {hàino}
ho sentito dire che… = naheno aho fa…
far finta di non sentire = mamono sofina {vòno}
✦ udito [s.] = sofina
✦ ufficiale [a.] = ofisialy
✦ ufficiale (✦ funzionario) [s.] = manam-pahefana {ànana èfa}
(≠ dell’esercito) = manam-boninahitra {ànana vòny àhitra}
✦ ufficio [s.] = birao
✦ uguale [a.] = mitovy
per me è uguale (fa lo stesso) = tsy ahoako izany {ahoàna}
(in matematica) > 1 + 2 = 3 ≥ iray ampiana roa mira telo {àmpy}
✦ uguaglianza [s.] = fitoviana {tòvy}
✦ ugualmente (✦ anche, ✦ pure) [avv.] = koa
✦ ulcera [s.] = dridra; boiboika
✦ ulivo [s.] = oliva
✦ ulteriore [a.] = aty aoriana
✦ ultimatum [s.] = fetra farany {fàrana}; olitimatoma
✦ ultimo (✦ finale) [a.] = farany {fàrana}
✦ ultimamente [avv.] = vao haingana teo
✦ umanità (gli uomini) [s.] = olona
(la ✦ benevolenza) = famindram-po {fìndra fò > findrafò}
✦ umano [a.] = momba ny olombelona {òmba òlona vèlona}
malemy fanahy
✦ umidità [s.] = hamandoana {àndo}
✦ umido [a.] = mando; lena
✦ umiliante [a.] = manambany
✦ umiliazione [s.] = fanambaniana {ambàny}
✦ umore [s.] = toe-fanahy {tòetra àhy}
di buon umore = sariaka
di cattivo umore = manjonitra
✦ umoristico [a.] = mampihomehy
✦ unanimità [s.] = firaisan-kevitra {irày hèvitra}
✦ uncinetto (lavoro a maglia) [s.] = korise
✦ undicesimo [ORDINALE] = faha-iraika ambin’ny folo {àmby}
✦ undici, 11 [NUMERALE] = iraika ambin’ny folo {àmby}
✦ unghia (✦ artiglio) [s.] = hoho; rangotra
tagliarsi le unghie = manapaka hoho {tàpaka}
ritirare (rinfoderare) gli artigli = manolikoly {kòly}
✦ unicamente [avv.] = tokana; hany
✦ unico [a.] = tokana; tokam-bika {tòkana bìka}
✦ uniforme [a.] = mitovy {tòvy}; tokam-bika {tòkana bìka}
✦ unione (✦ accordo) [s.] = firaisan-kina {irày hìna}
(✦ associazione) = fikambanana {kàmbana}
l’unione fa la forza = firaisan-kina no hery {irày hìna}
✦ unire (✦ assemblare) = manakambana {kàmbana}
(✦ congiungere) = miray {irày}
✦ unità (di misura) [s.] = venty
(unione) = firaisana {irày}
unità nazionale = firaisam-pirenena {irày rèny}
✦ universale [a.] = an’izao tontolo izao {àny ìo}
✦ università [s.] = oniversité; anjerimanontolo {àny jèry tòntolo}
✦ universo [s.] = izao tontolo izao {ìo}
✦ uno [NUMERALE] = iray
un franco (1/5 di ariary)= iraimbilanja
uno a uno = tsirairay
uno e l’altro = -if-
(farsi) guardare l’un l’altro = mifampijery {jèry}
✦ uragano [s.] = tafiotra; rivo-doza {rìvotra lòza}
✦ urbano [a.] = ambonivohitra {ambòny vòhitra}
✦ urgente [a.] = maika
✦ urlare (✦ berciare) = minaonaona {naonàona};
(✦ gemere) = midradradradra {dradradràdra}
✦ urlo (✦ grido) [s.] = fidradradradra
✦ urtare (qc) = mandona {dòna}
(q) = manafintohina {tafintòhina}
✦ urtarsi (entrare in collisione) = mifandona {dòna}
✦ urto (✦ scontro) [s.] = fifandonana {dòna}
✦ uomo [s.] = lehilahy {lèhy làhy}
essere umano = olombelona {òlona vèlona}
✦ giovanotto (celibe) = tovolahy {tòvo làhy}
481
✦ uovo [s.] = atody
uovo di gallina = atodiakoho {atòdy akòho}
uovo di anatra = atodim-borona {atòdy vòrona}
uova al tegamino = atody an-dampy {àny làmpy}
uovo sodo = atody amin’akorany masaka {àmy akòra};
atody masaka
uovo a la coque = atody amin’akorany mantamanta
{àmy akòra mànta}
✦ usare (✦ utilizzare) = mampiasa {àsa}
(✦ consumare) = mandany {làny}
(✦ danneggiare) = manimba {sìmba}
✦ usato (✦ deteriorato) (di vestito) [a.] = tonta
(✦ smussato) (di utensile) = mondro
(✦ consumato) (di scarpa) = lany
✦ uscire = mivoaka {vòaka}
(✦ apparire ✦ sgorgare) = mipoitra {pòitra}
far uscire = mampivoaka {vòaka}; mamoaka {vòaka}
(✦ esibire) = mampipoitra {pòitra}
✦ uscita [s.] = fivoahana {vòaka}
✦ usignolo [s.] = voron-tsara feo {vòrona}
✦ uso (✦ utilizzo ✦ utilizzazione) = fampiasana {àsa}
(✦ usanza; ✦ costume) [s.] = fomba
(✦ pratica) = fampiasana {àsa}
✦ utensile (✦ attrezzo ✦ arnese) [s.] = fiasana {àsa}
✦ utero [s.] = vohoka
✦ utile [a.] = mahasoa {sòa}; ilaina {ìla}
unire l’utile al dilettevole
= mampifanojo ny mahasoa sy ny mahafinaritra
{tòjo sòa finàritra}
✦ utilità [s.] = soa; ilana {ìla}
✦ utilizzo (messa in opera/esercizio) [s.] = fampiharana {hàtra}
✦ utopia [s.] = hevi-dravina {hèvitra ràvina}
✦ utopico [a.] = hevi-dravina {hèvitra ràvina}
✦ uva [s.] = voaloboka
V
✦ vacanza [s.] = andro tsy fiasana {àsa}
(✦ ferie ✦ vacanze) = fialan-tsasatra {àla sàsatra}
essere in ferie/in vancanza = any am-pialan-tsasatra
{àny àla sàsatra}
✦ vacca (✦ mucca) [s.] = ombivavy {òmby vàvy}
✦ vaccinare = manao fanefitra {tào èfitra}; manao vakisiny {tào}
✦ vaccino [s.] = vakisiny; fanefitra {èfitra}
✦ vagabondo [s.] = mpirenireny {srenirèny}
✦ vagina (✦ figa) [s.] = kindy; isy; fory
✦ vaglia (postale) [s.] = taratasy fandefasam-bola {lèfa vòla}
✦ vago (✦ vasto) [a.] = malalaka {làlaka}
(✦ indistinto) = tsy mazava {zàva}
✦ vagone [s.] = kalesin-dalamby {kalesy làlana vy}
vagone letto = kalesin-dalamby fatoriana {{kalesy làlana vy tòry}
vagone ristorante = kalesin-dalamby fisakafoanana
{kalesy làlana vy sàkafo ànana}
✦ valere > questo vale… = vidiny … {vìdy}
vale la pena (di…) = tokony [+ h-]
✦ valido [a.] = marina {àrina}; azo ekena {èky}
✦ valigia [s.] = valizy
✦ valle (✦ vallata) [s.] = lohasaha {lòha sàha}
✦ valore (materiale) [s.] = tetim-bidy {tètika vìdy}; vidy
(morale) = soataovina {sòa tòa}
di valore (commerciale) = sarobidy {sàrotra vìdy}
al suo giusto valore = amin’ny vidiny marina {àmy vìdy àrina}
del valore di… = mitetina … {¿ tèty > tètina}
✦ valorizzare = manamainty molaly {màinty}
✦ valuta (✦ divisa) [s.] = filamatra
✦ valutare (✦ stimare) = manombana {tòmbana}
✦ vaniglia [s.] = vanila
✦ vanità (✦ ostentazione) [s.] = hambo; rehareha
✦ vanitoso [a.] = mihambo {hàmbo}; be hambo; be rehaka
✦ vano (✦ inutile) [s.] = foana; tsinotsinona {tsy ìnona}
✦ vantaggio (✦ privilegio) [s.] = tombony; tombon-tsoa {tòmbo sòa}
✦ vantare (✦ lodare ✦ encomiare) = midera {dèra}
(≠ adulare) = midoka {dòka}
✦ vantarsi (essere orgoglioso) = mirehareha {reharèha};
midera tena {dèra}
✦ vapore [s.] = etona
✦ sauna, bagno di vapore = evoka
✦ variabile (✦ mutevole) [a.] = miovaova {òva}
✦ variante (grammatica) = fanova {òva}
✦ variare (✦ modificare qc) = manova {òva}
(✦ modificarsi) = miova {òva}
✦ variazione [s.] = fiovana {òva}
✦ varietà (✦ diversità) [s.] = karazana
(spettacolo) = hira madinika {dìnika}
✦ vario [a.] = maro karazana
(✦ svariato) [a.] = maro
varie (parecchie, svariate) volte = imbetsaka {bètsaka}
✦ vasca (da bagno) [s.] = toerana fandroana {tòetra àndro}
✦ vascello (✦ nave) [s.] = sambo
vascello spaziale = sambon-danitra {sàmbo lànitra}
✦ vaso (✦ bacinella) [s.] = tavy
vaso da fiori = tavim-boninkazo {tàvy vòny hàzo}; vazy
vaso sanguigno = lalan-dra {làlana rà}
✦ vassoio [s.] = kapila vifotsy {vy fòtsy}
✦ vasto (✦ spazioso) [a.] = midadasika {dadàsika}
✦ vecchiaia [s.] = fahanterana {antitra}
✦ vecchietto [s.] = lahiantitra {lahy antitra}
✦ vecchio (✦ anziano) [a.] = antitra
molto anziano = konka
(✦ usato) = tonta
✦ vedere = mahita {hìta}
vado a vedere = ho hitako eo
ti vedrò = mitsidika anao aho {tsidika}
fatti vedere (ci si faggia guardare) ! = asehoy ! {seho}
si vede che… = hita fa…
✦ vedersi (farsi visita) = mifamangy {vangy}
(ciò) si vede = hita (fahita) izany {ìny}
✦ vedetta [s.] = olo-malaza {òlona làza}; vedety
✦ vedova; vedovo [s.] = maty vady {fàty}; mpitondra tena {tòndra};
manano tena {àno}
✦ vegetale [a.] = avy amin’ny zava-maniry {àmy zàvatra tsìry}
✦ vegetazione [s.] = zava-maniry {zàvatra tsìry}
✦ veicolo (✦ auto, ✦ autovettura, ✦ automobile) [s.] = fiara
✦ veglia [s.] = fiaretan-tory {àritra tòry}
✦ vegliare (✦ sorvegliare qc) = mitandrina {tàndrina};
miambina {àmbina}
non dormire = miari-tory {àritra tòry}
✦ vela [s.] = lay
barca a vela = sambo lay
✦ veleno [s.] = poizina
482
✦ velenoso [a.] = misy poizina {ìsy}
✦ velluto [s.] = volòry
✦ velo (✦ foulard) [s.] = voalay; saron-dahy {sàrona làhy}
✦ veloce (✦ rapido) [a.] = haingana; malaky {làky}
✦ velocemente (✦ rapidamente) [avv.] = haingana; malaky {làky}
✦ velocità [s.] = hafainganam-pandeha {faingana leha}
✦ vena [s.] = hoza-dra {hòzatra rà}
✦ vendemmia = fiotazam-boaloboka {òty voalòboka}
✦ vendere (✦ commerciare) = mivarotra {vàrotra}
✦ vendetta [s.] = mamaly faty {vàly}
✦ vendicarsi = mamaly faty {vàly}
✦ vendita [s.] = varotra
in vendita = amidy {àny vìdy}
✦ venerdì = zoma
✦ venerea (malattia - ) [a.] = angatra
✦ venire (✦ arrivare) = avy
vieni qui! = avia aty {àvy}
lei ci viene (sta venendo) = vao avy any izy
venire a capo di qc = mahatanteraka {tantèraka}
mahatontosa {tontòsa}
far venire q (≠ mandare a chiamare q) = manafatra {hàfatra};
mampaka {àka}
venire alle mani = dia rafitra ny ady
✦ ventesimo [ORDINALE] = faharoapolo {ròa fòlo}
✦ venti, 20 [NUMERALE] = roapolo {ròa fòlo}
✦ ventilatore [s.] = mpanome rivotra {òme}; ventilatera
✦ ventina [s.] = tokony ho roapolo {ròa fòlo}
✦ vento [s.] = rivotra
aver il vento in poppa = atosiky ny rivotra {tòsika}
✦ ventre [s.] = kibo
coricarsi sul ventre = miankohoka {hòhoka}
✦ veramente (✦ davvero) [avv.] = tokoa; marina {àrina}
✦ verbo [s.] = matoanteny {màtona àny tèny}
forma (voce) verbale = fitodika {tòdika}
verbo attivo = matoantenin’ny mpanao {màtona àny tèny tào}
verbo passivo = matoantenin’ny iharana {màtona àny tèny hàrana}
verbo applicativo = matoantenin’ny mpandray {màtona àny tèny rày}
verbo circostanziale = matoantenin’ny mpamari-toe-javatra
{màtona àny tèny fàritra tòetra zàvatra}
verbo strumentale = matoantenin’ny fitaovana {màtona àny tèny tào}
✦ verde [a.] = maitso
di legno (umido) = hazo lena
di frutta acerba = manta
✦ verde (≠ la vegetazione) [s.] = ny maitso
✦ vergine (persona) [a.] = virijini
(✦ puro ✦ innocente) = madio {dìo}
terra vergine = tany vao
foresta vergine = ala mikirindro {kirìndro}
✦ vergogna (✦ onta) [s.] = henatra
aver vergogna = menatra {hènatra}; afa-baraka {àfaka bàraka}
parte (del corpo) intima = zavatra
✦ vergognoso (✦ umiliante; ✦ disonorevole) [a.]
= mahamenatra {hènatra};
mahafabaraka {àfaka baràka}
✦ verificare (✦ accertare) = manamarina {àrina}
✦ verità [s.] = fahamarinana {àrina}
✦ verme [s.] = kankana
✦ vero (✦ autentico ✦ reale) [a.] = marina {àrina}
(o) non è vero; non è così [?] = sa tsy izany {ìny}
✦ verosimile [a.] = toa marina {àrina}
✦ verosimilmente [avv.] = toa
✦ vernice (✦ pittura) = loko; vernia; varniesy
attenzione (alla) vernice fresca = tandremo ny loko! {tàndrina}
✦ verrucca (✦ porro) [s.] = votsy
✦ versamento (deposito in banca) [s.] = fandrotsaham-bola
{ròtsaka vòla}
✦ versante [s.] = kisolosolo {kosolisòly}
✦ versare (far scendere un liquido) = mampidina {ìdina}
(✦ spargere) = mandraraka {ràraka}
(✦ depositare soldi in banca) = mandrotsaka {ròtsaka}
✦ versione (✦ variante) di ciò che è detto = filaza {làza}
✦ verso [LOCAT IVO] = mankany {àny}
[TEMPORALE] = tokony ho
✦ verso (✦ rima) [s.] = andalantononkalo {àny làlana tònona kàlo}
(✦ tergo, l’altro lato) = ambadika {àny vàdika}
✦ vertebra [s.] = taolan-kazon-damosina {tàolana hàzo lamòsina}
✦ vertebrale (colonna vertebrale) [a.] = hazon-damosina
{hàzo lamòsina}
✦ verticale [a.] = mijidina {jìdina}
✦ vertigine [s.] > aver le vertigini = fanina
✦ vessare (✦ tormentare q) = manorisory {sòry}; mampahory {òry}
✦ vescica [s.] = tsovaka
(una) vescica al piede = tsovaka amin’ny tongotra
vescica urinaria = tatavia
✦ vescovo [s.] = eveka
✦ vespa [s.] = faneritra
✦ vestaglia (abito da camera) [s.] = akanjo fitena an-trano
{tèna àny tràno}
✦ vestiario (✦ abbigliamento) [s.] = fitafiana {tàfy}; akanjo
✦ vestire (✦ abbigliare q) = mampiakanjo; mampitafy
✦ vestirsi = miakanjo
✦ vestito (✦ coperto) [a.] = mitafy {tàfy}; miakanjo {akànjo}
✦ vestito (✦ abito) completo [s.] = akanjo tohitena {tòhy tèna}
ciarpame (vestiti usati) = akanjo tonta; fripy
✦ veterinario [s.] = dokoteram-biby {dokotèra bìby}; mpitsabo biby {tsàbo}
✦ veto [s.] = fanoherana {tòhitra}; fisakanana {sàkana}
diritto di veto = zo hisakana {sàkana}
✦ vetrina [s.] = fitaratra {taratra};
fampisehoam-barotra {seho varotra};
fitara-mangazay {tàratra}
✦ vetro (✦ lente) [s.] = fitaratra {taratra}
lente di occhiale = fitaratry ny solomaso {tàratra sòlo màso}
✦ vetturino (✦ cocchiere) [s.] = mpitondra kalesy
✦ via (✦ strada) [s.] = lalana
via lattea = vahindanitra (vahin-danitra) {vahy lanitra}
✦ viaggiare = mandeha {lèha}; mivahiny {vàhiny}
✦ viaggiatore [s.] = mpandeha {lèha}; mpivahiny {vàhiny}
✦ viaggio [s.] = dia; fandehanana {lèha}
buon viaggio! = soava dia! {soa}
andare in viaggio = lasa nandeha {lèha}
andare all’estero = lasa nivahiny {vàhiny}
✦ viale (✦ corso) [s.] = arabe malalaka {làlaka}
✦ vibrazione [s.] = hovitrovitra {hòvitra}
✦ vice-presidente [s.] = filoha lefitra {lòha}
✦ vicinanza (✦ prossimità) [s.] = eo akaiky {akèky}
✦ vicino [avv.] = akaiky {akèky}; anila {àny ìla}
da vicino = akaiky
vicinissino = akaiky loatra {akèky}
a bruciapelo = am-potomoty {àny fòtotra mòty}
vicino a… = efa ho …; madiva ho … {dìva} ; akaiky ny… {akèky}; saika
✦ vicino [a.] = mifanakaiky {akaiky = akeky}
vicino (di casa) = mifanolo-bodirindrina {òlotra vòdy rìndrina}
i vicini del piano di sotto = ry zareo ao ambany
✦ vicino di casa [s.] = mpifanolo-bodirindrina {òlotra vòdy rìndrina}
✦ vietare (✦ proibire) = mandrara {ràra}
(✦ impedire) = manakana {sàkana}
✦ vietnamita [a.] = vietinamianina
✦ vigile (✦ scrupoloso) [a.] = malina
(✦ attento) = mitandrina {tàndrina}
✦ vigilia [s.] = andro mialoha {alòha}
alla vigilia di… = efa ho …
✦ vigliacco (✦ pauroso) [a.] = kanosa {òsa}
✦ vigna (✦ vigneto) [s.] = voaloboka
✦ vigore [s.] = tanjaka
(✦ forza) = hery
in vigore (in forze) = manan-kery {ànana hèry}
✦ vigoroso [a.] = matanjaka {tànjaka}
✦ villa [s.] = trano mitokana {tòkana}
✦ villano [a.] = ratsy tarehy;
mahamenatra {henatra}
✦ vincere (✦ sconfiggere) = mandresy {rèsy}
✦ vincitore [s.] = mpandresy {rèsy}
✦ vino [s.] = divay
✦ vinto (✦ sconfitto) [a.] = resy
✦ viola (✦ violetto) [a.] = volomparasy {vòlo pàrasy}
✦ violare (la legge) = mandika lalàna {dìka}
(profanare qc) = mametaveta {veta}
(violentare q) = manao an-keriny {tào àny hery}
✦ violazione (✦ stupro) [s.] = fakana an-keriny {aka àny hery}
fametavetana {vèta}
✦ violentemente [avv.] = mafy; mahery {hèry}
✦ violento (di luce) [a.] = mahery {hèry}
(di morte) = mahatsiravina {tsiràvina}
(di persona) = mahery setra {hèry}
(di vento) = rivo-mahery {rivotra hèry}
✦ violenza [s.] = herisetra {hery setra}
✦ violino [s.] = lokanga
✦ violinista [s.] = mpitendry lokanga {tendry}
✦ vipera [s.] = bibilava misy poizina {biby lava ìsy}: vipera
✦ virgola [s.] = faingo
✦ virgolette (“) [s.] = farango sosona
✦ virtù (di persona) [s.] = hatsaram-panahy {tsàra àhy}
(di pianta) = hery
in virtù di… = noho …
✦ virus [s.] = otrik’aretina {otrika}
✦ visibile [a.] = hita
✦ visibilmente [avv.] = hita; miharihary {harihàry}
✦ visione [s.] = fahitana {hìta}
✦ visita [s.] = fitsidihana {tsìdika};
(breve) visita = famangiana {vàngy}
far visita = mitsidika {tsìdika}
far una breve visita = mamangy {vàngy}
visita medica = fizahan’marary {zàha ràry}
(✦ controllo) visita tecnica dell’auto = fitsarana fiarakodia
{tsàra fiàra kòdia}
✦ visitare (per turismo) = mizaha {zàha}
fare una visita, andare a trovare = mamangy {vàngy}
✦ visitatore [s.] = mpamangy {vàngy}
(✦ ospite) = mpitsidika {tsìdika}
✦ visivo [a.] = hita maso
✦ viso (✦ faccia) = tarehy
483
✦ vista (facoltà visiva) [s.] = fahitana {hìta}; fijerena {jèry}
una buona vista (una vista acuta) = mahita tsara {hìta}
(✦ panorama) = fitazanana {tàzana}
un bel panorama (una bella vista) = fitazanana tsara {tàzana}
a perdita d’occhio = tsy tratry ny maso {tràtra}
a prima vista (al primo sguardo) = raha vao jerena {jery}
✦ visto (visa) [s.] = fahazoan-dalana {àzo làlana}
✦ vita [s.] = aina; fiainana {àina}
a vita, per tutta la vita = mandrapahafaty {màndraka fàty}
livello di vita; qualità della vita = fari-piainana {fàritra àina}
egli vive ha una vita difficile = sahirana mafy izy
✦ vitale (✦ basilare) [a.] = fototry ny aina {fòtotra}
✦ vitamina [s.] = otrikanina {òtrika hànina}; vitamina
✦ vite = visy
✦ vitello [s.] = zanak’omby {zànaka òmby}
carne di vitello = henan-janak’omby {hèna zànaka òmby}
✦ vivacità [s.] = havitrihana {vìtrika}
✦ vivamente (✦ energicamente) [avv.] = mafy
✦ vivente [a.] = velona
✦ vivere = velona
✦ mantenersi (lavorando) = mivelona {vèlona}
vivere a scrocco = misarangotra aman’olona
✦ risiedere ✦ abitare = mipetraka {pètraka}
chi vivrà vedrà = izay velona dia hahita {hìta}
evviva!, lunga vita! = ho ela velona anie!
✦ vivo [a.] = vivo o morto = na maty na velona {fàty}
(di sguardo) = mahery {hèry}
(di luce) = marevaka {rèvaka}
(di persona) = mavitrika {vìtrika}
(di voce) = am-bava {àmy vava}
(di aria ≥ fredda) = mamirifiry {firifiry}
punto sul vivo = tratra ambodiomby {àny vody omby}
✦ vitamina [s.] = otrikanina {otrika hanina}; vitamina
✦ vittima [s.] = olona tra-doza {tràtra lòza}
✦ vittoria [s.] = fandresena {rèsy}
✦ vittorioso [a.] = mandresy {rèsy}
✦ viziato (di bambino) [a.] = mihanta
✦ vizio (✦ difetto) [s.] = kilema
cattiva abitudine = fahazaran-dratsy {zàtra ràtsy}
✦ vizioso (✦ sporcaccione) [a.] = vetaveta {vèta}
✦ vocabolario = voambolana
✦ vocale (lettera) [s.] = zana-tsoratra {zànaka sòratra};
(fonema) = zana-peo {zànaka fèo}
✦ vocazione [s.] = fiantsoana {àntso}
✦ voce (✦ suono) [s.] = feo
ad alta voce = feo avo
a bassa voce = feo malefaka {lefaka}
gira voce che… = mandeha ny feo fa… {lèha}
forma verbale = fitodika {tòdika}
✦ voglia [s.] = fitsiriritra
✦ voi [PRONOME PERSONALE] = ianareo (-nareo) [NOM] {ianào}
a voi [pronome complemento] = anareo [DAT]
vostro [POSSESSIVO] = -nareo
(il) vostro [possessivo] = (ny) anareo
✦ volante (✦ sterzo) di vettura [s.] = familiana {vily}
✦ volare = manidina {sìdina}
volar via (spiccare il volo) = misidina {sìdina}
✦ volenteroso [a.] = mazoto {zoto}
✦ volentieri [avv.] = amim-pitiavana {tìa}
✦ volere (necessitare di qc) = mila {ìla}
(desiderare di far qc) = te hanao {tìa tào}
egli vuole … (cerca di…) = tadiaviny {tàdy}
sono d’accordo = manaiky aho {àiky = èky}
egli non mi vuole (mi detesta) = tsy tia mainty ahy izy {àho}
mankahala ahy izy {hàla àho}
voglia (accetti Lei) questo = mba ekeo ity {èky}
cosa vuol dire ciò? = inona no hevitr’izany? {hèvitra ìny}
✦ volgare [a.] = tsy fanjariana {zary}
✦ volgarità (parole sconce) [s.] = teny vetaveta {vèta};
(parole irrispettose) = teny tsy mihaja;
(≠ parole da ragazzino) = tenim-boto {tèny bòto}
✦ volgersi (in bene o male) = mihodina {hòdina}
✦ volo (di uccello) [s.] = fanidina {idina}
(di aereo) = zotra
in volo = am-panidinana {idina}
✦ volontà [s.] = sitra-po {sìtraka fò}; finiavana {nìa}
a discrezione = araka izay tiana {tìa}
buona volontà = manam-pitiavana {anana tia}
senza volontà = tsy manam-pitiavana {anana tia}
✦ volontariamente [avv.] = amin-pitiavana {àmy tia};
an-tsitra-po {àny sitraka fo}
✦ deliberatamente = fanahy iniana {àhy nìa}
✦ volontario (✦ intenzionale) [a.] = fanahy iniana {àhy nìa}
✦ volontario [s.] = mpilatsaka an-tsitra-po {latsaka àny sìtraka fo}
volontera
si cercan volontari = mitady olona manolo-tena
{tàdy òlona sòlo tèna}
✦ volpe [s.] = karazana fosa; renana
✦ volta > la prima volta = amin’ny voalohany {lòha}
ogni volta = isaka
due volte due (2X2) = roa ampitomboina roa {tòmbo}
alla volta = indray miaraka {in- + ìray}
una volta al mese = indray mandeha isam-bolana
{irày lèha ìsa vòlana}
(per) una volta = indray mandeha {lèha}
una volta (nei tempi passati) = fahagola {fàha gòla}
fahiny {fàha}
taloha {aloha}
qualche volta (ogni tanto) = indraindray {indrày}
✦ voltare (✦ girare ✦ capovolgere) = mamadika {vàdika}
voltare la testa = mitodika {tòdika}
= manodina loha {hòdina}
voltare (pagina) = mamadika {vàdika}
✦ voltarsi (cambiare lato) = mivadika {vàdika}
(verso q/qc) = mitodika {tòdika}
✦ volume (misura spaziale) [s.] = hadiry {dìry}
(libro) = boky
✦ voluminoso [a.] = makadiry; lehibe {lèhy bè}
✦ vomitare (✦ rigettare) = mandoa {lòa}
aver voglia di vomitare = te handoa {tìa lòa}
✦ vorace [a.] = mamosibosika {bosika}
✦ votare = mandatsa-bato {latsaka vato}
✦ votarsi a… (✦ sacrificarsi a…) = mikely aina {kèly}
✦ voto (✦ suffragio) [s.] = vato
(promessa) = voady
(elettorale) = latsa-bato {latsaka vato}
(scolastico) = isa
dare un voto = manome isa {òme}
fare un voto/una promessa = mivoady {vòady}
offrire/presentare i migliori auguri/voti
= manolotra ny firarian-tsoa {tolotra rary soa}
✦ vulcano [s.] = volkano; afotroa {afo ¿}
✦ vulnerabile [a.] = malemy {lèmy}
✦ vuotare = manafoana {fòana}
✦ vuoto [a.] = foana; poak’aty {pòaka àty}
✦ vuoto [s.] = foana; babangoana
(✦ lacuna) = fahabangana {banga}
(✦ abisso) = hantsana
X
✦ xenofobo = tsy tia vahiny; mankahala vahiny {hàla}
Y✦ yogurt = karazana habobo; iaorita
Z✦ zampa [s.] = tongotra
camminare a quattro zampe = mandady (mandia) tongotra efatra
{làdy}
✦ zanzara [s.] = moka; moka fohy
✦ zanzariera [s.] = lay; aromoka {àro mòka}
✦ zappa (✦ vanga) [s.] = angady {any hàdy}; fisiotra {sòitra ¿}
✦ zebra [s.] = zebra
✦ zebù [s.] = omby
✦ zelo [s.] = zoto
con zelo = amin-pahazotoana {àmy zòto}
✦ zero, 0 [NUMERALE] = aotra; zerô
sotto zero = ambanin’ny aotra {ambàny}
✦ zia [s.] = (materna) rahavavin-dreny {raha vavy reny}
(paterna) anabavin-dray {anaka vavy ray}
(vocativo) nenitoa; neniraivo; nenifara {neny}
✦ zigzag = fiolikolika {òlika}
a zigzag = miolikolika {òlika}
✦ zinco [s.] = fanitso
✦ zio [s.] (più vecchio del fratello) = dadatoa {dàda tòa}
(più giovane del fratello) = dadanaivo {dàda àivo}
(ultimogenito) = dadafara {dàda fàra}
✦ zoccolo (≠ scarpa) [s.] = kiraro hazo
(di animale) = kitro
✦ zodiaco [s.] = zoresa
484
✦ zona [s.] = faritra
zona franca = fari-bola fran {fàritra vola}
amministrativa = firaisana {irày}
area = boriborintany {bòry}
✦ zoo (giardino zoologico) [s.] = zaridaina fiompiam-bibidia {òmpy bìby dìa}
✦ zoppicare = mikotringa; mandringa {rìnga}
✦ zoppo [a.] = mandringa {rìnga}
✦ zucca (✦ zucchina) [s.] = voatavo
✦ zuccherare (✦ addolcire) = manamamy {hàmy}
✦ zuccherato (✦ dolce) [a.] = mamy {hàmy}
✦ zucchero [s.] = siramamy {sìra hàmy}
zucchero in zollette = siramamy vongany {sìra hàmy vòngana}
zucchero in polvere = siramamy vovony {sìra hàmy vòvoka}
✦ zuffa (✦ tafferuglio) [s.] = adilahy {àdy làhy}
485
* Realizzato con iBook Author 2.5 (Apple_MAC)
Mi è stata utilissima l’applicazione Copy’em Paste
http://www.apprywhere.com/copy-em-paste.html
https://fr.globalvoices.org/2016/07/02/199240/
* Lanciato il 12 settembre 2017 *
486

3di3 dizionario italiano_malgascio

  • 1.
  • 2.
    A✦ a [STATOIN LUOGO] = any (an-) ✦egli è a/in casa = any an-trano izy ✦egli abita a Majunga = mipetraka any Majunga izy ✦ a [MOTO A LUOGO] = ho any ✦egli va al mercato = ho any an-tsena izy ✦egli si reca a Parigi = ho any Parisy izy ✦ a [TEMPORALE] = amin’ny / hatramin’ny egli arriverà alle 6 = ho tonga amin’ny enina izy io lo aspetterò fino alle 7 = andrasako hatramin’ny fito ora izy {àndry hàtra àmy} ≠ egli viene da me atteso fino alle ore 7 (comprese) ✦ abbagliante [a.] = mahajèmby ✦ abbaiare = mivovo ✦ abbandonare = mandao {lào} egli ha abbandonato gli amici = nandao ny namany izy {lào nàmana} ✦ abbassare (far discendere) = mampidina {ìdina} ✦ abbassarsi = manety tena {hèty} ✦ abbastanza (✦ sufficiente) [a.] = ampy ✦ abbattere (✦ tagliare) = manapaka {tàpaka} (✦ uccidere) = mamono {vòno} ✦ abbattersi (✦ crollare) = mianjera {zèra} ; lavo ✦ abbellire (✦ migliorare) = manatsara ✦ abbeverare (far bere) = mampisotro ✦ abbigliamento [s.] = fitafiana {tàfy} ✦ abbonamento = famandrihana {fàndrika} ✦ abbonarsi = mamandrika {fàndrika} ✦ abbondante = maro; betsaka ✦ abbondanza = habetsahana {bètsaka} ✦ abdicare = miala amin’ny maha-mpanjaka {àla àmy zàka} ✦ abete [s.] = hazo krismasy; hazo noely ✦ abile [a.] = havanana; kinga egli è molto abile con le mani = kinga tanana izy ✦ abilità (✦ destrezza) [s.] = fahakingana {kìnga}; fanakingana {kìnga} essere abile = kinga amin-javatra {àmy zàvatra} essere abile/elegante (saper vivere) = mahay miaina {hày àina}; mahay manaja {hày hàja} ✦ abilmente [avv.] = amim-panakingana {àmy kìnga} con destrezza = an-kafetsena {àny fètsy} ✦ abisso (✦ voragine ✦ precipizio) = hantsana; tevana ✦ abitante [s.] = mponina {ònina} ✦ abitare (✦ risiedere) = monina {ònina} ✦ abito (✦ vestito) [s.] = akanjo abito da sera = akanjo fentina mianjaika {tòndra > entina anjaika} ✦ abituale [a.] = mahazatra ✦ abitualmente [avv.] = matetika ✦ abituare (✦ avvezzare) = manazatra ✦ abituarsi (✦ assuefarsi) = mizatra ✦ abituato (venir - ) = zatra ✦ abitudine (✦ routine) [s.] = fahazarana {zàtra} d’abitudine (✦ abitualmente) = isan’andro {ìsaka} per abitudine = amim-pahazarana {àmy zàtra} ✦ abitudini (✦ usi ✦ costumi) [s.] = fomba amam-panao {òmba àmana tào} ✦ abolizione [s.] = fanafoanana {fòana} ✦ abominevole [a.] = mahatsiravina ✦ abortire (un feto) = manala zaza {àla} (un progetto) = mandamoka {lamòka} ✦ aborto [s.] = fanalana zaza {àla} avere un aborto spontaneo = afa-jaza {àfaka zàza} ✦ abbottonare = mametaka bokotra {pètaka} ✦ abusare di q (✦ imbrogliare ✦ truffare q) = manambaka {ambàka} abusare di qc (✦ approfittare di qc) = manararaotra {hararàotra} ✦ abuso [s.] = fanararaotana {hararàotra} ✦ accadere (✦ verificarsi) = tamy cosa è successo (accaduto) ? = inona no mitranga ✦ accalcarsi (✦ affollarsi, far ressa) = mikoropaka {koròpaka} ✦ accanimento [s.] = fikirizana {kìry} ✦ accanito (✦ spietato) [a.] = mikiry ✦ accarezzare = manafosafo {sàfo} ✦ accasciarsi = mianjera {zèra} ✦ accecante [a.] = mahajambena {jàmbena} ✦ accecare manajamba {jàmba} ✦ accelerare = manafaingana ✦ acceleratore [s.] = mpanafaingana; fandodona ✦ accendere = mandrehitra {rèhitra} ✦ accendersi = mirehitra ✦ accendino [s.] = birikè; fampirehetana {rèhitra} ✦ accento (in scrittura) [s.] = tendro accento acuto = tendro miraika havanana accento grave = tendro miraika havia accento circonflesso = tendro satroka accento intensivo = tsindrimpeo {tsìndry fèo} (in voce) = feo parlare con un accento = miroky 423
  • 3.
    ✦ accerchiare (✦circondare) = manodidina {hodìdina} ✦ accessibile [a.] = azo itodiana; azo hatonina {hàtona} ✦ accesso (✦ entrata) [s.] = fidirana {ìditra} accesso di febbre = voan’ny tazo {vòa} ✦ accettabile [a.] = azo ekena {èky}; azoazo {àzo} ✦ accettare = manaiky {èky}; mankasitraka accettare una sfida = mamaly {vàly} ✦ accettazione (✦ reception) [s.] = fandraisana {rày} ✦ acciaio [s.] = tsy ✦ accidentale (non premeditato) [a.] = tsy nampoizina {àny fò > ampo}; tsy nahy ✦ accidente (✦ incidente ✦ disgrazia) [s.] = loza ✦ accidenti! (✦ perbacco!) [!] = eisy; leiazà ✦ acclamare = mihoby ✦ acclamazione [s.] = fihobiana {hòby} ✦ accoglienza [s.] = = fandraisana {rày} ✦ accogliere (✦ ospitare) = mandray {rày} ✦ accompagnamento (✦ scorta) [s.] = fanarahana {àraka} (musicale) = fanotronana {òtrona} (✦ contorno di pietanza) = loaka ✦ accompagnare (✦ scortare) = manatitra {àtitra} (✦ assortire) = manaraka {àraka} ✦ accompagnatore [s.] = mpanatitra; mpanaraka; mpanotrona {òtrona} ✦ accontentare (✦ soddisfare) = mampifaly ; manome fahafaham-po {òme àfaka fò} ✦ accontentarsi (di…) = mionona {ònona} ✦ acconto (anticipo) [s.] = petra-bola {pètraka vòla} ✦ accoppiarsi (essere uniti) = miray {irày} (far l’amore) = milely {lèly} ✦ accorciare (✦ abbreviare) = manafohy {fòhy}; mihafohy {fòhy} ✦ accordare (✦ dare ✦ concedere) = manome {òme} mettere in armonia = mampifanaraka {àraka} ✦ accordo [s.] = fifanekena {èky} esser d’accordo = manaiky {èky} andare d’accordo = mifanaraka tsara {àraka} ✦ accorgersi (✦ percepire) = tsinjo ✦ accorrere (✦ affrettarsi) = midodododo {dododòdo} ✦ accovacciarsi = mitakoko {takòko} ✦ accrescimento (✦ crescita) = fitomboana {tòmbo}; fisondrotana {sòndrotra} ✦ accurato (✦ accudito) [a.] = mitandrina {tàndrina} ✦ accusare (✦ denunciare) = miampanga ✦ accusato (un imputato) [s.] = voampanga ✦ acerbo [a.] = handatra; maharary {ràry} ✦ aceto [s.] = vinaingitra ✦ acido [a.] = makirana ✦ acido [s.] = asidra ✦ acqua [s.] = rano (un) bicchier d’acqua = rano eran’ny vera {èrana} acqua dolce = rano mamy {hàmy} acqua di mare = ranomasina {ràno hàsina} acqua minerale = rano velona acqua di Colonia = ranomanitra {ràno hànitra} ad acqua = mitampo-drano {tàmpoka ràno} ✦ acquatico [a.] = an-drano {ràno} ✦ acquavite [s.] = toaka ✦ acquazzone (✦ temporale) [s.] = oram-baratra {òrana vàratra} ✦ acquietare (✦ calmare) [persona, dolore, fame] = mampitony ✦ acquietarsi (✦ calmarsi) = mitony ✦ acquirente (✦ cliente) [s.] = mpividy ✦ acquisire (✦ ottenere) = mahazo ✦ acquistare (✦ comprare ✦ comperare) = mividy ✦ acquisto [s.] = fividianana {vìdy} potere d’acquisto = fahazoa-mividy {àzo vìdy}; fahefa-mividy {èfa vìdy} ✦ acuto (✦ penetrante) (di suono) [a.] = mankadilo sofina (di spirito) > essere molto acuto = matsilo saina fantatra (uno) sguardo acuto/penetrante = fijery mahery vaika (un) grido ✦ lancinante = kiaka mankadilo sofina {dìlo} ✦ adattare = mifanaraka; mampifanaraka {àraka} ✦ adattarsi = maharaka; zatra ✦ addestramento [s.] = famolahana {fòlaka} ✦ addio [SALUTO] = veloma {vèlona} ✦ additare = manondro molotra {tòndro} ✦ addizione (✦ calcolo) [s.] = fifampiana {àmpy} (✦ conto ✦ fattura) = tontaliny {tontàly}; adisanina ✦ addolcire (✦ calmare) = manalefaka ✦ addomesticare (✦ ammansire; ✦ domare) = mamolaka {fòlaka} (✦ abituare) = manazatra ✦ addormentare (far - ) = mampatory ✦ addormentarsi = matory ✦ adempiere a (✦ assolvere) un dovere = mamita {vìta} ✦ aderente (✦ socio) [s.] = mpikambana ✦ aderire (✦ associarsi) = miditra ho mpikambana ✦ adibire (un luogo a…) = mamindra toerana {fìndra tòetra} ✦ adirato (arrabbiato, in collera) [a.] = tezitra ✦ adirarsi (arrabbiarsi) = tezitra ✦ adolescente [s.] = zatovo; vanton-jaza {vàntotra zàza}; sakan-jaza {sàkana zàza} ✦ adolescenza [s.] = fahatanorana {tanòra} ✦ adorabile [a.] = mahafatifaty {fàty}; maha-te-ho tia ✦ adorare = tia fatratra ✦ adottare (un bambino) = manangana {tsàngana} (una soluzione) = mandray {rày} ✦ adottivo [a.] (bambino) = natsangana (parente acquisito) = namangana {tsàngana} ✦ adulare = mandokadoka {dòka} ✦ adulterio = fijangajangana {jànga} commettere adulterio = mihangajanga {jànga} ✦ adulto [a.] = olon-dehibe {òlona lèhy bè} ✦ aerare (✦ aereare) (far entrare aria) = mampiditra rivotra {ìditra} ✦ aerazione [s.] = fidiran-drivotra {ìditra rìvotra} ✦ aereo (via aerea) [a.] = ana habakabaka {ànana hàbaka} ✦ aereoplano (✦ aereo) = faramanidina {fiàra sìdina}; raopilanina ✦ aereoporto = saranam-piaramanidina {sèrana fiàra sìdina} ✦ affamato [a.] = noana ✦ affare (✦ mestiere; ✦ faccenda) = raharaha (Lei) si faccia gli affari Suoi = ny raharahanao atao! {tào} far affari (commercio) = manao asam-barotra {tào àsa vàrotra} un affare da perorare/una causa da intentare = ady soloina vava {sòlo} bella roba! (≠ cose da pazzi) = loza izany {ìny} ✦ affascinante (✦ bello, ✦ piacevole) [a.] = mahafinaritra ✦ affatto [NEGAT IVO] = tsy; tsy … velively ✦ afferrare (✦ prendere; ✦ ottenere) = misambotra; mahazo ✦ affermativo [a.] = manambara ✦ affermare = milaza marina {làza àrina} ✦ affermazione [s.] = filazana marina {làza àrina} ✦ afferrare (✦ prendere) = mandray {rày} ✦ affetto (✦ attaccamento) = firaiketam-po {ràikitra fò} ✦ affettuoso [a.] = mampiseho; fitiavana ✦ affezione (✦ affetto) = fitiavana (✦ malanno) = aretina ✦ affezionato [a.] = miraiki-po {ràikitra fò} ✦ affilare (✦ appuntire) = mandranitra {rànitra} ✦ affinchè (al fine di…) = mba ✦ affisso (pubblicitario/elettorale) = peta-drindrina {pètaka rìndrina} afisy; plakara (in grammatica) = tsirin-teny {tsìry tèny} ✦ affittare (dare in affitto qc) = mampanofa {hòfa} (prendere in affitto qc) = manofa {hòfa} ✦ affitto (✦ pigione, canone d’affitto) = hofa (di un appartamento) = hofan-trano ✦ affliggere = mampahory ✦ affollarsi (✦ accalcarsi) = mifanesika {sèsika} ✦ affollato (✦ pieno zeppo, ✦ colmo) [a.] = hipoka ✦ affondare (di barca) = milentika; rendrika ✦ affrancare (✦ liberare) = mamotsotra {vòtsotra} (lasciar andare/partire) = mandefa {lèfa} ✦ affrancare (mettere il francobollo) = mandefa {lèfa} (Lei) ha già affrancato la Sua lettera? = efa nandefa ny taratasinao ve ianao? {lèfa taratàsy} ✦ affrettarsi = faingana; maika; midodododo {dododòdo} ✦ affrontarsi (tenersi testa) = mifanandrina {hàndrina} ✦ Africa del Sud = afrika atsimo ✦ africano [a.] = afrikanina; gena ✦ agente (di posta) = mpiasan’ny paositra (di polizia) = polisy (in grammatica) = mpanao {tào} ✦ agenzia (✦ filiale) [s.] = masoivoho; sampana ✦ aggettivo (qualificativo) [s.] = mpamari-toetra {fàritra} ✦ aggiungere = manampy ✦ aggiustare (✦ disporre, mettere in ordine) = mandamina {làmina} ✦ aggiustarsi (disporsi/prepararsi a…) = mifandamina {làmina} mifanamboatra {vòatra} ✦ aggiunta = tsama; fitambarana {tàmbatra} ✦ aggiustare (✦ riparare) = manamboatra {ànana vòatra} ✦ aggravare (far crescere) = mampitombo ✦ aggravarsi = mitombo; miharatsy ✦ aggressione = fanafihana {tàfika} ✦ aggressore = mpanafika {tàfika} ✦ aggressivo [a.] = mahery vaika ✦ agile [a.] = mailaka; kinga ✦ agilità (✦ destrezza) = fahakingana {kìnga} ✦ agiato [a.] = miadana ✦ agio (essere a proprio agio) = miadana ✦ agire = miasa; manao zavatra ✦ agitarsi (✦ dimenarsi ✦ muoversi) = mihetsiketsika {hètsika} mipelipelika {pèlika} ✦ agitato [a.] = mihetsihetsika {hètsika}; misamboaravoara ✦ agitare = manetsihetsika {hètsika}; (in un liquido) = manotsana {kòtsa} ✦ agitarsi = mikofokofoka {kòfoka} ✦ agitazione = fihetsiketsikana {hètsika}; fitabatabana {tàba} ✦ aglio = tongolo gasy ✦ agnello = zanak’ondry {zànaka} ✦ ago (per cucire; ✦ lancetta di orologio) = fanjaitra {zàitra} ✦ agonia = fialana aina {àla} ✦ agosto (mese d’) = volana aogositra ✦ agrario [a.] = momba ny tany riforma agraria = fanavaozana ny fananan-tany {vào ànana} ✦ agricolo [a.] = fambolena {vòly} ✦ agricoltore = mpamboly {vòly} ✦ agricoltura = fambolena {vòly} 424
  • 4.
    ✦ agrodolce [a.]= mamy marikivy {hàmy marikìvy} ✦ aguzzo (✦ appuntito) [a.] = maranitra ✦ ah! [interiezione] = adrè!; à!; odrey! ✦ ahimè (✦ ohimè) = indrisy ✦ aiuto (✦ soccorso) [s.] = famonjena {vònjy} aiuto! = vonjeo e! {vònjy} (✦ assistenza) = fanampiana {àmpy}; vonjy ✦ aiutante (✦ assistente) [s.] = mpanampy ✦ ala = elatra ✦ alba [s.] = mangiran-dratsy {hìrana ràtsy} ✦ albergo (✦ hotel) = fandriam-bahiny {àndry vàhiny}; lapan’ny vahiny {làpa} ✦ albero = hazo albero della cuccagna = hazo malama ✦ albicocca = abrikò ✦ albume (bianco dell’uovo) = tapotsy {fòtsy} ✦ alcol (da bere) = toaka (per bruciare) = alikaola ✦ alcolico [a.] = misy alikoala ✦ alcolizzato [a.] = mpimamo {hàmo} ✦ alfabeto = adidia ✦ alga = ahidrano {àhitra ràno} ✦ algebra = alijebra ✦ alimentare = manome (sakafo) (il fuoco) = misorona ✦ alimento (✦ cibo) = hanina (✦ pasto) = sakafo alimento nutritivo (✦ ricostituente) = sakafo mahavelona ✦ alimentazione = sakafo ✦ alito [s.] = fofon’aina {fòfona} ✦ allacciamento (alla rete elettrica) = fampidiran-jiro {ìditra} ✦ allacciare (✦ legare, ✦ incatenare) = mamatotra {fàtotra} ✦ allargare = manitatra; manalalaka ✦ allarmante [a.] (✦ spaventoso) = mahatsiravina (✦ allertante) = manaitra {tàitra} ✦ allarme = fanairana {tàitra} ✦ allattare (un bambino) = mampinono (zaza) {nòno} ✦ allearsi = mitambatra ✦ alleanza (✦ unione, ✦ lega) = fikambanana {kàmbana} ✦ alleato [a.] = havana ✦ allegato [s.] = indro ampiharahana {àraka} ✦ allegro (✦ felice, ✦ contento) [a.] = ravo ✦ allenamento = fanazaran-tena {zàtra} ✦ allenare = manazatra tena ✦ allenarsi = mizatra ✦ allergia = tohina ✦ allerta (✦ allarme) = fanairana {tàitra} ✦ allevamento = fiompiana {òmpy} ✦ allevare (un bambino) = mitaiza ✦ allevato (✦ educato) [di bambino] = taiza ben educato @ maleducato = tsara taiza @ ratsy taiza ✦ allevatore [s.] = mpiompy ✦ allievo [s.] = mpianatra ✦ allineare (✦ disporre) = mandahatra {làhatra} ✦ allineamento (✦ fila) = filaharana {làhatra} serrare i ranghi/le fila = manatevina ✦ alloggiare (qc) = mandray {rày} ≠ essere alloggiato = mipetraka ✦ allontanare = manalavitra (✦ togliere) = manala (✦ scostare) = manasintaka ✦ allontanarsi = misintaka; mandeha lavitra {lèha} ✦ allora (a quel tempo) = amin’izay fino ad allora = hatramin’izay beh! (e allora) = ahoana (akory) izay! ✦ alluminio = aliminioma; viraty ✦ allungare (come di vestito) = manalava ✦ allungarsi (✦ tendersi) = mitsotra ✦ almeno (✦ perlomeno) = fara faharatsiny {ràtsy} ✦ ALT ! (✦ STOP) = fijanonana {jànona} ✦ altalena = savily ✦ alternanza = fifandimbiasana {dìmby} alternanza di consonanti = fifanovan-drenifeo {òva rèny fèo} ✦ altezza (✦ quota) = haavo ✦ altitudine = haavo; haambo ✦ alto [a.] = avo a voce alta = feo avo l’alta società = saranga ambony ✦ alto [s.] = ambony in alto = any ambony guardare q dall’alto (in basso) = manandrina {hàndrina} ✦ altrettanto (✦ come) [avv.] = tahaka; ohatra (✦ secondo, in proporzione a…) = araka ✦ altri (gli altri) [pronome indefinito] = olon-kafa {òlona hàfa} ✦ altrimenti (✦ diversamente) [avv.] = fomba hafa ✦ altro [a.] = hafa d’altra parte (✦ daltronde) = manaraka izany l’uno e l’altro (✦ entrambi) = samy da un’altra parte, poco lontano (✦ altrove) = any ho any ✦ altroieri (l’) [avv.] = afak’olamy {àfaka} ✦ altrove [avv.] = toeran-kafa {tòetra hàfa} ✦ alveare (✦ arnia) [s.] = tohotra ✦ alzare (metter dritto come di dito) = manangana {tsàngana} alzare (✦ raddrizzare) la testa = mampitraka loha (tràka) (✦ sollevare) la testa = miandrandra {àndra} alzare (le spalle/il tono) = mampiakatra ✦ alzarsi = mifoha; mitsangana ✦ amabilità (✦ cortesia, ✦ gentilezza) = halemem-panahy {lèmy àhy} ✦ amante (✦ amico) = sakaiza ✦ amare = tia ✦ amarezza (✦ asprezza) = ngidy; (✦ afflizione) = alahelo ✦ amaro (✦ aspro) [a.] = mangidy; mafaitra ✦ ambasciata = masoivoho; ambasady ✦ ambasciatore = ambasadera; masoivoho ✦ ambiente geografico = toe-tany {tòetra tàny} ambiente sociale = toe-piaraha-monina {tòetra àraka ònina} ✦ ambiguo [a.] = tsy mazava; mandray roa ✦ ambizione = hambom-po {hàmbo fò} ✦ ambizioso [a.] (di progetto) = ambony (di persona) = be hambom-po {hàmbo fò} ✦ ambulante [a.] (di commerciante) = mpivaro-mandeha {vàrotra lèha} ✦ ambulanza = fiara fitaterana marary (tàtitra} ✦ ambulatorio (medico) = trano fizaha-marary (✦ dispensario) = tobim-pahasalamana {tòby salàma}; dispansera ✦ americano [a.] = amerikanina; bekintana ✦ amichevolmente [avv.] = am-pirahalahiana {rahalàhy} ✦ amichevole [a.] = fifankatiavana ✦ amicizia (✦ amore reciproco) = fifankatiavana ✦ amico [s.] = namana; sakaiza ✦ ammalarsi = mandraiki-marary {ràikitra ràry} darsi malato = mankarary {ràry} ✦ ammassare (✦ riunire) = manangona ✦ ammenda [s.] = sazy; lamandy ✦ ammesso [a.] = voaray ✦ ammettere (un’idea) = manaiky {èky} (una persona) = mandray {rày} ✦ amministrare (governare un Paese) = mitantana ✦ amministratore [s.] = mpitantan-draharaha {tàntana raharaha} ✦ amministrazione (pubblica) [s.] = fanjakàna {zàka} ✦ ammirabile [a.] = mahatalanjona ✦ ammirare = mitalanjona ✦ ammiratore (✦ fan) [s.] = mpankafy ✦ ammirazione [s.] = fitalanjonana {talànjona} ✦ ammissione [s.] = fandraisana {rày} ✦ ammucchiare (✦ riunire) = manavangongo ✦ ammucchiarsi (✦ riunirsi) = mivangongo; mitangorona ✦ ammuffito (✦ muffo) [a.] = bobongolo ✦ amnistia [s.] = famotsoran-keloka {vòtsotra hèloka} ✦ ampio (✦ spazioso) [a.] = malalaka; midadasika di ampie vedute = malala-tsaina {làlaka sàina} ✦ amore [s.] = fitiavana {tìa} far l’amore = milely; manao {tào} amor proprio = hambom-po {hàmbo fò} ✦ autostima = fitiavan-tena {tìa tèna} ✦ amorevole (✦ piacevole) [a.] = maha-te ho tia ✦ amorevolmente [avv.] = anim-pitiavana {tia} ✦ amuleto [s.] = ody; hirizy ✦ analfabeta [a.] = tsy mahay mamaky teny sy manoratra {vàky sòratra}; tsy mahay taratasy ✦ analisi [s.] = fanadihadiana {hàdy}; famakafakana {fàka} ✦ analizzare = mamakafaka {fàka}; manadihady {hàdy} ✦ ananas [s.] = mananasy ✦ anarchia [s.] = fanjakan’i Baroa {zàka} ✦ anatra (domestica) [s.] = ganagana ✦ anca [s.] = moja ✦ anche [cong.] = koa ✦ ancora [s.] = vatofantsika {vàto fàntsika} ✦ ancora [avv.] = indray {in- irày} ancora un po’ = indray mandeha {lèha} non ancora = mbola tsy ✦ andare = mandeha {lèha} andare a piedi = mandeha an-tongotra andare in macchina = mandeha amin’ny fiara andare [là] a Parigi = mankany Parisy andare a/verso est = miantsinanana (io) me ne vado = lasa aho come va/sta (Lei)? = manao ahoana ianao? questi pantaloni mi vanno/stanno bene = antonona ahy tsara io pataloa io ✦ andata [s.] = mandroso {ròso} andata e ritorno = mandroso sy miverina ✦ andatura (✦ passo, ✦ velocità) [s.] = fandeha {lèha} passo di marcia = fomba fandeha {òmba lèha} ✦ andirivieni [s.] = fiverimberina {vèrina} ✦ aneddoto [s.] = tantara kely ✦ anello [s.] = peratra ✦ angelo [s.] = anjely ✦ angina [s.] = aretin-tenda {arètina tènda} ✦ angolo (✦ spigolo) [s.] = zoro ✦ angoscia [s.] = taintaina {tàina}; tebiteby ✦ angosciante (✦ angoscioso) [a.] = mampitaintaina {tàina}; mampitebiteby 425
  • 5.
    ✦ anguilla [s.]= amalona ✦ anima [s.] = fanahy {àhy} rendere l’anima (✦ morire) = miala fanahy ✦ animale (✦ bestia) [s.] = biby ✦ animarsi (✦ vivificarsi) = velona ✦ animato (✦ ardente) [a.] = mafana (di conversazione) = maresaka ✦ annaffiare (✦ irrorare ✦ innaffiare) = manondraka {tòndraka} ✦ annaffiatoio [s.] = siny fanondrahana {tòndraka} ✦ annegare = maty an-drano fàty àny ràno} ✦ annerire = manamainty ✦ annientare (✦ distruggere) = mandevona {lèvona} ✦ anno [s.] = taona ogni anno = isan-taona un bambino di due anni = zaza roa taona buon anno! = arahaba tratry ny taom-baovao {tràtra tàona vaovào} l’anno scorso = tamin’ny taon-dasa {amy tàona làsa} l’anno prossimo = amin’ny herintaona {amy hèrina tàona} fra un anno = afaka herintaona {hèry tàona} ✦ annodare = mamehy {fèhy}; mamatotra {fàtotra} ✦ annoiarsi = sorena {sòry} ✦ annotare = manipy {tsìpy} ✦ annuale [a.] = isan-taona ✦ annullare = manafoana ✦ annunciare (✦ dichiarare) = milaza (✦ esclamare) = manambara mafy ✦ annuncio (✦ dichiarazione) [s.] = filazana ✦ annusare (✦ fiutare) = manambolo {ambòlo} ✦ ano (✦ culo) [s.] = lava-body {làvaka vòdy}; fory ✦ anonimo [a.] = tsy fanta-piaviana {fàntatra àvy} ✦ anormale [a.] = tsy ara-dalana {àraka lalàna} ✦ ansimante (✦ sfiatato) [a.] = sempotra ✦ ansimare (esser senza fiato) = sempotra ✦ antenna [s.] = antenina ✦ antenato (✦ avo) [s.] = razana ✦ anteriore [a.] = taloha {lòha/alòha} ✦ anteriore (parte di veicolo) [s.] = loha ✦ anticamente (un tempo, una volta) [avv.] = taloha; fahiny {fàha}; fahagola ✦ antichità [s.] = fahagola {fàha} ✦ anticipo (✦ vantaggio) [s.] = tombo egli ha dei vantaggi = manantombo izy {ànana} in anticipo = mialoha un anticipo (✦ caparra) = ampahan-karama omena mialoha ✦ antico [a.] = tranainy; fahagola {fàha} ✦ antico (✦ ex) [a.] = taloha {lòha/alòha} ex allievo = maintimolaly {màinty molàly} reduce (ex combattente) = menavazana {mèna vàzana} bekotromaroholatra {bè kòtro màro hòlatra} ✦ antico (gli antichi) [s.] = ntaolo ✦ antipatico [a.] = tsy maha te ho tia ✦ antipasto [s.] = fanokafambavony {tòkana àny vàva > vavòny} ✦ antiquario [s.] = mpitahiry fitaovana tranainy {tàhiry tào} ✦ antiquato (fuori moda) [a.] = lany andro; ilaozan’ny toetr’andro {lào tòetra} ✦ anzi (✦ piuttosto) = aleo ✦ anziano (✦ vecchio) [a.] = antitra ✦ anzitutto (✦ prima, ✦ dapprima) [avv.] = aloha ✦ ape [s.] = renitantely {reny tantely} ✦ aperto [a.] = misokatra ✦ apertura (di porta o finestra) [s.] = lovoka ✦ apostrofo = faingo mihantona {≠ fàigoka hàntona} ✦ appalto (domanda d’offerta) [s.] = tolo-barotra {tòlotra vàrotra} ✦ apparecchiare (la tavola) = manamboatra latabatra {vòatra} ✦ apparecchio (✦ apparato, ✦ apparecchiatura) [s.] = fitaovana {tào} ✦ apparente (in evidenza) [a.] = miharihàry ✦ apparentemente (✦ probabilmente) [avv.] = toa ✦ apparenza (✦ aspetto) [s.] = bika; tarehy ✦ apparire (✦ mostrarsi) (come di luce/giorno) = miposaka (essere pubblicato) = mivoaka ✦ appartamento [s.] = efitrano {èfitra tràno}; fonenana {ònina} ✦ appartenere ≥ an’ questo coltello è di (appartiene a) Durand = an’i Durand ity antsy ity ✦ appassionarsi di… = tia fatratra ✦ appassionante [a.] = mahaliana {lìana} ✦ appassionatamente [avv.] = tia fatratra ✦ appassionato [s.] (come della lettura) = mpankafy (di sport) = tsy matihanina {fàty} (≠ non salariato) ✦ appello (✦ chiamata; ✦ convocazione) [s.] = antso presentare appello ad una sentenza = mampiakatra any amin’ny fitsarana ambony ✦ appena (✦ subito) [avv.] = miaraka amin’izay (non) appena (possibile) = vantany vao {vàntana} appena possibile = raha vao azo atao appena appena (poco) = kely foana ✦ appendere (✦ sospendere) = manantona {hàntona} ✦ appendersi (✦ aggrapparsi) = mifikitra; mihantona ✦ appesantire (✦ caricare) = manavesatra ✦ appetito [s.] = fahazotoana homana buon appetito! = mahazotòa homana! ✦ appettitoso [a.] = maha te hihinana (✦ gustoso) = matsiro (✦ succulento) = mafilotra ✦ appianare (✦ livellare) = manarina; mandamaka {làmaka} ✦ appiattire = mamisaka {fìsaka} ✦ appiattirsi (mettersi bocconi) = miankohaka ✦ appiccare (il fuoco) (✦ incendiare) = mandoro ✦ applaudire (battere le mani) = mitehaka ✦ applauso [s.] = tehaka ✦ applicazione (✦ impegno; ✦ pratica) [s.] = fampiharana ✦ applicare = mampihatra ✦ applicarsi (✦ dedicarsi) = mifototra; miezaka ✦ appoggiare (✦ poggiare su…) = manindry {tsìndry} (✦ sostenere; ✦ puntellare) = manohana {tòhana} ✦ appoggiarsi (✦ confidare in…, ✦ contare su…) = miankina ✦ apportare (✦ portare) = mitondra ✦ apposizione (di parole) = fameno mampitovy {fèno tòvy} ✦ apprendere (✦ studiare) = mianatra (✦ udire, sentir parlare di qc) = mahare ✦ apprezzare (✦ approvare) = mankasitraka ✦ approfittare = manararaotra {hararàotra}; manararao-paty {hararàotra fàty} ✦ approfondire (✦ scavare profondamente) = mandalina {làlina} ✦ appuntito [a.] = maranitra ✦ appunto (✦ nota) [s.] > prendere appunti = mandray an-tsarotra {rày àny sàrotra} maka naoty ✦ aprile = avrily; aprily ✦ aprire = manokatra {sòkatra}; misokatra ✦ aquila (✦ sparviero) [s.] = voromahery {vòrona hèry} ✦ appuntamento (✦ incontro) [s.] = fotoana ✦ arabo [a.] = arabo ✦ arachide [s.] = voanjo pisello di terra (Arachis hypogaea) = voanzobory ✦ arancia [s.] = voasary; voahangy ✦ arancione [a.] = mivolom-baosary {vòlo voasàry} ✦ arare = miasa tany ✦ aratro [s.] = angadin’omby {angàdy} ✦ arbitrario [a.] = jadona; tsy rariny {ràry} ✦ arbitro (✦ giudice; ✦ mediatore) [s.] = mpitsara; mpanelanelana {èlana} ✦ archeologo [s.] = mpikaroka momba ny arikeôlôjia; arkèôlôgy ✦ architetto [s.] = mpanao rafi-trano {tào ràfitra tràno} ✦ architettura [s.] = rafitra ✦ archivio [s.] = tahiry; arsiva ✦ arcipelago [s.] = vondronosy {vòndrona nòsy} ✦ arco (di cerchio) [s.] = sila-paribolana {sìlaka fàritra vòlana} volta celeste = avana; antsiben’Andriamànitra {àntsy be andrìana hànitra} ✦ ardesia = solaitra ✦ arenarsi (✦ incagliarsi) = fefika ✦ argento = volafotsy {vòla fòtsy} gioiello in argento = ravaka volafotsy ✦ argilla = tanimanga {tàny mànga} ✦ argine (diga fluviale) = fefiloha {fèfy lòha} ✦ argomento (✦ tema) = hevitra; rijan-kevitra ✦ aria = rivotra prender aria = maka rivotra all’aperto = an-kalamanjana {halamanjàna} aver l’aria (l’aspetto) = miendrika suonare un’aria (canto; melodia) = mihira ✦ ariete (segno zodiacale) [s.] = alahamadi ✦ arma [s.] = fitaovan-fiadiana ✦ armadio [s.] = lalimoara armadio a muro = lalimoara anaty rindrina ✦ armare = mampitao fiadiana ✦ armonioso [a.] = mirindra ✦ arnese [s.] = zavatra ✦ arrabbiare (far - ) = mahatezitra ✦ arrabbiato [a.] = voan’ny haromotana {vòa ròmotra} ✦ arrampicarsi (ad un albero) = mianika ✦ arrendersi (✦ capitolare) = mitolo-tena {tòlotra tèna} mitolo-batana {tòlotra vàtana} ✦ arrendevole (✦ remissivo) [a.] = malefy {¿}; mora manaiky {èky} ✦ arrestare (✦ catturare) = misambotra ✦ arrestrasi (✦ fermarsi) = mijanona ✦ arresto (✦ cattura) [s.] = fisamborana {sàmbotra} ✦ arricchire (far - ) = mampanefoefo {èfo}; mampanan-karena {ànana hàrena} ✦ arricchirsi = mihaman-karena {ànana hàrena} ✦ arricchito (✦ parvenu) [s.] = firinga; mievotra ✦ arrivare (✦ pervenire) = tonga chiunque arrivi (appaia) = n’ino-n’inona mitranga arrivare a… (come a toccare qc) = mipaka arrivare a… (come riuscire a fare qc) … = afaka… ✦ arrivato (✦ venuto) [a.] = tonga il primo arrivato = ny tonga voalohany {lòha} (arrivato) sano e salvo = tsy maty aman’aina {fàty} ✦ arrivederci [SALUTO] = veloma (!) {vèlona} ✦ arrivo (✦ venuta) [s.] = fahatongavana 426
  • 6.
    ✦ arrossire =mihamena {mèna}; mivoaramena {vòara mèna} diventar rosso per la vergogna = mivoaramenan’ny henatra {vòara mèna} ✦ arrostire = manendy {èndy}; manatsatsika {tsàtsika}; manasaly {sàly} ✦ arrosto [s.] > pollo arrosto = endin’akoho {èndy akòho} ✦ arrotolare = mangorona {hòrona} ✦ arrugginire = miha harafesina {hàraka ¿ màfy} ✦ arrugginoto [a.] = harafesina {hàraka ¿ màfy} ✦ arruolarsi = milatsaka ✦ arte [s.] = hairaha opera d’arte = zava-kanto {zàvatra} aver il talento di… = mahay ✦ arteria (anatomia) [s.] = lalan-dra {làlana rà} ✦ articolazione [s.] = tonon-taolana {tònona}; famavàny {vàva} ✦ articolo (di giornale) [s.] = lahatsoratra an-gazety {làhatra sòratra} (di commercio) = entana (di legge) = andininy {dìnika} (grammaticale) = mpanoritra {sòritra} ✦ artificiale [a.] = voatrolombelona {vòatra òlona vèlona}; tsy voa-janahary {zanahàry} ✦ artigianale (lavoro) [a.] = asa tanana ✦ artigiano [s.] = mpanao tao-zavatra ✦ artiglieria (✦ cannone) [s.] = tafondro ✦ artista [s.] = mpanakanto; mpanao zavakanto {zàvatra} ✦ ascendere (✦ salire; ✦ innalazarsi) = miakatra ✦ ascensione [s.] = fiakarana {àkatra} ✦ ascensore [s.] = asansera ✦ ascesso (✦ pustola) [s.] = vay; bay ✦ ascia (✦ scure. ✦ accetta) [s.] = famaky {vàky} ✦ asciugamano [s.] = famafana tanana {fàfa} asciugamano (da toilette) = servieta ✦ asciugare = mamafa {fàfa} ✦ asciugarsi = mifafa {fàfa} ✦ ascoltare = mihaino ✦ ascoltatore [s.] = mpihaino ✦ asiatico [a.] = aziatika ✦ asino [s.] = ampondra ✦ asma [s.] = sohika ✦ aspetto (aria ✦ forma ✦ figura) [s.] = toetr’endrika {tòetra}; miendrika aver un bell’aspetto = mirana endrika aver un cattivo aspetto = sosotra endrika (grammaticale) = fanehoan-javatra {sèho zàvatra} ✦ assassinare = mamono olona {vòno} ✦ assassino [a.] = mahafaty olona ✦ assassino (✦ omicida) [s.] = mpamono olona {vòno} ✦ asse (✦ tavola) [s.] = hazo fisaka ✦ assegno [s.] = taratasim-bola {taratàsy vòla}; seky ✦ assemblea [s.] = fivoriambe {vòry bè} ✦ assennato (✦ concentrato, profondo) [a.] = mitombina; milamina ✦ assenza (come ad un appuntamento) [s.] = diso fotoana ✦ assicurare (✦ garantire} = miantoka ✦ assicurato (✦ garantito) [a.] = mahatoky (✦ approvato) = voantoka ✦ associare (✦ riunire) = manambatra {tàmbatra}; mampiaraka {àraka} ✦ associazione [s.] = fikambanana {kàmbana}; fampiarahana {àraka} ✦ assumere (✦ ingaggiare) = mampiditra mpiasa ✦ aspettare (✦ attendere) = miandry ✦ aspettarsi (✦ sperare) = manantena; miandry ✦ aspetto (✦ cera, ✦ aria) [s.] = ✦ aspirapolvere [s.] = fitrohana vovoka {tròka} ✦ aspro (✦ acido) [a.] = marikivy ✦ assalto (✦ attacco) [s.] = fanafihana {tàfika} ✦ asse [s.] = teza ✦ assediare = manao fahirano {fàhy rano} ✦ assedio [s.] = fahirano {fàhy ràno} ✦ assente [a.] = tsy eo ✦ assenza [s.] = tsy eo; tsy fanatrehana {àtrika} ✦ assicurazione (polizza d’assicurazione) [s.] = fiantohana {àntoka} non essere assicurato = tsy ampy fahatokisana {tòky} ✦ assistere (a uno spettacolo) = mijery (un ferito) = manampy ✦ assitente (✦ aiuto) [s.] = mpanampy ✦ asso (✦ campione) [s.] = kalazalahy {làza làhy} (di carte da gioco) = baondy ✦ associazione (✦ società) [s.] = fikambanana {kàmbana} (di idee, ✦ accordo) = firaisan-kevitra (iray hèvitra) ✦ assolutamente [avv.] = mihitsy {hìtsy} ✦ assoluto [a.] = tsy refesi-mandidy {rèfy} ✦ assolvere (un debito) = mandoa {lòa} (un accusato) = manafaka ✦ assomigliare (✦ rassomigliare) a… = mitovy {tòvy}; manahaka {tàhaka} ✦ assorbire = mifoka ✦ assorbito (✦ impegnato; ✦ distratto) [a.] = sondriana (✦ impantanato, ✦ impegolato) = revo ✦ assumere (prendere in servizio come un domestico) = mandray hiasa {rày àsa} ✦ assurdo [a.] = tsy mitombina ✦ asta (vendita pubblica) [s.] = lavanty asta di prodotti agricoli (✦ fiera) = vokatra ✦ astenersi da qc = mifady ✦ astice [s.] = orambe {òrana be} ✦ astratto (non quantificabile) [a.] = tsy mivaingana {vàinga} ✦ astrazione [s.] = hevi-dravina {hèvitra ràvina} ✦ astro (corpo celeste) [s.] = vintana ✦ astrologia [s.] = fanandroana ✦ astrologo [s.] = mpanandro ✦ astuccio (✦ custodia, ✦ fodera) [s.] = trano ✦ astuto (✦ furbo) [a.] = fetsy ✦ astuzia (✦ scaltrezza) [s.] = hafetsena {fètsy} ✦ ateo (non credente) [s.] = tsy mpino {ìno} ✦ atrio (✦ hall) [s.] = lalan-tsara {làlana} ✦ attenzione (✦ sorveglianza) [s.] = fitandremana {tàndrina} attenzione! = tandremo! {tàndrina > tandrèmana} ✦ attesa (✦ aspettativa) [s.] = fiandrasana {àndry} ✦ atmosfera [s.] = soson-drivotra {sòsona rìvotra}; atmôsfera (✦ contesto, ambiente) = hafinaretana {finàritra}; ambiansy ✦ atomico [a.] = atômika ✦ atomo [s.] = atôma ✦ attaccare (✦ assaltare) = manafika {tàfika} piombare sul nemico = miantoraka manohitra ny fahavalo {tòhitra} attaccare (✦ agganciare) la spina (elettrica) = mametaka prizy {pètaka} ✦ attacco (✦ assalto) [s.] = fanafihana {tàfika} (colpo apoplettico) = tapaka lalan-dra {làlana rà} ✦ attitudine [s.] = fahaizana test attitudinale = fitsapan-pahaizana ✦ atleta [s.] = mpanao fanatanjahan-tena {tànjaka}; atileta ✦ atroce [a.] = mampihoron-koditra {horohòro hòditra}; mahatsiravina ✦ atrocità [s.] = habibiana {bìby} ✦ attaccapanni [s.] = fihantonana akanjo {hàntona} ✦ atteggiamento [s.] = fihetsika ✦ atterraggio (✦ approdo) [s.] = fipetrahana {pètraka} ✦ atterrare (✦ approdare) = mipetraka ✦ attingere (acqua) = manovo rano {tòvo} ✦ attirarsi (✦ cercare) [≠ cercar rogna] = mitady ✦ attività [s.] = asa (essere) in attività = am-perim’asa {any fèry àsa} ✦ attivo [a.] = marisika; mavitrika ✦ atto (✦ azione) [s.] = asa (certificato di nascita) = sora-piankohonana {sòratra ankohònana} (teatrale) = akita ✦ attore (di teatro) [s.] = mpilalao am-dampihazo {any làmpy hazo} ✦ attorniare = manodidina {hòdidina}; manotrona ✦ attrarre (come magnete) = manintona {sìntona} ✦ attraversare (una regione) = mamakivàky {vàky} (✦ guadare un fiume) = mita {ìta} ✦ attraverso [PREPOSIZIONE] = anelanelana {àny èlana}; maninteraka {tantèraka} per (attraverso) la finestra = ao am-baravarankely {àny varavàrana kely} ✦ attribuire (✦ assegnare) = manolotra {tòlotra} ✦ attuale [a. & avv.] = ankehitriny; amin’izao fotoana izao {àmy ìo} ✦ attualità (✦ notizie) [s.] = vaovao ✦ attualizzatore (morfema - ≥ ecco…) = mpampiorina {òrina} ✦ audace [a.] = sahisahy {sàhy} ✦ augurare = mirary {ràry}; miarahaba {arahàba} augurare buone feste = mirary fety sambatra {ràry} augurare buon anno = miarahaba tratry ny taom-baovao {arahàba tràtra tàona vào} ✦ augurio [s.] = faniriana {ìry}; firariana {ràry} ✦ aumento (✦ rincaro) [s.] = fisondrotana {sòndrotra} ✦ ausiliare (in grammatica) = mpanampy {àmpy} ✦ auspicabile (✦ augurabile) [a.] = irina {ìry}; irariana {ràry} ✦ australiano [a.] = ôstralianina ✦ autentico [a.] = maha-izy azy; tena izy ✦ autista [s.] = mpamily {vìly}; saofera ✦ auto (✦ automobile ✦ vettura ✦ autovettura) [s.] = fiara ✦ automatico [a.] = mandeha ho azy {lèha} ✦ autobus [s.] = aotôbisy; zotra ✦ autocarro [s.] = aotôbisy; fiarabe {fiàra bè}; fitaterana {tàtitra} (✦ minibus, ✦ taxi collettivo) = fiaran’ny tantsaha {fiàra sàha} ✦ automobile [s.] = fiarakodia {fiàra kodìa}; aotômobila metter l’auto in garage = mampiditra ✦ automobilista [s.] = mpitondra fiarakodia ✦ autonomia [s.] = fizakan-tena ✦ autonomo [a.] = mizaka tena ✦ autore (di grafia) [s.] = mpanoratra {sòratra} ✦ autorità [s.] = fahefana {èfa} (le) autorità = manam-pahefana { ànana èfa} ✦ autoritario [a.] = jadona ✦ autorizzare = manome lalana ✦ autorizzazione [s.] = fanomezan-dalana {òme lalàna} ✦ autostrada [s.] = arabe migodana ✦ autunno [s.] = fararano {fàra ràno} ✦ ava (✦ antenata) [s.] = renibe {rèny} ✦ avanzare (di persona) = mandroso {ròso} (di orologio non esatto) = lasa aloha ✦ avarizia [s.] = hihitra ✦ avaro (✦ tirchio) [a.] = = mahihitra; kahihitra ✦ avere (✦ possedere) = manana ce n’è = misy (egli) ne ha abbastanza (è stufo) = tofoka izy 427
  • 7.
    ✦ avere (l’)(✦ beni) [s.] = fananana {ànana} ✦ avido (✦ bramoso) [a.] = mitsiriritra ✦ avo (✦ antenato) [s.] = raibe {rày} ✦ avocado [s.] = zavokà ✦ avorio [s.] = ivoara zanna d’avorio = nifin’elefanta {nìfy} ✦ avvelenamento [s.] = fanapoizinana {pòizina}; vorika ✦ avvelenare = manapoizina; mamorika {vòrika} ✦ avvenimento [s.] = zava-mitranga {zàvatra trànga} ✦ avvenire [s.] = hoavy ✦ avventura (✦ ventura) [s.] = zavatra anjoanjo andare alla ventura = mandeha anjoanjo {lèha} ✦ avverbio [s.] = tambin-teny {tàmby} ✦ avversario [s.] = mpifanandrina {hàndrina} ✦ avvertimento [s.] = fampitandremana {tàndrina} ✦ avviamento (dispositivo di - ) [s.] = mpampihodina; demarera ✦ avviare = mamelona {vèlona} (- la conversazione) = manomboka {tòmboka} ✦ avvicinare = manakaiky (manakèky) {akèky} (✦ riconciliare) = manatona ✦ avvicinarsi (✦ riconciliarsi) = manatona ✦ avvincente (✦ caro; ✦ piacevole) [a.] = maha te ho tia; mampiraiki-po {ràikitra fò} ✦ avvisare (✦ avvertire) = milaza mialoha {làza àloha}; mampitandrina {tàndrina}; mampandre {rè} ✦ avviso (✦ bando) [s.] = filazana {làza} ✦ avvitare = mametaka visy {pètaka} ✦ avvicinarsi (a una persona) = manatona {hàtona} (a un luogo) = mitody ✦ avvocato [s.] = mpisolo vava B* bacinella [s.] = tavy * bacino (✦ vivaio) [s.] = dobo * baciare = manoroka * bacio [s.] = oroka * baco da seta [s.] = bibin-dandy {bìby làndy} * baffi [s.] = volom-bava {vòlo vàva} * bagagli [s.] = entana {tòndra > entina; entana} caricare (far montare) i bagagli = mampiakatra * bagliore [s.] = tsiri-pahazavana {tsìry zàva} il bagliore di una candela = tsiri-pahazavan’ny labozia {tsìry zàva} un bagliore di speranza = tsiri-panantenana {tsìry antèna} * bagnare (far fare il bagno) = mampandro (✦ ammollare ✦ inumidire) = mandena {lèna} * bagnarsi = lena; (fare il bagno) = mandro; miray petsapetsa {irày pètsa} * bagnato (✦ inzuppato) [a.] = lena (✦ umido) = kotsa * bagno [s.] = fandroana {àndro} fare il bagno = mandro {àndro} (stanza da) bagno = efitra fandroana {àndro} bagno di sole = mitapy andro {tàpy} (✦ toilette) [atto di lavarsi/truccarsi…] = fidiovana {dìo} fare la toilette = midio {dìo} [edificio in genere separato dalla casa] = trano fidiovana {dìo} andare alla toilette (≠ uscire) = mivoaka {vòaka} ✦ gabinetti (≠ comuni) = fivoahana {vòatra}; kabinè * balbettare = mibadabada {bàda} * balbuziente [a.] = bada lela * balcone (✦ veranda) [s.] = lavarangana; mihantona * balena [s.] = trozona * balia (✦ nutrice) [s.] = mpitaiza zaza * ballo (✦ serata danzante) [s.] = alim-pandihizana {àlina dihy} * balzare (✦ saltare) = mitsambikina * balzo (✦ salto) [s.] = vikina * bambinaia (✦ domestica) [s.] = mpiasa an-trano; labonina * bambina [s.] = zazavavy bambina piccola = ankizy vavy * bambini [s.] = ankizy * bambino [s.] = zazalahy {zàza làhy}; ankizy lahy; zanaka * bambola (✦ statuetta) [s.] = saribakoly {sàry bakòly} * bambù [s.] = volo * banale (✦ semplice) [a.] = tsotra; efa fantatra * banana (✦ banano) [s.] = akondro * banca [s.] = banky * bancario [s.] = mpiasan’ny banky * banchina (stradale) [s.] = sisin-dalana {sìsina làlana} (di porto/stazione) = sisin-tseranana {sìsina sèrana} * banconota = vola taratasy * banco (di sabbia) = tora-pasika (tòraka fàsika} (di scuola) = dabilio * bandiera (✦ stendardo) = saina * bandito [s.] = jiolahy; dahalo; malaso * bara (✦ feretro) = vatam-paty {vàta fàty}; tranovorona {tràno vòrona} * baracca = trano tsizarizary * baraccopoli (bidonville) = trano daba * barare (✦ imbrogliare ✦ truffare) = manambaka {ambàka} * barba [s.] = somotra; volom-bava {vòlo vàva} * barbaro (✦ incivile) [a.] = baribariana (✦ selvaggio) = dia * barbone (clochard) = mpirenireny; mpidonam-poana {dòna fòana} bambino di strada = katimy * barbuto [a.] = somorina {sòmotra}; be volom-bava {vòlo vàva} * barca = lakana * barella = filanjana {lànja} * barramina = baramina * barrare (disegnare una sbarra) = manipika {tsìpika}; (mettere un ostacolo, ✦ sbarrare) = manakana {sàkana} assegno barrato = taratasim-bola voatsipika {taratàsy vòla} strada interrotta (sbarrata) = lalana tapaka * barricata = sakan-dalana {sàkana làlana} * barriera (di ferro/di legno) = tsivalam-by/tsivalan-kazo {tsivàlana fy/hàzo} * base [s.] = fototra * basso [a.] = moramora {mòra} parlare a bassissima voce = miteny moramora in basso (✦ sotto, ✦ inferiore) = ambany (non alto) = fohy essere tarchiato = fonentana {¿ fò èntana} (poco profondo) = tesaka (un) piatto = vilia tesaka * bastare (esser sufficiente) = ampy (questo) basta (!) = ampy izay! bastare a sé stessi = mahavita tena {vìta} 428
  • 8.
    * bastone =kibay; tehina ✦ battaglia = ady una battaglia navale = ady an-dranomasina {àny ràno hàsina} ✦ battaglione = andian-tafika ✦ battello = sambo ✦ battere (qc) (✦ picchiare q) = mikapoka (un record) (✦ sconfiggere q) = mandresy (≠ tamburellare) = mandona ✦ battersi (✦ azzuffarsi) = miady ✦ battesimo = batemy; batisa ✦ battezzare = manao batemy (batisa) ✦ battito (cardiaco) (✦ pulsazione) = fitepotepo (di mani) = fidobodoboka {dòboka} ✦ bastardo [a.] = tafiotra figlio ✦ illegittimo = zaza sary ✦ baule [s.] = vata ✦ benda (✦ striscia di stoffa) = bandy ✦ bene [avv.] = tsara egli sta/va bene = tsara izy è andata bene? = nandeha tsara ve ilay izy ? {lèha} ✦ bene [s.] = soa far del bene = manao soa {tào} (✦ possesso, ✦ proprietà) = fananana {ànana} aver delle proprietà = manana fananana {ànana} ✦ benefattore [s.] = mpanao asa soa {tào} ✦ benvenuto [a.] = tonga soa ✦ barattolo [s.] = boaty ✦ basilare (✦ vitale) [a.] = fototry ny aina [fototra] ✦ bastone (✦ manganello) [s.] = kobay; kibay ✦ bazar (✦ mercato) [s.] = bazary; tsena ✦ bebè [s.] = zazamena {zàza mèna}; zazakely {zàza kèly} ✦ becco (di uccello o di teiera) [s.] = vava ✦ belare = mibarareoka ✦ bellezza [s.] = hatsaran-tarehy ✦ bello (✦ buono) [a.] = tsara fa bello (meteo) = tsara ny andro ✦ benchè (anche se così fosse) = na dia … aza ✦ bendare (una ferita) = mamehy {fèhy} ✦ benedire = mitso-drano {tsòka ràno} mandare q a farsi benedire = mandraoka an-katezerana {ràoka any tèzitra} ✦ benedizione [s.] = tso-drano {tsòka ràno} ✦ beneficiare = mahazo tombony ✦ benessere (✦ agiatezza) [s.] = fiadanana {àdana} ✦ benvenuto = tonga soa ✦ benzina [s.] = lasantsy ✦ bere = misotro bere forte (alcolici) = misotro zavatra tsy mitampoka bere come una spugna = miboboka {bòboka} bere (farsi) un sorso = indray migoka {irày gòka} darla a bere a q (≠ sedurre q) = mandroboka {ròboka} ✦ berretto [s.] = bonetra; kasikety ✦ bersaglio (✦ target) [s.] = kinendry {kèndry}; zava-kendrena {zàvatra kèndry} ✦ bestemmia (✦ imprecazione) [s.] = fingosoana {ngòso} ✦ bestemmiare = mingoso ✦ bestia (✦ animale) [s.] = biby (✦ imbecille) = adala ✦ bestiame [s.] = biby fiompy ✦ bevanda (✦ bibita) [s.] = zava-pisotro {zàvatra sòtro} ✦ biancheria [s.] = lamba ✦ bianchezza [s.] = hafotsy ✦ bianco [a.] = fotsy ✦ biascicare (✦ farfugliare) = miboredika ✦ biasimare = manome tsiny ✦ biasimo (✦ censura) [s.] = tsiny ✦ bibbia [s.] = baiboly ✦ biberon [s.] = biberao ✦ biblioteca [s.] = tranom-boky ✦ bibliotecario [s.] = mpiandraikitra tranom-boky {andrèkitra} ✦ bicchiere [s.] = fitaratra {tàratra}; vera; gilasy in un bicchiere = ao anaty vera un bicchier d’acqua = rano eran’ny vera tàra {èrana} farsi un bicchierino = misotro ✦ bicicletta [s.] = bisikeleta ✦ biglia [s.] = kanety ✦ biglietteria [s.] = toeram-pivarotana karatra {tòetra vàrotra} ✦ bigliettaio [s.] = mpisava {sàva}; resevera ✦ biglietto (✦ cedola, ✦ tagliando) [s.] = tapakila ✦ bilancia [s.] = mizana ✦ bilancio [s.] = jery todika ✦ binario [s.] = lalamby {làlana vy} ✦ binocolo (✦ cannocchiale) [s.] = maso lavitra ✦ biologia [s.] = biolojia ✦ biondo [a.] = bilaony [s.] = mavoloha {màvo lòha} ✦ birra [s.] = labiera ✦ bisbigliare (✦ sussurrare) = mibitsibitsika {bìtsika} ✦ bisogno (✦ necessità) [s.] = filana {ìla} aver bisogno (✦ necessitare) = mila ho bisogno (mi trovo nel bisogno) = sahirana aho ✦ bistecca [s.] = nofon-kena {nòfo hèna}; bifiteka ✦ bizzarro (✦ strambo) [a.] = hafahafa {hàfa} ✦ bloccare (✦ ostacolare) = manakana {sàkana}; mampikatso ✦ blocco (✦ masso) [s.] = vongany {vòngana > vongànina > vongàny} in blocco (all’ ✦ ingrosso) = ambongadiny {an- vongàdy -ny} (grosso pezzo) = vongana ✦ blu [a.] = manga blu scuro = manga antitra aver un ✦ livido = misy mangana ✦ blusa [s.] = bolozy ✦ boa (galleggiante) [s.] = tsikafona boa di salvataggio = tsikafona vonjy aina ✦ bobina (✦ rocchetto) [s.] = bobina ✦ bocca [s.] = vava bocca di aerazione = vavan-drivotra {vàva rìvotra} restare a bocca aperta = mianahana {hàba}; tsy mahateny tsy mavavolana ✦ boccale [s.] = bokaly ✦ boia (✦ carnefice) [s.] = mpanapa-doha {tàpaka lòha} ✦ bolla [s.] = tapoaka; kibolabola {bòla} bolla d’aria = kibolabolan-drivotra {rìvotra} ✦ bollente [a.] = mangotraka {hòtraka} ✦ bolletta (✦ conto) [s.] = taratasim-bola aloa {taratàsy vòla lòa} ✦ bollettino (meteorologico) = filazana toetr’andro {làza tòetra} ✦ bollire (far - ) = mampangotraka {hòtraka}; mitanika ✦ bollitore = fampangotrahana {hòtraka} ✦ bomba = baomba distrutto dalle (per le) bombe = potiky ny baomba {pòtika} ✦ bombardamento = zera baomba ✦ bontà = hatsaram-panahy ✦ bordello (casa di tolleranza) = tranon-dompy ✦ bordo (✦ riva) = morona ✦ borghese [a.] = ngetroka; mpangoron-karena {hòrona hàrena} ✦ borghesia [s.] = ambony saranga; borozoazia ✦ borsa (di studio) = vatsim-pianarana {vàtsy ànatra} ✦ borseggio = hala-botry {hàlatra} sinto-mahery {sìntona hèry} ✦ borsellino = kitapom-bola {kitàpo vòla} ✦ boscaiolo (✦ taglialegna) = mpitevy ala {tèvy àla} ✦ bosco (✦ foresta) = ala nel bosco = anaty ala {àny àty} ✦ botte (✦ barile) [s.] = barìka ✦ bottiglia = tovoahangy ✦ bottino = babo ✦ bottone (di fiore) = bokony {bòkotra} (di abito) = bòkotra (✦ pustola) = mony ✦ bovino (✦ zebù) = omby animale mitologico = songomby zebù meticcio = omby rana zebù selvatico = ombimanga {òmby mànga} ✦ braccialetto = vangovango; fehin’tanana {fèhy tànana} ✦ braccio = tanana; sandry portare (qc) tra le braccia = mitrotro {tròtro} il braccio destro (di q) = tanan-kavanana {tànana hàvanana} incrociare le braccia = manakombona tanana ✦ bracciolo (di poltrona) = tanan’ny seza lava {tànana} ✦ branco (di pesci) = andiany {àny dìa} ✦ bravo [a.] ≥ una brava donna = vehivavy tsara fanahy {àhy} un bravo soldato = miaramila mahery fo {hèry fò} ✦ bravura [s.] = herim-po {hèry fò} ✦ bretella (bretelle) = biretelo ✦ brevemente (in poche parole) [avv.] = amin’ny teny fohy {àmy} ✦ brevetto = brevè ✦ briciola [s.] = potiny {pòtika} (una) briciola di pane = poti-mofo {pòtika mòfo} ✦ bricolage (fare -) = manamboaboatra {vòatra} ✦ brigante = jiolahy; dahalo; malaso ✦ brillante [a.] = mamiratra {fìratra} ✦ brillantemente [avv.] = amim-pamirapiratra {fìratra} ✦ brillare = mamirapiratra {fìratra} ✦ brivido = fihoron-koditra {horohòro hòditra}; hovitra ✦ brocca = siny ✦ brodo = ro ✦ broncio (fare/mettere il - ) = midongy ✦ bronzo = alimo ✦ brucare = miraoka ahitra ✦ bruciante [a.] = mahamay; (doloroso) = mavaivay {vày} ✦ bruciapelo (a - ) (✦ vicinissimo) = akaiky kely ✦ bruciare (come legna) = mandoro (le tappe, un semaforo rosso) = mandingana ✦ bruciarsi (bruciare) = may ✦ bruciatura (✦ ustione) = may ✦ brulicare (✦ ronzare) = mimonimonina {ònina} ✦ brulichio (✦ ronzio) = monimonina {ònina} ✦ brunire = manamanja ✦ bruscamente [avv.] = tampoka ✦ brusco (✦ improvviso) [a.] = tampoka ✦ brutale [a.] = mahery setra ✦ brutalità = herisetra {hèry sètra}; angovo ✦ bruto [s.] = mpanao herisetra {tào hèry sètra}; mpanao angovo {tào} 429
  • 9.
    ✦ brutto [a.]= ratsy tarehy ✦ buddista [a.] = bodista ✦ bucare (✦ forare) [fare un buco/foro] = mandoaka {lòaka} (≠ scavare una fossa) = mandavaka {làvaka} (bucare un ascesso/una vescica) = mamotsitra {pòtsitra}; mamaky {vàky} far(si ) il buco alle orecchie = manevika sofina {tèvika} ✦ bucato [s.] = sasa lamba fare il bucato = manasa lamba {sàsa} ✦ buco (✦ apertura ✦ foro) [s.] = loaka (✦ feritoia) = hirika (✦ cavità) = lavaka (luogo sperduto) = anaty lavaka {àny àty}; an-kodahoda {àny hòda} guardare attraverso il buco della serratura = mangarangarana amin’ny hiriky ny hidim-baravarana {hàraka àmy hìrika hìdy varavàrana} ✦ budget (bilancio preventivo) [s.] = teti-bola {tèty vòla} ✦ buffet (✦ credenza; punto di ristoro) [s.] = bifè ✦ buffo (✦ spassoso) [a.] = mahatsikaiky un uomo buffo/divertente = olo-mahatsikaiky {òlona} ✦ bugia (✦ menzogna) [s.] = lainga ✦ bugiardo [a.] = mpandainga {làinga} ✦ buio (✦ oscuro ✦ tenebroso) [a.] = maizina {ìzina}; (✦ cupo ✦ tetro) = manjombona {jòmbona} fa buio = maizina ny andro {ìzina} (di persona) = manjonitra {jònitra}; manjombona {jòmbona} ✦ bussola (✦ orientamento) = famantaranavaratra {fàntatra avàratra} ✦ busta [s.] = valopy ✦ busto (✦ mezzobusto) = sary tapaka ✦ buongiorno = salama; manao ahoana {tào} ✦ buono [a.] = tsara; soa buon odore = tsara fofona buono da mangiare = tsara hohanina bravo ragazzo = ankizilahy tsara fanahy buon andamento = mora buona notte! = tafandria mandry! {àndry} ✦ buono [s.] (d’acquisto) = taratasy fanaovan-javatra {tào zàvatra} (di cassa) = taratasy fandraisam-bola {rày vòla} (del tesoro) = petra-bola amin’ny tahirim-panjakana {pètraka vòla tahiry zàka} ✦ burro = dobera ✦ bussare (come alla porta) = mandondona {dòna} ✦ bustarella (✦ mazzetta ✦ tangente) [s.] = tsolotra; risoriso; sisi-bola {sìsika vòla}; tranon’afokasoka {àfo kàsoka} C✦ caccia [s.] = haza cane da caccia = alika mpihaza ✦ cacciare (andare a caccia) = mihaza (✦ scacciare) = mandroaka {ròaka) ✦ cacciatore [s.] = mpihaza ✦ cacca (✦ sterco) [s.] = tay ✦ cacciagone (✦ volatili) [s.] = akoho amam-borona {àmana vòrona} ✦ cacciavite [s.] = fanodidinan-drindra {hodìdina rìndra}; tornevisy ✦ cachi (colore) [s.] = volon-tany {vòlo tàny); kaky ✦ cactus [s.] = raketa ✦ cadavere [s.] = faty ✦ cadere (dall’alto) = mianjera {zèra} cadere (✦ capitare) bene/male = tsara/ratsy fianjera {zèra} cade la notte = latsaka ny alina cade la pioggia = avy (latsaka) ny orana; manorana ny andro {òrana} cadono le foglie = mihintsana ny ravinkazo {hìntsana ràvina hàzo} cadere goccia a goccia = mitete {tète} cadere in miseria = latsaka anatin’ny fahantrana {àny àty àntra} cader malato = mandraiki-marary {ràikitra ràry} cadere nell’oblio = hadino il vento cade (diminuisce) = mihena ny rivotra {hèna} raggiungere un accordo = mifanaraka {àraka} egli è capitato bene (≠ ha avuto fortuna) = tsara vintana izy non ci casco! = tsy mety aho! ✦ cadetto (figlio secondogenito) [s.] = zandry ✦ caffè [s.] = kafè caffè e latte = kafè amin-dronono {ronòno} caffè nero = kafè mainty; kafè mahery ✦ calamaio [s.] = tranon-dranomainty {tràno ràno màinty} ✦ calamita [s.] = andriam-by {andrìana fy} ✦ calcio [s.] = daka; tsipaka (sport) = lalao baolina kitra ✦ calcolare = mikajy; manisa ✦ calcolatrice [s.] = fanisana {ìsa}; kaontera ✦ calcolo (✦ computo) [s.] = asa marika; kajy ✦ caldo [a.] = mafana aver caldo = mafana fa caldo = mafana ny andro al calduccio = ao anaty hafanana {fàna} ✦ calendario [s.] = alimanaka ✦ calibro (✦ grandezza ✦ dimensioni) [s.] = habe ✦ calo (✦ abbassamento, ✦ diminuzione, ✦ decremento) [s.] = fihenana {hèna}; fidinanana {¿} [fidinana {ìdina}] ✦ calma (✦ tranquillità) [s.] = fitoniana {tòny}; filaminana {làmina} (✦ sangue freddo) = fahatoniana {tòny} perdere la calma = misafoaka {safòaka} uccidere a sangue freddo = mamono tsy am-pihambahambana {vòno àny hàmba} ✦ calmare = mampitony ✦ calmarsi = mitony ✦ calmo (di persona) [a.] = tony; miadana (di elemento naturale) = mandry; tony (✦ organizzato) = milamina ✦ calore (✦ calura ✦ caldo) [s.] = hafanana {fàna} ✦ calunnia (✦ diffamazione) [s.] = fanaratsiana; endrikendrika {èndrika} ✦ calvo (✦ pelato) [a.] = sola ✦ calza (di nailon/lana) [s.] = bàn-tongotra {bà} ✦ calzino [s.] = ba-kiraro ✦ calzolaio [s.] = mpanamboatra kiraro {ànana vòatra} ✦ camaleone (maschio) [s.] = tanalahy {tàna làhy} (femmina) = tanavavy {tàna vàvy} ✦ cambiamento [s.] = fiovana {òva} ✦ cambiare (✦ mutare) = manova ✦ cambio (✦ scambio) [s.] = takalo cambio (valuta straniera) = vola vahiny; vola ivelany ufficio di cambio = birao fanakalozam-bola {tàkalo vòla} ✦ cameriera (di ristorante) [s.] = mpampandroso sakafo {ròso} ✦ cameriere (di bar) (✦ garçon) [s.] = boay ✦ camera (✦ stanza) [s.] = efitra camera d’aria = tsinan-kodiarana {tsinày kodìa} ✦ camion [s.] = kamio ✦ camionetta [s.] = kamionety ✦ camino [s.] = fantson-tsetroka {fàntsona sètroka}; somizo ✦ cammello [s.] = rameva ✦ camminare (✦ andare) = mandeha {lèha} camminare in punta di piedi = mitsaitsaika {tsàika} camminare facendo rumore = migodongòdona {ngòdona} ✦ campagnia (terreni coltivati) [s.] = ambanivohitra {ambàny vòhitra}; ambanivolo {ambàny vòlo} casa di campagna = trano any ambanivohitra (elettorale) = fampielezan-kevitra {èly hèvitra}; propagandy ✦ campana [s.] = lakolosy 430
  • 10.
    ✦ campanella (✦sonaglio) [s.] = korintsana ✦ campanile [s.] = tilikambo ✦ campeggiare (✦ accamparsi) = mitoby; milasy ✦ campeggiatore [s.] = mpilasy ✦ campeggio (✦ accampamento) [s.] = lasy; toby ✦ campionato [s.] = ady faneva; fiadiana ho tompon-daka ✦ campione (sport) [s.] = tampon-daka ✦ campo (terreno coltivato) [s.] = saha (di corsa; di battaglia) = kianja (d’aviazione) = fitodiam-piaramanidina {tòdy fiàra sìdina} (del sapere) = sehatra ✦ canadese [a.] = kanadianina ✦ canaglia (✦ farabutto) [s.] = jiolahim-boto {jìo làhy bòto} ✦ canale [s.] = lakan-drano {làkana ràno}; tatatra ✦ cancro [s.] = homa-miadana {hòmana àdana} ✦ cancellare = mamafa {fàfa} ✦ cancellatura [s.] = hosokosoka {hòsoka} ✦ candeggina [s.] = ranon-javelona {ràno zàtra vèlona} ✦ candela (✦ cera di candela) [s.] = labozia stampo (calco) di cera = lasitra ✦ candidato (ad un esame) [s.] = mpiadina (alle elezioni) = mpilatsaka ho fidina {làtsaka fìdy} kandidà ✦ candidatura = filatsahana ho fidina {làtsaka fìdy} ✦ cane [s.] = alika; amboa trattare (q) come un cane = manalika cane selvatico = amboa dia cane! = alika maty {fàty} menar il can per l’aia = miolakolaka {òlaka} ✦ canile (✦ cuccia) [s.] = tranon’alika ✦ canna (✦ giunco) [s.] = bararata; volotara {vòlo} (bastone) = tehina (da zucchero) = fahy ✦ cannella [s.] = kanelina ✦ cannone [s.] = tafondro ✦ canoa [s.] = lakana; lakan-jila (làkana} ✦ cantante [s.] = mpihira ✦ cantare = mihira; mikala cantando [ASPETTO DURAT IVO] = eo am-pihirana {hìra} ✦ cantiere [s.] = toeram-piasana {tòetra àsa} ✦ canto [s.] = hira ✦ cantone (✦ regione) [s.] = katao; fokontany {fòko tàny} ✦ canzone [s.] = tonon-kira {tònona hìra}; kalo ✦ capanna [s.] = trano bongo ✦ capace (✦ idoneo, ✦ adatto) [a.] = afaka (✦ qualificato) = mahay ✦ capacità [s.] = fahaizana {hày} ✦ capello [s.] = volo farsi tagliare i capelli = manapa-bolo {tàpaka vòlo} ✦ capienza [s.] = habe; fatra ✦ capire (✦ comprendere) = mahazo capir male qc = tsy mahazo tsara ✦ capitale [a.] (molto importante) = lehibe indrindra {lèhy bè}; (il più alto) = fara tampony {fàra tàmpona} (✦ basilare) = fototra (il) problema capitale = raharaha lehibe indrinda {lèhy bè} (esser) condannato alla pena capitale = voaheloka ho faty ✦ capitale (finanziario) [s.] = renivola {rèny vòla} (città capoluogo) = renivohitra {rèny vòhitra} ✦ capitalista [s.] = mpangoron-karena {hòrona hàrena}; kapitalista ✦ capitalista [a.] (economia - ) = toekarena mifototra amin’ny renivola {tòetra hàrena rèny vòla} ✦ capitano [s.] = kapiteny ✦ capitolo [s.] = toko ✦ capo (di gabinetto del ministro) [s.] = lehiben’ny kabinetra {lèhy bè} (✦ promontorio) = tanjona (✦ intendente) = tale, sefo capo famiglia = loham-pianakaviana {lòha ànaka} ✦ capodanno [s.] = taom-baovao {tàona vào} ✦ capolavoro [s.] = sangan’asa ✦ capolinea (✦ terminal) [s.] = farany {fàrana} ✦ capodanno [s.] = toam-baovao {taona vaovào} ✦ cappella [s.] = lasapely ✦ cappello [s.] = satroka ✦ cappotto [s.] = kapaoty ✦ capra [s.] = osy ✦ capriccio (✦ stramberia) [s.] = haitratra; aingitraingitra {àingitra} domande inopportune = angola ✦ capriccioso [a.] = miangola ✦ caraffa [s.] = karafy ✦ caramella [s.] = vato mamy {hàmy} ✦ carattere (sia di stampa che di persona) [s.] = toetra ✦ caratteristico [a.] = mampiavaka ✦ carbone [s.] = arina; saribao carbon fossile = arin’tany {àrina} ✦ carburante [s.] = solika ✦ carcere (✦ galera) [s.] = fonja; trano makarakara mettere in galera = hidina ao anaty makarakara ✦ cardellino [s.] = fody ✦ cardinale [s.] = kardinaly ✦ cardiaco [a.] = marary fo ✦ cardinale [a.] = fototra punto cardinale = zorontany ✦ carestia [s.] = mosary; kere ✦ carezza [s.] = safosafo ✦ cargo (nave) [s.] = sambo mpitondra entana ✦ cariato [a.] = hanin’ny olitra ✦ caricatura [s.] = sary hatsikana ✦ caricare = mampiditra entana; mamatratra entana {fàtratra} (un’arma) = mamahana {fàhana} ✦ carico [s.] = entana; loloha prendere in carico = miandraikitra {ràikitra}; miantoka (caricamento) = fampidirana entana {dìtra} ✦ carie (dentale) [s.] = olitra; oli-manara ✦ carino (✦ bello, ✦ grazioso) [a.] = tsara tarehy; tsara bika ✦ carne [s.] = hena carne secca = kitoza carne grigliata = tonon-kena {tòno hèna} ✦ caro (✦ costoso) [a.] = lafo la vita è cara = lafo ny fiainana {àina} inaccessibile = tsy taka-bidy {tàkatra vìdy} (✦ amato) = malala; tiana {tìa} amico caro = ry sakaiza malala ✦ carota [s.] = karoty ✦ carovana [s.] = andian’olona amam-biby ✦ carreggiata [s.] = lalana ✦ carrello [s.] = kalesin’entana {kalèsy} (di atteraggio) = kodiarana fipetrahana {kòdia pètraka} ✦ carretto (✦ carretta) [s.] = sarety ✦ carriera (lavorativa) [s.] = fivelomana {vèlona}; anton-drararaha {àntoka raharàha} ✦ carriola [s.] = laboroety ✦ carro armato [s.] = fiara mifono vy ✦ carrozzeria [s.] = vatany {vàtana} ✦ carrozzina (✦ passeggino) [s.] = tatin-jaza {tàtitra zàza} ✦ carta [s.] = taratasy foglio di carta = takela-taratasy {takèlaka} di/in carta = vita taratasy carta igienica = taratasy fifirana {fìtra} carta d’identità = kara-panondro {kàratra tòndro} carta da gioco = karatra (✦ mappa ✦ cartina) = sarin-tany {sàry} ✦ cartella (di scuola) [s.] = kitapo ✦ cartello (✦ tabellone) [s.] = takela-tsoratra {takèlaka sòratra}; sora-baventy {sòratra vavènty} cartello stradale = takela-by {takèlaka vy} ✦ cartina (stradale) [s.] = sarin-tany {sàry} ✦ cartoleria [s.] = trano fanamboarana taratasy {ànana vòatra} trano fivarotana kojakojam-birao {vàrotra kòja} ✦ cartolina (postale) [s.] = karatra paostaly ✦ cartone (materia & oggetto) [s.] = baoritra ✦ casa [s.] = trano a/in casa = any an-trano casa di campagna = trano any ambanivohitra {ambàny vòhitra} padrone di casa = tompon-trano ✦ casalingo (✦ domestico) [a.] = momba ny fikarakarana tokan-trano {òmba karakàra tòkana tràno} ✦ cascata [s.] = riana ✦ casco [s.] = satro-by {sàtroka fy} ✦ casella postale [s.] = boaty ✦ caserma [s.] = toby miaramila ✦ caso [s.] = zavatra; raharaha questo è un caso difficile = zava-tsarotra ity {zàvatra sàrotra} in nessun caso = na oviana na oviana in tutti i casi = na manao ahoana na manao ahoana {tào} nel caso che… = raha tahiny ka … {tàhy}; raha sendra ka… (✦ azzardo, ✦ sorte) = sendrasendra {sèndra} a caso = kisendrasendra {sèndra} per caso = sendra; sendrasendra {sèndra} accidentalmente = sendrasendra (sèndra) ✦ cassa (✦ cassetta) [come di frutta] [s.] = kesika (di commerciante/negozio) = vatakely {vàta kèly); fandoavam-bola {lòa vòla} ✦ cassaforte [s.] = vata mafy hidy ✦ cassetto [s.] = vata sarihina {sàrika} ✦ castello [s.] = rova castello (riserva) d’acqua = siniben-drano {sìny bè ràno} ✦ catalogo [s.] = katalaogy ✦ catastrofe (✦ disgrazia, ✦ sciagura) [s.] = loza; voina ✦ catastrofico [a.] = mampidi-doza {ìditra lòza} ✦ categoria (✦ tipo, ✦ specie) [s.] = sokajy ✦ catena (✦ catenina) [s.] = rojo ✦ catino (✦ bacinella) [s.] = tàvy; koveta ✦ catrame (✦ asfalto) [s.] = tara; godirao ✦ cattedrale [s.] = katedraly ✦ cattiveria [s.] = hasiahana {sìaka} con cattiveria = amim-pahasiahana {àmy sìaka} ✦ cattività (✦ prigionia) [s.] = figadrana {gàdra} ✦ cattivo (tempo/momento/odore) [a.] = ratsy (✦ malvagio) = masiaka ✦ cattolico [a.] = katolika 431
  • 11.
    ✦ cattura [s.]= fisamborana {sàmbotra} ✦ catturare = misambotra ✦ cavarsela (✦ districarsi) = mikarataka egli se l’è cavata bene = afaka soa aman-tsara izy {àmana tsàra} ✦ cauciù [s.] = fingotra ✦ causa (✦ motivo) [s.] = antony {àntoka} a causa di… = noho… per la ragione che… = misy antony… in seguito a… (a causa di…) = tao aorian’ny … {ào aorìana} (causa legale) > perdere una causa = resy taminy adiny {àdy} mettere in causa (✦ opporsi) = manohitra {tòhitra} ✦ causativo (di verbo - ) = mpampanao {tào} ✦ causare (portare a…) = mahatonga ✦ cavaliere (a cavallo) [s.] = mpitaingin-tsoavaly {tàingina soavàly} (a un ballo) = mpiara-mandidy {àraka dìdy} ✦ cavalletta [s.] = kijeja; valala ✦ cavallo [s.] = soavaly andare a cavallo = mandeha amin’ny soavaly {lèha} montare a cavallo = mitaingin-tsoavaly {tàingina soavàly} ✦ cavatappi [s.] = fanalana bosoa {àla} ✦ caverna (✦ grotta) [s.] = lava-bato {làvaka vàto} ✦ cavia [s.] = bitro voalavo ✦ caviglia [s.] = kitrokely {kìtro kèly} ✦ cavità [s.] = lavaka; lempona ✦ cavo (✦ fune) [s.] = tariby; tamba-tariby {tàmbatra} ✦ cavo (vuoto dentro) [a.] = poak’aty {pòaka àty}; hobok’aty {hòboka àty} ✦ cavoletti di Bruxelles [s.] = laisoa madinika ✦ cavolfiore [s.] = soflera ✦ cavolo [s.] = laisoa ✦ cedere (qualcosa a qualcuno) = mamela {vèla} (✦ arrendersi) ≥ finalmente (alla fine) si è arreso = manaiky izy tamin’ny farany {èky fàrana} ✦ celebrare = mankalaza ✦ celeste (blu chiaro) [a.] = manga tanora ✦ celibe (✦ scapolo) [a.] = mitovo ✦ cella (di prigione) [s.] = efitra ✦ cellula (biologica) [s.] = efitra ✦ cemento [s.] = rihibato {rìhitra vàto}; simenitra cemento armato = rihibato misy karamby {kàrana fy} ✦ cenare = sakafo hariva ✦ cena [s.] = misakafo hariva ✦ cenere (di sigaretta) [s.] = tain-tsigara {tày sigàra} (di un defunto) = lavenona ✦ censimento (✦ inventario) [s.] = fanisana {sìsa} ✦ censore [s.] = mpanao sivana {tào} ✦ censura [s.] = sivana ✦ centesimo (1/100) = ampahazatony {fàha zàto} ✦ centimetro [s.] = santimetrita ✦ centinaio [s.] = an-jatony {zàto} ✦ cento, 100 [NUMERALE] = zato per cento = isan-jato {ìsa zàto} ✦ centrale [a.] = afovoany {àny fò vòa -ny}; ivo un quartiere centrale = faritra afovoany (il) riscaldamento centralizzato = foibe famanana {fòitra bè fàna} ✦ centro [s.] = ivo; afovoany {àny fò vòa -ny} centro di ricerca = foibe {fòitra bè} centro di formazione = foibe fiofanana {fòitra bè òfana} far centro = mahavoa ✦ ceppo [s.] = vakin’kitay {vàky} ✦ cera [s.] = savoka ✦ cercare = mikaroka; mitady andare a cercare = lasa mitady (✦ provare a… ✦ tentare di far qc) = miezaka; {èzaka}; mikely aina {kèly} ✦ cerchio [s.] = faribolana {fàritra vòlana} ✦ cereale [s.] = voamadinika {vòa dìnika} ✦ cerimonia [s.] = lanonana {lànona} ✦ cernere (✦ selezionare) = mifantina {fàntina} ✦ cero (≠ candela) [s.] = labozia ✦ cervo [s.] = serfa cervo volante = papangohazo {papàngo hàzo} ✦ certamente (✦ sicuramente) [avv.] = marina tokoa; tokoa; mihitsy ✦ certezza [s.] = azo antoka ✦ certificato [s.] = fanamarinana {àrina > màrina} ✦ certo (✦ sicuro) [a.] = tena azo; antoka tokoa un certo signor Dupont = izany Dupont izany certa gente (certe/alcune persone) = ny olona sasany {sàsaka} ✦ cervello (✦ mente) [s.] = ati-doha {àty lòha} ✦ cessare (✦ smettere, ✦ fermarsi) = mitsahatra ✦ cespo [s.] = fototra ✦ cespulgio (✦ macchia boschiva) [s.] = kirihitra ala ✦ cesto [s.] = harona ✦ cetriolo [s.] = kokombra ✦ che… [PRON. RELAT IVO] > colui che = ilay … coloro che… = ireo {ìo} ciò che… = izay … è lui che… = izy no … [CONGIUNZIONE] = fa > io credo che… = mino aho fa… {ìno} [INTERROGAT IVO] = che (quale) cosa vuoi? = inona no tianao? (che) cosa = izay; inona; adre (!) non c’è di che (prego) = tsy misy fisaorana {sàotra} ✦ chi [INTERROGAT IVO] = iza chi sei (tu) ? = izy moa ianao? di/per chi è questo? = an’iza ity {any ìza} ✦ chiaccherare (✦ conversare) = miresaka; (✦ concertarsi) = midinika; (✦ spettegolare) = mitafa ✦ chiamare (✦ convocare) = miantso dare il nome = manisy anarana; atao hoe… ✦ chiamarsi (✦ convocarsi, farsi chiamare) = mifampiantso aver nome = (mitonona) anarana come ti chiami? = iza no anaranao? {anàrana} mi chiamo Rado = Rado no anarako ✦ chiarezza [s.] = fahazavana {zàva} ✦ chiavistello (✦ catenaccio) [s.] = karetsaka ✦ chicco (✦ grano) [s.] = voa ✦ chiesa [s.] = (trano) fiangonana {àngona}; eglizy ✦ chimica [s.] = simia ✦ chimico [a.] = simika ✦ chimico [s.] = mpahay simia; simista ✦ chinarsi (✦ abbassarsi ✦ inclinarsi ✦ reclinarsi) = miondrika ✦ chiodo [s.] = fantsika ✦ chirurgo [s.] = mpandidy ✦ chiudere = manakatona; manidy {hìdy} chiudere gli occhi = manakimpy {kìmpy} ✦ chiunque = na iza na iza chiunque (egli) sia = na iza na iza izy ✦ ci ≥ io ci vado/andrò = handeha any aho {lèha} tu ci credi (Lei ci crede?) = mino izany ve ianao? {ìno ìny} ci sono; ce n’è = misy {ìsy} non ce n’è = tsy misy {ìsy} ✦ ciao [SALUTO] = arahaba; salama! ✦ ciarlatano [s.] = mpisoloky ✦ ciascuno (✦ ognuno, uno a uno) = tsirairay {ìray} ognuno (fa) per sé = samy maka ho azy {àka ìzy} ✦ cibo (✦ alimento) [s.] = sakafo; hanina ✦ cicala [s.] = jorery ✦ cicatrice [s.] = holatra ✦ ciclista [s.] = mpitaingina bisikileta {tàingina} ✦ ciclomotore [s.] = mobilety; velomotera ✦ ciclone [s.] = rivo-doza {rìvotra lòza}; tafio-drivotra {tàfiotra rìvotra} ✦ cicogna [s.] = vano ✦ cieco (✦ orbo) [a.] = jamba ✦ cielo [s.] = lanitra (✦ firmamento; ✦ spazio) = habakabaka {hàbaka} ✦ cifra [s.] = isa; tarehimarika {tarèhy màrika} ✦ ciglio (dell’occhio) [s.] = volomaso {vòlo màso} ✦ ciliegia [s.] = serizy ✦ cilindrico [a.] = mivaringarina {¿ vàrina hàry > harìna} ✦ cilindro [s.] = varingarina {¿ vàrina hàry > harìna} ✦ cima (✦ vetta, ✦ sommità) [s.] = tendro ✦ cimice [s.] = kongona ✦ cimitero [s.] = toeram-pandevenana {tòetra lèvina}; fasana ✦ cineasta [s.] = mpanao sinema {tào} ✦ cinema [s.] = sary mihetsika; sinema ✦ cinepresa [s.] = kamerà; fangoronan-tsary {hòrona sàry} ✦ cinese [a.] = sinoa ✦ cinghiale [s.] = lambo ✦ cinquanta, 50 [NUMERALE] = dimampolo {dìmy fòlo} ✦ cinquantesimo [ORDINALE] = fahadimampolo {dìmy fòlo} ✦ cinque, 5 [NUMERALE] = dimy ✦ cintura [s.] = fehikibo {fèhy kìbo} ✦ cioccolato [s.] = sokolà ✦ cioè (vale a dire) = izany hoe ✦ ciotolo (sassolino) [s.] = vatokely {vàto kèly} ✦ cipolla [s.] = tongolo ✦ cippo (pietra miliare) [s.] = baorina ✦ circa (✦ pressapoco) [avv.] = tokony; sahabo; eo ho eo ✦ circo [s.] = sirika ✦ circolare [a.] = fari-bolana {fàritra vòlana} ✦ circolare [s.] = teny midina ✦ circolazione (✦ traffico) [s.] = fifamoivoizana {vòy} ✦ circonferenza [s.] = refim-paribolana {rèfy fàritra vòlana} ✦ circondarsi (di precauzioni) = mitandrina mafy ✦ circondato [a.] = voahodidina; voafaribolana {fàritra vòlana} ✦ circostanza [s.] = toe-javatra {tòetra zàvatra} (in grammatica) = mpamaritoejavatra {fàritra tòetra zàvatra} ✦ circumfisso (in grammatica) = tsirinteny saradroa {tsìrika tèny sàraka ròa} ✦ citare = mitonona; milaza ✦ citazione [s.] = fanononana {tònona}; fakan-teny {àka tèny} ✦ città [s.] = tanan-dehibe {tanàna lèhy bè} in città = an-tanan-dehibe {àny tanàna lèhy bè} ✦ cittadella (fortificata) [s.] = tanàna vita manda ✦ cittadino (di nazione) [s.] = olom-pirenena {òlona firenena (rèny) } (≠ sudditi) = olom-pehezina {òlona fèhy} ✦ civetta [s.] = jaboady; manja ✦ civettuolo [a.] = jejo ✦ civile [a.] > stato civile (certificato) = sora-piankohonana {sòratra ankohònana} guerra civile = ady an-trano matrimonio civile = fanam-badiana ara-panjakana {ànana vàdy àraka zàka} 432
  • 12.
    ✦ civilizzazione [s.]= sivilisasiona; riba ✦ civilizzato [a.] = mahalala fomba ✦ chiaramente [avv.] = mazava tsara ✦ chiaro (✦ luminoso; ✦ netto) [a.] = mazava ✦ chiave [s.] = fanalahidy {àla hìdy}; lakile ✦ chilo [s.] = kilao ✦ chilometro [s.] = kilaometatra ✦ chiosco per la musica [s.] = trano heva filalaovana mozika {làlao} ✦ chitarra [s.] = gitara ✦ chitarrista [s.] = mpitendry gitara ✦ cigolare = midridridridry ✦ clandestino [a.] = an-tsokosoko {sòko} ✦ classe (✦ sorta; ✦ tipo) [s.] = sokajy (✦ scolastica; ✦ aula) = lakilasy; fianarana {ànatra} (✦ classe sociale) = saranga classe nominale = sokajinteny {sòkàjy tèny} (vagone di) prima classe = kilasy voalohany {lòha} (aver della) classe = ambony toetra ✦ classico [a.] = kilasika ✦ classificare = mandahatra {làhatra} ✦ classificarsi (come in torneo) = milahatra ✦ classificatore (grammatica) = mpisokajy {sokàjy} ✦ clienta [s.] = mpividy ✦ clientela (commerciale) [s.] = fitambaran’ny mpividy {tàmbatra vìdy} ✦ clima (meteo) [s.] = toetr’andro {tòetra} (ambiente) = toetra ✦ clinica [s.] = hopitaly madinika; kilinika ✦ clitico (grammatica) = zanateny tampisaka {zànaka tèny fìsaka} ✦ clown [s.] = mpanao hatsikana {tào} ✦ club [s.] = kilioba ✦ coccio (✦ frantume) [s.] = potika coccio di vasellame = vakin-tavilotra {vàky tàvy} ✦ coccodrillo (✦ caimano) [s.] = voay; mamba ✦ coccolare = mikolokolo ✦ cocomero (✦ anguria) [s.] = voanzavo; voanketsihetsy ✦ coda (di animale) [s.] = rambo (fila d’attesa) = filaharana {làhatra} fare la coda (la fila) = milahatra {làhatra} ✦ codice [s.] = fitsipika; lalàna codice della strada = lalàm-pifamoivoizana {lalàna vòy} (le leggi) = fehezan-dalàna {fèhy lalàna} ✦ cogliere ( pizzicare) = mitsongo (della frutta/verdura) = mioty cogliere l’occasione = manararaotra {hararàotra} ✦ cognata [s.] = zao-bahy {zàotra vàvy}; razaoba ✦ cognato [s.] = zaodahy {zàotra làhy}; ranaotra ✦ cognome = anarana angoty ✦ coincidenza [s.] = fifanandrifian-javatra {tandrìfy zàvatra} ✦ coincidere = mifanandrify {tandrìfy} ✦ coinvolgere > egli è stato coinvolto in questo crimine = niray tetika tamin’izany heloka izany izy {irày àmy ìny} ✦ colapasta (✦ colino) [s.] = fanatantavanana {tantàvana} ✦ colare (✦ scorrete) [di liquido] = mikoriana ✦ colazione [s.] = sakafo maraina ✦ colica [s.] = aretin-tsinay {arètina tsinày} avere una colica = manotika {hòtika}; ≠ avere una crisi isterica = matahotra ✦ colla [s.] = lakaoly; dinta ✦ collaborare (a qc) = mandray anjara {rày zàra} (con q) = miara-miasa {àraka àsa} ✦ collaboratore [s.] = mpiara-miasa {àraka àsa} (✦ assessore) = lefitra ✦ collaborazione [s.] = fiaraha-miasa {àraka àsa} ✦ collana (✦ collare) [s.] = rojo ✦ collega [s.] = mpiara-miasa {àraka àsa} ✦ collegare (delle regioni tra loro) = mampifandray {rày} ✦ collegamento (✦ allacciamento) [s.] = sampanana {sàmpana} (telefonico) = fifandraisana {rày} ✦ collegiale (✦ convittore) [s.] = mpianatry ny kolejy {ànatra} ✦ collegio (✦ convitto) [s.] = kolejy ✦ collera [s.] = hatezerana {tèzitra} ✦ arrabbiarsi, andare in collera = tezitra ✦ collerico [a.] = tezi-dava {tèzitra làva} ✦ collettività [s.] = vondrom-bahoaka {vòndrona vahòaka} ✦ collettivo [a.] = iraisana {irày}; iarahan’ny besinimaro {àraka bè màro} ✦ collezionare = manangona; mitahiry ✦ collezione = tahiry ✦ collezionista = mpanangona ✦ collina = tanety ✦ collinetta (✦ poggio) = havoana (àvo) ✦ collo (✦ colletto) = vozona (✦ gola) = tenda (✦ fardello) = entana ✦ colmare (✦ riempire) = manototra {tòtotra} ✦ colmo (come di felicità) [s.] = fara tampon’ny… ✦ colmo [a.] = feno hipoka ✦ colore [s.] = loko a colori = miloko tricolore = telo soratra ✦ colpirsi (entrare in collisione) = mifandona ✦ colonia [s.] = zana-tany {zànaka tàny} ✦ coloniale [a.] = tamin’ny fanjanahan-tany {zànaka tàny} ✦ colonna (✦ pilastro) = andry (vertebrale) = hazon-damosina {hàzo lamòsina} in tre colonne (articolo di giornale) = laharana {làhatra} ✦ colonnello = kolonely ✦ colono (✦ colonizzatore) [s.] = mpanjana-tany {zànaka tàny} ✦ colorante = loko ✦ colore (✦ pittura) [s.] = loko ✦ colpevole (✦ reo) [a.] = meloka {hèloka}; diso ✦ colpa [s.] = tsiny ✦ colpo [s.] = dona; kapoka colpo di corna (✦ incornata) = don’tandroka {dòna} colpo di coltello (✦ coltellata) = tsarok’antsy {tsàtoka} colpo di cannone (✦ cannonata) = poa-tafondro {pòaka} colpo di Stato = fanonganan-panjakana {òngana zàka} colpo di fulmine = vara-datsaka {vàratra làtsaka} colpo di mano = fanampiana {àmpy} colpo d’occhio (✦ occhiata) = topy maso colpo di piede (✦ scalciata, ✦ calcio) = daka colpo di ✦ pugno = totohondry colpo di sole = tanin’andro {tànina} colpo di scena = fitsimbadihana {tsimbàdika} colpo di tuono = kotro-baratra {kòtro vàratra} a colpo sicuro = marina tokoa; tsy misy isalasalana {salasàla} mancare il colpo = tsy mahavoa reggere il colpo (la fatica) = maharitra; mahatanty di colpo (tutto a un tratto) = tampoka morto sul colpo = maty tsy tra-drano {fàty tràtra ràno} un colpo da maestro = lavorary {làvo ràry} ✦ coltello [s.] = antsy coltellaccio = antsibe {àntsy bè} ✦ coltivare (un campo) = mamboly {vòly} (un’amicizia) = mikolokolo ✦ coltivatore (✦ agricoltore) [s.] = mpamboly {vòly} ✦ coltivato (✦ progredito) [a.] = manam-pahalalana {ànana làla} ✦ coltura [s.] = fambolena {vòly} ✦ comandante [s.] = komandà ✦ come [CONGIUNZIONE] = ohatra; tahaka come vuoi = araka izay tianao come questo; come quello = eo ho eo hiany come (si) va? = manao ahoana? {tào} (Lei) come sta? = manao ahoana ianao? {tào} (Lei) come si chiama? = iza no anaranao? ✦ come [AVVERBIO] = (anie) … izany {ìny} come sei bella! = tsara anie ianao izany {ìny} com’è grande! = mba lehibe izy izany {lèhy be ìny} ✦ combattente [s.] = mpiady ✦ combattere (✦ lottare corpo a corpo) = mitolona ✦ combattimento [s.] = ady ✦ comico [a.] = mampihomehy ✦ cominciare (✦ iniziare; ✦ esordire) = manomboka {tòmboka} ✦ comitato [s.] = komity; vaomiera {vào èra} ✦ commedia [s.] = tantata mahatsikaiky far la commedia (essere ipocrita) = mihatsaravelatsihy {tsàra vèla tsìhy} ✦ commento (✦ commentario) [s.] = fanamarihana {màrika} ✦ commerciale [a.] = ara-barotra {àraka vàrotra} ✦ commerciante [s.] = mpivarotra ✦ commercio [s.] = varotra ✦ commestibile [a.] = fihinana ✦ commettere = manao {tào} ✦ commissariato [s.] = biraon’ny polisy; kaomisarià ✦ commissario [s.] = kaomisera ✦ commissione (✦ messaggio) = iraka; asa (far ✦ compere) = mividy zavatra; miantsena ✦ commosso (✦ emozionato) = tohina ✦ commovente (✦ toccante) [a.] = mahatohina ✦ comodo [a.] = tsy manahirana {sàhirana}; kômôdy con comodo = miadana {àdana} ✦ Comore = Kaomoro abitante dell’arciopelago delle Comore [a.] = kaomorianina; mavoranjo ✦ compagnia = fiarahana {àraka}; namana tener compagnia a q = miaraka aman’olona compagnia aerea = kaompania fitaterana an’habakabaka {tàtitra hàbaka} ✦ compagno (✦ amante) = namana; sipa (✦ collega ✦ camerata) = namana; kamarady (✦ coniuge; ✦ amico) = vady; sakaiza ✦ comparare (✦ paragonare) = mampitovy ✦ comparazione (✦ paragone) [s.] = fanoharana {òhatra} senza paragone = tsy azo ampitahaina {tàha} ✦ compatriota [s.] = mpiray tanindrazana {irày tàny ràzana} ✦ competente [a.] = mahay ✦ competenza [s.] = fahaiza-manao {hày tào} ✦ competizione [s.] = fifaninanana {ìnana} ✦ compiacersi (di una posizione/un luogo) = tamana; finaritra ✦ compiangere (✦ compatire) = mangoraka {hòraka}; mitsetra ✦ compiere (✦ completare) = manatanteraka; mandavorary {lavoràry} ✦ compitare (fare lo spelling) = manonona {tònona} ✦ compito (di scuola/d’esame) [s.] = taratasim-panadinana {àdina} 433
  • 13.
    ✦ computer [s.]= ordinatera ✦ compleanno (✦ anniversario) [s.] = tsingerin-taona {tsingèrina} buon compleanno! = arahaba tratry ny tsingerin-taona {tràtra} ✦ complemento [s.] = fameno {fèno}; famenony {fèno} complemento determinativo (≠ di materia) = fameno mamaritra {fèno fàritra}; zanapameno {zànaka fèno} complemento costitutivo = fameno fototra {fèno}; renifameno fototra {rèny fèno} ✦ complessità [s.] = fahasarotana {sàrotra} ✦ complesso (✦ difficile) [a.] = sarotra ✦ complesso (psicologia) [s.] = fiheveran’tena {hèvitra} complesso di inferiorità = fiheveran’tena ho ambany {hèvitra} ✦ completamente [avv.] = tanteraka ✦ completare = mameno {fèno} ✦ completo (✦ eseguito; ✦ effettuato) [a.] = tanteraka; (✦ concluso) = lavorary; (✦ pieno) = feno ✦ completo (vestito) [s.] = kaompilè ✦ complicazione = fihasarotana {sàrotra}; fitarana {ìtatra} ✦ complicato [a.] = sarotra; manahirana {sahìrana} ✦ complice [a.] = mpiray tsikombakomba {ìray} ✦ complimento (✦ lode) = fiderana {dèra} far i complimenti = midera ✦ complotto [s.] = fiokoana {òko} ✦ comporre (✦ inventare) = mamorona {fòrona} ✦ comporsi (esser composto di…) = misy ✦ comportamento = fihetsika; fitondran-tena {tòndra} ✦ comportarsi = manao fihetsika {tào}; mitondra-tena ✦ compositore (di musica) = mpamoron-kira {fòrona hìra} ✦ composizione = famoronana {fòrona} (✦ tema scolastico) = famoronan-dahatsoratra {fòrona sòratra} (✦ compito in classe, esame) = fanadinana {àdina} (grammatica) = fanakamban-teny {kàmbana tèny} ✦ composto [a.] > stai composto! = mipetraha tsara! {pètraka} ✦ comprendere (✦ includere) = misy ✦ comprensibile [a.] = takatry ny saina {tàkatra} ✦ comprensivo [a.] = misoka-tsaina {sòkatra sàina} ✦ compressa (✦ pastiglia) = pilina; katra ✦ copreso (✦ incluso…) = hatramin’ny… {hàtra àmy} ✦ comprimere = manery {tèry}; manindry {tsìndry} ✦ compromesso [s.] = marimaritra iraisana {màritra ìray} ✦ compromesso [a.] = voarohirohy {ròhy} ✦ compromettere = manimba laza {sìmba} ✦ comune [s.] = fari-bohitra {fàritra vòhitra} ✦ comune (✦ collettivo) [a.] = iombonana {òmbona}; iraisana {irày} (✦ usuale) = fanao andavanandro {tào àny làva àndro} ✦ comunicare = milaza; manambara ✦ comunicato (✦ annuncio) [s.] = filazana {làza}; fanambarana {ambàra} ✦ comunicazione (tra due persone) [s.] = fifandraisana {rày} ✦ comunismo [s.] = kaomonisma ✦ comunista [a.] = kaomonista ✦ comunità (✦ collettività) [s.] = fiombonana {òmbona} comunità del villaggio = fokonolona {fòko òlona} comunità economica = varotra iombonana {òmbona} ✦ comunque [avv.] = mbola comunque sia = na izany aza {ìny} ✦ con [prep.] = amin’ny e con questo? = inona koa? ✦ concentrare = mifantoka ✦ concentrato [a.] = marihitra latte concentrato = ronono mandry {rò nòno àndry} ✦ concepimento [s.] = fanorotoroana {tòro} ✦ concepire (un piano) = mamorona {fòrona} (un bambino) = manorotorona {¿ tòro ?} ✦ concernere (✦ riguardare) = mikasika ✦ concerto [s.] = kaonseritra ✦ concessione [s.] = fandeferana {lèfitra} fare delle concessioni = mandefitra {lèfitra} (di miniera) = toby ✦ concetto (✦ riflessione) [s.] = fiheverana {hèvitra} ✦ conchiglia [s.] = akora ✦ concime [s.] = zezika ✦ concludere (✦ terminare) = mamarana {fàrana} ✦ conclusione (✦ termine) [s.] = famaranana {fàrana}; fehin-teny {fèhy} ✦ concorrente [s.] = mpifaninana ✦ concorrenza (✦ rivalità) [s.] = fifaninanana {ìnana} ✦ concorso [s.] = fifaninanana {ìnana} ✦ concreto [a.] = mivaingana {vàinga} ✦ concubina [s.] = vady tsy lasam-bodiondry {vòdy òndry}; vedikely {vàdy kèly}; sakaiza ✦ concubinaggio [s.] = tokan-trano maso {tòkana} ✦ condanna [s.] = fanamelohana {ànana hèloka} ✦ condannare = manameloka {ànana hèloka} ✦ condannato [a.] = voaheloka ✦ condensa (✦ umidità) [s.] = ando ✦ condimento [s.] = laro; fangaron-daoka {hàro làoka} ✦ condire (dar sapore) = manatsiro (aggiungere un ingrediente) = mandaro {làro} ✦ condizionale (di pena) [s.] = sazy mihantona {hàntona} ✦ condizione [s.] = fepetra {fètra} a queste condizioni = araka ireo fepetra ireo {fètra} a condizione che … = raha … senza condizioni = tsy misy fepetra {fètra} ✦ condizioni di lavoro = toe-piasana {tòetra àsa} ✦ condoglianze [s.] = famangiana manjo {vàngy zò}; fiaraha-miory {àraka} ✦ condotto (✦ tubo) [s.] = fantsona ✦ conducente [s.] = mpitondra; mpamily {vìly} ✦ condurre (✦ accompagnare q) = mitondra; mitantana {tàna} ✦ conferenza [s.] = valan-dresaka {vàla rèsaka} ✦ conferenziere [s.] = manao valan-dresaka {tào vàla rèsaka} ✦ confermare = manamafy ✦ confessare (✦ ammettere) = miaiky {èky} ✦ confessione (✦ ammissione) [s.] = fieken-keloka {èky hèloka} (✦ preghiera) = fivavahana {vàvaka}; konfesy ✦ confettura [s.] = kadaka mamy {hàmy}; konfitiora ✦ confidare (qc a q) = manolotra {tòlotra} (✦ rivelare un segreto) = mamboraka {bòraka} ✦ confidenza (non detta a terzi) [s.] = tsiambaratelo {tsy ambàra tèlo} ✦ confidenziale [a.] = tsiambaratelo {tsy ambàra tèlo} ✦ conflitto [s.] = ady ✦ confondere (✦ mischiare) mifangaro {hàro} ✦ conforme [a.] = mitovy ✦ conformemente [avv.] = araka ✦ confort (✦ comodità) [s.] = ary fomba appartamento con tutti i confort = efitrano ary fomba {èfitra trano} ✦ confortevole [a.] = mampiadana ✦ confrontare = manohatra (il prezzo) = mampitaha ✦ confusione (pigia pigia) [s.] = fifanosehana {tòsika} (miscuglio) = fifanjevòana {zèvo}; korontana ✦ confusamente [avv.] = amin-kamenarana {hènatra} ✦ confuso (poco chiaro) [a.] = tsy mazava; mikorontana (turbato) = menatra {hènatra} ✦ congedo (✦ permesso; ✦ licenza) [s.] = fahazoan’andro {àzo}; tsy fiasana {àsa}; fialan-tsasatra {àla sàsatra} congedo retribuito = fiatoana andraisan-karama {àto rày} congedo per malattia = fiatoana vokatry ny aretina {vòkatra} ✦ congelato [a.] = notehirizina anaty ranomandry {tàhiry ràno àndry} ✦ congiungere (✦ unire) = mampanakaiky {akèky}; manantona {hàntona} ✦ congiungersi (✦ unirsi) = mifanakaiky {akèky}; mifanantona {hàntona} ✦ congiunzione coordinativa = mpampitohy {tòhy} ✦ congiunzione subordinativa = mpampiankina {ànkina} ✦ congresso [s.] = zaikabe {zàika be}; kongiresy ✦ coniglio [s.] = bitro ✦ coniugare = mitanisa {tanìsa} ✦ coniugazione [s.] = fitanisàna matoanteny {tanìsa màtona àny tèny} ✦ coniuge (✦ sposo. ✦ sposa ✦ marito, ✦ moglie) [s.] = vady ✦ conquista [s.] = fananiham-bohitra {ànika vòhitra} ✦ conquistare = mambabo {bàbo} (una città, un Paese) = manani-bohitra {ànika vòhitra} (un cuore) = mambabo fo {bàbo} ✦ conoscere (qc) = mahafantatra {fàntatra} (q di nome) = fantatra anarana (essere in grado) = mahay {hày} ✦ conoscenza (✦ cognizione; ✦ sapere) [s.] = fahalalana {làla} aver delle conoscenze/cognizioni = manam-pahalalana {ànana làla} perdere conoscenza (✦ svenire) = torana; safotra (persona conosciuta) > far conoscenza = mifankahita {hìta} ✦ conosciuto (✦ saputo) [a.] = fantatra ✦ consacrare (✦ dedicare a…) = manokana {tòkana} ✦ cosacrarsi (✦ dedicarsi a…) = manokan-tena {tòkana} ✦ consegna (✦ ordine) [s.] = baiko ✦ consegnare (✦ portare qc) = manatitra {àtitra} (un pacco a q) = manolotra {tòlotra} ✦ conseguente [a.] = mifanaraka {àraka} ✦ conseguenza [s.] = vokany {vòkatra} di consequenza… (✦ quindi…) = noho izany… {ìny} ✦ consenso (✦ benestare) [s.] = fanekena {èky} ✦ consentire (✦ approvare) = manaiky {èky} ✦ contento (✦ felice ✦ radioso) [a.] = ravo ✦ conserva (✦ composta) [s.] = potsika; ketri-boankazo {kètrika vòa hàzo} barattolo di conserva (di latta) = sakafo am-bifotsy {vy fòtsy} ✦ conservare (✦ custodire) = mitahiry {tàhiry} ✦ conservatore [a.] = mitazona {tàzona} ✦ conservatorio (di musica) [s.] = sekoly ambony momba ny mozika {òmba} ✦ considerare (✦ ritenere) = mandinika {dìnika} ✦ considerevole [a.] = goavana; lehibe {lèhy bè} ✦ consigliare = manoro hevitra {tòro} (✦ ammonire) = mananatra {ànatra} ✦ consigliere [s.] = mpanolo-tsaina {sòlo sàina} ✦ consiglio [s.] = = torohevitra {tòro hèvitra}; anatra chieder consiglio = mangataka torohevitra {hàtaka tòro hèvitra} dar consiglio = manome torohevitra {òme tòro hèvitra}; mananatra {ànatra} consiglio dei ministri = filan-kevitry ny ministra {ìla hèvitra} ✦ consistere (esser composto di…) = inona; misy {ìsy} ✦ consolare = mampionona {ònona} ✦ consolato [s.] = masoivoho {màso vòho}; konsilà 434
  • 14.
    ✦ consolazione [s.]= fampiononana {ònona} ✦ console [s.] = masoivoho {màso vòho}; kaonsily ✦ consonante (fonema) = renifeo {rèny fèo} (lettera) = renisoratra {rèny sòratra} consonante d’appoggio = fanatsarampeo {tsàra fèo} ✦ constatare = mahita mahatsapa {hìta tsàpa} ✦ constatazione [s.] = fahatsapana {tsàpa} ✦ consultare = mizaha {zàha} ✦ consulto (✦ consultazione) [s.] = fizahana {zàha} ✦ consumare = manjifa {jìfa (energia) = mihinana {hìnana} ✦ consumazione [s.] = fihinanana {hìnana} (anche carnale) = fanjifana {jìfa} ✦ contabile [s.] = mpitantam-bola {tàntana vòla}; mpitana kaonty {tàna} ✦ contadino (✦ campagnolo) [s.] = tambanivohitra {ambàny vòhitra} ✦ contagio [s.] = fifindrana {fìndra} ✦ contagioso [a.] = mifindra ✦ contante [a.] = tolo-botsotra {tòlona vòtsotra} pagare in contanti = manao tolo-botsotra {tào tòlona vòtsotra} ✦ contare = manisa fare affidamento su q = miantehitra ✦ contattare = mifandray {rày} ✦ contatto [s.] = fifandraisana {rày}; fifampikasohana {kàsoka} entrare in contatto = mifandray {rày} ✦ contegno (✦ condotta) [s.] = toetra ✦ contemporaneo [a.] = ankehitriny; indray mihira {ìray} ✦ contenere = omby ✦ contento (✦ felice) [a.] = faly ✦ contenuto [s.] = votoaty ✦ contestabile (✦ confutabile) [a.] = azo toherina {tòhitra} ✦ contestare (✦ confutare) = manohitra {tòhitra} ✦ contesto [s.] = sehatra ✦ continentale [a.] = momba ny tanibe {òmba tàny bè} ✦ continente [s.] = tanibe {tàny bè}; kontinanta ✦ continuamente (senza sosta) [avv.] = tsy ankijanona (senza fine) = lava ✦ continuare = manohy {tòhy} ✦ continuo (✦ ininterrotto) [a.] = mitohy ✦ conto (✦ somma, ✦ totale) [s.] = tontalin’isa {tontàly}; kaonty fare i conti = manao tontalin’isa {tào tontàly}; manambatra {tàmbatra} aprire un conto in banca = manokatra kaonty {sòkatra} render conto di… = mitatitra rendersi conto di… = mahatsikaritra lavorare per conto proprio = manasa ho an’ny tenany ✦ contraccolpo [s.] = fiantraika ✦ contraddire (✦ opporsi) = manohitra {tòhitra} (✦ resistere) = miditra ✦ contraddizione (✦ opposizione) [s.] = fifanoherana {tòhitra}; (✦ contestazione) = fifandirana {dìtra} ✦ contrario (✦ opposto) [a.] = mifanohitra {tòhitra} al contrario = hafa lavitra il contrario di… = ny mifanohitra amin’… ✦ contrattacco [s.] = valim-panafihana {vàly tàfika} ✦ contratto (✦ patto; ✦ trattato) [s.] = fifanekena {èky} ✦ contratto (✦ teso; ✦ corrugato) [a.]= miketrona ✦ contravveleno (✦ antidoto) [s.] = ody poizina ✦ contravvenzione (✦ multa) [s.] = lamandy ✦ contribuire (a…) = mandray anjara {rày zàra} ✦ contributo (✦ quota) [s.] = latsakemboka {làtsaka èmboka} ✦ contro [preposizione] = mitsipaka contro un muro = miankin-drindrina {ànkina rìndrina} per contro (✦ invece) = kosa ✦ controllare = manara-maso {àraka màso} ✦ controllo [s.] = fanaraha-maso {àraka màso} ✦ controllore [s.] = mpanara-maso {àraka màso} ✦ controsenso [s.] = dika mifanipaka {tsìpaka} ✦ convenire (essere consentito) = mety; (essere adatto) = sahaza ✦ convento [s.] = tranon-drelijiozy {tràno relijiozy} ✦ convenzionale [a.] = nifanekena {èky} ✦ convenzione [s.] = fifanekena {èky}; dina ✦ conversazione [s.] = resaka ✦ conversione (atto di fede) [s.] = finoana {ìno} ✦ convertire = mamadika {vàdika} ✦ convincente [a.] = maharesy lahatra ✦ convincere = mandresy lahatra {rèsy} ✦ convocare = mamory {vòry}; miantso ✦ convocazione [s.] = fiantsoana {àntso} ✦ cooperativa [s.] = farimbona {ròmbina}; kaoperativa ✦ cooperazione [s.] = fiaraha-miasa {àraka àsa} ✦ coperchio [s.] = takotra; rakotra coperchio a capsula = sorona ✦ coperta [s.] = bodofotsy; rakotra ✦ coperto [s.] = fitaovam-pisakafoana {tào sakàfo}; sotro sy vilia ✦ copia (✦ duplicato) [s.] = dika mitovy (✦ doppione) = kopia ✦ copiare = mandika (✦ plagiare) = maka tahaka ✦ copioso [a.] = betsaka ✦ coppa (✦ scodella) [s.] = kôpy ✦ coppia [s.] = mivady ✦ coprire (qc) = mandrakotra {ràkotra}; manarona {sàrona} ✦ coraggio (✦ audacia) [s.] = fahasahiana; herim-po {hèry fò} ✦ coraggioso [a.] = be herim-po {hèry fò} ✦ corale [s.] = amboaram-peo {vòatra fèo} ✦ corda [s.] = tady ✦ cordiale (✦ affabile) [a.] = sariaka ✦ coriandoli [s.] = poti-taratasy {pòtika} ✦ coriandolo (bot.) [s.] = kotomily ✦ coricare (mettere a letto/a dormire) = mampatory ✦ coricarsi (✦ sdraiarsi) = mandry (andare a dormire) = matory ✦ coricato [a.] = mandry ✦ cornice (di quadro) [s.] = kadra nella cornice (nel quadro) di… = amin’ny sehatry ny… {sèhatra} ✦ corno [s.] = tandroka (da caccia/di richiamo) = horona ✦ corolla [s.] = fehezam-boninkazo {fèhy vòny hàzo} ✦ corona [s.] = satro-boninahitra (sàtroka vòny àhitra} ✦ corpetto (✦ camicetta) [s.] = akanjo ambony; akanjo manara-tena {àraka} ✦ corpo (vivente) [s.] = vatana; tena (morto) = razana ✦ corpulento [a.] = vaventy ✦ corredo (di neonato) [s.] = kanokanon-jajakely {≠ kanonkànona zàza kèly} ✦ correggere = manitsy {hìtsy}; manarina ✦ corrente (✦ ordinario) [a.] = andavanandro {làva àndro} ✦ corrente (d’aria) [s.] = vava rivotra essere al corrente di qc = mahalala ✦ correntemente (✦ speditamente) [avv.] > parlare - = miteny tsara (✦ usualmente; ✦ spesso) = matetika ✦ correre (di persona) = mihazakazaka (di voce/pettegolezzo) = feo mandeha {lèha} correre un pericolo = mety iharan-doza {hàtra lòza} ✦ correttamente [avv.] = amin-kitsim-po {hìsty fò} ✦ corretto (✦ conveniente) [a.] = mendrika (✦ esatto) = mahitsy ✦ correzione [s.] = fanitsiana {hìtsy} ✦ corridoio [s.] = lalàn-tsara {lalàna} ✦ corridore [s.] = mpihazakazaka q che corre dietro alle gonnelle = mpanenji-body {ènjika hòdy} ✦ corrispondente [s.] = solontena ✦ corrispondenza (epistolare/come di treni) [s.] = fifandraisana {rày} (posta, lettere…) = taratasy ✦ corrispondere (a…/con…) = mifandray {rày}; mifanaraka (scriversi) = mifanoratra {sòratra} ✦ corrotto [a.] = lo; manao risoriso {tào} ✦ corrompere (✦ lusingare, ✦ adulare) = manome tsolatra ✦ corruzione [s.] = fahalovana {lò}; risoriso ✦ corsa (sport) [s.] = hazakazaka ✦ corso (✦ andatura) [s.] = fizotra (✦ viale) = lalana corso d’acqua = riandrano {rìa ràno} corso scolastico = fampianarana {ànatra} corso (valore finanziario) = vidy nel corso di… (✦ durante) = mandritra {rìtra} in corso = an-dalana {làlana} dare libero corso a… = manampatra ✦ corte (di re) [s.] = lapa (d’appello) = fitsarana ambony {tsàra} ✦ corteccia [s.] = hodi-kazo {hòditra hàzo} ✦ cortile [s.] = tokotany {tòko tàny} ✦ corto (✦ breve; ✦ basso) [a.] = fohy esser corto di spirito = fohy saina esser a corto di soldi = tsy anam-bola {ànana vòla}; kinkina ✦ corvo [s.] = goaika ✦ cosa [s.] = zavatra non è una gran cosa = tsy dia ahoana loatra [INTERROGAT IVA] > cosa? = inona? cosa fai? = inona no ataonao? {tào} ✦ coscia [s.] = fe ✦ cosciente (✦ consapevole) [a.] = mahafantatra; mahatsiaro; saina ✦ coscienza (✦ riflessione) [s.] = eritreritra {èritra} ✦ coscienzioso [a.] = mahitsy fo ✦ così (in questo modo) = tahaka izany; toy izao (in conformità a…) = sy; araka izay così così (alla bell’e meglio) = araka izay azo atao {tào} ✦ cosicchè (quindi…) = ka noho izany ✦ cosmonauta (✦ astronauta) [s.] = mtanamory sambon-danitra {hàmory sàmbo lànitra} ✦ cospiratore [s.] = mpioko ✦ cospirazione (✦ complotto) [s.] = fiokoana {òko} ✦ costa (✦ pendio) [s.] = fiakarana {àkatra} (✦ riva) = moron-tsiraka {mòrona}; anindrana {ìndrana} ✦ costante (✦ immutevole) [a.] = tsy miova ✦ costantemente [avv.] = lava; foana ✦ costare = tonga ohatrinona {òhatra ìnona} ✦ costipare = mampitohana ✦ costipazione (✦ stitichezza) [s.] = fitohanana {tòhana} ✦ costituire (✦ fondare) = maha-izy; mamorona {fòrona} ✦ costituzione (giuridica) [s.] = lalàm-panorenana {lalàna òrina} (taglia) = fananganana {tsàngana} 435
  • 15.
    ✦ costare >quanto costa? = ohatrinona no vidiny? {òhatra ìnona vìdy} ✦ costo (della vita) = vidim-piainana {vìdy àina} ✦ costola [s.] = tehezana ✦ costoso [a.] = lafo ✦ costrizione = fanerena {tèry} ✦ costruire = manamboatra {vòatra} ✦ costruzione = fanamboarana {vòatra} ✦ costui = ity ✦ costume (✦ abbigliamento) [s.] = akanjo; fitafiana {tàfy} costume da bagno = akanjo fentina milomano {tòndra > entina} ✦ cotonata (✦ tela) = soga ✦ cotone = landihazo {làndy hàzo} cotone idrofilo = vohavoha ✦ cotto [a.] = masaka ✦ covare (un uovo) = mikotrika ✦ covone (✦ fascina) [s.] = fehezana {fèhy} (✦ mazzo) = amboara {voàra} ✦ cranio (✦ teschio) = karan-doha {kàrana lòha} ✦ cravatta = karavato ✦ creare (✦ inventare) = mamorona {fòrona} ✦ creazione (✦ invenzione) [s.] = famoronana {fòrona} ✦ credere = mino credere in dio = mino an’Andriamanitra chi credi di essere? = mihevitra anao ho iza ianao? ✦ credito [s.] = trosa far credito = mampitrosa a credito = atao trosa; aloa tsikelikely ✦ crema [s.] = herotra ✦ cremoso [a.] = misy herotra ✦ crepuscolo [s.] = takariva {harìva} ✦ crescere (✦ aumentare) = mitombo; mampisondrotra ✦ crescione [s.] = anan-drano {ànana ràno} ✦ cresta [s.] = sanga; tampo ✦ criminale (✦ assassino) [s.] = mpamono olona {vòno} ✦ crimine [s.] = heloka bevava {bè vàva} ✦ crisi [s.] = sahotaka; krizy avere una crisi di nervi = mitsangan-kozatra {tsàngana hòzatra} misahotaka ✦ cristiano [a.] = kristianina ✦ Cristo = kristy ✦ criterio [s.] = fepetra {fètra} ✦ critica [s.] = fanakianana {kìana} ✦ criticare = mitsikera; manakiana ✦ critico (di situazione) [a.] = sarotra dia sarotra (di giudizio) = jery kiana ✦ croce [s.] = tanam-bokovoko {tànana vokovòko}; lakroa croce rossa = vokovoko mena ✦ crollare = mianjera {zèra}; mirodana ✦ crollo [s.] = fianjerana {zèra} ✦ cronico [a.] = mateti-piavy {matètika àvy} ✦ crosta (di riso) [s.] = ampango (di una ferita) = tako-pery {tàkotra fèry} ✦ crostata (torta alla frutta) [s.] = mofomamy misy voankazo {hàmy ìsy vòa hàzo} ✦ crudele (✦ violento) [a.] = masiaka (senza pietà) = tsy mifaditrovana {fàditra òva} ✦ crudelmente [avv.] = anim-pomba masiaka {fòmba sìaka} ✦ crudeltà (✦ bestialità) [s.] = habibiana {bìby}; (✦ severità) = halozana {lòza} ✦ crudo (✦ immaturo) [a.] = manta ✦ crusca (di riso) [s.] = ampompo {àny fò > ampò} ✦ cruscotto (quadro degli strumenti) = tabilao ✦ cucchiaio [s.] = sotro ✦ cucciolo [s.] = zanaka ✦ cucina [s.] = lakozia ✦ cucinare = mahandro; mitanika; miketrika (far ✦ cuocere) = mahandro ✦ cucire = manjaitra {zàitra} ✦ cucitura [s.] = zaitra; fanjairana {zàitra} ✦ cugina [s.] = zanak’olo-mirahavavy {zànaka òlona ràha vàvy} ✦ cugini [s.] = zanak’olo-mpianadahy {zànaka òlona ànaka làhy} ✦ cugino [s.] = zanak’olo-mirahalahy {zànaka òlona ràha làhy} ✦ culla [s.] = fandrian-jaza {àndry zàza} ✦ culo (✦ glutei) [s.] = vody; fipetrahana {pètraka} ✦ culto [s.] = fivavahana {vàvaka} ✦ cultura (generale) [s.] = fahalalana {làla} (di un popolo) = haren-tsaina {hàrena sàina} tsileondrìaka {tsy lèo rìaka} kolon-tsaina {kòlo sàina} ✦ culturale [a.] = ara-tsaina {àraka sàina} ✦ culturismo [s.] = fitaizam-batana {tàiza vàtana} ✦ cuoco [s.] = mpahandro ✦ cuoio [s.] = hoditra ✦ cuore [s.] = fo una malattia del cuore (cardiaca) = aretim-po {arètina fò} (avere) mal di cuore = marary fo (aver) buon cuore = malemy fo; tsara fanahy (essere) senza cuore = tsy misy fo prendere (qc) a cuore = mandray am-po {rày fò} nel cuore della notte = ao am-po’ny alina {fò} cuori (carta da gioco) = samamena {sàma mèna} ✦ cura (✦ attenzione) [s.] = fitandremana {tàndrina}; fikaliana {kàly} con cura = amim-pitandremana {àmy tàndrina} prendersi cura di… = mikarakara {karakàra} ✦ curare (un lavoro) = mikaly {kàly} (un malato) = mitsabo {tsàbo} ✦ curiosità (✦ interesse) [s.] = fitiavana {tìa}; karokaroka {kàroka} ✦ curioso (✦ interessato) [a.] = liana; (✦ strano; ✦ bizzarro) = hafahafa {hàfa} ✦ curva [s.] = fiodinana {odina}; fiolahana {olaka}; biloka ✦ curvo (✦ ricurvo) [a.] = misy andohalambo {ìsy lòha làmbo}; mamokoka {vòkoka} (✦ gobbo) = vokoka ✦ cuscino [s.] = ondana; halana ✦ custode (✦ portinaio) [s.] = mpiandry trano ✦ custodire = mitahiry 436
  • 16.
    D✦ da (✦presso…) = any amin’ny…; any an- (a partire da…; da quando…) = hatramin’ny… {hàtra àmy} da sempre = hatrizay {hàtra ìzay} (fin) da oggi = manomboka izao {tòmboka} ✦ dado (da gioco) = taikely {tàitra kèly}; kodiakely {kòdia kèly} ✦ dama (✦ signora) = ramatoa ✦ danneggiare = manimba {sìmba} ✦ danno (✦ danneggiamento) = fahasimbana {sìmba} fahavoazana {vòa} ricevere i danni e gli interessi = mahazo onitra che danno/tristezza! = mampalahelo! ✦ danza (✦ ballo) dihy; totorebika {tòto rèbika} danze malgascie = afindrafindrao {fìndra}; salegy ✦ danzare (✦ ballare) = mandihy; mitotorebika {tòto rèbika} ✦ danzatore (✦ ballerino) = mpandihy ✦ dappertutto (✦ ovunque) = hatraiza hatraiza {hàtra àiza} ✦ dare (✦ donare; ✦ offrire; ✦ regalare) = manome; manolotra {tòlotra} dare (le carte) = misarika {sàrika} dare alla luce (✦ partorire) = miteraka dare un calcio = mandaka; mitsipaka dare un pugno = mamely totohondry {vèly tòto hòndry} dar ragione = manome rariny {òme ràry} dare un ricevimento = manome fotoana dare il resto = mamerim-bola {vèrina vòla} dato che… = satria ✦ darsi > darsi la mano = mifanome tanana darsi a dio = manolo-tena ho an-andriamanitra {tòlotra tèna àny andriana hànitra} ✦ data [s.] = andro; daty data di nascita = andro nahaterahana {tèraka} data di scadenza = fe-potoana {fètra fotòana}; fetr’andro ✦ datore di lavoro [s.] = mpampiasa; patirao ✦ dattilografo [s.] = mpitendry masinina {hàsina} ✦ davanti [prep.] = aloha [avv.] = anoloana {olòana} andare davanti a… (al cospetto di…) = mitsena andare avanti, ✦ procedere, far strada = maka fepètra mialoha {àka fètra alòha} ✦ davvero (✦ veramente) [avv.] = tena; marina {àrina} ✦ dea = andriamanibavy {hàndry hànitra vàvy} ✦ debito [s.] = trosa ✦ debole (✦ molle) [a.] = malemy; (di carattere) = malemy paika senza energia = osa incapace di farsi rispettare = tsy maharaka avere un debole per q = mora manaiky {èky} ✦ debolezza [s.] = fahalemena {lèmy} ✦ debolmente [avv.] = moramora {mòra}; malemilemy {lèmy} ✦ decadenza = vary lavo ✦ decadimento (✦ degradazione) = fionganana {òngana} ✦ decesso = fahafatesana {fàty} avviso mortuario = filazana manjo {làza zò} ✦ decidere (qc/di far qc) = manapa-kevitra {tàpaka hèvitra} ✦ decina [s.] = an-polony {àny fòlo} ✦ decisione (✦ risoluzione) = fanapahan-kevitra {tàpaka hèvitra} prendere una decisione = mandray fanapahan-kevitra {rày tàpaka hèvitra} ✦ decisivo [a.] = mahatapa-kevitra {tàpaka hèvitra} ✦ decollare (di aereo) = miainga ✦ decollo = fiaingana {àinga} ✦ decorare (✦ guarnire) = mandravaka {ràvaka} (✦ completare) = mameno {fèno} ✦ decorativo [a.] = mampihaingo ✦ decorazione = fandravahana {ràvaka} ✦ decreto [s.] = didim-pitondrana {dìdy tòndra} ✦ deficit (perdita finanziaria) = fatiantoka {fàty àntoka} ✦ definire (✦ circoscrivere) = mamaritra {fàritra}; mametra {fètra} ✦ definito (grammatica) = voasoritra {sòritra} ✦ definizione (✦ delimitazione) = famaritana {fàritra} ✦ definivamente [avv.] = tanteraka ✦ definitivo [a.] = raikitra ✦ deformare = manimba {sìmba}; manova endrika ✦ defunto [a.] = maty {fàty}; razana ✦ degno (✦ meritevole) [a.] = mendrika ✦ delegato [s.] = solon-tena; delegè delegato permanente = solontena maharitra ✦ deliberazione (✦ delibera) = fiadian-kevitra {àdy hèvitra} ✦ delicatamente [avv.] = amim-pitandremana {àmy tàndrina} ✦ delicato (✦ fragile) [a.] = mora simba; sarotra ✦ delimitare (✦ circoscrivere) = manisy baorina; mamaritra {fàritra} ✦ delinquente [a.] = jiolahim-boto {jiolàhy bòto} (un) giovane delinquente = tanora mania {sìa} ✦ delinquenza = asan-jiolahy ✦ delirante (✦ assurdo) [a.] = mampirediredy 437
  • 17.
    ✦ delirio (✦vaneggiamento) = rediredy ✦ delitto = heloka ✦ delizioso (✦ squisito) = matsiro; mafilotra ✦ deludente [a.] = mahakivy; mahadiso fanantenana {antèna} ✦ deludere = mandiso fanantenana {antèna} ✦ democratico [a.] = demokraty; demokratika; entim-bahoaka {tòndra > entina vahòaka} ✦ democratizzazione = famahoahana {vahòaka} ✦ democrazia = fahefan’ny vahoaka {èfa}; demokrasia ✦ demolire = manapotika; mandròdana {ròdana} ✦ demone (✦ diavolo) = demony; devoly ✦ denaro (✦ soldi) = vola guadagnar soldi = mahazo vola denaro falso = vola sandoka ✦ densità = hakitroka ✦ dentale (✦ dentario) = mikasika ny nify ✦ dente = nify aver mal di denti = marary nify il dente di un pettine = nifin’ny fihogo {nìfy hògo} dente per dente = nify efai-nify {èfa > efàina} ✦ dentiera = solonify {sòlo nìfy} ✦ dentifricio = dantifirisy; paty famotsia-nify {fòtsy} ✦ dentista = mpanao nify {tào} ✦ dentro (✦ in) = anaty; amin’ny ✦ denuncia (✦ accusa) = fiampangana {ampànga} ✦ denunciare (✦ accusare) = miampanga ✦ deplorevole [a.] = mampalahelo ✦ deporre (un pacco) = mametraka {pètraka} (ad un processo) = manao fanambarana {tào ambàra} (le uova) = manatody ✦ depositare (dei soldi in banca) = mandrotsaka {ròtsaka} ✦ deposito = fametrahana {pètraka} ✦ depredare(✦ saccheggiare) = mandroba {ròba} ✦ depressione = lempona avere una depressione nervosa = mivaha ✦ deputato [s.] = solombavambahoaka {sòlo vàva vahòaka} ✦ descrivere = manoritra {sòritra} ✦ descrizione = filazalazàna {làza} ✦ deragliare = mivadika ✦ derivato (grammatica) = sampanteny {sàmpana tèny} ✦ derivazione (grammatica) = fisampanan-teny {sàmpana tèny} ✦ deserto [s.] = efitra ✦ deserto [a.] = foana ✦ desiderare = maniry desiderare ardentemente (✦ bramare) = mipitrapitra ✦ desiderio [s.] = faniriana {ìry} ✦ designare = manendry {tèndry} ✦ desolato (✦ triste) [a.] = malahelo ✦ destinatario [s.] = ny andefasana {lèfa} (grammatica) = ny mpandray {rày} ✦ destino (✦ sorte) = vintana; anjara {zàra} ✦ destituire = manongana ✦ destra [s.] = havanana a destra = an-kavanana {hàvanana} ✦ destro [a.] > (la) mano destra = tanan-kavanana {tànana hàvanana} ✦ detenuto (in carcere) [a.] = gadra ✦ deteriorare = manimba {sìmba} ✦ deteriorarsi = mihasimba ✦ determinante [a.] = mitarika in grammatica (possessore o complemento) = mamaritra {fàritra} ✦ determinante [s.] = mpamaritra {fàritra} ✦ determinato [a.] = sahisàhy {sàhy} in grammatica = faritana {fàritra} ✦ determinazione appositiva (grammatica) = famaritana mampitovy {fàritra tòvy} ✦ determinazione epiteta (grammatica) = famaritana mivantana {fàritra vàntana} ✦ determinazione possessiva (grammatica) = famaritana fananana {fàritra ànana} ✦ detestare = mankahala ✦ dettaglio = antsipiriany {àny tsipirìa} vendere al dettaglio = mivarotra antsinjarany {àny tsinjara} ✦ dettato = sora-tononina {sòratra tònona} ✦ deviare (far - ) = mamily {vìly}; mampivily: manodina {hòdina} deviare la conversazione = manodin-dresaka {hòdina rèsaka} deviare il traffico (la circolazione) = mampivily lalana deviare (sottrarre) dei fondi = manodinkodim-bola {hòdina vòla} ✦ deviazione = fiolahana {òlaka}; fiviliana {vìly} fare una deviazione = mivily; mihodina ✦ devoto = mahafatra-po {fàtra fò} ✦ devozione (✦ abnegazione) = fikelezana aina {kèly} ✦ di [preposizione] = -na; -n’; -y il tetto della casa = ny tafon’ny trano {tàfo} un libro di Proust = bokin’i Proust anankiray {bòky} la preghiera dei poveri = vavaky ny mahantra {vàvaka} ✦ diabete = diabeta ✦ diabolico [a.] = asan-demony ✦ dialettale [a.] = momba ny tenim-paritra {òmba tèny fàritra} ✦ dialetto [s.] = fitenim-paritra {tèny fàritra} dialetto rurale (sgrammaticato) = fiteny miroky ✦ dialogo [s.] = fifanakalozan-kevitra {tàkalo hèvitra} ✦ diamante [s.] = diamondra ✦ diametro [s.] = savaivo {sàva ìvo} ✦ dibattito [s.] = loa-bary an-dasy {lòa bàry làsy} ✦ dicembre = desambra ✦ dichiarare = milaza dichiarare il proprio amore = mitory fitiavana {tìa} dichiarar guerra = manangana ady {tsàngana}; mihantsy ady ✦ dichiarazione = fanambarana {àmbara} dichiarazione dei diritti dell’uomo = fanambarana ny zon’olombelona {àmbara zo òlona vèlona} ✦ diciannove, 19 = sivy ambin’ny folo {àmby} ✦ diciannovesimo [agg. ordinale] = faha-sivy ambin’ny folo {àmby} ✦ diciasette, 17 = fito ambin’ny folo {àmby} ✦ diciasettesimo [ORDINALE] = faha-fito ambin’ny folo {àmby} ✦ diciottesimo [ORDINALE] = faha-volo ambin’ny folo {àmby} ✦ diciotto, 18 [NUMERALE]= valo ambin’ny folo {àmby} ✦ dieci, 10 [NUMERALE] = folo ✦ dietro [prep.] = ambadika {vàdika}; ivoho {vòho} da dietro (alle spalle) = ao aoriana di dietro (sul retro, a tergo) = ivoho {vòho} ✦ difendere (✦ proteggere) = miaro ✦ difendersi = miaro tena ✦ difesa (✦ protezione) [s.] = fiarovana {àro} legittima difesa = fiarovan-tena {àro} ✦ difetto [s.] = tsiny; kilema ✦ difettoso [a.] = misy kilema {ìsy} ✦ diffamazione [s.] = fanalam-baraka {àla}; fanosoram-potaka {hòsotra fòtaka} ✦ differente [a.] = samihafa {sàmy hàfa} ✦ differenza [s.] = fahasamihafana {sàmy hàfa}; tsy fitoviana {tòvy} ✦ difficile [a.] = sarotra ✦ difficilmente [avv.] = mafy; sarotra ✦ difficoltà [s.] = fahasarotana {sàrotra} difficoltà finanziarie = sahirana ana-bola {ànaka vòla} ✦ diffidare (non fidarsi di…) = miahiahy {àhy} ✦ diffidente (✦ sospettoso) [a.] = miahiahy {àhy} ✦ diffidenza (✦ inquietudIne, ✦ sospetto) [s.] = ahiahy {àhy} ✦ diffuso (✦ comune ✦ corrente) [a.] = miparitaka {parìtaka}; mielim-patrana {èly fàtrana} ✦ diga (✦ chiusa) [s.] = toha-drano {tòhana ràno} ✦ digestione [s.] = fandevonana {lèvona} ✦ digiunare = mifady hanina ✦ digiuno ≥ a digiuno = mbola tsy nihinan-kanina {hìnana/hànina} andare a letto (dormire) a digiuno = mandry fotsy ✦ dignità [s.] = fahamendrèhana {èndrika} ✦ dimagrire = mihamahia ✦ dimensione [s.] = refy ✦ dimenticanza (✦ oblio) [s.] = fanadinoana {hàdìno} ✦ dimenticare = manadino {hàdìno} ✦ scordarsi di fare qc = hadino; tsy tadidy ✦ dimettersi = mionona {ònona} ✦ diminuire = mifohy (diventare progressivamente più piccolo/corto) = mihafohy (far - ) = mampihena ✦ dimissioni [s.] = fialana {àla} dar le dimissioni = mametra-pialana {fètra àla} ✦ dinamico [a.] (in agitazione) = mihetsiketsika {hètsika} (✦ intraprendente) = mahavita zavatra ✦ dintorni (nei dintorni) [avv.] = manodidina {hodìdina} ✦ dintorni (✦ vicinanze) [s.] = manodidina {hodìdina} ✦ dio [s.] = Andriamanitra {andrìana hànitra}; zanahary {àry} ✦ dipartimento (✦ Regione) [s.] = faritany {fàry tàny}; departementa ✦ dipendere (da q/qc) = miankina (ciò) dipende dalle circostanze = miankina amin’ny zava-mitranga {zàvatra} ✦ dipingere = mandoko {lòko} ✦ imbiancare = manao hoso-doko {tào hòsotra lòko} ✦ diploma [s.] = mari-pahaizana {màrika hày}; diplaoma ✦ diplomatico [s.] = diplômaty ✦ diplomatico [a.] = diplômatika ✦ diplomazia [s.] = diplômasia ✦ dire (qc a q) = milaza; miteny voler dire (✦ significare) = milaza si direbbe che… = toa; hoatra vale a dire (✦ cioè) = izany hoe {ìny} sentito dire = maheno {hàino} dimmi! (parla dunque) = hono ho’aho! diglielo! = hoy izy; hozizy si dice (di lingua straniera) = hono dire qc (≠ aprir bocca) = manisika teny {sìsika} ✦ direttamente [avv.] = mivantana ✦ diretto [a.] = mivantana ✦ direttore [s.] = tale; filoha ✦ direzione (senso di marcia) [s.] = lalana domandare la direzione (la strada) = manontany lalana in direzione di… = mankany amin’ny… (funzione direttiva) = ; fitarihana {tàrika} sotto la direzione di… = eo ambany fitarihan’ny… {tàrika} ✦ dirigere (un’impresa) = mitantana {tàna} (uno Stato) = mitondra (lo sguardo verso…) = mitodika ✦ dirigersi (andare verso…) = mizotra ✦ dirimpetto (di fronte) [avv.] = tandrify; mifanatrika 438
  • 18.
    ✦ diritto (✦dritto) (di strada) [a.] = mihitsy ✦ diritto [s.] = zo; rariny {ràry} aver il diritto di… = afaka…; mahazo… esser nel proprio diritto = manana ny rariny a buon diritto = araka ny tokony ho izy {tòko} (il) diritto del più forte = didin’ny be sandry {dìdy} (uno) studente di diritto/legge = mpianatra lalàna diritto al lavoro = zo hanana asa (i) diritti dell’uomo = zon’olombelna {zò òlona vèlona} ✦ dirottamento [s.] = fanodinkodinana {hòdina} ✦ disagio > (essere) a disagio (sulle spine) = sanganeana; sahirana ✦ dischiudere (✦ slegare; ✦ sciogliere) = mamaha {vàha} ✦ disegnare = manao sary {tào} ✦ disegno [s.] = sary disegno/cartone animato = sary mihetsika ✦ disgustoso [a.] = mahamamo {hàmo} ✦ disobbedire = tsy mankatoa ✦ disaccordo [s.] = tsy fanarana ✦ disagio (✦ malessere) [s.] = fanetsetra {tsetsètra} avere un malessere = manetsetra {tsetsètra} essere a disagio = tsy metimety {mety} ✦ disapprovare = tsy mankasitraka ✦ disarmato [a.] = tsy am-piadiana ✦ disarmo [s.] = fampihenana ny fitaovam-piadiana {hèna tào àdy} ✦ disastro = loza amin’atambo {✦} ✦ disastroso = niharan-doza {hàratra lòza} ✦ discendere (✦ decrescere) = midina; ✦ discendente (✦ posterità) [s.] = taranaka; dimby sy fara ✦ discepolo = mpiara-dia {àraka} ✦ discesa = fidinana {ìdina} ✦ disciplina (scientifica) = taranja (militare) = fifampifehezana {fèhy} ✦ disco = kapila ✦ discorso = kabary; lahateny {làhatra tèny} ✦ discoteca (✦ locale notturno) = boaty ✦ discreto (✦ sobrio) [a.] = tsy tia sehoseho {sèho}; tsy be resaka essere discreto (✦ riservato) = misorona ✦ discrezione [s.] = fisehosehoana {sèho}; fisoronana {sòrona} ✦ discussione (✦ consulto) = didinika {dìnika} (✦ pettegolezzo) = tafa; resadresaka {rèsaka} (✦ diatriba) = adihevitra {àdy hèvitra} ✦ discutere (≠ ✦ litigare) = miadi hevitra ✦ disfare (le valige) = mamaha {vàha} ✦ disgrazia (✦ sciagura) [s.] = loza; voina; fahoriana {òry} (se) per disgrazia… = raha sanatria ✦ disgraziato (✦ sventurato) [a.] = mahantra {àntra}; ory; fadiranovana {fàditra òva} ✦ disgustare = leo; tofoka; fay ✦ disgustarsi = mamo {hàmo} ✦ disgustoso [a.] = maharikoriko ✦ disinfettante [s.] = ody famonoana otrik’aretina {vòno òtrika} ✦ disoccupazione = tsy fananana asa {ànana} ✦ disoccupato [s.] = tsy an’asa ✦ disonesto [a.] = ratsy fanahy pendaglio da forca (persona disonesta) = olona tsy valahara ✦ disordinare (✦ scompigliare) = manakorontana ✦ disordine (✦ scompiglio, ✦ sconvolgimento) = korontana fikorontana {koròntana} (✦ confusione) = savoritaka mettere in disordine (✦ disordinare) = manakorontana ✦ disorientato (✦ spaesato) [a.] = very ✦ dispari [a.] = tsy ankasa ✦ dispendio (✦ spesa) = vola mivoaka; fandaniana {làny} ✦ disperazione [s.] = famoizam-po {fòy fò} ✦ disperdere = manaparitaka; mampiely ✦ disperdersi = miparitaka; miely ✦ dispetto (✦ ripicca) = hasosorana {sòsotra} ✦ dispiacere (✦ tristezza) = alahelo ✦ dispiacere (far - ) = mahasosotra se non ti ( di)spiace = raha sitrakao {sìtraka} ✦ dispiegare (✦ distendere) = mamelatra {vèlatra} ✦ disponibile [a.] = azo raisina {rày} (di oggetto) = misy (di persona) = afaka ✦ disporre (mettere in ordine qc) = mandamina {làmina}; mamboatra {vòatra} (avere a disposizione q/qc) = manana {ànana} (io) non ho a disposizione che qualche minuto = tsy manana afa-tsy minitra vitsy aho {ànana àfaka} ✦ disposizione (✦ provvedimento) = filaharana {làhatra} dare delle disposizioni per… = miomana ✦ disprezzare (✦ sdegnare) = manambany; maniratsira {tsitsìra}; mamotsifotsy {fòtsy}; manao tsinontsinona {tào tsìnona} ✦ disprezzo [s.] = fanambaniana {ambàny}; tsiratsira; fanaovana tsinontsinona {tào tsìnona} ✦ disputa (✦ contestazione; ✦ litigio) [s.] = ady; fanditra ✦ dissidente [a.] = misintaka ✦ dissidenza (✦ dissidio) [s.] = fisintahana {sìntaka} ✦ dissimulare (✦ occultare) = manafina ✦ dissipare (✦ spendere) = mandany {làny} dilapidare (✦ sgranocchiare) i propri beni = mikepoka ny hareny {kèpoka hàrena} ✦ dissolvere = mandevona {lèvona} ✦ dissuadere = mandresy lahatra {rèsy} ✦ distaccare (✦ staccare) = manala fatotra; manasaraka ✦ distaccarsi (✦ staccarsi) = miendaka; miala ✦ distaccato (✦ separato) = misaraka ✦ distanza [s.] = halavirana {làvitra} (✦ intervallo) = elanelana {èlana} tenere a distanza (impedire a q di partecipare a qc) = mampirina alla distanza di… = mihataka ✦ distendere (tipo allungare il braccio) = manatsotra (✦ appiattire qc) = mampandry {àndry} distendersi piatto su qc = mivampalatra ✦ distendersi (✦ rilassarsi) = miala sasatra ✦ distinguere (✦ separare) = manavaka ✦ distinguersi (✦ separarsi) = miavaka ✦ distinto (✦ separato; ✦ signorile) [a.] = miavaka ✦ distrarre (✦ svagare) = miala voly (✦ deconcentrare) = manary dia ✦ distrarsi (✦ svagarsi) = miala voly (✦ deconcentrarsi) = manary dia ✦ distratto [a.] = sondriana; variana ✦ distrazione (✦ svago) = fialam-body {àla vòdy}; (✦ disattenzione) = fanarian-dia {àry dìa} ✦ distribuire = mitsinjara ✦ distribuzione [s.] = fitsinjarana {tsinjàra} ✦ distruggere = mandrava {ràva} ✦ distruzione = fanapotehana {pòtika} ✦ disturbare (✦ preoccupare) = manahirana {sahìrana} (✦ ostacolare) = manembatsembana {sèmbana} (il silenzio) = manakorontana {koròntana} (✦ importunare q) = manelingelina {hèlina} ✦ disturbarsi (✦ preoccuparsi) = misahirana ✦ disturbo (della vista) [s.] = manjavona {zàvona} (✦ scarica) radio = parazita ✦ disuguale (✦ ineguale) [a.] = tsy mitovy ✦ disuguaglianza (✦ ineguaglianza) [s.] = tsy fitoviana {tòvy} ✦ ditale [s.] = fanosehana {tòsika} ✦ dito [s.] = rantsana; tondro ✦ dittatore [s.] = mpanao didy jadona {tào}; mpanao teniko fe lehibe {tào tèny lèhy bè} ✦ dittatura [s.] = fahefana jadona {èfa}; didy jadona ✦ dittongo = zanapeo sosona {zànaka fèo} ✦ divano (✦ sofà) [s.] = saofa ✦ diventare (✦ trasformarsi) = lasa; manjary {zàry} diventare buono = mihatsara {tsàra} ✦ diverso [a.] = isan-karazany {ìsa karàzana}; samihafa {sàmy hàfa} ✦ divertente (✦ spassoso) [a.] = mahatsikaiky {tsikàiky}; mahavariana {varìana} ✦ divertire (✦ ricreare) = mampilalao {làlao} ✦ divertirsi (✦ giocare) = milalao {làlao} ✦ dividere (✦ spartire una somma) = mizara {zàra} (delle persone) = mampizara {zàra} ✦ divieto (✦ proibizione, ✦ interdizione) [s.] = fandrarana {ràra} ✦ divinazione (✦ geomancia) [s.] = sikidy ✦ divino [a.] = mikasika an-Andriamanitra {andrìana hànitra} ✦ divisione [s.] = fizarana {zàra} ✦ divorziare = misaraka {sàraka} ✦ divorzio [s.] = fisarahana {sàraka} ✦ divulgare (✦ diffondere) delle idee = manely {èly} ✦ dizionario [s.] = rakibolana {ràkitra vòlana}; dikisionera ✦ doccia [s.] = efitra fandroana {àndro} fare la doccia = mandro {àndro} ✦ docile [a.] = bonaika ✦ documentazione [s.] = antontan-taratasy {antònta taratàsy}; (≠ bibliografia) = fanovozan-kevitra {tòvo hèvitra} ✦ documento [s.] = antontan-taratasy {antònta}; tahirin-kevitra {tahìry hèvitra} documento d’identità = kara-panondro {kàratra tòndro} ✦ dodici, 12 [NUMERALE] = roa ambin’ny folo {àmby} ✦ dogana [s.] = ladoany ✦ doganiere [s.] = mpiasan’ny ladoany {àsa} ✦ doglie (del parto) [s.] = sarangarana {= sarangarànga} ✦ dolce [a.] = mamy {hàmy} acqua dolce = rano mamy {hàmy} (di carattere) = malemy fanahy la vita è dolce = mamy ny aina {hàmy} ✦ dolce (✦ torta) [s.] = mafo mamy {hàmy} ✦ dolcemente [avv.] = moramora {mòra} andare/parlare dolcemente = miadana {àdana} ✦ doloroso (✦ bruciante) [a.] = manaintaina {tàina} ✦ domanda [s.] = fangatahana {hàtaka} (✦ richiesta) = fiangaviana {angàvy} ✦ domandare (qc a q) = mangataka {hàtaka} domandare (✦ chiedere) scusa = mivalo {vàlo}; mifona {fòna} chiedere un servizio/un aiuto = miangavy {angàvy} ✦ domandarsi (✦ chiedersi, ✦ interrogarsi) = manontany tena {ontàny} ✦ domani (il giorno successivo, l’ ✦ indomani) = ampitso ✦ domani [avv.] = rahampitso {ràha ampìtso} ✦ domare (un cavallo) = mamolaka {fòlaka} ✦ domatore [s.] = mpamolaka {fòlaka} ✦ domenica = alahady 439
  • 19.
    ✦ domestica (donnadelle pulizie) [s.] = vehivavy mpiasa an-trano {àsa àny tràno} ✦ domestico [a.] = an-trano {àny tràno} (d’allevamento) = fiompy {òmpy} ✦ domestico (✦ servitore) [s.] = mpiasa an-trano {àsa àny tràno}; mpanompo {tòmpo} ✦ domicilio [s.] = fonenana {ònina} a domicilio = any an-trano {àny àny tràno} ✦ dominare = manjaka {zàka} (essere in evidenza) = manerinerina {erinèrina} ✦ dondolare (far ✦ oscillare) = manasavily {sàvily} ✦ dondolarsi = midoladola {dòla} (✦ oscillare) = misavily ✦ donna [s.] = vehivavy ✦ dono (✦ regalo) [s.] = fanomezana {omè} ✦ dopo (✦ dietro) = aoriana (prego) dopo di Lei = manaraka anao poco dopo = nony kelikely {kèly} dopo aver… = rehefa avy ✦ dopodomani = rahafakampitso {ràha àfaka hampìtso} ✦ doppio [a.] = roa; avo sasaka ✦ doppio (il - ) [s.] = ambiroa {àmby roa} vederci doppio = mandroroa {ròa} ✦ dormire = matory {tòry} dormire all’addiaccio = matory an-kalamanjana {tòry àny halamanjàna} dormire come un sasso = matory maty {tòry hàty} ✦ dose [s.] = fatra; daozy ✦ dossier (✦ incartamento) [s.] = antontan-taratasy {àny tònta taratàsy} ✦ dosso (✦ collinetta) [s.] = bogon-tany {✦} ✦ dotato [a.] = marani-tsaina {rànitra sàina} ✦ dote [s.] (della sposa) = harem-behivavy {hàrena vehivàvy} (dello sposo) = vodiondry {vòdy òndry} ✦ dottorato [s.] = dôktôrà ✦ dottore (✦ medico) [s.] = mpitsabo; dokotera ✦ dottrina [s.] = lalan-kevitra {làlana hèvitra} ✦ dove? (in che posto?) = aiza? dove vai? = ho aiza ianao? dove abiti? = aiza ianao no mipetraka? da dove sei passato? = taiza no nandalovanao? {àiza làlo} ✦ dovere (qc a q) = manan-trosa {ànana} (obbligazione) = tsy maintsy {tsy mahay tsy} (consiglio) = tokony [+ futuro] {tòkona} fare il proprio dovere = manao adidy {tào} i doveri; gli obblighi = enti-mody {tòndra > entina òdy}; devoara ✦ dovuto (✦ debito) [a.] > in debita forma = ara-dalana {àraka làlana} ✦ dozzina [s.] = dozeny {= dozèna} mezza dozzina = antsaha-dozeny {àny sàsaka dozeny} ✦ drago (serpente mitologico) [s.] = fanany ✦ dramma [s.] = loza ✦ drammatico [a.] = mampangitakìtaka {hitakìtaka} ✦ dritto (✦ diritto) [a.] = = mideza ✦ droga [s.] = rongony ✦ drogarsi = mandrongony {rongòny}; miani-kazo {ànika hàzo} ✦ drogato [a.] = mandrongony {rongòny} ✦ drogheria [s.] = tsena kely; tranom-barotra {tràno vàrotra} ✦ droghiere [s.] = mpivarotra enta-madinika {èntana} ✦ dubbio [s.] = fisalasalana {salasàla} senza dubbio = angamba ✦ dubbio (✦ ambiguo) [a.] = manalasala {salasàla}; tsy azo antoka ✦ dubitare = misalasala ✦ due, 2 [NUMERALE] = roa in due (persone) = olon-droa {òlona ròa} noi due (entrambi gli interlocutori) = isika roa due volte = indroa {ròa} (per) due giorni = indroa andro {ròa} due a due/due per volta = tsiroaroa {ròa} tagliare (qc) in due [esser fatto in due pezzi] = tapahina roa {tàpaka} ✦ duna [s.] = dongom-pasika {dongona fàsika} ✦ dunque (✦ allora) [CONGIUNZIONE] = ary; amin’izay allora, vieni! = tongàva ary! ✦ durante (✦ mentre) [PREPOSIZIONE.] = raha; mandritra {rìtra} ✦ durare = mateza; maharitra ✦ durata [s.] = faharetana {àritra} ✦ durativo (di verbo) = maharitra {àritra} ✦ duraturo (✦ durevole) [a.] = mateza (✦ resistente) = maharitra ✦ durezza [s.] = hamafy ✦ duro (di carne/cuore) [a.] = mafy (di voce) = henjana E✦ e [CONGIUNZIONE] = sy; ary ✦ ebraismo (✦ giudaismo) [s.] = fivavahan’ny jiosy {vàvaka} ✦ ebreo [a.] = jiosy; joda ✦ eccedenza (✦ surplus) [s.] = ambim-bava {àmby vàva} ✦ eccellente (✦ ottimo) [a.] = tena tsara ✦ eccetera (ecc./etc.) = etsetra; sy ny sisa ✦ eccetto [prep.] = afa-tsy {àfaka} ✦ eccezionale [a.] = miavaka ✦ eccezionalmente [avv.] = tsy araka ny mahazatra ✦ eccezione > senza eccezioni = tsy an-kanavaka {àvaka > manàvaka > hanàvaka} non fare eccezioni = tsy manao afa-tsy {tào àfaka} ✦ eccesivamente [avv.] = izaitsizy ✦ eccesso [s.] = tafahoatra ✦ eccitare (✦ incoraggiare) = mandrisika {rìsika}; mandrangitra {ràngitra} ✦ ecco(lo ) qui [!] = inty; izao {ìo} ✦ ecco(li ) qui! [pl.] = indreo {ìndro}; indreto ✦ ecco(lo ) là [!] = indro ✦ ecco(li ) là! [pl.] = indreo {ìndro}; [INV ISIBILI] izany {ìny} ✦ eclatante [a.] = mamirapiratra {fìratra} ✦ eco [s.] = ako ✦ economia (✦ risparmio) = ambim-bava {àmby vàva} far delle economie = mitsitsy {tsìtsy}; manisy ambim-bava {ìsy àmby vàva} economia di un Paese = toe-karena {tòetra hàrena} ✦ economico (✦ finanziario) [a.] = ara-toe-karena {àraka tòetra hàrena} ✦ economizzare (✦ risparmiare) = mitsitsy {tsìtsy}; mitahiry ✦ edicola (chiosco di giornali) [s.] = fivarotan-gazety {vàrotra} ✦ edificare (✦ costruire) = manorina ✦ edificio (✦ fabbricato, ✦ costruzione) = trano vaventy ✦ edilizia [s.] = trano vaventy ✦ editore [s.] = mpamoaka boky {vòaka} ✦ edizione [s.] = famoaham-boky {vòaka} ✦ educato (✦ compito) [a.] = mahalala fomba {òmba} ✦ educatamente [avv.] = amin-panajana {àmy hàja} ✦ educatore = mpanabe {bè} ✦ educazione (≠ istruzione dei bambini) = fitaizana {tàiza}; fanabeazana {bè} educazione nazionale = fanabeazam-pirenena {bè rèny} (✦ creanza) = fahalalam-pomba {làla òmba} ✦ effettivamente [avv.] = tokoa; tena ✦ effettivo [a.] = tanteraka ✦ effetto [s.] = vokatra fare effetto = misy vokany {vokatra} senza effetto = tsisy vokany {tsy misy vokatra} sotto l’effetto di… = tratran’ny…; voan’ny… ✦ efficace [a.] = mahomby; mandaitra {làitra} ✦ egli (✦ lui; ✦ lei, ✦bella) = izy [NOMINAT IVO] azy [DAT IVO] -ny [SUFF ISSO] egli/lui stesso = izy izany {ìny} ✦ egoismo [s.] = fitiavan-tena {tìa} ✦ egoista [a.] = tia tena ✦ elaborare qc = mamolavola {volavòla} ✦ elastico [a.] = mizozotra {zòtra} ✦ elastico [s.] = lasitika corda elastica = tadifingotra {tàdy fìngotra} ✦ elefante = elefanta ✦ elegante [a.] = mihaja ✦ eleganza [s.] = fihajana {hàja} ✦ eleggere = mifidy ✦ elementare (✦ basilare) [a.] = fototra scuola elementare = sekoly ambaratonga voalohany {ambàraka tònga lòha} ✦ elemento (✦ componente di un tutto/una coppia) = singany {sìnga/sìngana}; piesy ✦ elemosina = fiantrana {àntra} chiedere l’elemosina = mangataka fiantrana {hàtaka àntra} ✦ elettore [s.] = mpifidy ✦ elettricista = mpahay momba ny herim-baratra {hày òmba hèry vàratra} ✦ elettricità = herim-baratra {hèry vàratra}; aratra ✦ elettrico [a.] = mandeha amin’ny herim-baratra {lèha àmy hèry vàratra} campo elettrico = sahan’aratra ✦ elettronica [s.] = = elekitronika ✦ elettronico [a.] = elekitronika ✦ elezioni [s.] = fifidianana {fìdy} ✦ elica [s.] = helisy ✦ elicotterro [s.] = helikaopitera ✦ èlite (✦ gotha intellettuale) = avara-pianarana {avàratra ànatra} ✦ elogio (✦ lode) = fidarana {dèra}; fankalazana {làza} ✦ eloquente [a.] = maharendrika ✦ emicrania [s.] = aretin’andoha {arètina àny lòha} ✦ emigrare = mifindra-monina {fìndra ònina} ✦ emigrato = mpifindra-monina {fìndra ònina} ✦ emigrazione = fifindra-monina {fìndra ònina} ✦ emissione = fandaharana {làhatra} banca di emissione = banky famoaham-bola {vòaka vòla} ✦ emorragia [s.] = lotsi-dra {¿ pòtsika rà} avere un’emorragia = manao lotsi-dra; manao vaky ra {tào} ✦ emozionare = mampihetsi-po {hètsika fò} ✦ emozione = fihetseham-po {hètsika fò} ✦ enciclopedia [s.] = firaketana {ràkitra} 440
  • 20.
    ✦ energia [s.]= hery energia elettrica = herim-baratra {hèry vàratra} ✦ energico [a.] = matanjaka; mahery ✦ enigma = ankamantatra {fàntatra} ✦ enigmatico [a.] = feno ankamantatra {fàntatra} ✦ enorme = ngeza; goavana; makadiry ✦ entità semantica (sede del processo) = sehatra ✦ entrare = miditra entri (Lei) ! (✦ prego! ) = midira! {ìditra} ✦ entrata [s.] = fidirana {ìditra} vietata l’entrata (vietato l’ ✦ accesso) = fidirana voarara {ìditra} entrata libera (gratuita) = fidirana maimaim-poana {ìditra mày fòana} entrata libera (permessa) = fidirana malalaka {ìditra} ✦ entro > (entro/per) sabato prossimo = amin’ny sabotsy heriny {hèry} ✦ entusiasmante = mampientana ✦ entusiasmo [s.] = hafanam-po {fàna fò}; fientanam-po {èntana fò} ✦ entusiasta [a.] = mafana fo; miantanentana {èntana} ✦ enunciato = lahakevitra {làhatra hèvitra} ✦ epidemia = valan’aretina {vàlana} ✦ epilessia = androbe {àndro bè} ✦ epiteto (grammatica) = fameno mivantana {fèno vàntana} ✦ epoca = andro; vanim-potoana {vàny fotòana} ✦ eppure = kanefa; nefa ✦ equatore = ekatera ✦ equilibrio = tobòka; fifandanjana {lànja} ✦ equipaggiamento = fitaovana {tào} ✦ equipaggiarsi = mivatsy fitaovana {tào}; fampitaovana {tào} ✦ equipaggio = ekipazy ✦ equipe = tarika; ekipa ✦ equivalente = mitovy; mira sanda ✦ era [s.] = fotoana; vanin-taona {vàny tàona} ✦ erba = ahitra; bozaka ✦ erbacce = ahi-dratsy {àhitra ràtsy} erba tagliente (Carex) = danga ✦ erbe (commestibili) = anana fumare ( dell’)erba = mandrongony {ròngony}; miani-kazo {ànika hàzo} ✦ erbetta (verde) [s.] = ahi-maitso {àhitra} ✦ eredità = lova ✦ ereditare = mandova {lòva} ✦ ereditario (di proprietà) [a.] = ifandovana {lòva} (di malattia) = manaranaka {tarànaka} ✦ ereditiere [s.] = mpandova {lòva} ✦ eresia [s.] = herezia ✦ eretico (di teoria) [a.] = tsy ara-dalana {àraka làlana} ✦ eretto (✦ in piedi) = mitsangana; mijoro dormire in piedi = matory mitsangana ✦ erigere (mettere in piedi) = mampijoro ✦ eroe [s.] = mahery fo ✦ eroicamente [avv.] = amin-kerim-po {àmy hèry fò} ✦ eroico [a.] = mahery fo ✦ eroina (di romanzo) [s.] = vehivavy mpandray anjara fototra {rày any zàra} ✦ eroismo [s.] = herim-po {hèry fò} ✦ errare (✦ vagabondare) = mirenireny ✦ errore (✦ sbaglio) [s.] = diso; hadisoana {dìso} ✦ esagerare = manitatra {ìtatra} ✦ esame = fanadinana {àdina} ✦ esaminare = mandinika ✦ esasperante = mampamoy fo {fòy} ✦ esasperare = mamoy fo {fòy} ✦ esattamente (✦ giustamente) [avv.] = marina {àrina} ✦ esatto (✦ giusto) [a.] = marina {àrina}; mitsatoka; tsy diso alle (ore) 11 esatte (in punto) = amin’ny iraika ambin’ny folo tsy diso ✦ esaurire = mandany {làny} ✦ esca (✦ pastura) = jono; toto ✦ esclamare = miontana ✦ esclamazione = fiontanana {òntana} ✦ esclusivamente (✦ unicamente, ✦ soltanto) [avv.] = ihany ✦ escursione (✦ passeggiata) = fitsangantsangana {tsàngana} ✦ esecutivo (di potere) [a.] = mpanatanteraka ✦ esecuzione (✦ compimento) = fanatanterahana {tantèraka} ✦ eseguire (✦ compiere) = manatanteraka ✦ esempio (✦ modello) = ohatra {hòatra} per esempio = ohatra ✦ esemplare [a.] = fakan-tahaka {fàka tàhaka} ✦ esemplare (✦ copia) [s.] = dika mitovy ✦ esercitarsi = mizatra ✦ esercito (✦ milizia) = tafika; foloalindahy {fòlo àlina làhy} ✦ esercizio [s.] = fanazarana {zàtra}; fampiasana {àsa} ✦ esigente (✦ pignolo) [a.] = sarotiny {sàrotra} ✦ esigenza [s.] = zavatra takiana {tàky} ✦ esigere (✦ necessitare qc) = mila (che…) = mitaky ✦ esilio [s.] = sesitany {sèsika tàny} ✦ esistenza = fisiana (ìsy) (vitale) = fiainana {àina} ✦ esistere (✦ esserci) = misy ✦ esitare = misalasala esitare tra due cose = mivembèna {vèna} ✦ esitazione [s.] = fisalasalana {salasàla} ✦ esonerare (✦ assolvere q da qc) = manafaka adidy ✦ esorcizzare = manala faditra ✦ esotico [a.] = mikasika fomban-tany lavitra {òmba} ✦ espansione (grammatica) = fanitatra {ìtatra} ✦ espellere (✦ escludere) = mandroaka {ròaka} ✦ esperienza = fahalalana {làla}; fahaizana {hày} ✦ esperimento = fanandramana {àndrana} ✦ esperto [s.] = manam-pahaizana manokana {ànana hày tòkana} ✦ esplodere (✦ scoppiare) = mipoaka ✦ esplorare = mizaha; misafo ✦ esploratore [s.] = mpizaha tany; mpisafo tany ✦ esporre (degli oggetti) = mampiseho (delle idee) = mamelabelatra {vèlatra} ✦ esportare = manondrana entana ✦ esportazione [s.] = fanondranana entana {òndrana} ✦ esplosione (✦ scoppio) [s.] = fipoahan-javatra {pòaka zàvatra} ✦ esposizione (di idee) [s.] = famelabelarana {vèlatra} (di oggetti, ✦ mostra) = fampisehoana mivelatra ✦ espressione [s.] = fitenanana {tèny} ✦ espressivo [a.] = miteny ho azy ✦ espresso [s.] = haingana dia haingana ✦ esprimere = maneho {sèho}; milaza ✦ esprimersi = miteny ✦ essenziale [a.] = zava-dehibe {zàvatra lehibè (lehy bè)} ✦ esserci [VERBO ESSERE LOCAT IVO] ≥ egli è là = eo izy egli non è là = tsy eo izy c’era una volta… = indray andro hono… ✦ essere ≥ (adesso) sono le (ore) due = amin’ny roa ora izao è finito/finita = vita ✦ essere (vivente) [s.] = zava-manan’aina {zàvatra ànana àina} (gli) esseri umani = olombelona {òlona vèlona} ✦ essi (✦ loro) [PRONOME PERSONALE] = izy; izy ireo [NOM] lery; nedala; lery; ry zalahy (io) ho dato loro dei soldi [loro han ricevuto soldi da me] = nomeko vola izy ireo {omè vòla izy io} ad essi/a loro = azy ireo [DAT] il loro [ciò che è (per) loro] = ny azy ireo [AGGETT IVO POSSESSIVO] = -n’izy ireo la loro valigia = ny valizin’izy ireo {vàlizy} ✦ essicatoio (✦ carta assorbente) [s.] = fanamainana {màina}; bovara ✦ EST (✦ oriente) = antsinanana andare/dirigersi ad est = miantsinanana ✦ estasiarsi = mirendri-kafaliana {rèndrika fàly} ✦ estate = fahavaratra ✦ estensione (grammatica) = fanitapototeny {ìtatra fòtotra tèny} ✦ esterno [s.] = ao ivelany ✦ esterno (✦ estero) [a.] = ivelany commercio estero = varotra ivelany esterno a… = any ivelany ✦ estero (✦ oltremare) [s.] = ampitan-dranomasina {ìta > fìta ràno hàsina} all’estero = any ivelany {vèla}; any ampita andare all’estero = mankany ivelany {vèla} ✦ estrarre (✦ cavare) = maka; mandoatra {lòatra} tirar fuori (mostrare) la lingua = manatranga lela {trànga} ✦ estratto [s.] = sombiny {sòmbina}; notsoahana {tsòaka} ✦ estremamente [avv.] = fatratra ✦ estremità [s.] = tendro; farany {fàrana} ✦ estremo [a. & s.] = fara-tampony {fàra tàmpo} farany {fàrana} ✦ età [s.] = taona egli ha dieci anni = folo taona izy ✦ eternamente [avv.] = mandrakizay {màndraka ìzay} ✦ eternità [s.] = mandrakizay doria {màndraka ìzay} ✦ eterno [a.] = mandrakizay {màndraka ìzay} ✦ etichetta [s.] = etikety ✦ etimologia [s.] = fandinihana sy fakanteny {dìnika fàka tèny} ✦ etnia [s.] = foko ✦ ettaro [s.] = hekitara ✦ europeo [a.] = vazaha; eropeanina ✦ evadere = mandositra {lòsitra} ✦ evasione [s.] = fandosirana {lòsitra} ✦ evidente (✦ ovvio) [a.] = miharihary ✦ evidentemente (✦ certamente) [avv.] = tokoa ✦ evitare (qualcuno) = misoroka (di far qc) = miala ✦ evoluzione [s.] = fivoarana {vòatra} ✦ ex- [a.] = taloha 441
  • 21.
    F ✦ fabbrica [s.]= trano fanaovan-javatra {tào zàvatra} ✦ fabbricare = manamboatra {ànana vòatra}; manefy {tèfy} ✦ fabbricazione [s.] = fanamboarana {ànana vòatra} ✦ fabbro [s.] = mpanefy {tèfy} fabbro ferraio (✦ ferramenta) = mpanamboatra hidim-baravarana {ànana vòatra hìdy varavàrana} ✦ faccia (✦ viso) [s.] = tarehy; tava faccia a faccia = mifanatrika {àtrika} in faccia (di fronte) = eo analoana {¿ alòha}; anatrehana {àtrika} in faccia a… (✦ dirimpetto a…) = tandrify… double-face = misy lafiny roa {ìsy làfy}; roa lafy trovarsi faccia a faccia = mifandona {dòna} ✦ facciata (di casa) [s.] = lafin-trano {làfy} ✦ facile (✦ semplice) [a.] = mora semplice a dirsi! = mora tenenina {tèny}; mora lazaina ✦ facilmente [avv.] = mora ✦ facoltà (possibilità) [s.] = fahafahana manao zavatra {àfaka tào} facoltà universitaria = toeram-pianarana {tòetra ànatra} ✦ facoltativo [a.] = tsy voatery; izay tiana {tìa} ✦ fagiolo [s.] = tsaramaso {tsàra màso} ✦ falce [s.] = antsim-bilona {àntsy vìlona} ✦ falciare (✦ mietere) = mijinja ✦ falegname [s.] = mpandrafitra {ràfitra} ✦ fallimento (✦ insuccesso) [s.] = tsy fahombiazana {òmby} (finanziario) = banky ropotra ✦ fallire (non esser capace) = tsy mahomby (non riuscire) = tsy mahavoa; tsy mahatratra mancare il colpo (fare cilecca) = tsy mahavoa ✦ falso (non esatto; mendace) [a.] = diso (✦ artificiale) = sandoka (di falsetto in musica) = mivalana ✦ fame [s.] = hanoanana {nòana} io ho fame (sono affamato) = noana aho lotta contro la fame = ady amin’ny hanoanana {nòana} ✦ famiglia [s.] = fianakaviana {ànaka} (✦ casata) = ankohonana (✦ mènage) = tokan-trano {tòkana tràno} ✦ famigliare (✦ familiare) > di famiglia [a.] = fianakaviana {ànaka} > a cui si è avvezzi/abituati = mahazatra ✦ familiarizzarsi (a qc…) = tamana; zatra egli si è familiarizzato col suo nuovo mestiere = tamana amin’ny asany vaovao izy ✦ famoso (✦ celebre) [a.] = malaza ✦ fanatico [a.] = mafana fo ✦ fanfarone (✦ chiaccherone) [s.] = basivava {bàsy vàva}; be resaka ✦ fango (✦ melma) [s.] = fotaka ✦ fantasma (✦ spettro) [s.] = matoatoa {tòa}; lolo ✦ fantasticare = varivariana {varivàry} ✦ fantastico (✦ stupefacente) [a.] = mahazendana (✦ avvincente) = mahavariana ✦ fante [s.] > fante di picche = valedepika ✦ fanteria [s.] = andian-tafika {àny dìa tàfika} ✦ faraona [s.] = akanga ✦ fare (✦ realizzare) = manao {tào} far cucina (preparare il pasto) = mahandro fare un vestito = manjaitra akanjo {zàitra} fare (lavare) i piatti = manasa vilia {sàsa} far paura = mampatahotra far finta di… = mody… fa bello (meteo) = tsara ny andro ciò si fa in dieci minuti = vita ao anatin’ny folo minitra izany non fa niente = tsy maninona far fare qc = mampanao zavatra {tào} cosa (che) fare? (cosa si può fare?) = inona no atao? ✦ farina [s.] = koba; lafarinina farina di riso = kobam-bary {kòba vàry} ✦ farfalla [s.] = lolo ✦ farmacia [s.] = fivarotam-panafody {vàrotra àfana òdy} ✦ farmacista [s.] = mpivaro-panafody {vàrotra àfana òdy} ✦ faro (marittimo) [s.] = fanilon-tsambo {tsìlo sàmbo} (di autovettura) = jiro mitifi-davitra {tìfitra làvitra} ✦ farsa (✦ facezia) [s.] = hatsikana ✦ fascina (mazzetto, ✦ plico) [s.] = fehezana {fèhy} ✦ fascino [s.] = maharenoka ✦ fatale (✦ letale) [a.] = mahafaty; (che non perdona/lascia scampo) = tsy mamela {vèla}; tsy azo ihodivirana {hòdivitra} ✦ fatalista [a.] = mpino ny lahatra {ìno} ✦ fatica (✦ stanchezza) [s.] = harerahana {rèraka}; havizanana {vìzana} ✦ faticosamente [avv.] = amin-kasarotana {àmy sàrotra} manano sarotra {ànona} 442
  • 22.
    ✦ faticoso (✦stancante) [a.] = mandreraka {rèraka} (✦ difficile) = sarotra (✦ straziante) = mampalahelo; mahontsa ✦ fatto (l’ ✦ accaduto) [s.] = zava-mitranga {zàvatra} cogliere q sul fatto = manatratra olona am-body omby {vòdy} fatto compiuto (dato di fatto) = zavatra efa vita fatti di cronaca = vaovao tetsy sy teroa {ètsy eròa} ✦ fattoria (✦ cascina) [s.] = toeram-piompiana {tòetra òmpy} ✦ fattore (✦ fittavolo; ✦ allevatore) [s.] = mpiompy ✦ fattorino [s.] = fakitera ✦ fattura [s.] = lazam-bidy {làza vìdy}; faktiora ✦ fatturato (volume d’affari) [s.] = vola maty {hàty} ✦ favola (✦ parabola) [s.] = fanoharana {òhatra} ✦ favoloso [a.] = mahatalanjona ✦ favore (✦ privilegio) [s.] = tombon-tsoa {tòmbo sòa} col favore della notte = manararaotra ny halina {hararàotra} ✦ favorevole [a.] = mankasitraka ✦ favorire (q) = manasoa; manampy ✦ fazzoletto [s.] = mosara ✦ febbraio = febroary ✦ febbre [s.] = tazo ✦ fecondare = mampitsaika ✦ fede [s.] = finoana {ìno} (anello nunziale) = peratra mariazy ✦ fedele [a.] = mahatoky; tokam-po {tòkana fò} ✦ fedeltà [s.] = fahatokiana {tòky} ✦ federale [a.] = federaly ✦ federalista [s.] = federalista ✦ federazione [s.] = fitambaram-paritra mizaka tena {tàmbatra fàritra} ✦ fegato [s.] = aty ✦ felce (bot.) [s.] = ampanga ✦ felice (✦ contento) [a.] = faly; ravoravo {ràvo} ✦ felicemente [avv.] = anim-pifaliana {fàly} ✦ felicità (✦ prosperità, ✦ piacere) [s.] = fahasambarana {sàmbatra} vivere in prosperità = miaina anaty fahasambarana aver il piacere di… = faly … (✦ contentezza) = fifaliana {fàly} ✦ felicitarsi (✦ congratularsi) = miarahaba ✦ felicitazione (✦ congratulazione) [s.] = fiarahabana {arahàba} ✦ femmina [s.] = vavy ✦ femminile [a.] = vehivavy ✦ femminismo [s.] = firehan-kevitra miaro ny vehivavy {firehana} ✦ fenomeno [s.] = zava-miseho; zava-mahagaga {zàvatra} ✦ ferire = mandratra {ràtra} ✦ ferita [s.] = ratra ✦ ferito [s.] = maratra ✦ fermata (✦ stop; ✦ interruzione) [s.] = fijanonana {jànona} ✦ alt! = mijanòna! (come di autobus; ✦ sosta) = fiatoana {àto}; toby ✦ fermentare = manotrika ✦ fermo (✦ rigido; ✦ saldo) [a.] = mafy ✦ feroce [a.] = tsy mifaditrovana {fàditra òva}; masiaka lozantany {siaka lòza tàny} ✦ ferro [s.] = vy ferro da stiro = fera fipasohana {pàsoka} ferro (pinza) per saldare = fera faninginana {tsìngina} ✦ ferrovia (strada ferrata) [s.] = lalamby {làlana vy} ✦ fertile [a.] = lonaka; mahavokatra ✦ fessura (✦ fenditura) = vaky; triatra ✦ festa [s.] = fety giorno di festa (festivo) = andro fety festa nazionale = fetim-pirenena {fèty rèny} ✦ festeggiare = manao fety {tào} ✦ festival [s.] = fihaonam-be {hàona bè}; lanonam-be {làlona bè} ✦ fetta (✦ trancia) [s.] = silaka; tapaka ✦ feudale [a.] = fitondran-tompo-menakely {tòndra tòmpo mèna kèly} ✦ feudo [s.] = menabe {mèna bè}; menakely {mèna kèly} ✦ fiammifero [s.] = afokasoka {àfo kàsoka} legno (manico) di fiammefero = tahon’afokasoka ✦ fiamma [s.] = lelafo {lèla àfo} ✦ fianco (✦ lato) [s.] = lafy; ilany sul fianco/lato = sasany {sàsaka} a fianco di… = akaiky… ; anilan’ny… {ìla} su un fianco = etsy andaniny {làny} ✦ fidanzarsi = mifamofo {fòfo} ✦ fidanzato [a.] = fofombady {fòfo vàdy} ✦ fiducia [s.] = fahatokisana {tòky} aver fiducia = matoky uomo di fiducia = olona mahatoky (✦ garanzia) = toky in garanzia = azo antoka ✦ fiducioso [a.] = matoky ✦ fienile (✦ granaio) [s.] = trano fitahirizam-bilona {tahìry vìlona} ✦ fieno [s.] = mololo ✦ fiera [s.] = tsenabe {tsèna bè}; foara ✦ figlia (✦ ragazza) [s.] = zazavavy {zàza vàvy} figlia di q = zanaka vavy ragazza giovane = totovavy ✦ figlio [s.] = zanaka lahy figlio illegittimo = zana-bady {zànaka vàdy}; zaza hafa reny ✦ figura (✦ schema) [s.] = sary ✦ figurato (senso - ) [a.] = hevitra an’hoatra ✦ fila (✦ sfilza) [s.] = laharana {làhatra} in fila = milahatra in prima fila = loha laharana {làhatra} in ultima fila = vody laharana {làhatra} ✦ filare (la lana) = mamoly {fòly} andare molto veloce = mitsoriaka; mirimorimo {rìmo} ✦ filetto (di carne) [s.] = ilikena {ìlike hèna} ✦ filippino [a.] = filipianina ✦ film (di cinema) [s.] = sarimihetsika {sàry hètsika}; sinema ✦ filmare = maka sarimihetsika {sàry hètsika}; maka sinema ✦ filo (per cucire) [s.] = kofehy (elettrico) = taribin-jiro {tàrika vy jìro} fil di ferro = tariby {tàrika vy} ✦ filosofia [s.] = filozofia ✦ filosofico [a.] = filozofy ✦ finale (✦ ultimo) [a.] = farany {fàrana}; famaranana {fàrana} ✦ finalmente [avv.] = amin’ny farany {fàrana} ✦ finchè (✦ fintanto) [avv.] = araka ✦ fine (✦ termine) [s.] = farany {fàrana} alla fine = amin’ny farany {fàrana} fine anno = faran’ny taona {fàrana} fino alla fine = hatramin’ny farany {hàtra àmy fàrana} ✦ infine, alla fine = amin’ny farany {fàrana}; ary ✦ fine (✦ sottile) (di stoffa) [a.] = manify; madinika (di udito) = malady (di mente) = matsilo; maranitra ✦ fine-settimana (✦ weekend) = faran’ny herinandro {fàrana hèrina àndro} ✦ finestra [s.] = varavan-kely {varavàrana kèly} ✦ fingere (far finta di…) = mody … {òdy} fare la commedia = mody adala ✦ finire (✦ concludere, ✦ terminare) = mamita {vìta} (✦ compiere) = manapitra {tàpitra} (✦ uccidere) = mamono {vòno} (aver termine) = mifarana [intransitivo] = vita tapitra aver finito (terminato) di fare qc = vao ✦ fino a… [PREPOSIZIONE] = hatramin’ny {hàtra àmy} fino a Parigi = hatrany Parisy fino ad oggi = hatramin’izao fino a che… = mandra-paha-… {màndraka fàha} fino a quando? = hatraminy rahoviana? ✦ fiocco [s.] = vongana ✦ fionda [s.] = antsamo-tady; pilotra ✦ fiore [s.] = voninkazo {vòny hàzo} in fiore = mamony {vòny} il fiore dell’età = herotrerony {hèrotra} ✦ fiorire = mamony {vòny} ✦ firma [s.] = sonia ✦ firmare = manao sonia {tào} ✦ fischiare = misioka {sìoka}; mitsoka {tsòka} ✦ fischietto [s.] = kiririoka fischio (colpo di fischietto) = feon-kiririoka {fèo kirirìoka} ✦ fischio [s.] = sioka; fitsofana {tsòka} ✦ fisica [s.] = fizika ✦ fisico (✦ corporatura) [s.] = bika; toe-batana {tòetra vàtana} (studioso di fisica) = fizisianina ✦ fisionomia [s.] = tokotanin’endrika; bika ✦ fissare (✦ appiccicare) = mametaka {pètaka} (stabilire un prezzo) = mametra {fètra} (lo sguardo) ≥ guardare fisso = mibanjina ✦ fisso [a.] = raikitra aver un’idea fissa = mitompo teny fantatra ✦ fitta (✦ dolore, ✦ male) [s.] = fanaintainana {tàina} ✦ fiume [s.] = renirano {rèny ràno}; onibe {òny bè} ✦ fiutare (tabacco) = manisoka ✦ fiuto (✦ odorato) [s.] = fanambolòana {ambòlo} ✦ flauto [s.] = sodina ✦ flessione (grammatica) = fanovana endrika {òva} flessione temporale (di verbo) = filazam-potoana {làza fotòana} ✦ flotta [s.] = andian-tsambo {andìa sàmbo} ✦ fluttuare (✦ sventolare) (come di bandiera) = mihofahofa {hòfa} ✦ foce (sbocco di fiume) [s.] = vinany ✦ focolare (≠ caminetto) [s.] = fatana (famiglia) = tokan-trano {tòkana tràno} (residenza) = akany ✦ foglia [s.] = ravina ✦ fogna [s.] = fanarian-drano-maloto {àry ràno lòto} (✦ grondaia) = fantson-driaka {fàntsona rìaka} ✦ folclore [s.] = vako-drazana {vàkoka ràzana} ✦ folla [s.] = vahoaka ✦ folle (✦ pazzo) [s.] = ny adala; ny makivisy {¿ kìvy}; olona pitsoka ✦ folle (✦ pazzo) [a.] = adala; misy kely; tsy ampiampy {àmpy} ✦ follia (✦ pazzia) [s.] = hadalana {adàla} far (delle) follie = manao hadalana {tào adàla}; far spese pazze = mandanindany vola foana {làny} ✦ fondare = manorina ✦ fondazione (✦ fondamenta) [s.] = fototra ✦ fondere (✦ liquefarsi) = miempo 443
  • 23.
    ✦ fondo (comedi bottiglia) [s.] = vody (di cortile) = faran’ny tokotany (fàrana tòko tàny} il fondo (centro) dell’affare = ny votoatin’ny raharaha {votoàty} il fondo (✦ fondale) del mare = ny fanambanin’ny ranomasina {ambàny ràno hàsina} a fondo = tanteraka ✦ fonema = hasimpeo {hàsina fèo} ✦ fonetico [a.] = ara-panononana {àraka tònona} ✦ fonetica [s.] = tonom-peo {tònona fèo} ✦ fonologia = avapeo {àvaka fèo} ✦ fonte (✦ fontana) [s.] = fantsakana {tsàka}; paompy ✦ forbici [s.] = hety ✦ forca (✦ forcone) [s.] = tsangam-by {tsàngana vy} ✦ forchetta [s.] = forosety ✦ foresta [s.] = ala foresta fitta (✦ giungla) = ala mikitroka ✦ forfora [s.] = angadrano {àngatra ràno} ✦ forgiato [a.] = voatefy ✦ forma (✦ figura, ✦ aspetto, ✦ apparenza esteriore) [s.] = endrika essere in forma = mety tsara (di un oggetto/grammaticale) = endrika nella forma di… = miendrika… forma semplice/assoluta (grammatica) = endrika tsotra forma legata = endrika am-panovana {àny òva} ✦ formaggio [s.] = fraomazy ✦ formalità [s.] = fanao {tào} (una) semplice formalità = fomba fotsiny {òmba fòtsy} ✦ formalmente [avv.] = ara-pomba {àraka òmba} ✦ formare (✦ costituire, ✦ comporre) = mamorona {fòrona} (✦ plasmare) = manofana ✦ formato [s.] = habe ✦ formidabile [a.] = mahagaga; mahafinaritra ✦ formica [s.] = vitsika sentire le formiche sulle gambe = mangorovitsika {horohòro vìtsika} ✦ formula (✦ modalità) [s.] = fomba (convenevoli) = teny fanao {tào} ✦ fornello (✦ focolare) [s.] = fatana ✦ fornire (✦ rifornire) = mamatsy {vàtsy} ✦ forniture (tipo articoli scolastici) [s.] = kojakoja {kòja} ✦ forno [s.] = lafaoro ✦ altoforno = fatambe {fàtana bè} ✦ forse (può darsi) = angamba [INTERROGAT IVA] = angaha ✦ forte (di persona) [a.] = matanjaka {tànjaka} fortissimo = matanjaka dia matanjaka {tànjaka} (di bevanda; di voce) = mahery {hèry} ✦ fortemente [avv.] = mafy ✦ fortezza (✦ cittadella) [s.] = mandabe {mànda bè} ✦ fortificare = manamafy ✦ fortuna [s.] = vintana (buona occasione) = tsara vintana; zaran’aina {zàra àina} aver fortuna = manam-bintana {ànana vìntana} aver sfortuna = tsy manan-bintana {ànana vìntana} (✦ ricchezza) = harena ✦ fortunatamente [avv.] = soa ihany ✦ fortunato (✦ felice) [a.] = sambatra; faly ✦ forza [s.] = hery; taniaka con la forza = = an-keriny {àny hèry} ✦ forzatamente (perchè costretti) [avv.] = an-terivozona {àny tèry vòzona} ✦ forzare (≠ pressare, far pressioni) = manery {hèry} forzare una porta = manapisoka varavarana ✦ forzato a… (✦ costretto a…) [a.] = voatery ✦ fosso (✦ fossato) [s.] = hady ✦ fotocopia [s.] = fôtôkopia ✦ fotocopiare = manao fôtôkopia {tào} ✦ fotografare = maka sary {àka} ✦ fotografia [s.] = sary foto d’identità (formato tessera) = sary tapaka ✦ fotografico [a.] > macchina fotografica = fakan-tsary {àka sàry} ✦ fotografo [s.] = mpaka sary {àka} ✦ foulard (✦ scialle) [s.] = fehin-tenda {fèhy tènda}; folara ✦ fragile (di oggetto) [a.] = mora vaky (di persona) = malemy; marefo ✦ fragola [s.] = firezy fragola selvatica = vaoroinahitra {vào ròy àhitra} ✦ francese [a.] = frantsay; zongo; tsotsoka {tsòka} ✦ francamente (✦ schiettamente) [avv.] = amin-kitsim-po {hìtsy fò} ✦ franco (✦ schietto, ✦ sincero) [a.] = tsotra; mahitsy ✦ francobollo [s.] = hajia ✦ frase (✦ proposizione) [s.] = fehezanteny {fèhy tèny} frase complessa = fehèzanteny saro-drafitra {fèhy tèny sàrotra ràfitra} frase semplice = fehèzanteny tokan-drafitra {fèhy tèny tòkana ràfitra} ✦ fratellanza [s.] = firahalahiana {rahalàhy} ✦ fratello (minore) [s.] = zandry (maggiore) = zoky fratello di un uomo = rahalahy {ràha làhy} fratello di una donna = anadahy {ànaka làhy} ✦ fraterno [a.] = anim-pirahalahiana {rahalàhy} ✦ frazione (di villaggio) [s.] = vohitra kely ✦ freccia (arma) [s.] = tsipìka; filesy (segnale) = fanoroana {tòro} ✦ freddo [a.] = mangatsiaka {hatsìaka}; manara ✦ freddo [s.] = hatsiaka aver freddo a… = mangatsiaka fa freddo = mangatsiaka ny andro prendere freddo = voan’ny hatsiaka {vòa} ✦ freddoloso [a.] = sarotin-katsiaka {sàrotra hatsìaka} ✦ fregarsi (✦ strofinarsi) (le mani, gli occhi) = mikosoka ✦ frenare = mampijanona; manitsaka frin {hìtsaka} ✦ freno [s.] = fampijanonana {jànona}; frin ✦ frequentare = mifandray {rày}; mankany matetika ✦ frequente [a.] = matetika; mazana ✦ frequentemente (✦ spesso) [avv.] = matetika; mazana ✦ fresco (di pane, pesce…) [a.] = vaovao (di notizia) = vao haingana ✦ fretta [s.] = haingana fare in fretta (✦ affrettarsi) = manao tendrametaka {tào ¿ tendra fètaka} manao tefy maika ✦ friabile [a.] = mora asaina ✦ frigorifero [s.] = vata fampangatsiàhana {hatsìaka}; frizidera ✦ frittata (✦ omelette) [s.] = atody nendasina {èndy}; omlety ✦ frittella (✦ bignè) [s.] = mofo menakely (di banane) = mofo akondro ✦ fritto [a.] = voaendy ✦ frizione (blocco motore) [s.] = ambiraiazy ✦ frode (✦ imbroglio) [s.] = halatra; hosoka ✦ fronte [s.] = handrina al fronte = am-bava ady {vàva} ✦ frontiera [s.] = sisin-tany {sìsina} ✦ frusta [s.] = fikapoka; karavasy ✦ fruttare (soldi) = mitondra questo quanto frutta? = mamokatra ohatrinona izany? {vòkatra òhatra ìnona ìzy} ✦ frutteto (✦ verziere) [s.] = tanin-kazo mamoa {tàny hàzo vòa} ✦ frutto [s.] = voankazo {vòa hàzo} frutto della passione (✦ marakujà) = garanadrenalina ✦ fucilare = mitifitra ✦ fucile [s.] = basy; ampingaratra {àmpy hàratra} ✦ fuga [s.] = fandosirana {lòsitra} ✦ fuggire (✦ scappare) = mandositra {lòsitra}; milefa ✦ fulgore (del sole) [s.] = tara-masoandro {tàratra màso àndro} ✦ fulminarsi (≠ prender la scossa) = voan’ny herim-baratra {vòa hèry vàratra} ✦ fumare = mifoka ✦ fumatore [s.] = mpifoka ✦ fumetto [s.] = tantara an-tsary {sàry} ✦ fumo [s.] = setroka ✦ funerale (✦ sepoltura) [s.] = fandevenana {lèvina} ✦ fungo [s.] = holatra ✦ funzionare = miodina [¿ mihodina ?] ; mandeha {lèha} ✦ funzionario [s.] = mpiasam-panjakana {àsa zàka} ✦ funzione (✦ lavoro) [s.] = asa (✦ ruolo) = andraikitra (grammatica) = anjara asa {àny zàra} ✦ fuoco [s.] = afo al fuoco! = afo! afo! fare un fuoco = mampirehitra afo prender fuoco = mirehitra fuoco d’artificio = afo-manga non c’è fumo senza fuoco = tsy misy setroka tsy aman’afo; ny vy tsy mikitrana irery (il ferro mica risuona da solo) ✦ fuori [avv.] = ivelany fuori pericolo = afa-doza {àfaka lòza} fuori servizio = maty {hàty}; tsy afa-miasa {àfaka àsa} ✦ furbo [a.] = fetsy ✦ furioso [a.] = misafoaka ✦ furto = halatra furto a mano armata = halatra aman-basy {àmana bàsy} ✦ futuro [s.] = hoavy (forma grammaticale) = ny ho avy 444
  • 24.
    G ✦ gabinetto (✦latrina) [s.] = lava-piringa {làvaka firìnga}; gabinè (✦ cesso) = trano kely fivoahana {voaka}; gabonè andare al gabinetto = mivoaka {vòaka} ✦ gaffe (✦ figuraccia) > fare una gaffe = manao zavatra tsy araky ny fomba {tào àraka òmba}; manao andevolahy latsaka avara-patana {tào àvaratra fàtana} ✦ galante (✦ spasimante) [a.] = mahay miaina; mahalala fomba {òmba} ✦ galanteria [s.] = fahaiza-miaina {hày}; fahalalam-pomba {làla òmba} ✦ galleggiare = mitsinkafona {tsinkàfona} ✦ galleria (✦ tunnel) [s.] = tonelina; zohy ✦ gallo [s.] = akoholahy {akòho làhy} al canto del gallo = amin’ny maneno akoho ✦ galoppo [s.] = firiotra {rìotra} ✦ gamberetto [s.] = patsa be; makamba ✦ gamba [s.] = ranjo ✦ gambero (d’acqua dolce) [s.] = orana ✦ gambo (✦ fusto ✦ stelo) [s.] = taho ✦ gamma [s.] = laharana {làhatra} gamma di colori = laharan-doko {làhatra lòko} ✦ gancio (✦ uncino) = faraingo gancio acuto (segno diacritico) = fononteny maranitra {fòno tèny rànitra} gancio destro (segno diacritico) = fononteny mahitsy {fòno tèny hìtsy} ✦ garage [s.] = garazy ✦ garagista [s.] = mpamboatra fiara {vòatra} ✦ garantire (✦ impegnarsi) = manome antoka {òme} (✦ proteggere) = miantoka {àntòka} ✦ garanzia [s.] = antoka ✦ gas [s.] = entona; gazy a gas = mandeha amin’ny gazy {lèha àmy} ✦ gatto [s.] = saka; piso gatto randagio = kary (✦ micio) = zana-tsaka {zànaka sàka} ✦ gazza [s.] = karazam-borona mitovy amin’ny goaika {karàzana vòrona tòvy àmy} ✦ gelare = mandry {àndry} ✦ gelata (di temperatura) [s.] = fanala ✦ gelatina (di ribes) = hatrotrom-boankazo {hatròtro vòa hàzo} ✦ gelato [s.] = gilasy ✦ gelosia (✦ invidia) [s.] = fialonana (d’amore) = hasarotam-piaro {sàrotra àro} ✦ geloso [a.] = mialona {àlona}; saro-piaro {sàrotra àro} ✦ gemella [s.] = vehivavy kambana ✦ gemello [a.] = kambana ✦ gemello [s.] = kambana ✦ gemere = mitoloko {tòloko}; mikonaina {kònaina} ✦ gemito [s.] = toloko; konaina ✦ gendarme (✦ agente) [s.] = zandary ✦ genealogia [s.] = tetiharana {tètika àrana} ✦ generale (✦ universale) [a.] = ankapobeny {fò bè} in generale = amin’ny ankapobeny {fò bè} ✦ generale [s.] = jeneraly ✦ generalmente [avv.] = amin’ny ankapobeny {fò bè} ✦ generazione [s.] = taranaka ✦ genere [s.] = karazana unico nel suo genere = tokana aman’tany {àmana tàny} isofatsiroa {ìso fà tsy ròa} ✦ genero [s.] = vinantolahy {vinànto làhy} ✦ generoso [a.] = malala-tanana {làla tànana} ✦ geniale [a.] = ikoizana {kòy} ✦ genio [s.] = olona lalin-tsaina ikoizana {làlina sàina kòy} ✦ genitori [s.] = ray aman-dreny {àmana rèny} ✦ gennaio = janoary ✦ gente [s.] = olona tutti; tutta la gente = ny daholobe {dahòlo bè} ✦ gentile [a.] = tsara fanahy {àhy} ; mahafinaritra {fìnaritra} lei (ella) è gentile = tsara lavitra izy ✦ gentilezza [s.] = hatsaram-panhay {tsàra hày}; toetra mahafinaritra {fìnaritra} ✦ gentilmente [avv.] = amin-pahafinaretana {finàritra} ✦ geografia [s.] = jeografia ✦ geologia [s.] = jeolojia ✦ geometria [s.] = jeometria ✦ geranio [s.] = zeranioma ✦ gerarchia [s.] = ambaratonga {ambaràka tònga} ✦ gergo [s.] = teny voatokana {tòkana} gergo giovanile = tenin-jatovo {tèny zatòvo}; tenin-jomaka {tèny jòmaka} ✦ germano (≠ primo cugino) [s.] = zanaky ny mpiray tampo {zànaka irày} ✦ germogliare = mitsimoka {tsìmoka} 445
  • 25.
    ✦ gesso [s.]= simenitra sokay; platira (✦ gessetto) = tsaoka ✦ gesto (✦ cenno) [s.] = fihetsika {hètsika} ✦ gestore (✦ gerente) [s.] = mpitantana {tàna} ✦ Gesù (bambino) = jesosy; jeso; jesoa ✦ gettare (✦ abbandonare) = manary (✦ lanciare) = manipy {tsìpy} ✦ gettone [s.] = vato ✦ giacca [s.] = palitao mianjaika {anjàika} ✦ ghiacciato [a.] = mandry {àndry} ✦ ghiaccio [s.] = rano mandry ✦ ghiacciolo [s.] = vaingan-dranomandry {vàinga ràno àndry} ✦ ghiandola [s.] = fihary ✦ già [prima del dovuto] = sahady (Lei) parte di già! = lasa sahady ianao! [aspetto perfettivo] = efa (io) l’ho già visto = efa hitako aho ✦ giacimento [s.] = toeram-pitrandrahana {tòetra tràndraka} ✦ giallo [a.] = mavo ✦ giapponese [a.] = japoney; japy ✦ giardiniere [s.] = mpikarakara zaridaina ✦ giardino [s.] = saha; zaridaina ✦ gigante [a.] = goavana ✦ gigante [s.] = rapeto; durafify; goliata ✦ gigantesco [a.] = goavana be ✦ ginnastica [s.] = zimnastika; zima ✦ ginocchio = lahalika ✦ giocare = milalao giocare a carte = milalao karatra giocare a domino = manao daomy {tào} giocare a scacchi = manao samantsy {tào} giocare a bruschette = manao an-tendry ahitra {tào àny} giocare col fuoco = manao kilalaon’afo {tào làlao} ✦ giocatore [s.] = mpilalao ✦ giocattolo [s.] = kilalao ✦ gioco [s.] = lalao ✦ giocolare (far giochi di destrezza) = manao tanisa {tào} ✦ gioia (✦ letizia) [s.] = fifaliana {fàly}; hafaliana {fàly} ✦ gioiellere (✦ orafo) = mpanefy firavaka {tèfy ràvaka} ✦ gioiello (✦ ornamento) = firavaka ✦ gioire = mifaly; manaram-po {àrana fò} ✦ giornale [s.] = gazety ✦ giornalista [s.] = mpanao gazety {tào} ✦ giornata [s.] = tontolo andro ✦ giorno = andro tra otto giorni = amin’ny heriny androany {àmy hèry àndro àny} tutti i giorni (ogni giorno) = isan’andro {ìsa} in pieno giorno (a giorno fatto) = antoandrobenanahary {àny tò àndro bè hàry) uno di questi giorni = any aoriana any un (dato) giorno = indray andro {ìray > indrày) sul far del giorno = mangiran-dratsy {hìrana ràtsy} un giorno intero = andro iray manontolo {tontòlo} ✦ giovane [a.] = tanora ✦ giovane (✦ giovanotto, ✦ ragazzo) [s.] = tovolahy {tòvo làhy} (✦ ragazza nubile) = tovovavy {tòvo vàvy} ✦ giovedì = alakamisy ✦ giovenca [s.] = vantotr’ombivavy {vàntotra òmby vàvy} ✦ gioventù [s.] = fahatanorana {tanòra} ✦ giradischi = elektrofaonina; fandefasana kapila {lèfa} ✦ giro [s.] = fihodinana {hòdina}; fitsingerenana {tsingèrina} fare il giro del mondo = mitsangantsangana mihodidina an’izao tontolo izao {tsàngana hodìdina àny ìo} ✦ giubbotto (✦ gilè) = salotra giubbotto di salvataggio = salotra vonjy aina ✦ giudicare = mitsara ✦ giudice [s.] = mpitsara giudice istruttore = mpitsara mpanao famotorana {tsàra tào fòtotra} ✦ giudiziario [a.] = > potere giudiziario = fahefana mpitsara {èfa} ✦ giudizio [s.] = fiheverana {hèvitra}; fitsarana {tsàra} (✦ sentenza di tribunale) = didim-pitsarana {dìdy tsàra} ✦ giugno = jiona ✦ giumenta (✦ cavalla) = soavaly vavy ✦ giungere (✦ pervenire) = tonga; mahatratra ✦ giungla [s.] = ala mikirindro ✦ giuramento [s.] = voady; fianianana {anìana} ✦ giurare = mianiana ✦ giuria [s.] = vondron’ny mpitsara {vòndrona tsàra} ✦ giustificare (✦ scagionare) = manamarina {hàrina} ✦ giustizia [s.] = fahamarinana {hàrina} Ministero della Giustizia = ministeran’ny fitsarana {tsàra} ✦ giustiziare (mettere a morte) = mamono {vòno} ✦ giustamente (✦ esattamente) [avv.] = marina {hàrina} (✦ specialmete, ✦ proprio) = indrindra ✦ giusto (✦ equo) [a.] = rariny {ràry} (✦ corretto) = marina {hàrina} (di giusta misura) = antonony {tònona} ✦ glaciale [a.] = manara ✦ globo [s.] = bolantany {bòla tàny}; gilaoby ✦ gloria [s.] = laza; voninahitra {vòny àhitra} ✦ glorioso [a.] = malaza ✦ gluteo (✦ natica) = ravim-body {ràvina vòdy} ✦ gobba = trafo ✦ gobbo [a.] = vovoka ✦ goccia ≥ una goccia d’acqua = rano indray mitete {irày} ✦ goffaggine [s.] = fikaviavia {kàvia} ✦ gol (✦ goal) (fare - ) = mahafaty baolina ✦ gola = tenda ✦ golf (✦ maglione ✦ pull-over) [s.] = akanjo ba; polovera ✦ golfo [s.] = helo-dramomasina {hèloka ràno hàsina} ✦ goloso [a.] = tendan-kanina {tènda hànina} ✦ gomito = kiho ✦ gomma = gaoma; herotra ✦ gonfiare (riempire d’aria) = mamoky rivotra {vòky} ✦ gonfiarsi = mibontsina ✦ gonfio (✦ rigonfio) = mivonto ✦ gonna = zipo ✦ gorilla = rajakobe {rajàko bè} ✦ governare = manjaka {zàka}; mitondra fanjakana {tòndra zàka} ✦ governativo [a.] = ara-panjakana {àraka zàka} ✦ governo [s.] = governemanta; fitondram-panjakana {tòndra zàka} ✦ gradimento (✦ volontà) [s.] = sitra-po {sìtraka fò} contro la mia volontà = tsy araka ny sitra-poko {sìtraka fò} ✦ gradire (✦ accettare) = mandray {rày} gradisca i miei rispetti, signore = raiso; tompoko, ny haja ambony indrindra atolotro anao ✦ grado (✦ livello) [s.] = dingana; ambaratonga {ambaràka tònga} (di temperatura) = degrè (militare) = laharam-boninahitra {làhatra vòny àhitra} girady ✦ graffiare = mandrangotra {ràngotra} ✦ graffio [s.] = rangotra ✦ grammatica [s.] = fitsipitenenana {tsìpika tèny}; gramera ✦ grammo [s.] = grama ✦ granaio [s.] = sompitra; tranom-bary {tràno vàry} ✦ granata (arma) = girenady; baomba kely ✦ granchio [s.] = foza ✦ grande (di persona; città) [a.] = lehibe {lèhy bè} (✦ illustre) = ngeza i grandi (✦ genitori) = ray aman-dreny {rày amana rèny} le persone illustri = ngetroka ✦ grandezza [s.] = halehibe {lèhy bè} ✦ grandinare = manavandra {havàndra} ✦ grandine [s.] = havandra ✦ grandioso [a.] = goavana ✦ granello (di sabbia) [s.] = vovo-pasika {vòvoka fàsika} ✦ grana (✦ seccatura) [s.] = voany; zava-manahirana {zàvatra sahìra- na} ✦ grano (come di rosario) [s.] = jijy;bijy ✦ grano (✦ frumento) [s.] = varim-bazaha {vàry vazàha} ✦ grappolo (d’uva) [s.] = sampaho ✦ grasso (sporcizia; ✦ unto) [s.] = tsikoko; tseroka (una) macchia di grasso = menaka (di animale) = taviny {tàvy} ✦ grasso (✦ obeso) [a.] = matavy ✦ grassottello [a.] = matavitavy {tàvy} ✦ gratis [avv.] = maimaim-poana {màina fòana} ✦ grattacielo [s.] = trano avo mijaolajaola {jalajàla} ✦ grattuggiare = mikiky {kìky} ✦ gratuitamente [avv.] = maimaim-poana {màina fòana} ✦ gratuito (di prezzo/atto) [a.] = maimaim-poana {màina fòana}; bôjy ✦ grave (di malattia/situazione) [a.] = mafy; sarotra ✦ gravemente [avv.] = mafy; voa mafy ✦ gravidanza [s.] = habevohoka {bè vohòka} ✦ grazia (✦ bontà) [s.] = fahasoavana {sòa} (≠ perdono) = famelan-keloka {vèla hèloka} in grazia di… = noho… ✦ grazie = misaotra grazie molto = misaotra indrindra grazie a dio = misaotra an’Andriamanitra {sàotra àny andrìana hànitra} ✦ greco [a.] = grika ✦ gregge [s.] = andian-biby {dìa > andìa bìby} ✦ grembiule [s.] = aron’akanjo {àro} ✦ grezzo [a.] = akorany ✦ gridare (✦ schiamazzare) = mikiakiaka (mandare improperi) = manomba ✦ grido (✦ strillo; ✦ urlo) = kiaka grido acuto/pungente = dradradradra ✦ grigio [a.] = volombatolalaka {vòlo vàto làlaka} grigio scuro = volondavelona {vòlo lavènona} ✦ griglia [s.] = makarakara ✦ grigliare = mitono far grigliare = manatsatsika ✦ grigliata = tsatsika; tonon-kena {tòno hèna} ✦ grossezza [s.] = haventy ✦ grosso [a.] = vaventy (✦ voluminoso) = makadiry ✦ grossolano (✦ sfacciato) (di bambino) [a.] = tsy valahara (di parole) = teny ratsy (di oggetto) = ratsy voatra ✦ grotta (✦ caverna) [s.] = lava-bato {làvaka vàto}; zohy 446
  • 26.
    ✦ grottesco (✦ridicolo) [a.] = mahatsikaiky ✦ gru (≠ montacarichi) [s.] = fozabe {fòza bè}; fampakaran’entana {àkatra} ✦ grugnire (di animale) = mitrona (di persona) = mierona ✦ grugno [s.] = vava ✦ gruppo (✦ assembramento) [s.] = antokon’olona {tòko}; tarika ✦ guadagnare (una paga) = mahazo {àzo} (tempo) = tsy mandany fotoana {làny} ✦ guadagno (✦ profitto, ✦ beneficio) [s.] = tombony {tòmbo}; tombom-barotra {tòmbo vàrotra} ✦ guado [s.] = fitana {ìta} ✦ guancia [s.] = takolaka; fify ✦ guanto [s.] = gan-tanana {gà tànana} ✦ guardare (una persona, un film) = mijery {jèry} (da una certa distanza = mitazana {tàzana} (la lontano, dall’alto) = mitsinjo {tsìnjo} (male/di traverso) = mangarika {hàrika} (furtivamente, attraverso un buco) = mitsirika {tsirika} (attraverso un vetro/una vetrina) = mitaratra {tàratra} (fisso/fissamente) = mibanjina {bànjina} ✦ guardaroba (✦ spogliatoio) [s.] = efitra fitahirizana akanjo {tahìry} ✦ guardia (✦ sorveglianza) [s.] = fiambenana {àmbina}; fiandrasan-draharaha {àndry raharàha} medico di guardia = dokotera mpiandry raharaha stare in guardia = mitandrina; mihaihay {hày} montare la guardia = miambina essere sull’attenti = manao jery atrika {tào} ✦ guardia (✦ sorvegliante) [s.] = mpiambina guardia del corpo = mpiambina mpiaro ✦ guardiano (✦ custode) (notturno) [s.] = mpiambina ✦ guarigione [s.] = fanasitranana {sìtrana} ✦ guarire (✦ ristabilirsi) = manasitrana ✦ guarito [a.] = sitrana ✦ guastarsi (✦ deteriorarsi) = mihasimba di tempo/meteo = miharatsy ✦ guasto (di alimento) [a.] = simba ✦ guercio (✦ monocolo) [a.] = poa-maso {pòaka} ✦ guerra [s.] = ady dichiarar guerra = mihantsy ady {hàntsy} vincere la guerra = mandresy an’ady {rèsy} perdere la guerra = resy an’ady ✦ guerriglia [s.] = ady anaty akata akata ✦ gufo [s.] = vorondolo {vòrona lòlo} ✦ guida (atto di condurre un veicolo) [s.] = fitondrana {tòndra} (persona) = mpitari-dalana {tàrika làlana} (✦ manuale, libro) = fitariham-dalana {tàrika làlana} ✦ guidare (far da guida) = mitari-dalana {tàrika làlana} ✦ guscio [s.] = akora ✦ gustare (✦ gradire) = mankafy (✦ degustare; ✦ assaggiare) = manandrana ✦ gusto [s.] = tsiro aver (buon) gusto = matsiro noi abbiamo gli stessi gusti = mitovy fitiavan-javatra izahay {tòvy tìa zàvatra} H✦ handicappato [a.] = kilemaina {kilèma} (mentale) = sembana ara-tsaina {àraka sàina} ✦ hostess [s.] = mpikarakara vahiny; hotesy ✦ humour [s.] = hatsikana aver dell’humour (esser ✦ spiritoso) = mahatsikaiky i✦ i (✦ gli) [ART ICOLO DETERMINAT IVO PLURALE] = ireo {io} ✦ idea [s.] = hevitra buon’idea! = hevitra tsara izany {ìny} aver un’idea = manan-kevitra {ànana hèvitra} ✦ ideale [s.] = idealy; filamatra ✦ ideale [a.] = lavorary {làvo ràry}; tonga lafatra ✦ identico [a.] = mitovy ✦ identità [s.] = maha-olona carta d’identità = kara-panondro {kàratra tòndro} ✦ ideologia [s.] = firehan-kevitra {firèhana hèvitra}; ideolojia ✦ ideologico [a.] = ara-pirehan-kevitra {àraka firèhana hèvitra} ✦ idolo (✦ talismano) = sampy ✦ ieri = omaly l’altro ieri = afak’omaly {àfaka} ✦ igiene [s.] = fikoloam-pahasalamana {kòlo sàlama} ✦ igienico [a.] > carta igienica = taratasy fifirana {fìtra} assorbente igienico = tsentsin’isy {tsèntsina} ✦ ignoranza [s.] = tsy fahafantarana {fàntatra}; dondrona ✦ ignorare = tsy mahafantatra non guardare = tsy mahita ✦ il (✦ la; ✦ del; ✦ delle) [articolo] = ny [ny] ✦ illegale [a.] = tsy ara-dalàna {àraka lalàna} ✦ illeggibile (✦ indecifrabile) [a.] = tsy hay vakina {vàky} ✦ illetterato [a.] = tsy mahay taratasy ✦ illogico [a.] = tsy araky ny lojika {àraka} ✦ illuminare (una casa)= manazava ✦ illuminazione (✦ luce) [s.] = hazavana {zàva}; fahazavana {zàva} (artificiale) = fanazavana {zàva} (✦ spiegazione) = fanazavana {zàva} ✦ illusione [s.] = nofinofy {nòfy} ✦ illustrazione [s.] = sary; fanazavana {zàva} ✦ illustrato [a.] = hazavain’ny sary {zàva} ✦ illustre [a.] = malaza ✦ imballaggio = taratasy famonosana {fòno} ✦ imballare = mamono {fòno} ✦ imbarazzante [a.] = mahasadaikatra ✦ imbarazzato [a.] = sadaikatra ✦ imbarcadero (✦ molo fluviale) = tafia ✦ imbarcarsi = miditra ao anaty sambo; miondrana ✦ imbarco [s.] = fiondranana [fiondrànanana ¿] {òndrana} ✦ imbecille = vendrana; adaladala {àdala}; lohan’angidina {lòha} è ✦ idiota/imbecille = tsy misy fotony {fòtotra} ✦ imboscata [s.] = fisakanan-dalana {sàka làlana}; vala-manakana {vàla sàkana} ✦ imbottigliamento = tsentsin-tavoahangy {tsèntsina} nel traffico = tsentsin-pivoivoìzana {tsèntsina voivòy} ✦ imbustare = mamono {fòno} ✦ imbuto = lantonoàra ✦ imitare = maka tahaka ✦ imitazione = hala-tahaka {hàlatra} ✦ immaginare = mieritreritra {èritra} ✦ immaginarsi (✦ credere) = mihevitra credersi ricco = manao ariary zato am-pandriana {tào àny àndry} ✦ immaginazione [s.] = fieritreretana {èritra} ✦ immagine (✦ modello, ✦ esempio) [s.] = ohatra (✦ incisione, ✦ stampa; ✦ riflesso) = sary ✦ immaginario [a.] = foronina {fòrona}; an’eritreritra {èritra} ✦ immediatamente [avv.] = izao dia izao {ìo} subito; immediatamente = avy hatrany {hàtra àmy} ✦ immediato [a.] = miaraka amin’ny vava; izao ankehitriny izao {ìo} ✦ immenso [a.] = midadasika; tsy hita velively ✦ immergere (✦ tuffare) = mandentika {lèntika} mettere a mollo = mandona {lòna}; lasciare a mollo = manitrika an-drano {sìtrika àny ràno} ✦ immergersi (✦ tuffarsi) = misitrika ✦ immigrare = mifindra monina ✦ immigrato [s.] = mpiavy; mpifindra monina ✦ immigrazione [s.] = fifindra-monina {fìndra} 447
  • 27.
    ✦ immobile [a.]= tsy mihetsika ✦ immondizia (✦ spazzatura) [s.] = fako ✦ immorale [a.] = vetavata {¿ vèta vàta}; maloto; mahamenatra {hènatra} ✦ immortale [a.] = tsy mety maty {fàty} ✦ immortalità [s.] = tsy fahafatesana {fàty} ✦ immunità (politica) [s.] = tsy maty manota {fàty òta} ✦ impadronirsi (✦ impossessarsi) = mandrombaka {ròmbaka} ✦ impallidire = mihahatsatra ✦ imparziale [a.] = tsy miangatra; tsy mijery tavan’olona {tàva} ✦ impasse (✦ vicolo cieco) [s.] = kizo essere in un vicolo cieco = tafiditra ao anaty kizo ✦ impaziente [a.] = tsy maharitra ✦ impazienza [s.] = tsy faheretana {àritra} ✦ impazzire (✦ ammattire) = very saina ✦ impedimento (✦ ostacolo) = sampona; vato misakana; tsy fahafahana {àfaka} ✦ impedire di… = mitazona {tàzona} ✦ impegnarsi (✦ acconsentire) = manaiky {èky} ✦ imperativo (grammatica) = filaza mandidy {làza dìdy} ✦ imperatrice [s.] = mpanjaka vavy {zàka} ✦ imperatore [s.] = amperora ✦ imperialismo [s.] = imperialisma ✦ imperdonabile [a.] = tsy azo ivalozana {vàlo} ✦ impermeabile [a.] = tsy azon-drano {àzo ràno} ✦ impermeabile [s.] = tsilena {tsy lèna} ✦ impero [s.] = fanjakan’ny amperora {zàka} ✦ impersonale (modo/stile - ) [a.] = filazan-javatra tsy manana ny maha-izy azy {làza zàvatra ànana ìzy} ✦ impertinente (non pertinente) [a.] = tsy mahalala fomba {làla òmba} (✦ indisponente) = mahatezitra ✦ impiegato [s.] = mpiasa ✦ impiego (✦ mestiere) = asa, raharaha ✦ imponente [a.] = mandondona {dòna} ✦ imporre = mandidy; manery {tèry} ✦ importante [a.] = mavesa-danja {vèsatra lànja}; lehibe {lèhy bè} ✦ importanza [s.] = lanja; halehibe {lèhy bè} (ciò) non ha importanza = tsy maninona {ìnona} ✦ importare (del fare import/export) = manafatra entana any avy ivelany {hàfatra} ✦ importare (avere importanza) ≥ importa poco che… = tsy maninona loatra na dia… {ìnona} non importa come = kitoatoa {tòa} non importa dove = na aiza na aiza non importa chi = na iza na iza ✦ importunare (✦ distrarre) = manelingelina {hèlina}; (✦ imbarazzare) = manadala ✦ impossibile [a.] = tsy azo atao ✦ impossibile [s.] = filana voatsihary {ìla tsy hàry} ✦ impotente [a.] = tsy manan-kery {ànana hèry} ✦ impoverire (✦ pauperizzare) = mampahantra ✦ imprenditore = mpandraharaha {raharàha} ✦ impresa (commerciale) = orin’asa {òrina}; fanjarian’asa {zàry} ✦ impressionante [a.] = mahatalanjona ✦ impressione (≠ emozione) [s.] = eritreritra {èrit fihetsehan-po {hètsika fò} ✦ impressionismo [s.] = impresionisma ✦ imprevedibile (✦ inatteso) [a.] = tsy nandrasana {àndry} (✦ inconcepibile) = tsy azo heverina {hèvitra} ✦ imprevisto (✦ inaspettato) [a.] = tsy nampoizina {àny fò > ampò} (✦ improvviso) = tampoka ✦ imprimere (✦ stampare) manonta {tònta} ✦ impronta (✦ orma) = dia impronte digitali = peta-tondro {pètaka} ✦ improvvisamente (di sorpresa) [avv.] = tampoka ✦ improvvisare = mamorona eo noho eo {fòrona} ✦ improvvisazione [s.] = famoronana eo noho eo {fòrona} ✦ improvviso (✦ subitaneo) [a.] = tampoka ✦ imprudente [a.] = tsy malina ✦ imprudentemente [avv.] = tsy amim-pitandremana {àmy tàndrina} ✦ imprudenza [s.] = tsy fitandremana {tàndrina} tsy fahamalinana {màlina} ✦ in [LUOGO/TEMPO/MANIERA] = amin’ny…; an’… in ricordo di… = ho fahatsiarovana {tsìaro} ✦ inaccettabile [a.] = tsy azo ekena {èky} ✦ inammissibile [a.] = tsy azo raisina {rày} ✦ inanimato [a.] = tsy afa-mihetsika {àfaka hètsika}; torana ✦ inaudito [a.] = safatsiroa {ìsa fa tsy ròa} ✦ inaugurare = mitokana ✦ inaugurazione [s.] = fisokafana {sòkatra} ✦ incantato (✦ felice) [a.] = ravo ✦ incantesimo (✦ incanto) = ody ✦ incantevole (✦ grazioso) [a.] = mahafatifàty {fàty} ✦ incapace (✦ inetto) = tsy afaka ✦ incaricarsi (di…) = miandraikitra {ràikitra} ✦ incasinare (mettere in disordine) = manasavoritaka ✦ incasinarsi (andare in confusione) = misavoritaka ✦ incendio (di casa) [s.] = haintrano {hày} (boschivo) = doro tanety ✦ incerare = manosotra sovoka {hòsotra} ✦ incerto [a.] = tsy azo antoka ✦ incidente [s.] = sampona ✦ inchiesta = fikarohana {kàroka}; famotopororana {fòtotra} ✦ inchiodare = mamantsika {fàntsika} ✦ inchiostro [s.] = ranomainty {ràno màinty} ✦ incinta (✦ gravida) = bevohoka {bè vohòka} ✦ incoerente [a.] = tsy mirindra ✦ incognito (✦ anonimo) [a.] = tsy mitonona anarana ✦ incollare = mametaka {pètaka} ✦ incomparabile [a.] = tsy azo oharina {òhatra} ✦ incomparabilmente [avv.] = tsy anoharana {òhatra} ✦ incompatibile [a.] = tsy mifanaraka ✦ incompetente [a.] = tsy mahay raharaha; tsy mahavita azy {ìzy} ✦ incompleto [a.] = tsy feno ✦ incomprensibile [a.] = tsy mazava ✦ inconsolabile [a.] = tsy azo ampiononina {ònona} ✦ inconsueto (✦ insolito) [a.] = tsy fahita andavanandro {àny làva àndro} ✦ incontestabile [a.] = tsy misy adihevitra {àdy hèvitra}; tsy azo toherina {tòhitra} ✦ incontrare (q) = mifanena {tsèna}; mihaona {hàona} ✦ incontro (✦ colloquio) = fihaonana {hàona} (mettersi uno davanti all’altro) = fifanenana {tsèna} andare incontro a q = mitsena ✦ inconveniente [s.] = lafy ratsiny {ràtsy} ✦ incosciente [a.] = tsy tonga saina ✦ incoscientemente (✦ inconsapevolmente) = tsy iniana {nìa} ✦ inconsistente [a.] = varahontsana {vàraka hòntsana} ✦ incrocio [s.] = sampanana {sàmpana} ✦ incoraggiamento [s.] = fampaherezana {hèry} ✦ incoraggiare = mankahery; mandrisika {rìsika} ✦ incredibile (✦ inaccettabile) [a.] = tsy azo inoana {ìno} (✦ incongetturabile) = tsy voavinavina ✦ incubo = nofy ratsy ✦ indebolire = mampalemy ✦ indecente [a.] = vetaveta {vèta}; mahamenatra {hènatra} ✦ indeciso [a.] = misalasala ✦ indegno [a.] = tsy mendrika {èndrika} ✦ indennità [s.] = tambin-karama {tàmby karàma} ✦ indescrivibile [a.] = tsy azo tantaraina {tantàra} ✦ indiano [a.] = karàna (d’America) = indianina (di tessuto) = zandiana ✦ indicare (✦ mostrare) = manoro {tòro}; mampiseho ✦ indicativo (grammatica) = filaza tsotra {làza} ✦ indicazione [s.] = fanoroana {tòro} ✦ indice (di libro) [s.] = fanoroan-pejy {tòro pèjy} ✦ indietreggiare (✦ ritirarsi) = mihemotra {hèmotra} ✦ indietro > all’indietro, a ritroso > mianotra {ànotra} ✦ indifferente [a.] = miraharaha ✦ indifferenza [s.] = tsy firaharahana {raharàha} ✦ indigestione [s.] = fahalevonan-kanina {lèvona hànina} ✦ indigesto [a.] = saro-devonina {sàrotra lèvona} ✦ indimenticabile [a.] = tsy hay hadinoina ✦ indipendente [a.] = mahaleo tena; tsy miankina ✦ indipendenza [s.] = fahaleovantena {lèo tèna} ✦ indirettamente [avv.] = an-kolaka {òlaka} ✦ indiretto [a.] = tsy mivantana; miolaka ✦ indirizzo (postale) = adiresy ✦ indiscreto [a.] = petsana {pètsa}; tsy mahatam-bava {tàna vàva} ✦ indiscutibile (✦ inconfutabile) [a.] = tsy azo iadian-kevitra {àdy hèvitra} ✦ indiscutibilmente [avv.] = tsy misy adihevitra {àdy hèvitra} ✦ indisponente (✦ contrariante; ✦ irritante) = mampivonto fo; (✦ preoccupante) = manahirana ✦ individualista [a.] = mpiolonolona {òlona} ✦ individuale [a.] = samirery {sàmy irèry}; tsirairay {ìray} ✦ individuo = olona (✦ tizio) = zalahy un tipo poco raccomandabile = olona hafahafa {hàfa} ✦ indonesiano [a.] = indônezianina ✦ indossatrice [s.] = mampiseho lamaody ✦ indovinare (✦ presagire) = maminany {vinàny} ✦ indovinello (✦ enigma) ankamantatra {fàntatra} ✦ indurirsi (✦ inasprirsi) = mihamafy ✦ industria [s.] = taozavatra {tào zàvatra}; indostria ✦ industriale [a.] = ara-taozavatra {àraka tào zàvatra ✦ inedito [a.] = tsy nivoaka ✦ inescusabile [a.] = tsy azo leferina {lèfitra} ✦ inesperto [a.] = tsy za-draharaha {zàtra raharàha} ✦ inevitabile [a.] = tsy aza ialana {àla} ✦ infanzia = fahazazana {zàza} ✦ infastidire (✦ molestare) = mahasosotra ✦ infantile = mifanahim-jaza {àhy zàza} ✦ infaticabile [a.] = tsy mety reraka ✦ infatti (in effetti) = eny ho’aho; raha ny marina dia ✦ inferiore [a.] = ambany ✦ infermiere [s.] = mpitsabo ✦ infermeria [s.] = trano fitsaboana {tsàbo} ✦ infermo (✦ invalido) [a.] = kilemaina {kilèma}; (✦ difettoso) = manan-takaitra {ànana} ✦ inferno = helo; afobe {àfo bè} 448
  • 28.
    ✦ infetto [a.]= vaopoizina ✦ infinitamente [avv.] = tsy voafetra ✦ infinito [a.] = tsy tambo isaina ✦ infinito [s.] = tsy manam-petra {ànana fètra} ✦ infisso (grammatica) = tsofoka ✦ inflazione [s.] = sondrobidy {sòndotra vìdy}; ankapobeny {àny pò bè} ✦ influenza (✦ ripercussione) [s.] = fiantraika (malattia) = fofoka; giripa ✦ influenzato (affetto da influenza) [a.] = azon’fofoka ✦ infondato = tsy mari-pototra {àrina fòtotra} ✦ informare = mampahafantatra {fàntatra} (✦ indicare ✦ mostrare) = manoro {tòro} ✦ informarsi = manadina {àdina}; maka hevitra {àka} ✦ informazione (✦ notizia) [s.] = vaovao {vào} (✦ notiziario) = filazam-baovao {làza vào} (✦ ragguaglio ✦ delucidazione) = fanoroana {tòro}; filazana {làza}; toro lalana ufficio informazioni = birao filana hevitra {ìla} servizio (segreto) informazioni = sampan-draharaham-pitsikolovana {sàmpana rararàha ¿ kòlo} prendere informazioni = mamotopototra {fòtotra} ✦ ingannare = mamitaka {fìtaka}; manambaka {àmbaka}; mamahan-dalitra {fàhana làlitra} ✦ ingannarsi (✦ sbagliarsi) = diso ✦ ingannevole (✦ fallace ✦ fuorviante) [a.] = mamitaka {fìtaka} ✦ ingegniere [s.] = injeniera ✦ ingenuamente [avv.] = amim-pahatsorana {àmy tsòtra} ✦ ingenuità [s.] = fahatsorana {tsòtra} ✦ ingenuo (✦ semplice ✦ spontaneo) [a.] = bonaika; tsotra ✦ inghiottire (mandar giù) = mitelina ✦ ingiallire = mihamavo ✦ inginocchiarsi = mandohalika {lohàlika} ✦ ingiuria (✦ minaccia) [s.] = ompa ✦ ingiuriare = manompa ✦ ingiustizia [s.] = tsy an-drariny {àny ràry} ✦ ingiusto [a.] = tsy rariny {ràry} ✦ inglese (✦ britannico) [a.] = angilisy ✦ ingombrante (✦ fastidioso) [a.] = manembatsembana {sèmbana} ✦ ingombrare (✦ ostacolare) = manembatsembana {sèmbana} (✦ impedire) = manakana {sàkana} ✦ ingombro (✦ ingorgo, ✦ ostacolo) [s.] = fanembatsembanana {sèmbana} ✦ ingrandire = manalehibe {lèhy bè}; manitatra ✦ ingrandirsi = mitombo; mitatra (✦ crescere, diventare grande) = mihalehibe {lèhy bè} ✦ ingrassare (✦ ungere) = manosotra menaka {hòsotra} ✦ ingratitudine [s.] = tsy fahavaliam-pitia {vàly tìa} ✦ ingrato [a.] = tsy mahavaly fitia; tsy mahavaly babena {bàby} non si sia ingrati = aza mitsipa-doha laka-itana {tsìpaka lòha làkana ìta} ✦ ingrossarsi = mihamatavy (✦ gonfiarsi) (di ascesso) = mivonto ✦ ingrosso (vendita all’ingrosso) = ambongadiny {vongàdy} ✦ ininterrottamente (senza sosta) [avv.] = tsy an-kitsahatra; tsy an-kijanona ✦ iniziativa [s.] = fanapahan-kevitra {pàka hèvitra} prendere l’iniziativa = mandray fanapahan-kevitra {rày pàka hèvitra} ✦ inizio (✦ cominciamento) = fanombohana {tòmboka}; fiandohana {lòha} ✦ innalzare (mettere dritto/in piedi) = mampijoro (✦ elevare) = manondrotra {sòndrotra} (✦ edificare un edificio) = manangana ✦ innamorarsi di… = raiki-pitia {ràikitra tìa} ✦ innamorato [a.] = raiki-pitia {ràikitra tìa} ✦ innato [a.] = voa-janahary {vòa zanahàry} ✦ innervosire = mampitoatra; mandrangitra {ràngitra} ✦ innervosirsi = mitroatra; rangitra ✦ innesto [s.] = girefy ✦ inno [s.] = hiram-pivavahana {hìra vàvaka} inno nazionale = hiram-pirenena {hìra rèny} ✦ innocente (senza errore) = tsy misy diso (senza colpa) = tsy misy tsiny ✦ inoffensivo [a.] = tsy atahorana {tàhotra}; malefaka; morabe {mòra bè} ✦ inoltre [avv.] = ankoatra {àny hòatra} per di più = ambonin’izany {ambòny ìny} ✦ inondare = manafotra {sàfotra} ✦ inondazione [s.] = tondra-drano {tòndraka ràno} ✦ inquietare (✦ preoccupare) = mampanhay ✦ inquietarsi (✦ preoccuparsi) = mihaihay {hày} ✦ inquieto (✦ preoccupato) [a.] = mihaihay {hày} tsy tafandry mandry {àndry} ✦ inquietudine (✦ preoccupazione) = fanahiahiana {àhy} ✦ inquinamento [s.] = fandotoana {lòto} ✦ insalata [s.] = salady ✦ insaputa ≥ all’insaputa di… = tsy nilaza tamin’ny… (di nascosto) = antsokosoko {sòko} ✦ insegna (✦ marchio) [s.] = famantarana {fàntatra} (cartello) = takela-pamantarana {takèlaka fàntatra} ✦ insegnamento [s.] = fampianarana {ànatra} ✦ insegnare (✦ istruire; ✦ informare, far apprendere) = mampianatra ✦ inseguire = manenjika stare alle calcagna di q = manaraka akaiky {àraka} ✦ insetticida [s.] = famonoana bibikely {vòno bìby kèly} ✦ insetto [s.] = bibikely {bìby kèly} ✦ insieme [avv.] = miaraka ✦ insieme (✦ gruppo) [s.] = vondrona ✦ insipido (✦ insulso) [a.] = matsatso ✦ insistere (✦ perseverare) = maharitra; manantitrantitra {àntitra} ✦ insolente [a.] = sahy loatra; miavonavona {àvona}; maniratsira {tsiratsìra} ✦ insolenza [s.] = fahasahiana tafahoatra {sàhy hòatra} fiavonavonana {àvona} ✦ insonnia [s.] = tsy fahitana tory {hìta tòry} ✦ insopportabile [a.] = tsy laitra ✦ inspiegabile [a.] = tsy hay hazavaina {zàva} ✦ instabile [a.] = mitsingevaheva {hèva}; mitombina (di persona) = tsy mahatombo-tsiraka {tòmboka tsìraka} ✦ insufficiente [a.] = tsy ampy ✦ insulto [s.] = fanalikàna {alìka}; fanompana {òmpa} ✦ intanto (✦ frattanto) = nandritra izay {rìtra} ✦ intatto [a.] = tsy nahafahana ✦ integrarsi (✦ assimilarsi) = manoaha-tena {òhatra} ✦ intellettuale [a.] = ara-tsaina {àraka sàina} ✦ intellettuale [s.] = avara-pianarana {avàratra ànatra} ✦ intelligenza [s.] = faharanitan-tsaina {rànitra sàina} ✦ intelligente [a.] = marani-tsaina {rànitra sàina} ✦ intendente (✦ amministratore) [s.] = tonia ✦ intendersi (✦ capirsi) = mifankahazo {hazohàzo}; miray hina ✦ intensivo (grammatica) = mpanamafy {màfy} ✦ intenzione [s.] = fikasana {kàsa} senza cattive intenzioni = tsy manana eritreri-dratsy {èritra ràtsy} aver intenzione di… = manam-pikasana {ànana kàsa} ✦ interamente (✦ completamente) [avv.] = tanteraka; avokoa ✦ interessante [a.] = mahaliana; mahasoa ✦ interessare (≠ poter esser utile) = mahasoa ✦ interessarsi a… = liana… ✦ interesse (✦ curiosità) = fahalianana {lìana} (✦ vantaggio, ✦ tornaconto) = tombon-tsoa {tòmbo sòa} (finanziario) = zana-bola {zànaka vòla} ✦ interlocutore [s.] = olona iresahana {rèsaka} ✦ intermediario [s.] = mpanelanelana {àny èlana}; mpanera {èra}; mpijirika {jìrika} ✦ intermedio [a.] = anelanelana {àny èlana} ✦ internazionale [a.] = iraisan-pirenena {irày rèny} ✦ interno (✦ interiore) [a.] = anaty all’interno di… = ao anaty… Ministero dell’Interno = Minisiteran’ny Aty Tany ✦ interno [s.] = ao anaty (alunno di collegio) = kilasy mandry ✦ intero [a.] = manontolo {tontòlo} nel mondo intero (in tutto il mondo) = manerana izao tontolo izao ✦ interprete [s.] = mpandika teny ✦ interrare (✦ inumare, fare il funerale) = mandevina {lèvina} ✦ interrogare = manadina {àdina}; manontany {ontàny} ✦ interrogatorio [s.] = fanadinana {àdina} ✦ interrogazione (✦ esame) [s.] = fanontaniana {ontàny} ✦ interrompere = mampitsahatra; mampiato (togliere la parola) = manapaka; manapa-teny {pàka tèny} ✦ interruttore [s.] = famonoana {vòno} ✦ intervallo [s.] = elanelana {èlana} ✦ intervenire = mitsabaka ✦ intervento (✦ intromissione) [s.] = fitsabahana {tsàbaka} fare un’intervento (intervenire in un Paese) = manao lalana ambanin’ny tany {tào ambàny} ✦ intervista [s.] = resadresaka {rèsaka} ✦ intesa (✦ accordo) = fifankahazoana; firaisan-kina {irày hìna} ✦ inteso > (siamo) intesi/d’accordo = eny ary (≠ si là!) ✦ intestino [s.] = tsinay ✦ intimo (amico - ) = namana akaiky (storia/faccenda intima) = raharahan’olon-droa {raharàha òlona ròa} ✦ intingere (nell’acqua/nel vino) = manampoka {tàmpoka} ✦ intingolo = lasary intingolo di pomodoro = lasary voatabia ✦ intollerante [a.] = tsy mandefitra {lèfitra} ✦ intonacare = mandalotra {làlotra} ✦ intonazione [s.] = lantom-peo {lànto fèo} ✦ intontito (✦ inebetito) = donto; domèlina ✦ intorbidire (l’acqua) = manatsikebona {tsikèbona} ✦ intorno (✦ attorno) [avv.] = akaiky (akèky) intorno (attorno) a… = manodidina {hodìdina} ✦ intorpidito = voly; ngoly ✦ intraducibile [a.] = tsy hay adika ✦ intransitivo (grammatica) = tsy mihatra {hàtra} ✦ intraprendere (un lavoro) = manao (miantoka) asa ✦ intrattenersi (✦ conversare) = miresaka ✦ intrigo (✦ complotto) [s.] = fiokoana {òko} ✦ introdurre (far entrare) = mampiditra {ìditra} ✦ introdursi = mitsofoka ✦ introduzione [s.] = sasiny {sàsy}; fampidirana {ìditra} (✦ prefazione ad un libro) = teny mialoha ✦ intrufolarsi (✦ introdursi in…) = mitsorofoka; misisika 449
  • 29.
    ✦ intuizione [s.]= faminavinana {vinavìna}; vinavina ✦ inumano (✦ disumano) = tsy mifaditrovana {fàditra òva} ✦ inutile [a.] = tsy ilaina {ìla} ✦ inutilmente (✦ vanamente) [avv.] = foana ✦ invadere (✦ riempire, ✦ colmare) = manenika {hènika} ✦ invadente (✦ dilagante) [a.] = mameno {fèno}; manenika {hènika} ✦ invasione (armata) [s.] = fahafihana {tàfika} ✦ invece (✦ comunque) = kanefa (✦ altresì) = raha ✦ invecchiare = mihantitra {àntitra} ✦ inventare = mamorona {fòrona} ✦ inventore [s.] = mpamorona {fòrona} ✦ invenzione [s.] = famoronana {fòrona} ✦ inverno [s.] = ririnina ✦ inverosimile [a.] = tsy azo inoana {ìno} ✦ inverso [a.] = mifamadika {vàdika} ✦ investimento [s.] = fihariana {hàry} ✦ inviare = mandefa {lèfa}; maniraka ✦ invisibile [a.] = miafina; tsy hita maso ✦ invitare = manasa {àsa} ✦ invitato (✦ ospite) [s.] = vahiny; olona nasaina {àsa} ✦ invito [s.] = fanasana {àsa} ✦ involontariamente (a malincuore) = tsy fidiny {fìdy}; tsy sazoka ✦ involontario (non premeditato) [a.] = tsy nahy ✦ io [PRONOME PERSONALE] = aho [ARGOMENTO ESTERNO NOMINAT IVO] izaho [PROVOCA INVERSIONE S-V-O] (✦ me, ✦ mi) = ahy [DAT IVO/ACCUSAT IVO] eccomi (qui) ! = inty aho! egli mi guarda = mijery ahy izy io mi guardo = mijery ny tenako aho {tèna} ✦ ipocrita [a.] = mihatsaravelatsihy {tsàra vèlatra tsìhy}; joko tsoriaka ✦ ipotesi [s.] = petra-kevitra {pètraka hèvitra} ✦ ippodromo [s.] = kianja fanaovana hazakaza-tsoavaly {tào hazakàzaka soavàly} ✦ ippopotamo [s.] = lalomena ✦ ironia (✦ scherno) = eso ✦ ironico (✦ beffarso) [a.] = maneso {èso} ✦ irregolare (✦ discontinuo, a scatti) [a.] = tapatapaka {tàpaka} (≠ clandestino) = tsy manara-dalàna {àraka lalàna} ✦ irrigare = mitari-drano {tàrika ràno} ✦ irrigazione [s.] = asa vadi-drano {¿ vàdika ràno} fitarihan-drano {tàrika ràno} canale d’irrigazione = tata-drano {tàtatra ràno} chiusa/saracinesca d’irrigazione = taboaka ✦ irritare = mahatezitra; mahasosotra ✦ iscriversi = misotatra ✦ iscrizione [s.] = fisoratana {sòratra} ✦ isola [s.] = nosy; vario ✦ ispettore [s.] = mpisafo; mpisava ✦ ispezionare = misafo; misava ✦ ispirare (✦ destare, ✦ incutere) = manakatra {tàkatra} ✦ installare = mametraka {pètraka} ✦ installarsi (✦ stabilirsi) = mipetraka ✦ invano (✦ inutilmente) [avv.] = foana ✦ istintivamente [avv.] = tsy amim-pisainana {àmy sàina} ✦ istinto [s.] = eritreri-boajanahary {èritra vòatra zanahàry} ✦ istituto [s.] = foibe {fòitra bè} ✦ istituzione [s.] = andrim-panjakana {àndry zàka} ✦ istruito (✦ dotto) [a.] = manam-pahaizana {ànana hày} ✦ istruttivo [a.] = manabe ✦ istruzione (≠ conoscenza) = fahalalàna {làla} (≠ indicazione) = toro-lalana {tòro làlana} ✦ italiano [a.] = italianina ✦ itinerario [s.] = lalana aleha ✦ itterizia [s.] = tazo vony J ✦ jeep (veicolo fuoristrada) [s.] = fiara tsimifidilalana {tsy fìdy làlana} ✦ judo = ziodò (una) mossa di giudo = fahazoana {àzo} K✦ képi (copricapo militare) [s.] = kofia, kasikety ✦ kilo ≥ cfr. chilo L✦ là [avv. locativo] = ao @ eo [invisibile @ visibile su area circoscritta] any @ eny [invisibile @ visibile su area estesa] atsy @ etsy [invisibile @ visibile distanza neutra] ary @ ery [invisibile @ visibile molto distante] di qua e di là = mankatsy mankary là in alto (✦ lassù) = any ambony any ✦ labirinto [s.] = tranon-kala mahavery [tràno hàla vèry] ✦ laboratorio [s.] = laboratoara ✦ labbro [s.] = molotra labbro leporino = sima ✦ lacca (✦ smalto, ✦ resina) = hero-kazo {hèrotra hàzo}; varinesy sinoa ✦ lacrima [s.] = ranomaso {ràno màso} in lacrime = latsa-dranomaso (làtsaka ràno màso} ✦ ladro = mpangalatra {halatra}; brigante = tonta kely ✦ lago [s.] = kamory; farihy ✦ lama (come di coltello) [s.] = lela ✦ lamentarsi = mitaraina lamentarsi della fatica = mitaraina tanana ompaka ✦ lamento (di sofferenza) [s.] = fitarainana {tàraina} ✦ lamiera (✦ zinco) [s.] = fanitso ✦ lampada (✦ luce) = jiro lampada a petrolio = jiro mirehitra amin’ny solitany {sòlika tàny} ✦ lampadario [s.] = jiro mihantona maro sampana; liostra ✦ lampadina = takamoa; ampola la lampadina di una lampada = ny takamoan’ny jiro ✦ lampo (✦ sfavillio) = tselatra ✦ lampone framboazy lampone selvatico = voaroisaka {vòa ròy sàka} ✦ lana [s.] = volonondry {vòlo òndry} maglione di lana = akanjo ba ✦ lanciare (✦ gettare) = manipy {tsìpy}; manoraka {tòraka} lanciare (contro/verso) = mitoraka lanciare sul mercato = mamoaka {vòaka} ✦ lancio (di una pietra) [s.] = toraka ✦ lapidare = manora-bato {tòraka vàto} ✦ lardo [s.] = tavin-kenan-kisoa {tàvy hèna kìsoa} lardo fuso = karatoa ✦ largamente (✦ generosamente) [avv.] = malalaka; lehibe {lèhy bè} ✦ larghezza [s.] = sakany {sàkana} ✦ largo [a.] = midadasika; malalaka ✦ largo [s.] > al largo = ampovoan-dranomasina {àny fò vòa ràno hàsina} ✦ lasciare = mamela {vèla}; mametraka {pètraka} lasciare la finestra aperta = mamela ny varavarankely hisokatra {vèla varavàrana kèly sòkatra} lasciar parlare o partire = mamela olona hiteny na handeha {vèla tèny lèha} mi si lasci in pace (!) = aza manelingelina ahy {hèlina àho} (✦ abbandonare una persona/un luogo) = mandao {lào} ✦ lastrico (✦ pavé ✦ asfalto) [s.] = vato voapaika strada asfaltata (lastricata) = lalam-bato {làlana vàto} esser sul lastrico = tsy manan-trano sady tsy an’asa {ànana tràno àny àsa} ✦ latta [s.] = vifotsy {vy fòtsy} ✦ lattante (✦ poppante) [s.] = zava menavava {mèna vàva} 450
  • 30.
    ✦ latte [s.]= ronono {rò nòno} caffè e latte = kafè misy ronono riso e latte = vary amin-dronono {àmy rò nòno} ✦ latrato = vovo ✦ lavabo (✦ lavello) [s.] = koveta; fisasana {sàsa}; lavabò ✦ lavagna (di scuola) [s.] = solaitra be ✦ lavandaia = mpanadio lamba ✦ lavanderia = trano fanadiovan-damba {dìo làmba) (≠ tintoria) = fanasan-damba {sàsa làmba} ✦ lavandino (✦ lavello) = lavabo ✦ lavare = manasa {sàsa} ✦ lavarsi (le mani) = misasa tanana (i capelli) = manasa loha {sàsa} ✦ lavorare = miasa {àsa}; mikandra {kàndra} ✦ lavoratore [a.] = mazoto miasa {zòto àsa} ✦ lavoratore [s.] = mpiasa {àsa} lavoratore agricolo = mpiasa tany {àsa} ✦ lavoro [s.] = asa; kandra lavori pubblici = asa vaventy ✦ lebbra [s.] = habokana {bòka} ✦ lebbroso [s.] = boka ✦ leccapiedi [s.] = mpisolelaka ✦ leccare = milelaka ✦ legale [a.] = ara-dalàna {àraka lalàna} ✦ legalista [s.] = mpanara-dalàna {àraka lalàna} ✦ legalità [s.] = ara-dalàna {àraka lalàna} ✦ legame [s.] = fifamatorana {fàtotra} ✦ legare = mamehy {fèhy}; mamatotra {fàtotra} (fare amicizia) = mamehy fihavanana {fèhy hàvana} ✦ legato (mani e piedi) [a.] = = mifatotra tongotra aman-tanana {amana} ✦ legge [s.] = didy; lalàna fuori legge = dahalo per legge = araka ny lalana ✦ leggenda [s.] = angano ✦ leggendario [a.] = miendrika angano ✦ leggere = mamaky {vàky} leggere ad alta voce = mamaky mafy {vàky} gli piace leggere = faly izy mamaky boky {vàky} ✦ leggerezza [s.] = fahamaivanana {màivana} ✦ leggermente [avv.] = kely; maivana vestito leggero = manao akanjo maivana {tào} agire leggermente (✦ stoltamente) = manao zavatra tsy am-piheverana {tào àny hèvitra} ✦ leggero (di oggetto; di caffè) [a.] = maivana (di sonno; di ferita; di errore) = kely ✦ legislativo [a.] > potere legislativo = fahefana manao lalàna {èfa tào} ✦ legittimo [a.] = ara-drariny {àraka ràry} ✦ legume [s.] = legioma; anam-bazaha {ànana vazàha} ✦ Lei (pronome di cortesia) [II persona singolare] = ianao (-nao) a Lei [pronome complemento] = anao (il) Suo [possessivo] = (ny) anao darsi del Lei = mi-ianao ✦ legna = hazo legna da ardere = kitay ✦ legno = hazo casa di legno = trano hazo ✦ lemuride [s.] = varika; sifaka; maky ✦ lentamente [avv.] = miadana; moramora {mòra} ✦ lente (d’ingrandimento) [s.] = lopy ✦ lentezza [s.] = fiadanadanana {àdana} ✦ lenticchia [s.] = voanemba {vòa}; lojy ✦ lento [a.] = miadana (non teso, ✦ floscio, ✦ flaccido) [a.] = migoragora esser lento (goffo) a fare qc = mitavozavoza {vozavòza} miraihiraiky {raikiràiky} ✦ lenzuolo (con gli angoli) = lambam-pandriana {làmba àndry} ✦ lepre [s.] = bitro dia ✦ leone [s.] = liona ✦ leonessa [s.] = liona vavy ✦ lessico [s.] = voambolana {¿ vòa vòlana} ✦ letame (✦ concime) = zezik’omby {zèzika} ✦ lettera (alfabetica) [s.] = tarehin-tsoratra {tarèhy sòratra} alla lettera (✦ testualmente) [avv.] = ara-bakiteny {àraka vàky tèny} a chiare lettere (✦ prentoriamente) [avv.] = mivandravandra (✦ epistola) = taratasy carta da lettere = taratasy fanoratana {sàrotra} ✦ letteratura [s.] = haisoratra {hày sòratra}; literatiora ✦ lettere (disciplina) > facoltà di lettere = toeram-pianarana momba ny teny sy ny haisoratra {tòetra ànatra òmba hày sòratra} ✦ levatrice (✦ ostetrica) = renin-jaza {rèny zàza} ✦ letterario [a.] = literera ✦ letto [s.] = farafara; fandriana {àndry} (di corso d’acqua) = lalana; mason-drano {màso ràno} ✦ lettore [s.] = mpamaky {vàky} ✦ lettura [s.] = famakian-teny {vàvy tèny} ✦ levigato (✦ liscio) [a.] = malama ✦ lezione [s.] = anatra; lesona ✦ libbra (1/2 chilo) [s.] = antsasa-kilao {any sàsaka} ✦ libellula [s.] = angidina ✦ liberale (✦ tollerante) [a.] = mazava fo; malala-po {làlaka fò} ✦ liberalismo (✦ tolleranza) [s.] = fanalalahana {làlaka} ✦ liberamente [avv.] = an-kalalahana {làlaka} ✦ liberare (✦ esentare) = manafaka (un prigioniero) = mamotsotra {vòtsotra} (rilasciare… una ricetta medica) = manome ✦ liberazione [s.] = fanafahana {àfaka} ✦ liberismo (economico) [s.] = fanalalahana ara-toe-karena {làlaka àraka tòetra hàrena} ✦ libero (uomo - ) [a.] = olona afaka (tempo - ) = fotoana malalaka è (Lei) libero stasera? = afaka ve ianao anio hariva? ✦ libertà [s.] = fanafahana {àfaka} in libertà [avv.] = afaka miriaria dar libertà (✦ affrancare) = manafaka libertà di stampa = fanafahan’ny gazety {àfaka} ✦ librario [s.] = mpivaro-boky {vàrotra} ✦ libreria [s.] = fivarotam-boky {vàrotra} ✦ libresco (spregiativo) [a.] = avy amin’ny boky ✦ libretto [s.] = boky; bokim-bola {bòky vòla} libretto di famiglia = bokim-pianakaviana {bòky ànaka} libretto di risparmio = bokin’ny tahirim-bola fitsitsiana {bòky tàhiry vòla tsitsy} ✦ libro [s.] = boky libro antico = boky tranainy ✦ licenza [s.] = fahazoam-dalana {àzo làlana} ✦ licenziare (✦ espellere) = mandroaka {ròaka} ✦ liceale (studente di scuola secondaria) [s.] = mpianatry ny lisè {ànatra} ✦ liceo (scuola secondaria) [s.] = lisè ✦ lima [s.] = fikiky; tsofa kely; lima ✦ limitarsi (✦ trattenersi) = mame-tena {fètra tèna} mahalala fetra ✦ limite (di spazio/tempo/età) = fetra senza limiti = tsisy fetra egli passa (oltrepassa) tutti i limiti = mihoa-pefy izy {hòatra fèfy} ✦ limone = voasary makirana ✦ linea (✦ retta) [s.] = tsipika (✦ riga di testo) = andalana {àny làlana} andare accapo = miova andalana {òva àny làlana} (✦ silhouette) = tandindona; endrika matenere la linea = mitana bika {tàna} (di trasporti) = zotra (✦ regola) = fitsipika {tsìpika}; lalàna in linea di principio = ara-dalàna {àraka lalàna} ✦ linfa (✦ resina) [s.] = ranon-kazo {ràno hàzo} ✦ lingua [s.] = lela mostrare (tirar fuori) la lingua = mampitranga lela ✦ linguaggio (✦ lingua) [s.] = teny; fitenenana {tèny} sapere (padroneggiare) una lingua straniera = mahafolaka teny vahiny ✦ liquidare (un affare) = mamita {vìta} ✦ liquido [a.] = mandranoka ✦ liquido [s.] = ranoka ✦ liquore [s.] = toaka ✦ liscio [a.] = malama ✦ lista (✦ elenco) = lisitra ✦ litigare = mifamaly {vàly}; miady; mifanditra ✦ litro [s.] = litatra ✦ livello (dell’acqua) [s.] = haavo (di vita) = fari-piainana {fàritra àina} allo/dello stesso livello = mitovy lenta {lèta} ✦ locale [a.] = eo an-toerana {àny tòetra} prodotto locale = vita gasy ✦ locatario [s.] = mpanofa {hòfa} ✦ locazione (✦ affitto) [s.] = fanofana {hòfa}; vidin’ny hofan-trano {vìdy hòfa} dare in affitto = mampanofa {hòfa} prendere in affitto = manofa {hòfa} ✦ locomotiva [s.] = loha masinina {hàsina}; besetroka {bè sètroka} ✦ locuzione [s.] = fomba fitenenana {òmba tèny} ✦ lodare (✦ encomiare) = midera ✦ logico [a.] = lojika ✦ lontano (✦ distante) = lavitra egli viene da lontano = avy lavitra izy ✦ lordo (peso - ) = akoram-besatra {akòra vèsatra} (prezzo - ) = akoram-bidy {akòra vìdy} ✦ lotta [s.] = tolona; moraingy lotta di classe = adin-tsaranga {àdy sarànga} ✦ lottare (contro…) = miady; mitolona ✦ lotteria [s.] = antsapaka {àny tsàpaka; loteria ✦ lucchetto (✦ catenaccio) = gadanà; kadanà ✦ lucciola [s.] = sakoitra ✦ lucertola [s.] = androngo ✦ lucido (✦ perspicace) [a.] = mahiratra; matsilo ✦ lucido [s.] = fanosorana savoka/kirema {hòsotra} ✦ luglio = jolay ✦ lumaca = sifotra ✦ luminoso [a.] = mazava ✦ luna [s.] = volana luna nuova = tsinam-bolana {tsìnana vòlana} luna piena = fenomana {feno ny vòlana} chiaro di luna = diavolana {dìa vòlana} 451
  • 31.
    luna di miele= volan-tantely {vòlana tàntely} essere sulla luna > (essere distratto) = lasam-borona {làsa vòrona} = lasa vinany ✦ lunedì = alatsinainy ✦ lunghezza [s.] = lavany; halava ✦ lungo [a.] = lava ✦ lungo [avv.] > lungo il fiume = amoron-drano {mòrona ràno} in lungo e in largo (per esteso) = an-tsakany sy andavany {àny sàkana àny làva} ✦ luogo (✦ posto) = toerana {tòetra} nello stesso posto/luogo = eo amin’io toerana io ihany {tòetra} in luogo (al posto) di… = ho solo… aver luogo = miseho in alto luogo = ry zareo any ambony in primo luogo = voalohany ✦ lupo [s.] = amboadia {ambòa dìa} ✦ lusso [s.] = renty; revaka ✦ lussuosamente [avv.] = mirentirenty {rènty} ✦ lussuoso [a.] = mirenty; marevaka ✦ lustro (✦ fulgore) [s.] = famirapiratra {fìratra} fanjelanjelatra {jèlaka} ✦ lutto = fisàonana {sàona} in lutto = misaona M ✦ ma (✦ comunque) [CONGIUNZIONE] = nefa, saingy ✦ macchia (✦ chiazza) [s.] = loto; pentina macchia sul viso/sulla faccia = panda propagarsi a macchia d’olio = mihanaka ✦ macchiare (✦ sporcare un vestito) = mandoto {lòto} ✦ macchina (✦ macchinario) [s.] = milina; masinina macchina da (per) scrivere = milina fanoratana {sòratra} macchina fotografica = fakan-tsary {àka sàry} ✦ macelleria [s.] = fivarotan-kena {vàrotra hèna} ✦ macellaio [s.] = mpivaro-kena {vàrotra hèna} ✦ macina (di mulino) [s.] = kodiaram-bato fitotoana varim-bazaha {kodìa vàto tòto vàry vàzaha} (utensile) = vatoasana {vàto àsa}; vatodidy {vàto dìdy} ✦ macinare = mitoto ✦ madiere (≠ chiglia di nave) [s.] = lavaràngana ✦ madre [s.] = reny ✦ madrina [s.] = reny ara-panahy {àraka}; reny mpanolotra ✦ maestro (✦ insegnante) [s.] = mpampianatra {ànatra}; ramose ✦ mafia (banda di banditi) [s.] = andian-jiolahy mirongo fiadiana ✦ magazzino (✦ deposito) [s.] = trano fitehirizana entana {tahìry} (✦ negozio) = tranom-barotra {tràno vàrotra}; mangazay grande magazzino (✦ super-mercato) = magazay lehibe {lèhy be} ✦ maggio = mey (il) primo maggio = voalohan’ny volana mey {lòha} ✦ maggiolino [s.] = voangory {vòana vòry} ✦ maggioranza [s.] = maro an’isa; ankabeazany {bè > habè} la maggior parte, la generalità = ankamaroana {màro} ✦ maggiore [a.] = lehibe {lèhy bè} ✦ maggiore età [s.] = fahampian-taona {àmpy} ✦ maggiorenne [a.] = lehibe {lèhy bè}; ampy taona ✦ magia [s.] = mazia; fanakona maso {tàkona} ✦ magico [a.] = mazika ✦ magistrato [s.] = mpitsara ✦ maglia (≠ rete; tessuto) [s.] = mason-drary {màso ràry} lavorare a maglia = manao ba {tào} ✦ magnetico [a.] = manintona vy {sìntona} ✦ magnetofono (registratore a cassetta) [s.] = vata fandraisam-peo {rày fèo}; manetofonina ✦ magniaccia (✦ protettore) [s.] = mpiantoka makorelina; mpanera mpivaro-tena {èra vàrotra tèna} ✦ magnifico (✦ straordinario) [a.] = kanto ✦ mago (✦ stregone) [s.] = mpanao mazia {tào}; mpanao tako-maso {tào tàkona màso} ✦ magro [a.] = mahia ✦ mai [avv.] = na oviana na oviana giammai ! = sanatria! ✦ mais (✦ granoturco) [s.] = katsaka ✦ maiale (✦ porco) [s.] = kisoa ✦ malapena (a - ) = zara (vao) haingana ✦ malato [a. & s.] = marary ✦ malaria [s.] = tazomoka {tàzo mòka}; bemangovitra {bè hòvitra} ✦ malattia [s.] = aretina malattia venerea (✦ blenoraggia) = angatra (✦ sifilide) = farasisa {fàra sìsa} ✦ maldestramente (✦ goffamente) [avv.] = amin-pitavozavoana {voza- vòza} ✦ maldestro (✦ goffo, ✦ impacciato) [a.] = donendrina; mikaviavia {kàvia}; matavozavoza {vozavòza} ✦ male [s.] = ratsy far del male a q = manao ratsy olona {tào} mal di testa = harary an-doha {ràry àny lòha} niente di male = tsy maninona farsi del male (da soli) = mikely aina; tsy mikely soroka ✦ male [avv.] > non male (abbastanza buono) = tsaratsara {tsàra} sentirsi male = maharary si mette male! = mafana izy izany! ✦ maledetto [a.] = voaozona ✦ maledire = manozona {òzona} ✦ maleducato [a.] = ratsy taiza; tsy mahalala fomba {òmba} ✦ malese [a.] = maley ✦ malformazione [s.] = sampona; kilema ✦ malgascio [a.] = malagasy; gasy ✦ malgrado (✦ nonostante) [PREP.] = na dia … aza; malgrado tutto = na izany aza {ìny} ✦ malinconia [s.] = alahelo; embona sy hanina avere il ✦ magone = manina {hànina} ✦ malinconico [a.] = manjonitra; malahelo ✦ malinteso (✦ equivoco) [s.] = tsy fifankazahoana {àzo > ¿ fifankahazahoana} ✦ malnutrizione [s.] = tsy fahampian-tsakafo {àmpy sàkafo} 452
  • 32.
    ✦ malsano [a.]= tsy mahasalama individuo malsano (✦ improduttivo) = olona tsy vanona ✦ maltrattare = mamono {vòno}; manao tsindry azo lena {tào}; mamelively {vèly} ✦ mamma [s.] = neny; mama ✦ mammella (di bovino) [s.] = nonon’omby ✦ mammifero [s.] = memifera; biby mampinono {nòno} ✦ mancanza [s.] = tsy fahampiana {àmpy} mancanza di gusto = tsy mahay miaina mancanza di rispetto = tsy mifanaja {hàja} ✦ mancare = tsy manana; diso mancare di parola = mivadika ny teny natao ✦ mancia [s.] = kadoa ✦ manciata [s.] > una manciata (un pugno) di sabbia = fasika eran’ny tanana ila {èrana} una manciata (un gruppuscolo) di gente = olona vitsy ✦ mancino (persona mancina) [s.] = kavia ✦ mandarino [s.] = mandarinina ✦ mandato (✦ incarico) [s.] = andraikitra {andrèkitra} ✦ mandorla (✦ nocciola) [s.] = voam-boankazo {vòa hàzo} ✦ mango [s.] = manga ✦ maneggio [s.] = manezy; soavalidiboa {soavàly ¿} ✦ mangiare = mihinana; homana; mimotika mangiare facendo rumore con la bocca = mitsamontsamona ✦ mania [s.] = fahazaran-dratsy {zàtra ràtsy} aver la mania di… = adala… ✦ manica [s.] = tanan’akanjo {tànana} ✦ manichino (≠ bambola) [s.] = tsanganolona {tsàngana òlona} ✦ manico [s.] = zarana; taho manico di coltello = tahon’antsy ✦ manifestante (✦ dimostrante) [s.] = mpanao fihetsiketsehana; {tào hètsika} mpirotaka ✦ manifestazione (✦ dimostrazione) [s.] = fihetsiketsehana {hètsika}; firotohana {ròtaka} ✦ maniglia (di porta) [s.] = lelam-baravarana {lèla varavàrana} ✦ manioca (✦ cassava) [s.] = mangahazo ✦ mano [s.] = tanana (fatto) a mano = amin’ny tanana {àmy} mani in alto (!) = atsangano ny tanana {tsàngana} in buone mani = am-pelatanan’olona atokisana {àny fèlana tànana òlona ¿ ìsa > isana} darsi (stringersi) la mano = mifampitantana {tàna} (✦ strato di pittura) = ankosotra {hòsotra} ✦ manodopera [s.] = mpiasa; olona fanirakiraka {ìraka} ✦ manoscritto [s.] = boky sora-tanana {sòratra tànana} ✦ manovale [s.] = mpiasa madinika; mpiasa irakiraka {àsa ìraka} ✦ manovella [s.] = manivelina; malira ✦ manovra [s.] = tetika ankolaka manovra militare = sarin’ady {sàry} ✦ mantello [s.] = paridesy il mantello (la pelliccia) del zebù = volon’omby {vòlo} ✦ mantenere (la famiglia) = mikarakara; mamelona {vèlona}; mikojakoja (l’ordine) = mitandro ny filaminana {làmina} (la parola) = mitana ny teny natao {tàna tào} ✦ mantenimento (✦ cura) = fikojakojana {kòja}; karakara ✦ manuale [a.] = asa-tanana {àsa tànana} ✦ manuale (libro) [s.] = boky fianarana {ànatra} ✦ marcare (mettere un segno) = manamarika; manisy famantarana {fàntatra} marcare (fare goal) = mahatafiditra baolina {ìditra} ✦ marcatore (grammatica) = marika ✦ marchio [s.] = famantarana {fàntatra} marchio di fabbrica (✦ marca) = marika ✦ marcia (✦ cammino) [s.] = dia an-tongotra a un’ora di marcia = lalana adiny iray an-tongotra {àdy àny} a tre giorni di cammino = lalana hateloana {tèlo} fare marcia indietro = manao dia mianotra {tào} mettere in marcia = mampandeha {lèha} ✦ marciapiede [s.] = sisin-dalana {sìsina làlana}; sisin-arabe {sìsina arabè} ✦ marcio [a.] = lo (di spirito) = lomorina ✦ marcire = mihalo {lò} ✦ mare [s.] = ranomasina {ràno hàsina}; riaka in alto mare = ampovoandranomasina {àny fò vòa ràno hàsina} ✦ marea (crescente) [s.] = samonta; fisondrotry ny ranomasina {sòndrotra ràno hàsina} (calante) = fisinton’ny ranomasina {sìntona ràno hàsina} ranomody {ràno òdy} ✦ margine (di pagina) [s.] = sisiny {sìsina} ✦ marina [s.] = tafika an-dranomasina {àny ràno hàsina} ✦ marinaio [s.] = tantsambo {àny sàmbo}; matiloa ✦ marinare (la scuola) = manao tsidi-pahitra {tào tsidika fàhitra}; mingitrika {¿} ✦ marino [a.] = an-dranomasina {àny ràno hàsina} ✦ marionetta [s.] = saribakolin’ny ntaolo {sàry bàkoly}; olona bonaika ✦ marito [s.] = vady ✦ marittimo [a.] = amoron-dranomasina {mòrona ràno hàsina} ✦ marmo [s.] = vatovandana {vàto vàndana}; marbra ✦ marrone [a.] = volon-tsokolà (✦ bruno) = manja ✦ martedì [s.] = atalata ✦ martello [s.] = tantanana; maritò ✦ martire [a.] = maritiora ✦ marzo = marsa ✦ mascalzone (✦ briccone) [s.] = olona tsy vanona ✦ mascella [s.] = vazana ✦ maschera [s.] = saron-tava {sàrona} ✦ maschile [a.] = lahy (una) voce maschile = feon-dahy {fèo làhy} ✦ maschio [s.] = lahy ✦ massa (di gente) [s.] = sarambaben’ny olona {¿ sarambabena = sàraka bàby} (di piombo) = vaingam-piraka {vàinga fìraka} (d’acqua) = habetsahan-drano {bètsaka ràno} ✦ massacrare = mandripaka {rìpaka}; mandringana {rìngana} ✦ massaggiare (✦ frizionare) = manotra {òtra} ✦ massaggio [s.] = otra ✦ massiccio (in blocchi) [a.] = mivongana ✦ massimo [s.] = ambony indrindra ✦ masticare = mitsako ✦ matematica [s.] = marika; matematika ✦ materasso [s.] = kidoro ✦ materia (✦ sostanza) [s.] = tenan-javatra {tèna zàvatra} materia (✦ disciplina) di studio = taranja materia ✦ plastica = plastika materia prima = akora ✦ materiale [a.] = ara-pitaovana {àraka tào} ✦ materiali (come da costruzione) [s.] = akora ✦ materialismo [s.] = materialisma ✦ materialista [a.] = materialista ✦ materno [a.] = an’ny reny scuola materna = sekolin’ny ankizy madinika {sekòly}; garabola lingua madre = tenon-drazana {tèny ràzana} ✦ matita = penisilihazo {hàzo} ✦ matrigna [s.] = renikely {rèny kèly} ✦ matrimonio [s.] = fanambadiana {ànana vàdy} fampakaram-bady {àkatra vàdy} domandare q in matrimonio = mangata-bady {hàtaka vàdy} atto di matrimonio = sora-panambadiana {sòratra ànana vàdy} ✦ mattino (✦ mattina, ✦ mattinata) [s.] = maraina questa mattina (✦ stamattina) = aninaraina {àny maràina} ieri mattina = omaly maraina in mattinata (durante la mattina) = amin’ny maraina da mattina a sera (tutto il giorno) = tontolon’ny andro di mattina presto (di buon mattino) = marainakoa dormire di mattina (fino a tardi) = matory maraina mattina e sera = marain-tsy hariva {maràina sy harìva} ✦ mattone = biriky mattone spesso quanto il muro = biriky simenitra ✦ maturità (diploma di scuola superiore) = bakalorea ✦ maturare = mihamasaka; mihamatoy ✦ maturo [a.] = masaka; matoy ✦ me [PRONOME PERSONALE DAT/ACC] > ahy dammi (mi si dia, dai a me) = omeo ahy {omè > omèna > omèo} con (insieme a) me = miaraka amiko {àraka àmy} a me = ahy {àho} ✦ meccanica [s.] = mekanika ✦ meccanico (✦ mobile) [a.] = momba ny mekanika (✦ involontario) = tsy nahy; tsy satry ✦ meccanico [s.] = mpanamboatra {ànana vòatra} di automobile = mpanamboatra fiara {ànana vòatra} ✦ meccanismo (✦ congegno) [s.] = rafitra ✦ medaglia [s.] = meday (✦ onorificenza) = mari-voninahitra {màrika vòny àhitra} ✦ medicare (✦ bendare ✦ fasciare) = mitsabo fery ✦ medicazione (✦ fasciatura) [s.] = fitsaboana fery {tsàbo} ✦ medicina (disciplina) [s.] = fitsaboana {tsàbo} (✦ medicamento, ✦ farmaco) = fanafody {àfana òdy} ✦ medico [a.] = ara-pitsaboana {àraka tsàbo} ✦ media [s.] = salan’isa {sàlaka ìsa} ✦ medio [a.] = salasalany {salasàla}; antoniny {antònina} prezzo medio = salam-bidy {sàlaka vìdy} ✦ mediocre [a.] = antoniny {àny tòny}; tsy ao loatra ✦ meditare = mandefa fisainana {lèfa sàina}; mieritreritra lalina {èritra} ✦ meditazione (✦ riflessione) [s.] = fieritreretana lalina {èritra} ✦ meglio [avv.] = tsara kokoa (di più) = mainka di meglio in meglio = mihatsara hatrany {tsàra hàtra àmy} il meglio possibile = araka izay tratra tanto meglio = tsara izany {ìny} meglio tardi che mai = aleo tratra aoriana toy izay tsy manao mihitsy {tào} è/va meglio se… = aleo … {lèo} ✦ mela [s.] = paoma ✦ melagrana [s.] = ampongabendanitra {ampònga bè lànitra} ✦ melma (✦ fango) [s.] = fota-mandrevo {fòtaka rèvo} ✦ melodia = filanto; figadona {ngàdona} ✦ melone = voatangombazaha {tàngo vàzaha}; voanketsihetsy {hètsy} ✦ membro (del corpo) [s.] = rantsana (di un gruppo) = mpikambana ✦ memorabile [a.] = mendrika hotsaroana {èndrika tsiàro} 453
  • 33.
    ✦ memoria [s.]= fitadidiana {tadìdy} non aver memoria = maty arika {fàty} a memoria = tsianjery {tsy any jèry} fare qc a memoria = atao tsianjery {tào tsy àny jery} ✦ mendicante [s.] = mpangataka {hàtaka} ✦ mendicare = mangataka {hàtaka} ✦ meno [COMPARAT IVO] = kely kokoa [SOTTRAZIONE] = anesorana {èsotra}; analana {àla} [ORARIO] = latsaka il meno possibile = ny kely indrindra a meno che… = afa-tsy raha… {àfaka}; raha tsy… in men che non si dica = poa toa izay; tsy toy inona farò a meno di lui = tsy ilaiko izy {ìla} ✦ mensa = toerana fiaraha-misakafo {tòetra àraka sàkafo} ✦ mensile [a.] = isan-bolana {ìsa vòlana} ✦ mensola (✦ scaffale, ✦ scansia) = talantalana ✦ menta [s.] = solila ✦ mentale (≠ a mente) [a.] = an-kandrina {àny hàndrina} malattia mentale = aretin-tsaina {arètina sàina} ✦ mentalità [s.] = toe-tsaina {tòetra sàina} ✦ mentire = mandainga {làinga} ✦ mento [s.] = saoka ✦ mentre (simultaneità) [CONGIUNZIONE] = raha ✦ menù (al ristorante) [s.] = taratasin-tsakafo {taratàsy sakàfo}; taratasy filazan-tsakafo {làza sakàfo} qual’è il menu del giorno? = inona no masaka? ✦ menzionare (✦ citare) = milaza ✦ meraviglia (cosa stupenda) [s.] = zava-mahagaga {zàvatra gàga} ✦ meraviglioso [a.] = mahagaga (✦ avvincente) = mahavariana ✦ mercante (✦ commerciante) [s.] = mpivarotra {vàrotra} ✦ mercanteggiare (tirare sul prezzo) = miady varotra ✦ mercantile [a.] > marina mercantile = sambom-barotra {sàmbo vàrotra} ✦ mercanzia [s.] = entana {tòndra > èntana} ✦ mercato (al coperto) [s.] = tsena mercato nero = varo-maizina {vàrotra ìzina}; risoriso a buon mercato (✦ economico) = mora andare al mercato(a fare la spesa) = miantsena ✦ mercenario [s.] = mpikarama an’ady ✦ mercoledì = alarobia ✦ merda (✦ escremento ✦ cacca ✦ feci ✦ letame) [s.] = tay; kakà; fivalanana {vàlana} ✦ meridionale [a.] = atsimo ✦ meritare = mendrika ✦ merito [s.] = fahamendrehana {èndrika > mèndrika} ✦ mescolare = mangaro {hàro} (✦ miscelare) = manafangaro {hàro} ✦ mescolare (✦ rimescolare) = manetsiketsika {hètsika} ✦ mescolarsi (✦ immischiarsi, ✦ impicciarsi) = mitsabaka ✦ mese [s.] = volana ✦ messa [s.] = fotoam-pivavahana {fotòana vàvaka}; lamesa ✦ messaggio [s.] = hafatra ✦ mestiere (✦ professione) = asa, raharaha ✦ mestruazione [s.] = fadim-bolana {fàdy vòlana} aver le mestruazioni = tonga fotoana ✦ metà [s.] = antsasany {àny sàsaka}; tapany {tàpaka} a metà (≠ mezzo pieno) = sasaka; misasaka per metà (≠ in parte) = avo sasaka ✦ metallico [a.] = vy ✦ metallo [s.] = vy ✦ metallurgia [s.] = rafi-by {ràfitra vy}; taovy {tào vy} ✦ metatesi (grammatica) = vadipeo {vàdika fèo} ✦ metereologia [s.] = fandinihana toetr’andro {dìnika tòetra àndro} ✦ meteorologico [a.] = ara-toetr’andro {àraka tòetra àndro} ✦ meticcio [a./s.] = safiotra; metisy ✦ metodicamente [avv.] = amin-pomba milamina {àmy òmba làmina} ✦ metodico [a.] = ara-pomba {àraka òmba > fòmba} mahay mandamina {hày làmina} ✦ metodo [s.] = fomba {òmba}; fomba atao {òmba tào} ✦ metro [s.] = metatra metro cubo = metatra tora-telo {tòraka tèlo} ✦ metropolitana [s.] = mètro ✦ mettere (✦ deporre qc) = mametraka {pètraka} mettere (✦ aggiungere) acqua/sale = manisy sira/rano mettere a letto = mampatory mettere al corrente = mampilaza mettere in marcia/cammino/funzione = mampandeha {lèha} mettere a punto = mandamina {làmina} mettere a profitto (un’occasione) = manararaotra {hararàotra} ✦ mettersi (✦ indossare) = miakanjo mettersi gli occhiali = misolomaso {sòlo màso} mettersi in ginocchio (✦ inginocchiarsi) = mandohalika {lohàlika} mettersi al riparo (✦ ripararsi) = mialoka mettersi d’accordo (✦ accordarsi) = mifanaraka mettersi al posto di q = mipetraka eo amin’ny toeran’olona {àmy tòetra òlona} mettersi in cammino (✦ partire) = miainga mettersi a tavola = miroso eo amin’ny latabatra mettersi a fare qc = misantatra (manomboka) manao zavatra {tòmboka tào} ✦ mezzanotte [s.] = mamatonalina {màtona àlina}; sasak’alina {sàsaka} ✦ mezzo (✦ metà) [a.] = sasaka antsasany {sàsaka sàsaka} a metà [avv.] = tapany {tàpaka}; sasany {sàsaka} a metà strada = antsasa-dalana {àny sàsaka làlana} antenantenan-dalana {àny tèna làlana} a metà gennaio = tapaky ny volana janoary {tàpaka} egli ha due anni e mezzo = feno roa taona sy tapany izy {tàpaka} (adesso) sono le due e mezza = amin’ny roa sy sasany izao {àmy sàsaka ìo} (✦ centro) = afovoany {àny fò vòa}; anivo proprio in centro (nel bel mezzo) = aty in centro a… (nel mezzo di…) = eo ampovoany… {àny fò vòa} ✦ mezzo (≠ il tramite) [s.] = tetika il fine giustifica i mezzi = ny tetika no miantoka ny zava-kendrena {zàvatra hèndry} ✦ mediante, per mezzo di… = amin’ny alalan’ny… {alàlana} ✦ mezzogiorno [s.] = mitatao vovonana a mezzogiorno = amin’ny atoandro {àto àndro} ✦ miagolare = minaonaona ✦ microbo [s.] = otrik’aretina {òtrika}; tsimok’aretina {tsìmoka} ✦ microfono [s.] = fanamafisam-peo {màfy fèo} ✦ microscopio [s.] = mikrôskôpy ✦ miele [s.] = tantely luna di miele volan-tantely {vòlana} di miele e di fiele = mamy sy ny mangidy {hàmy ngìdy} ✦ mietere = mijinja ✦ mietitrebbia [s.] = milina mpijinja sady mpively vary ✦ mietitura [s.] = fijinjana {jìnja}; vokatra ✦ migliaio [s.] = an’arivo ✦ miglioramento [s.] = fihatsarana; fanatsarana {tsàra} ✦ migliorare = manatsara ✦ migliore (di…) [COMPARAT IVO] = tsara noho… [SUPERLAT IVO] = tsara indrindra ✦ migliorarsi = mihatsara ✦ migratore (di uccello) [a.] = mpifindra monina ✦ miliardario [s.] = mpanefoefo {èfo} ✦ miliardo [NUMERALE] = arivo tapitrisa {tàpitra ìsa} ✦ militante (✦ attivista) = mpikatroka ✦ militare [a. & s.] = miaramila {àraka ìla} ✦ militare (come di attivismo politico) = mikatroka ✦ mille, 1000 [NUMERALE] = arivo duemila, 2000 = roa arivo centomila, 100000 = iray hetsy mille volte (metaforico) = injato kely {zàto} ✦ millesimo [ORDINALE] = faha-arivo ✦ millimetro [s.] = milimetrata ✦ milionario [s.] = mpanarivo; mpanapitrisa {tàpitra ìsa} ✦ milione [NUMERALE] = tapitrisa {tàpitra ìsa} ✦ mimica [s.] = baiko moana; baiko tanana ✦ mina (esplosiva) [s.] = vanja milevina ✦ minaccia [s.] = fandrahonana {ràhona} ✦ minacciare = mandrahona {ràhona} (prendere di mira) = manambana ✦ minatore [s.] = mpitandraka harena an-kibon’ny tany {kìbo} ✦ minerale [s.] = akora ✦ minerale [a.] = avy amin’ny tany acqua minerale = ranovelona {ràno vèlona}; rano mineraly ✦ minestra (✦ zuppa) [s.] = lasopy ✦ miniatura [s.] = kely; nohakelezina {kèly} ✦ miniera (d’oro) [s.] = harena an-kibon’ny tany {kìbo} ✦ minimo [s.] = kely indrindra al minimo = fara faharatsiny {fàra ràtsy} ✦ ministero [s.] = ministera Ministero degli Affari Esteri = ministeran’ny raharaham-bahiny {ministèra raharàha vàhiny} ✦ ministro [s.] = minisitra ✦ minoranza [s.] = vitsy an’isa {àny ìsa} ✦ minore (✦ inferiore) [a.] = kelikely kokoa {kèly}; faran’izay kely {fàrana} ✦ minorenne [a.] = tsy ampy taona ✦ minuscolo [a.] = bitika ✦ minuta (brutta copia) [s.] = andrana ✦ minuto (unità temporale) [s.] = minitra ✦ mio (✦ mia) [POSSESSIVO SUFF ISSATO] = -ko; -o il mio (ciò che è mio) = ny ahy {àho} ✦ miope [a.] = pahina ✦ mirabilmente [avv.] = mahatalanjona {talànjona} ✦ miracolo [s.] = fahagagana {gàga} ✦ miracoloso [a.] = mahagaga {gàga} ✦ mirare = mikendry {kèndry} ✦ miserabile [a.] = fadiranovana {fàditra òva}; mahonena ✦ miseria (✦ povertà) = fahantrana {àntra} ✦ miscela (✦ miscuglio) [s.] = fangaro {hàro}; miharo ✦ missione [s.] = iraka in missione = mamita iraka {vìta} (religiosa) = misiona ✦ misterioso [a.] = saro-pantarina {sàrotra fàntatra} miafina {àfina} ✦ mistero [s.] = zava-miafina {zàvatra àfina}; misitera ✦ mistificazione [s.] = tampi-maso {tàmpina màso} fampandriana adrisa {àndry} ✦ misto [a.] = maroloha {màro lòha}; miharo {hàro} 454
  • 34.
    ✦ misura [s.]= refy prendere le misure = mandray fepetra {rày fètra} nella misura del possibile = araka izay aza atao {tào} misura di scarpe = refin-tongotra {rèfy} ✦ misurare (qc) = mandrefy {rèfy} aver la misura di… = mirefy ✦ mito [s.] = anganombaviantitra {angàno vàvy [vàva ¿] àntitra} ✦ mitologia [s.] = anganon’ny ntaolo ✦ mitragliatrice [s.] = basy maro vava ✦ mittente (✦ speditore) [s.] = mpandefa {lèfa} ✦ mobile [a.] = mihetsika ✦ mobile (oggetto di casa) [s.] = fanaka ✦ moda [s.] = lamaody di moda, alla moda = manara-damaody {àraka lamaòdy} ✦ modello (≠ regolo) = filamantra; môdely ✦ moderatamente [avv.] = amim-pahalala onony {àmy làla ònona} ✦ modernizzare = manavao ✦ modernizzazione [s.] = fanavaozana {vào} ✦ moderno [a.] = maoderina ✦ moderato [a.] = mahalala onony {làla ònona} ✦ modestia [s.] = fanetren-tena {ètry} ✦ modesto [a.] = manetry tena ✦ modo (✦ maniera, ✦ uso, ✦ costume) [s.] = fomba; toetra modo di parlare = fomba fiteny brutti modi = fomba ratsy a modo mio = araka ny fahaizako {hày} in modo che… = mba… in tutti i modi (in qualsiasi modo) = na inona na inona in questa maniera (in questo modo, così) = tahaka izany {ìny} (le) cattive maniere = toetra ratsy in (modo) generale = amin’ny ankapobeny {àmy fò bè} modo di vita = fomba fiaina modo d’impiego (d’uso) = fomba fampihimamba (grammatica) = filaza {làza} ✦ modulo (✦ formulario) [s.] = taratasy fenoina ✦ molla [s.] = vimiaina {vy àina} ✦ molle (✦ morbido) [a.] = malemy ✦ mollusco (frutto di mare) [s.] = akoran-driaka {akòra rìaka} ✦ moltiplicare = mampitombo ✦ moltiplicazione [s.] = fampitomboana {tòmbo} ✦ molto (✦ tanto) [avv.] = be molto lungo (✦ lunghissimo) = lava dia lava ✦ momento (✦ istante, ✦ attimo) [s.] = fotoana al momento di… = nony efa ho… al momento (per ora, per adesso) = izao {ìo} per il momento (✦ temporaneamente) = amin’ izao fotoana izao {àmy ìo} fra un momento/istante = afaka kelikely {kèly} in ogni momento (senza sosta) = tsy an-kijanona {àny jànona} ogni momento; tutti i momenti; sempre = na amin’ny fotoana inona na amin’ny fotoana inona {àmy} in questo momento (✦ attualmente) = ankehitriny; izao {ìo} tutti i momenti (in continuazione) = mandrakariva {màndraka hàriva} un momento, per favore = andraso kely aza fady {àndry} ✦ monaco (✦ frate) [s.] = moanina ✦ monastero [s.] = monasitera ✦ mondiale [a.] = eran’izao tontolo izao {èrana ìo} ✦ mondo (✦ universo) [s.] = tontolo (✦ Terra) = izao tontolo izao {ìo} mettere al mondo (dare alla luce) = miteraka ✦ moneta [s.] = vola vy ✦ monopolizzare = manao ampihimamba ✦ monotono [a.] = dridra lava; mahamonaina ✦ montagna (✦ monte) [s.] = tendrombohitra {tèndro vòhitra} ✦ montagnoso [a.] = be tendrombohitra {tèndro vòhitra} ✦ montare (✦ salire ✦ ascendere) = miakatra montare a cavallo = mitaingina montare (fare) la guardia = miambina (✦ innalzare ✦ erigere) [come di tenda] = manangana {tsàngana} montar la testa a q = mandrangitra {ràngitra} ✦ montone (✦ ariete) [s.] = ondrilahy {òndry làhy} ✦ monumento [s.] = orimbato {òrina vàto}; tsangambato {tsàngana vàto} ✦ morale [a.] = ara-moraly {àraka} ✦ morale [s.] = anatra far la morale = mananatra (✦ buon umore) > esser su di morale = herin-tsaina {hèry sàina} ✦ morbillo = kitrotro ✦ mordere = manaikitra {kàikitra} ✦ morfologia (grammatica) = endriteny {èndrika tèny} ✦ morire = nodimandry {òdy àndry}; maty {hàty} morire di fame = matin’ny hanoanana {fàty nòana} morire di vergogna = matin-kenatra {fàty hènatra} rendere l’ultimo respiro = miala aina {àla} ✦ mormorare = mimonomonona {samònina} ✦ mormorio [s.] = monomonona {samònina} ✦ morsa (✦ morsetto) [s.] = vahoho ✦ morso (✦ morsicatura) [s.] = kaikitra ✦ mortale (✦ letale) [a.] = mahafaty ✦ mortalmente [avv.] = mahafaty ✦ mortalità [s.] = isan’ny olona maty {ìsa hàty} mortalità infantile = isan’ny zaza maty {ìsa hàty} ✦ morte [s.] = fahafatesana {fàty} ✦ morto (✦ defunto ✦ deceduto) [a.] = maty morto sul colpo = tsy tra-drano {tràtra ràno} ✦ mosca [s.] = lalitra mosca blu = lalimanga {làlitra mànga} ✦ moschea [s.] = fiangonana silamo {àngona}; mosikiriny ✦ mostrare (✦ esibire, far vedere) = mampiseho (✦ indicare) = manondro {tòndro} ✦ mostro [s.] = trimo ✦ motivo (✦ causa, ✦ ragione) [s.] = antony {àntoka} (✦ decorazione) = haingo ✦ motocicletta [s.] = motò ✦ motore [s.] = maotera ✦ motoscafo [s.] = sambo kely misy maotera {ìsy} ✦ movimento [s.] = fihetsehana {hètsika} movimento di massa (≠ agitazione sindacale) = mitabe {ìta bè} rodobe {ròdona bè} ✦ mozzicone (✦ cicca) [s.] = baorika ✦ mucchio (✦ cumulo) (di sabbia) [s.] = toko (di pietre) = antonta {àny tònta} (di gente) = vondrona ✦ mugnaio [s.] = mpitoto ✦ mulino [s.] = milina fitotoana {tòto} ✦ multa [s.] = sazy ✦ mungere (una mucca) = mitery omby {tèry} ✦ municipale [a.] > polizia municipale = polisim-bohitra {polìsy vòhitra} ✦ municipio [s.] = lapan’ny tanàna {làpa} ✦ munire = mitao ✦ munirsi = mitondra ✦ munizione [s.] = fitaovam-piadiana {tào àdy}; bala ✦ muoversi (✦ spostarsi) = mihetsika non ci si sposti (muova) più = aza mihetsika intsony ✦ muratore [s.] = mpanao trano {tào} ✦ muro (✦ parete) [s.] = rindrina ✦ muschio [s.] = volo ✦ muscolo [s.] = hozatra; nofotra ✦ museo [s.] = trano fitahirizana vakoka {tàhiry} ✦ musica [s.] = mozika ✦ musicale [a.] = mihira ✦ musicista [s.] = mpanao mozika {tào}; mpitendry zava-maneno {zàvatra nèno} ✦ muso [s.] = vava ✦ mussulmano [a.] = silamo ✦ mutande [s.] = kalisaona mutandine = kilaoty ✦ mutilare = manabory; manapaka {tàpaka} ✦ muto (di persona) [a.] = moana (di film) = tsy miteny sordo-muto = moana marenina 455
  • 35.
    N✦ nafta [s.]= fioly ✦ nailon (✦ nylon) = nilò di nailon = vita nilò ✦ nanna [s.] > far la nanna = matory ✦ nano [a.] = botry ✦ nano [s.] = zeny ✦ nascere = teraka ✦ nascita [s.] = fahaterahana {tèraka} ✦ nascondere (✦ occultare) = manafina ✦ nascondersi = miafina; miery ✦ nascondiglio (✦ rifugio) [s.] = fierena {èry}; nascondiglio segreto = fiafenana {afina} di nascosto = an-kinafina ✦ nascondino (✦ rimpiattino) [s.] = fangala-piery {àla ery} ✦ naso [s.] = orona (menare) per il naso [per il ciuffo] = amin’ny sangany parlare con voce nasale = miteny an’orona ✦ nastro (✦ nastrino) = ribà ✦ natale [a.] = nahaterahana {tèraka}; nahabe {bè} ✦ Natale [s.] = noely; krisimasy babbo Natale = dadabe noely {dàda bè} ✦ natalità [s.] = isan’ny olona teraka {ìsa} ✦ nativo (✦ indigeno) [s.] = tera-tany {tèraka tàny} ✦ natura [s.] = zava-voary {zàvatra àry} (✦ carattertica, ✦ carattere di q) = toetra ✦ naturalmente [avv.] = tsotra; ho avy ✦ naturale [a.] = voa-janahary {vòa zànaka àry} ✦ naturalizzare = mandray ho isan’ny tera-tany {rày ìsa tèraka tàny} farsi naturalizzare (prendere la ✦ cittadinanza) = miditra ho tera-tany {ìditra tèraka tàny} ✦ naufragare = rendrika; dobo ✦ naufragio [s.] = faharendrehana {rèndrika} ✦ nauseante (✦ vomitevole) [a.] = mampandoa {lòa} (✦ disgustoso) = maharikoriko aver la ✦ nausea = te mandoa {lòa} ✦ nave [s.] = sambo ✦ navigare = miantsambo {sàmbo} ✦ nazionale [a.] = firenena {rèny} festa nazionale = fetim-pirenena {fèty rèny} ✦ nazionalismo [s.] = fitiavan-tanindrazana {tìa tàny ràzana} ✦ nazionalità (✦ cittadinanza) [s.] = zom-pirenena {zò rèny} aver la cittadinanza francese = mizaka ny zom-pirenena frantsay {zò rèny} ✦ nazione [s.] = firenena {rèny} ✦ né [CONGIUNZIONE] = na né … né … = tsy … intsony … ✦ nebbia (✦ foschia) [s.] = zavona ✦ necessariamente (per forza) [avv.] = an-kery {àny hèry} ✦ necessario [a.] = ilaina {ìla} si faccia il necessario (sia fatto…) = ataovy izay ilaina {tào ìla} è opportuno/necessario… = tokony… ✦ necessitare (essere obbligatorio) = tsy maintsy {tsy mahay tsy} (esser conveniente/giusto) = tokony di deve (è necessario) lavorare = tsy maintsy miasa è necessario che egli parta = tokony handeha izy {lèha} ✦ necessità [s.] = zavatra tsy azo ialana {àla} zavatra tsy azo ihodivirana {hòdivitra} in stato di necessità = latsaka an-katerena {àny tèry} ✦ negare (✦ confutare) = manda {là} ✦ negativo [a.] = miiba interesse negativo = zanabola miiba {zànaka vòla} frase (✦ proposizione) negativa = fehezanteny mandà {fèhy tèny là} ✦ negazione [s.] = fandavana {là} ✦ negligente [a.] = manao tsirambina {tào} manao kitoatoa {tào tòa} ✦ negligenza [s.] = tsirambina; kitoatoa {tòa} ✦ negoziato (✦ trattativa) [s.] = fifampiraharahana {raharàha} ✦ negozio (✦ boutique, ✦ magazzino) [s.] = fivarotana {vàrotra}; mangazay ✦ nemico [s.] = fahavalo {vàlo ≥ ottavo dalla geomanzia} ✦ neo [s.] = tandra ✦ nepotismo [s.] = kiantranoantrano ✦ nero (✦ buio ✦ scuro) [a.] = mainty è/fa buio = maizina ny andro ✦ nero (✦ buio) [s.] = mainty al buio = ao anaty haizina un Nero (negro) = mainty hoditra; gena ✦ nervo [s.] = hozatra ✦ nervoso (malattia nervosa) [a.] = aretin-kozatra {arètina hòzatra} (✦ arrabbiato) = rangitra ✦ nessuno [s.] = tsy misy olona nemmeno (neppure) uno = na dia iray aza in nessun posto, da nessuna parte = na aiza na aiza ✦ nettamente (✦ chiaramente) [avv.] = mazava 456
  • 36.
    ✦ netto (✦franco ✦ chiaro) [a.] = mazava prezzo netto = vidiny afa-karatsaka {vìdy àfaka haràtsaka} ✦ neutro [a.] = tsy momba ny atsy tsy momba ny aroa; tsy miankina ✦ neve [s.] = ranomandry {ràno àndry}; lanezy ✦ nevicare = mirotsaka ny ranomandry {ròtsaka ràno àndry} mandanezy {lanezy} ✦ nichel [s.] = nikely ✦ nido [s.] = akany; trano ✦ nido d’infanzia (✦ asilo) [s.] = akanin-jaza {akàny zàza} ✦ niente (✦ nulla) = na inona na inona per niente = tsinontsinona {tsinona} niente di che = na dia un uomo da niente = olona tsy misy ilana azy [ìsy ¿ ìla ìzy} non fa niente = tsy maninona {ìnona} nient’affatto (non è così) = diso tanteraka izany {ìny} come se niente fosse = hoatra ny tsy misy inona {ìsy} in meno di niente = tsy ampy toa inona; poatoaizay {pòa tòa ìzay} ✦ nientemeno (che…) = latsaka noho… ✦ nipote [s.] = zanakalahin’ny iraitampo {zànaka làhy iray tàna fò} figlio/a di fratello di uomo > zana-drahalahy {zànaka ràha làhy} figlio/a di sorella di donna > zana-drahavavy {zànaka ràha vàvy} figlio/a di fratello di donna > zanak’anadahy {zànaka ànaka làhy} figlio/a di sorella di uomo > zanak’anabavy {zànaka ànaka vàvy} ✦ no [avv.] = tsia! {tsy} ✦ non [NEGAZIONE] = tsy [INTERDIZIONE] = aza non ancora = mbola tsy non male (discreto) = tsaratsara {tsàra} ✦ nobile (di nascita) [a.] = andriana (di carattere) = andrian-teotra {andrìana} ✦ nobiltà [s.] = fiandrianana {andrìana} ✦ nocciola [s.] = noazety ✦ noce [s.] = voa noce di cocco = voanio (con ancora il latte) = kijavo ✦ nocivo (✦ dannoso) [a.] = mpanimba zavatra {sìmba} ✦ nodo [s.] = vona nodo scorsoio = fehimaty {fèhy fàty}; singory nodo di canna da zucchero = tonom-pary {tònona fàry} ✦ noi [PRONOME PERSONALE] (inclusivo > te compreso) = isika [NOM] antsika [DAT] (esclusivo > eccetto te) = izahay [NOM] anay [DAT] da noi/presso di noi = any amintsika; any aminay ✦ noioso (✦ tedioso) [a.] = mahamonaina ✦ nomade [a.] = mifindrafindra toerana {fìndra tòetra} ✦ nomade [s.] = mpifindrafindra toerana {fìndra tòetra} ✦ nome [s.] = anarana nome comune (grammatica) = iombonana {òmbona} nome proprio = anaran-tsamirery {anàrana sàmy irèry} cognome = anarana angoty ✦ nominare (✦ designare a una carica) = manendry {tèndry} ✦ non [INTERDIZIONE (IMPERAT IVO NEGAT IVO) ] = aza non più = tsy … koa non soltanto = sady … no; tsy … ihany ✦ nonna [s.] = renibe {rèny bè}; nenibe {nèny bè} ✦ nonni [s.] = raibe sy renibe {rày rèny bè}; dadabe sy nenibe {dàda nèny bè} ✦ nonno [s.] = raibe {rày bè}; dadabe {dàda bè} ✦ nono [ORDINALE] = fahasivy ✦ nonsenso = tsy misy heviny {hèvitra} ✦ NORD = avaratra nord-est = avaratra antsinana nord-ovest = avaratra andrefana dirigersi a/verso nord = mianavaratra ✦ normale [a.] = ara-dalana {àraka làlana} ✦ normalmente [avv.] = ara-dalana {àraka làlana} ✦ nostalgia [s.] = hanina; embona; alahelo nostalgia di casa = hanina ny tanindrazana {tàny ràzana} ✦ nostro [PRONOME SUFF ISSO] = -(n)tsika; -nay il nostro (ciò che è nostro) [ESCLUSIVO (non tuo) ] = ny anay [INCLUSIVO (anche tuo) ] = ny antsika ✦ notabile [s.] = ray aman-dreny {amana rèny}; zokiolona {zòky òlona} ✦ nota (musicale) [s.] = naoty ✦ notaio [s.] = vadintany {vàdy tàny}; notera ✦ notare (✦ osservare) = manamarika {màrika}; mahita {hìta} farsi notare = manao izay hahitana {tào hìta} ✦ notevole [a.] = fatatra; tonga lafatra ✦ notizia [s.] = vaovao {vào} una buona notizia = vaovao tsara dar notizie = manome vaovao aver (ascoltar le) notizie = mihaino vaovao ✦ notte [s.] = alina stanotte (nel futuro) = anio alina; rahalina {ràha àlina} farsi notte = mihalina buona notte! = tafandria alina {àndry} ✦ notturno [a.] = mpivoaka alina ✦ novanta, 90 [NUMERALE] = sivifolo {sìvy fòlo} ✦ nove, 9 [NUMERALE] = sivy ✦ novembre = novambra ✦ nozione [s.] = fahalalana {làla} ✦ nozze (✦ matrimonio) [s.] = fampakaram-bady {àkatra vàdy} fanambadiana {ànana vàdy} mariazy nozze d’argento (25 anni) = mariazy volafotsy {vòla fòtsy} nozze d’oro (50 anni) = mariazy volamena {vòla mèna} ✦ nuca [s.] = hatoka ✦ nucleare [a.] = nokloary ✦ nucleo (✦ anima) [s.] = voa ✦ nudo [a.] = mitanjaka ad occhio nudo = amin’ny maso fotsiny {àmy màso fòtsy} a piedi nudi = tsy mikiraro ✦ nullo [a.] = gisitra; foana partita nulla (pari) = ady sahala ✦ numerale (grammatica) = teny milaza isa {làza} ✦ numerare = manisy nimerao ✦ numero (✦ cifra) [s.] = isa numero pari = isa ankasa numero dispari = isa tsy ankasa (di periodico) = mari-daharana {màrika làhatra}; nimerao il primo numero (di una rivista) = ny laharana voalohany {làhatra lòha} ✦ numeroso [a.] = betsaka; maro ✦ nuocere (✦ danneggiare) = manimba {sìmba} ✦ nuora [s.] = vinantovavy {vinànto vàvy} ✦ nuotare = milomano saper nuotare = mahay milomano nuotare nell’oro = manefoefo {èfo} ✦ nuotatore [s.] = mpilomano ✦ nuoto [s.] = filomanosana {lòmano} ✦ nuovo [a.] = vaovao {vào} luna nuova = tsinam-bolana {tsinana vòlana} ✦ nuovo [s.] = vaovao {vào} di nuovo (✦ ancora ✦ nuovamente) = indray ✦ nutrire (persone) = mamelona {vèlona} (animali) = mamahana {fàhana} ✦ nutrirsi = mivelona ✦ nuvola (✦ nube) [s.] = rahona essere nelle nuvole (distratto) = lasam-borona {làsa vòrona} ✦ nuvoloso [a.] = mandrahona {ràhona} 457
  • 37.
    O✦ o (✦oppure) [FRASE AFFERMAT IVA] = na [FRASE INTERROGAT IVA] = sa o … o … = na ✦ obbediente [a.] = mpankatoa {tòa} ✦ obbedire = mankatoa {tòa} ✦ obbligare = manery {tèry} ✦ obbligatoriamente [avv.] = tsy maintsy {tsy mahay tsy} ✦ obbligatorio [a.] = tsy maintsy atao {tsy mahay tsy …tào} ✦ obbligo [s.] = adidy ✦ obiettivo [a.] = tsy miangatra; tsy mitongilana {hìlana > tongìlana} ✦ obiettivo (✦ bersaglio) [s.] = tanjona; zava-kendrena {zàvatra hèndry} ✦ obiezione [s.] = fanoherana {tòhitra} ✦ obliquo [a.] = misompirana ✦ oblò [s.] = varavaran-kelin-tsambo {varavarana kèly sàmbo} ✦ oca [s.] = gisa aver la pelle d’oca = mitsangam-bolo {tsàngana vòlo} ✦ occasione (✦ opportunità) [s.] = fotoana aver l’opportunità di … manana fotoana… d’occasione = tonta; usato = efa niasa ✦ occhiali [s.] = solomaso {sòlo màso} portare gli occhiali = misolomaso {sòlo màso} ✦ occhio [s.] = maso fare una strizzatina d’occhio = manao pi-maso {tào py màso} dare un’occhiata = manopy maso {tòpy} sotto gli occhi (≠ evidente) = imaso; ambany maso; anatrehana {àtrika} a occhio (≠ pressapoco) = raha atao tomba-maso (tòmbana} ✦ occidentale [a.] = tandrefana ✦ occupare (un posto) = mameno {fèno}; mitoetra; mitana ✦ occuparsi (di q) = mikarakara; miraharaha ✦ occupato [a.] = misy territori occupati (colonizzati) = tany voazanaka essere occupato (indaffarato) = sahirana (trattenuto) = voatana ✦ occupazione (✦ mestiere) [s.] = lahasa occupazione militare = raharaha ✦ oceano [s.] = ranomasimbe {ràno hàsina bè} ✦ oculista [s.] = mpitsabo maso {tsàbo} ✦ odio [s.] = fankahalana {hàla} ✦ odioso [a.] = maharikoriko {rikorìko} ✦ odore [s.] = fofona ✦ offendere (✦ indispettire q) = manameloka {hèloka} (✦ schernire q) = maneso {èso} (✦ scandalizzare q) = manafintohina {tafintòhina} ✦ offensivo [a.] = famelezana {vèly} ✦ offerta [s.] = tolotra la domanda e l’offerta ( ) = tolotra sy tinady {tàdy} ✦ officina (✦ laboratorio; ✦ studio) [s.] = toeran-piasana {tòetra àsa} ✦ offrire (✦ presentare, dare) = manolotra {tòlotra} ✦ oggetto [s.] = zavatra (grammatica) = ny iharana {hàtra} ✦ oggi [avv.] (parte già passata della giornata) = androany {àndro àny} (parte ancora a venire della giornata) = anio (✦ attualmente, ✦ oggigiorno) = ankehitriny ✦ ogni [a.] = isaka ogni… = isaky ny… {ìsaka} ✦ oh! [INTERCALARE] = odrey ✦ ok (va bene!, d’accordo!) = aoka ary! ✦ olandese [a.] = olandey ✦ olio [s.] = menaka; solika; diloilo ✦ oliva [s.] = oliva ✦ oltre (✦ al di là di…) = ankoatra {hòatra}; dila (✦ in più) = bebe kokoa {bè} (≠ a lato) = andafy {làfy} ✦ oltrepassare (✦ superare) = mandika ✦ ombra [s.] = aloka all’ombra = eo ambany aloka ✦ ombrello [s.] = elo ✦ ombrellone (✦ parasole) [s.] = elobe {èlo bè} ✦ omicidio (✦ assassinio) [s.] = vonoan’olona {vòno} ✦ omosessuale [a.] = manelaka; pedé ✦ omosessuale [s.] = mpanelaka gay = sarim-bavy {sàry vàvy} lesbica = sarim-dahy {sàry làhy} ✦ onda (✦ flutto ✦ ondata ✦ maroso) [s.] = onja; alona onda radio = onjam-peo {ònja fèo} ✦ onestà [s.] = fahamarinana {hàrina}; hatsarana {tsàra} ✦ onesto (di persona) [a.] = marina {àrina}; tsara ✦ onore [s.] = voninahitra {vòny àhitra} (≠ fiore d’erba = alloro) è un grande onore = voninahitra lehibe {vòny àhitra lèhy bè} in onore di… = ho fanomezam-voninahitra an’… {òme vòny àhitra} 458
  • 38.
    ✦ opaco [a.]= matroka ✦ opera (lavoro) [s.] = asa; tsangan’asa {tsàngana} (letteraria) = asa soratra; boky (≠ teatro) = operà ✦ operaio [s.] = mpiasa ✦ operazione (chirurgica) [s.] = fandidiana {dìdy} (matematica) = kajy ✦ opinione [s.] = hevitra (l’) opinione pubblica = hevi-bahoaka {hèvitra vahòaka} ✦ opposizione (✦ antagonismo) [s.] = fanoherana {tòhitra} (coalizione partitica) = mpanohitra {tòhitra} ✦ opposto (✦ dirimpetto) [a.] = mifanatrika {àtrika} (contrario) = mifanohitra {tòhitra} ✦ oppressione [s.] = fangejana {gèja} fanaovana tsindry hazo lena {tào} ✦ oppresso [a.] = voageja; voatsindry; voan’ny tsindry hazo lena ✦ opprimente (✦ scoraggiante) [a.] = mandreraka {rèraka} (✦ vessante) = mahasosotra mandaginina {¿} ✦ opprimere = reraka ✦ ora [s.] = ora durata (per 3/4… ore) = … adiny {àdy} che ora è?; che ore sono? = amin’ny firy izao {àmy io} (sono) la tre meno dieci = amin’ny telo latasaka folo le tre e un quarto = amin’ny telo sy fahefany {èfatra} e mezza = sy sasany {sàsaka} meno un quarto = latsaka fahefany {èfatra} in punto = ara-potoana {àraka fòtoana} fra poco = rehefa avy eo di buon ora (di mattina presto) = maraim-be {maràina bè} (✦ adesso, al momento) = izao {ìo} seduta stante = miaraka amin’ny vava {àraka}; eo no ho eo; eo noho eo; avy hatrany {hàtra ¿ àmy} (✦ attualmente) = ankehitriny ✦ orale (di esame) [a.] = am-bava {àny vàva} (di tradizione) = lovan-tsofina {lòva sòfina} ✦ orario [s.] = ora ✦ oratore [s.] = mpikabary; mpandaha-teny {làhatra tèny} ✦ orchestra [s.] > direttore d’orchestra = orikesitra ✦ ordinamento (✦ disposizione) = filaharana {làhatra} ✦ ordinare (come al ristorante) = manafatra {hàfatra}; mikomandy (dare un ordine) = manafatra {hàfatra}; mibaiko ✦ ordinario (✦ comune) [a.] = andavanandro {àny làva àndro} di solito = matetika; mazana come il solito = araka ny fanao {tào} ✦ ordinato [a.] = milamina ✦ ordine (✦ comando) [s.] = hafatra; baiko su ✦ ordinazione; a comando = vita komandy (✦ sistemazione) = lamina ordine del giorno = lamin’asa androany {làmina àsa àndro àny} mettere in ordine = mandamina {làmina} ordine dei giornalisti = holafitry ny mpanao gazety {làfitra tào} ordine (della frase) canonico = tso-drafitra {tsòtra ràfitra} ordine (della frase) focalizzato = mivadi-drafitra {vàdika ràfitra} ✦ orecchio = sofina aver orecchio (l’udito fine) = malady sofina esser duro d’orecchio = mafy sofina parlare nell’orecchio = manao toho-tsofina {tào tòhoka sòfina} ✦ orecchioni [s.] = donika ✦ orfano [a.] = kamboty orfano di padre = kamboty velon-dreny {vèlona rèny} ✦ organismo (biologico) [s.] = toe-batana {tòetra vàtana} (finanziario) = sampan-draharaha {sàmpana raharàha} ✦ organizzare = mikarakara; mandamina {làmina} ✦ organizzarsi = mifandamina {làmina} ✦ organizzatore [s.] = mpikarakara ✦ organizzazione [s.] = fikarakarana {karakàra} fandaminana {làmina} organizzazione di Stati (internazionale) = fikambanana iraisam-pirenena {kàmbana irày rèny} ✦ organo (di senso) = taova ✦ orgoglio (✦ fierezza) [s.] = fireharehana {reharèha}; fiavonavonana {àvona} ✦ orgoglioso (✦ fiero) [a.] = mirehareha; miavonavona {àvona} ✦ orecchino (ad anello) [s.] = kavina ✦ orientale [a.] = tatsinanana ✦ orientarsi = mamantatra ny atsimo sy ny avaratra {fàntatra} ✦ orifizio [s.] = fisokafana {sòkatra} ✦ originale (✦ indigeno) [a.] = tokana amin’tany ✦ originalità (✦ autenticità) [s.] = maha-izy azy ✦ origine [s.] = fiaviana {àvy}; fototra all’origine = am-boalohany {àny lòha} ✦ orizzontale [a.] = marindrano {hàrina ràno} ✦ orizzonte [s.] = faravodilanitra {fàra vòdy lànitra} ✦ orlo > fino all’orlo = mirefarefa ✦ ormai [avv.] = amin’ny ho avy ✦ ornare (✦ decorare ✦ guarnire) = mandravaka {ràvaka} ✦ oro [s.] = volamena {vòla mèna} (un) anello d’oro = peratra volamena {vòla mèna} ✦ orologiaio [s.] = mpanao famantaranandros {tào fàntatra àndro} ✦ orologio [s.] = famantaranandro {fàntatra àndro} orologio a pendolo = famantaranandrobe {fàntatra àndro bè} mihantona ✦ orrendo (✦ spaventoso} [a.] = mahatsiravina ✦ orribile [s.] = mahatsiravina ✦ orrore (✦ terrore) [s.] = tsiravina aver orrore (✦ detestare) = mankahala che orrore! = halozan-javatra izany! {lòza zàvatra ìny} ✦ orsacchiotto [s.] = zanak’orsa {zànaka} ✦ orso [s.] = orsa ✦ ortografia [s.] = fanoratra {sòratra}; tsipelinteny {tsipèlina tèny} regola ortografica = fitsipi-panorotana {tsìpika sòratra} ✦ orzo [s.] = varim-bazaha {vàry vàzaha}; ôrza ✦ osare = sahy ✦ oscillare (✦ girarsi, ✦ voltarsi) = mivadika ✦ oscurità [s.] = haizina ✦ oscuro (✦ tenebroso) [a.] = maizina ✦ ospedale [s.] = trano fitsaboana {tsàbo}; hopitaly ✦ ospedaliero (personale - ) [a.] = mpiasan’ny hopitaly {àsa} ✦ ospitale [a.] = mahay mandray vahiny {hày rày} ✦ ospitare (✦ alloggiare) = mampiantrano ✦ ospite [s.] = tompon-trano ✦ osservare (✦ rispettare) = manaja {hàja} (✦ esaminare) = mandinika ✦ osservatore [a.] = mpanara-maso {àraka}; mpandinika ✦ osservatorio [s.] = toerana fanaraha-maso {tòetra àraka màso} observatoera ✦ osservazione (studio, esame) [s.] = fandinihana {dìnika} (critica) = fanamarihana {màrika} ✦ ossigeno [s.] = oksizenina ✦ osso [s.] = taolana mordere (rosicchiare) un osso = mikiky taolana spolpare un osso = mirakiraky taolana ✦ ostacolo [s.] = vato misakana ✦ osteria (✦ bettola) [s.] = hotely osteria all’aperto = vary mitsangana ✦ ostetrica [s.] = mpampivelona {vèlona}; rasazy {ra sazy} ✦ ostile [a.] = manohitra {tòhitra} ✦ ostinarsi (✦ perseverare) = mikiry; mikiry biby ostinarsi (fissarsi) in un’idea = mitompo teny fantatra ✦ ostinato (✦ testardo) [a.] = maditra; mafy loha ✦ ostrica [s.] = saja; zoitra ✦ ottanta, 80 [NUMERALE] = valopolo {vàlo fòlo} ✦ ottantesimo [ORDINALE] = faha-valopolo {vàlo fòlo} ✦ ottavo [ORDINALE] = fahavalo ✦ ottenere = mahazo ✦ ottimismo [s.] = fahatokisana {tòky} ✦ ottimista [a.] = matoky ✦ otto, 8 [NUMERALE] = valo ✦ ottobre = oktobra ✦ ovale (palla da rugby) [s.] = baolina lavalava {làva} ✦ OVEST (✦ occidente ✦ ponente) = andrefana andare/dirigersi a ovest = miankandrefana ✦ ovvio [a.] > (ciò) è ovvio = miharihary izany ✦ ozioso [a.] = midonanà-poana {donànaka fòana}; mitango lalitra 459
  • 39.
    P ✦ pacchetto [s.]= fonosana {fòno}; fonosan’entana; pakè ✦ pace (✦ tranquillità) [s.] = fandrian-pahalemana {àndry àlina} riposa in pace = matoria am-piadanana {tòry àny àdana} lasciatemi (mi si lasci) in pace! = aza mandrebireby! {rebirèby} ✦ pacifico [a.] = tsy tia ady Oceano Pacifico = ranomasimbe pasifika {ràno hàsina bè} ✦ pachistano [a.] = karana; pakistaney ✦ padella (✦ tegame) [s.] = lapoaly fanendasana {èndy} ✦ padiglione (di casa) [s.] = trano mitokana ✦ padre [s.] = ray (✦ prete ✦ sacerdote) = mompera il Padre, il Figlio e lo Spirito Santo = ny Ray sy ny Zanaka ary ny Fanahy Masina {àhy hàsina} Padre nostro = razana egli è il padre dei poveri = ray aman-drenin’ny mahantra izy {àmana rèny àntra} egli è il padre dell’Indipendenza = rain’ny fahaleovana izy {rày lèo} ✦ padrino [s.] = ray mpanolotra {tòlotra} ✦ padroneggiare = mahazo ✦ paesano [a. & s.] = tambanivohitra {ambany vohitra} tantsaha {àny sàha} (un) paesano(tto ) che va in città = tanavo ✦ paesaggio [s.] = tontolo taza-maso {tàzana màso} ✦ paese (✦ villaggio) [s.] = tanàna; vohitra (✦ Stato) = tany (✦ nazione) = tanindrazana {tàny ràzana} ✦ paga (✦ salario) [s.] = karama ✦ pagamento (✦ retribuzione) [s.] = fandaovan-karama {lào} ✦ pagano [a.] = mpanompo sampy {tòmbo} ✦ pagare = mandoa {lòa}; mividy; manoritra {sòritra} ✦ pagina [s.] = takila; pejy ✦ paglia [s.] = mololo; bozaka fuoco di paglia = afo mololo ✦ paio (✦ coppia) [s.] = mivady ✦ palato [s.] = lanilany ✦ palazzo (del re) [s.] = lapa ✦ palcoscenico [s.] = lampihazo {làmpy hàzo} ✦ palissandro [s.] = voamboana ✦ palla (✦ sfera) [s.] = bala ✦ pallido (di viso) [a.] = hatsatra (di colore) = matroka ✦ pallone (✦ pallina da tennis) [s.] = baolina ✦ pallottola [s.] = bala ✦ pallottoliere [s.] = fanisana sinoa {ìsa} ✦ palma [s.] = atrendry palma da olio = zarìna ✦ palo (✦ picchetto) [s.] = tsatòka (✦ colonna) = andry ✦ palpebra [s.] = hodi-naso {hòditra màso} ✦ paltò (✦ cappotto ✦ giaccone) [s.] = palitao ✦ palude (✦ pantano) [s.] = heniheny; honahona {hòna} ✦ pane [s.] = mofo dipaina ✦ panettiere (✦ panificatore) [s.] = mpanao mofo ✦ panetteria [s.] = fanaova-mofo {tào mòfo} ✦ panico [s.] = hatairana {tàitra} ✦ paniere [s.] = harona; sobika ✦ panino (✦ sandwich) [s.] = mofo miharo laoka {hàro}; sandoitsy ✦ panne (✦ guasto ✦ avaria) [s.] = fahasimbana {sìmba} essere in panne = mijanona; simba andare in panne = tafajanona; tsy mandeha {lèha} ✦ panno (✦ drappo; ✦ tessuto) [s.] = lapotra ✦ panorama [s.] = topi-maso {tòpy màso} ✦ pantaloni (✦ calzoni) [s.] = pataloa ✦ pantera [s.] = pantera ✦ pantofola [s.] = kirarolamba {kìraro làmba} ✦ papa [s.] = Papa Ray Masina {hàsina} ✦ papà [s.] = dada; pàpa ✦ pappagallo [s.] = boloky parlare come un pappagallo = manaraka efa; miteniteny foana {tèny} ✦ paracadute [s.] = elonaina {èlo àina} ✦ paracadutista [s.] = mpilatsaka an’elonaina {èlo àina} ✦ paradiso [s.] = paradisa ✦ paradossale [a.] = mifanohitra aminy an’ny besinimaro {tòhitra àmy àny bè màro} ✦ paradosso [s.] = hevitra mifanohitra aminy an’ny besinimaro {tòhitra àmy àny bè màro} ✦ parafulmine [s.] = fandri-baratra {fàndrika vàratra} ✦ paragrafo [s.] = andidiny {dìnika} ✦ parallelo [a.] = mirazotra {mìra zòtra} ✦ paralisi [s.] = fahalemena {lèmy} ✦ paralizzare = malemy ✦ parassita [s.] = parazita; kankana 460
  • 40.
    ✦ parata (✦sfilata) [s.] = matso; filaharana {làhatra} fare una parata militare = manao matso {tào} ✦ paravento [s.] = arorivotra {àro rìvotra} ✦ parcheggiare (✦ posteggiare) = mipetraka ✦ parcheggio [s.] = tany malalaka fasiana fiara {ìsy}; parkinina (di taxi) = toby ✦ parco [s.] = zaridaina; saha parco (riserva) dei bovini = vala ✦ parente [s.] = havana parente prossimo = havana akaiky parente lontano = havan-davitra {hàvana làvitra} parente molto lontano = havana tetezina {tèty} ✦ parentela [s.] = fihavanana {hàvana} ✦ parentesi [s.] = fonon-teny {fòno tèny} parentsi quadre = fonon-teny mahitsy parentesi graffa = farango lava mettere tra parentesi = atao ao anaty fononteny {fòno tèny} ✦ pareo (da uomo) [s.] = sikina (da donna) = kitamby ✦ parere [s.] = hevitra secondo me (a mio avviso) = araka ny hevitrao cambiar parere = miova hevitra ✦ pari (di numero) [a.] = ankasa (di collega) = namana ✦ pariglia (✦ rappresaglia ✦ vendetta) [s.] = valy render la pariglia = mamaly {vàly} ✦ parigino [a.] = parizianina ✦ parità (✦ uguaglianza) [s.] = sahala ✦ parlamentare [a.] = solombavam-bahoaka {sòlo vàva vahòaka}; parlamentera ✦ parlamento [s.] = antenimiera {àny tèny èra}; parlemanta ✦ parlare = miteny; mivolana parlare di qc = milaza zavatra; miresaka egli parla di pioggia e fa bello = milaza izay tandrifin’ny vavany izy parlare correttamente una lingua = miteny tsara sentir parlare di… = maheno … senza parlar di… = na dia tsy tenenina aza {tèny} ✦ parola [s.] = teny; fitenenana {tèny} prendere la parola = mandray fitenenana {rày tèny} dar parola (a q) = manome toky togliere la parola a q = manapa-teny {tàpaka tèny} in una parola = raha atao indraim-bava {tào ìray vàva} parola per parola = ara-bakiteny {àraka vàky tèny} parola di relazione (grammatica) = mpampifandray {rày} parola composta = kambanteny {kàmbana tèny} parola interrogativa = teny enti-manontany {tòndra > entina ontàny} parola duplicata = teny verindroa {vèrina ròa} ✦ parrucca [s.] = solo volo ✦ parrucchiere [s.] = mpanety {hèty}; mpanao volo {tào} ✦ partenza [s.] = fiaingana {àinga} preparativi per la partenza = fiomanana amin’ny fandehanana {òmana àmy lèha} ✦ particolarmente (✦ segnatamente) [avv.] = indrindra ✦ partigiano (in tempo di guerra) [s.] = mpanohitra {tòhitra} ✦ partita [s.] = ady partita di rugby = aby baolina lavalava partita di calcio = ady baolina kitra ✦ parquet (✦ assito) [s.] = gorodona ✦ parte (✦ lotto ✦ frazione, parte di un intero) [s.] = tapany {tàpaka} in parte = tapany {tàpaka}; sasany {sàsaka} (✦ lato) = anjara {zàra} d’altra parte = ankoatra iizany {hòatra ìny} a parte (eccetto) = afa-tsy mitokana {àfaka} dalla parte di… = àvy amin’i … da nessuna parte (in nessun posto) = tsy hita na aiza na aiza da qualche parte = any ho any prender parte a… = mandray anjara {rày àny zàra} da parte mia (per quel che mi riguarda) = raha tahaka ahy ✦ partecipazione [s.] = fandraisana anjara {rày àny zàra} (✦ condoglianze) = filazana manjo {làza zò} (per un matrimonio) = filazana fanambadiana {làza ànana vàdy} ✦ particella [s.] = singan-javatra {sìnga zàvatra}; hasin-javatra {hàsina zàvatra} particella grammaticale (copula) = kianteny ✦ particolare (✦ unico) [a.] = irery; manokana {tòkana} in particolare = irery; manokana {tòkana} ✦ particolarmente [avv.] = manokana {tòkana} ✦ partigiano (di parte) [a.] = miandany {àny làny} ✦ partigiano [s.] = mpiandany {àny làny}; mpomba {òmba}; mpanohana {tòhana} ✦ partire (andar via) = lasa a partire da… hatramin’ny… {hàtra àmy} ✦ partita (sport) [s.] = fizarana {zàra} ✦ partito (politico) [s.] = antoko {àny tòko} prender le parti di… (partito per…) = fikasana {kàsa} prender partito = miandany {àny làny} ✦ partner (collaboratore di lavoro) [s.] = mpiara-miasa {àraka àsa}; namana (di danza) = mpiara-mandihy {àraka dìhy} ✦ parto (di puepera) [s.] = fiterahana {tèraka}; mifana ✦ partorire = miteraka ✦ parziale (di parte) [a.] = miangatra (limitato) = ampahany {àny fàha} risultato parziale = ampaham-bokatra {àny fàha vòkatra} ✦ parzialmente [avv.] = tapany {tàpaka} ✦ pascolare (✦ brucare) = miraoka ahitra ✦ pascolo [s.] = kijana; tanim-bilona {tàny vìlona} ✦ Pasqua = pasika; paka ✦ passaggio (✦ varco) [s.] = fandalovana {làlo}; fitana {ìta} passaggio a livello = lalan-dalamby {làlana làlana vy} passaggio pedonale (strisce pedonali) = lalam-pantsika {làlana fàntsika} passaggio sotterraneo (✦ sottopassaggio) = lalana ambanin’tany {ambàny} ✦ passabile (✦ discreto ✦ accettabile) [a.] = antoniny {àny tòny} ✦ passante (✦ pedone) [s.] = mpandalo {làlo} ✦ passaporto [s.] = pasipaoro ✦ passare (✦ transitare) = mandalo {làlo} (✦ attraversare) = mamaky {vàky}; (✦ entrare) = miditra {ìditra} (≠ terminare) = mandany {làny} (✦ aver luogo ✦ svolgersi ✦ verificarsi) = mandalo {làlo}; lasa mitranga passare dall’altro lato (= attraversare la strada) = miampita {ìta} passare accanto/vicino = mandalo {làlo} passare attraverso = mamakivaky {vàky} egli è passato per di là = nandalo teto izy {làlo èto} è passato (finito) = fongana il tempo passa in fretta = mandeha haingana ny fotoana {lèha} passami (mi si passi) il sale, per favore = omeo sira kely aho aza fady passare q al telefono = manome passare un esame = manala fanadinana {àdina} passare per… (sembrar …) = heverina ho … {hèvitra}; atao ho … ✦ passatempo [s.] = fanalana andro {àla} ✦ passato [s.] = lasa (grammatica) = ny lasa ✦ passeggero (✦ temporaneo) [a.] = mandalo {làlo}; tsy maharitra {àritra} ✦ passeggero [s.] = mpandeha {lèha} ✦ passeggiare = misangantsangana {tsàngana} portare a passeggio/spasso = mampisangantsangana {tsàngana} ✦ passeggiata (✦ escursione) [s.] = fitsangantsanganana {tsàngana} ✦ passero [s.] = tsikirity ✦ passione [s.] = fitiavana mahery vaika {tìa} ✦ passivo (di persona) [a.] = tsy mihetsika (di verbo) = matoantenin’ny iharana {¿ màtona àny tèny hàtra} ✦ passo (✦ falcata) [s.] = dia fare grandi passi = manao dingan-dava {tào dìngana làva} fare un passo falso = solafaka; manao hadisoana {tào dìso} a lenti passi = miadam-pandeha {àdana lèha} a due passi da qui = indroa mandingana avy eto {ròa dìngana} camminare al passo = mifanara-dia {àraka dìa} camminare a passi felpati = mitsaikatsaika {tsàika} ritornare sui propri passi = miverina ilalana {vèrina làlana} non fare alcun passo avanti = tsy mandroso na dia kely aza {ròso} ✦ pasta (per il pane) [s.] = koba (per modellare) = feta pasta di arachidi = totom-boanjo {tòto voànjo} ✦ pasticcere [s.] = mpanao mofo mamy {tào hàmy} ✦ pasticceria (i dolci) [s.] = mofo mamy {hàmy} (il negozio) = fivarotana mofo mamy {vàtotra hàmy} ✦ pascolo [s.] = tanim-bilona {tàny vìlona} ✦ pasticcio (✦ casino) > mettersi nei casini = miditra anaty lavaka ✦ pasto [s.] = sakafo ✦ pastore [s.] = mpitandrina; rapasy (di pecore) = mpiandry ondry ✦ patata [s.] = ovy patata dolce = vomanga patatine fritte = ovy nendasina {èndy}; frity ✦ paté [s.] = paté ✦ paterno [a.] = ray autorità paterna = fahefan-dray {èfa rày} ✦ patria [s.] = tanindrazana {tàny ràzana} ✦ patriarca (capo famiglia) [s.] = loham-pianakaviana {lòha ànaka} ✦ patriota [s.] = fitiavan-tanindrazana {tìa tàny ràzana} ✦ patrocinio [s.] = fiahiana {àhy} ✦ pattinare = mikorisa amin’ny kapavy ✦ pattino [s.] = kapavy pattino a rotelle = kapavy misy kodiarankely ✦ patto [s.] = fanekena {èky} patto di sangue = fati-dra {fàtitra rà} ✦ pattuglia [s.] = fisafoana {sàfo}; mpisafo ✦ pattumiera [s.] = fanariam-pako {àry fàko}; fasiam-pako {ìsy fàko}; tobim-pako {tòby fàko} ✦ paura (✦ timore) [s.] = tahotra aver paura = matahotra tremare di paura = mangovitry ny tahotra {hòvitra} far paura (✦ spaventare) = mampatahotra ✦ pauroso [a.] = kanosa {òsa}; saro-tahotra {sàrotra} 461
  • 41.
    ✦ pausa (✦fermata ✦ sosta) [s.] = fitsaharana {tsàhatra} (✦ interruzione) = fiatoana {àto} (✦ riposo) = fialan-tsasatra {àla sàsatra} ✦ pavimento [s.] = ngorodona ✦ paziente [a.] = maharitra {àritra}; mihafy ✦ pazientemente [avv.] = amin-paharetana {àmy àritra} ✦ pazienza [s.] = faharetana {àmy àritra} (✦ tolleranza) = fihafiana {hàfy} ✦ peccare = manota ✦ peccato (✦ trasgressione) [s.] = ota; fahotana {òta} ✦ pecora [s.] = ondry pecora (femmina) = ondrivavy {òndry vàvy} pecorella smarrita = ondry mania {sìa}; saonjo iray mamarara {faràra} ✦ pedagogia [s.] = pedagojia ✦ pedagogico [a.] = pedagojika ✦ pedale [s.] = fivoy; pedaly ✦ pedone [s.] = mpandeha an-tongotra {lèha àny tòngotra} ✦ peggiorativo [a.] = manambany; manabanty ✦ peggiore [a.] = ratsiratsy kokoa {ràtsy} ✦ peggio (il peggiore) [s.] = ratsy indrindra al peggio (nella peggiore delle ipotesi) = rehefa tsy fidiny {ràha èfa fìdy} di male in peggio = miharatsy hatrany {hàtra àmy} tanto peggio = tsy maninona peggio per te (!) = tsara ho anao izay ✦ pelle (✦ epidermide ✦ cute ✦ buccia) [s.] = hoditra malattia cutanea = aretin-koditra {arètina hòditra} ✦ pellegrinaggio [s.] = fivahiniana {vàhiny} ✦ pelliccia (abbigliamento) [s.] = akanjo volom-biby {vòlo bìby}; foriora ✦ pellicola (foto) [s.] = pelikiola ✦ pelo [s.] = volo ✦ pena (✦ castigo) [s.] = sazy (✦ tristezza) = alahelo (✦ sforzo) = hasarotana {sàrotra} aver pena (esser triste) = malahelo ✦ pendere = mitongilana; miraika far pendere (✦ inclinare) qc = mampitongilana; mampiraika ✦ pendio (✦ china) [s.] = fidinana {ìdina} ✦ penetrare = mitsifoka; miditra {ìditra} ✦ penisola [s.] = saikinosy {sàiky nòsy} ✦ penna (stilografica) [s.] = penina (a sfera ✦ biro) = sitilô ✦ pennello [s.] = borosy ✦ penoso (✦ pietoso) [a.] = mampahonena {onèna} ✦ pensare (✦ soppesare ✦ considerare di…) = mieritreritra {èritra} ✦ pensiero [s.] = eritreritra {èritra}; fisainana {sàina} ✦ pensierorso (✦ pensoso) [a.] = lasa fisainana {sàina} lasam-borona {làsa vòrona} ✦ pensionato [a.] = misotro ronono {sòtro rò nòno} ✦ pensione (rendita) [s.] = vola raisina {rày} (di vecchiaia) = volan’ny mpisotro ronono (✦ albergo) = tranom-bahiny {tràno vàhiny} (✦ convitto) = kilasimandry {kìlasy àndry} ✦ pentimento (✦ rimorso) [s.] = nenina; alahelo ✦ pentirsi (✦ rimpiangere) = manenina {nènina}; malahelo {alahèlo} ✦ pentola [s.] = vilany; nongo; tavoara ✦ penultimo [a.] = alohan’ny farany {àloha fàrana} ✦ pepe [s.] = dipoavatra ✦ peperoncino [s.] = sakay ✦ per [PREPOSIZIONE] = amin’ny; tamin’ny prendere per la mano = raisina amin’ny tanana {rày} per aereo (via aerea) = amin’ny fiaramanidina {fiara sìdina} per terra (via terra) = amin’ny tany per il forte freddo = amin’ny aty ririnina [F INALE] + SOSTANT IVO = ho (an’) … + VERBO = mba … lavorare per mantenersi = miasa mba ho velona [CAUSALE] = noho … per (di) conseguenza = noho izany {ìny} [DURATA] > per tre anni = mandritra ny telo taona {rìtra} ✦ pera [s.] = poara ✦ percentuale [s.] = isan-jatony {ìsa zàto} ✦ percepire [veder da lontano] = mahatsinjo (✦ capire, ✦ comprendere, ✦ sentire) = azo ✦ percezione (✦ occhiata) [s.] = jery maika ✦ perchè (?) [avv.] = maninona (?) ; nahoana (?) (✦ giacchè, per il motivo che…) = satria…; fa… questo è il motivo (la ragione) percui … = izany no antony {ìny àntoka} ✦ percorrere (come dei km) = mahavita (da un luogo all’altro come un città) = mitety ✦ perdere (qc) = mamery {vèry}; very zavatra perdere (essere sconfitto) = resy perdere la strada (✦ smarrirsi) = very lalana; diso lalana perdere il treno = tara lamasinina perdere la testa = very saina perdere peso = mihena perdere un(a buona) occasione = tsy mahay manararaotra {hararàotra} lasciar perdere (✦ rinunciare) = mamosotra {vòsotra} ✦ perdersi (✦ smarrirsi) = very (diso) lalana ✦ perdita (materiale) [s.] = fahaverezana {vèry} (di un’amicizia ✦ abbandono) = famoizana {fòy} (≠ morte) = fahafatesana {fàty} (finanziaria) = fatiantoka {fàty àntoka} (di tempo) = fandaniana andro {làny} a perdita d’occhio = tsy taka-maso {tàkatra màso} an-kodimirana {àny hòdivitra} ✦ perdonabile (✦ scusabile) [a.] = azo leferina {lèfitra} ✦ perdonare = mamela heloka {vèla} ✦ perdono [s.] = fifonana {fòna} assoluzione dei peccati (religione) = famelan-keloka {vèla hèloka} perdono/scusa/scusi (!) = aza fady ✦ perfettamente [avv.] = tena ✦ perfettivo (aspetto - ) = efa ✦ perfetto (✦ finito ✦ concluso ✦ compiuto) [a.] = tomombana {tòmbana}; lavorary ✦ perfezione [s.] = hatongalafatra {hàtona làfatra} fahalavorariana {lavoràry} ✦ pericolo [s.] = loza ✦ pericoloso [a.] = mampidi-doza {ìditra lòza} ✦ periferia [s.] = ambanivohitra {ambàny vòhitra} ✦ perimetro [s.] = manodidina {hodìdina} ✦ periodo [s.] = vanim-potoana {vàny fòtoana} ✦ perire = maty {hàty}; levona ✦ perla [s.] = vakana; voahangy ✦ permanente (✦ stabile) [a.] = maharitra {àritra}; mandavan-taona {làva} personale permanente (a tempo pieno) = mpiasa matihanina {àsa fàty hànina} ✦ permeabile [a.] = tantera-rano {tantèraka ràno} egli è permeabile (aperto) rispetto certe idee = mora andairan’ny hevitra sasany izy {làitra sàsaka} ✦ permesso (✦ licenza) [s.] = fahazoan-dalana {àzo lalàna} (✦ autorizzazione) = lalàna; fanomezan-dalana {omè lalàna} domandare un permesso = mangata-dalana {hàtaka lalàna} uscire senza permesso = mangala-dia {hàlatra} ✦ permettere (✦ consentire) = mamela {vèla}; manome lalana ✦ permettersi = manaram-po {àraka fò} ✦ permutazione (grammatica) = fifamadihan-toerana {vàdika toètra] ✦ perorare (✦ patrocinare) = misolo vava ✦ perpendicolare [a.] = mijadona; mampijadona diagonale perpendicolare = savazoro mifampijadona {sàva zòro} ✦ perquisire (✦ ispezionare) = mikaroka; misava ✦ pesare (un oggetto) = mandanja {lànja} (le parole) = mandanjalanja {lànja} [INTRANSIT IVO] = milanja ✦ persecuzione [s.] = fanenjehana {ènjika}; fampijalana {jàly} ✦ perseguitare = manenjika {ènjika}; mampijaly {jàly} ✦ persiana [s.] = varavarankely {varavarana kely} ✦ persona (✦ gente ✦ uomo ✦ individuo) [s.] = olona (✦ Signore anziano) = rangahy persona senza gambe = bory tongotra ✦ personaggio [s.] = mpandray anjara {rày àny zàra} ✦ personale [a.] = an’ny tena manokana {àny tèna tòkana} ✦ personale [s.] = mpiasa ✦ personalità [s.] = maha-izy azy avere una personalità forte = manana ny maha-izy azy essere una personalità influente = manam-pahefana atahorana {ànana èfa tàhotra} ✦ personalmente [avv.] = ny tenany manokana {tèna tòkana} (≠ di propria mano) = an-tanana manokana {tànana tòkana} ✦ persuadere (✦ convincere) = mandresy lahatra {rèsy} ✦ persuaso (✦ convinto) [a.] = resy lahatra ✦ pertica (✦ asta) [s.] = salazana ✦ pesante (✦ gravoso) [a.] = mavesatra ✦ pesantemente (col tutto il proprio peso) [avv.] = mavesatra (✦ goffamente) = mikaviakavia ✦ pesca (frutto) [s.] = paiso (≠ sport) = jono andare a pesca = manjono {jòno} ✦ pescare = manjono {jòno} pescare con la lenza = mamintana {fìntana}; manjono ✦ pescatore [s.] = mpanjono {jòno} ✦ pesce [s.] = trondro; hazan-drano {hàza ràno} pesce secco = trondro maina ✦ peso (misura & importanza) [s.] = lanja (pacco, carico) = vesatra ✦ pessimista [a.] = tsy mahatoky; pesimista ✦ pestare (✦ pigiare) = mitoto; mampifanongoa {tsòngo} pestare i piedi a q = manitsaka {hìtsaka} ✦ peste [s.] = pesta ✦ petrolio (grezzo) [s.] = solika (da illuminazione) = solitany {sòlika tàny} lampada a petrolio = jiro mandeha amin’ny solitany {lèha àmy sòlika tàny} ✦ pettegolezzo [s.] = resa-behivavy {rèsaka vehivàvy} ✦ pettinare = manogo {hògo} ✦ pettinarsi = mihogo ✦ pettinatura (✦ acconciatura) [s.] = fanaovana volo {tào} ✦ pettine [s.] = fihogo ✦ petto [s.] = tratra 462
  • 42.
    ✦ pezzo (✦tozzo di pane) [s.] = tapaka (di carne) = sombiny {sòmbina} (di carta) = sombin-taratasy {sòmbina} (≠ frammento di vetro) = vakiny {vàky} pezzo teatrale = tantara filalao an-dampihazo {làmpi hàzo} piesy pezzo di ricambio = kojakoja {kòja} fare a pezzi (✦ dilaniare) = mandrotika {ròtika} fare a pezzi (mettere in rotta) un esercito = mandresy tafika tanteraka {rèsy} ✦ piacere [s.] = sitraka; mahafinaritra per piacere (per favore) = aza fady ciò mi piace = mahafinaritra ahy izany {àho ìny} a dio piacendo (possa…) = (enga) anie (✦ godimento) = fahafinaretana {finàritra} fifaliana {fàly} sitrapo {sìtraka fò} far piacere = mamalifaly {fàly} manao izay mahafinaritra {tào} ✦ piacevole (✦ gradevole) [a.] = mahafinaritra mahafatifaty {fàty} ✦ piacevolmente [avv.] = mahafinaritra ✦ piaga (✦ ferita) [s.] = fery ✦ pianeggiante [a.] = lemaka marina {àrina} ✦ pianerottolo [s.] = tokonana (un) vicino di pianerottolo = mpifanolo-bodirindrina {òlotra vòdy rindrina} ✦ pianeta [s.] = planeta ✦ piangere = mitomany {tòmany} esser sul punto di piangere = manganohano {hanohàno}; mifendrofendro {fendrofèndro} piangere a dirotto = mitomany mafy {tòmany}; manapotrapotra-dranomaso (pòtraka ràno màso} sciogliersi in lacrime = rendrika anaty ranomaso {ràno màso} piangere un morto a cose fatte (solo dopo) ≥ essere ipocrita = manao ranomaso tsy amam-paty {tào ràno màso fàty} ✦ pianista [s.] = mpitendry pianô {tèndry} ✦ piano (di casa) [s.] = rihana (prospettiva) > in primo piano = eo amin’ny laharana voalohany {àmy làhatra lòha} (✦ progetto) > piano di sviluppo = teti-pivoarana {tètika vòatra} ✦ pianoforte (✦ piano) [s.] = pianô suonare il piano = mitendry pianô ✦ pianoro (✦ altipiano) [s.] = lembalemba ✦ pianta (vegetale) [s.] = zava-maniry {zàvatra tsìry} (del piede) = faladia ✦ piantare (un chiodo) = mandentika {lèntika} ✦ pianterreno [s.] = ambany rihana ✦ pianura (✦ piana) [s.] = lemaka ✦ piastra (✦ lastra ✦ placca) [s.] = takela-by {takèlaka vy} ✦ piastrella [s.] = tailangorodona {tàilana goròdona} ✦ piattaforma (continentale) [s.] = tany marin-tampona {àrina} (politica) = rafi-kevitra fototra {ràfitra hèvitra} ✦ piattino (✦ sottocoppa) [s.] = sotasy ✦ piatto (✦ piano) [a.] = fisaka ✦ piatto [s.] = vilia; lovia mangiare nel piatto = mihinana amin’ny vilia (di bilancia) = lela mizana ✦ piazza [s.] = kianja piazza (dell’)Indipendenza = kianjan’ny fahaleovantena {lèo tèna} ✦ piccante [a.] = masiaka; matsilo erbe piccanti = ana-malaho {ànana} ✦ picchiare (✦ pestare q) = mikapoka picchiare (bastonare) con forza = mamango {vàngo}; mikapoka mafy ✦ piccione [s.] = voromahailala {vòrona mahaìlala} ✦ picco [s.] = tsikon-tendrombohitra {¿ tèndro vòhitra} colare a picco = milentika malaky cadere a picco (dritto) = mianjera mahitsy {zèra} ✦ piccolo [a.] = fohy; madinika (di poca importanza) = kely figlio piccolo = zafikely lahy {zàfy kèly} figlia piccola = zafikely vavy {zàfy kèly} piccolissimo (molto piccolo) = bitika; kely dia kely ✦ piccone [s.] = tsolo ✦ picnic [s.] = sakafo an-kalamanjana ✦ picozzo (≠ chela) [s.] = tanana ✦ pidocchio [s.] = hao ✦ piede [s.] = tongotra piede di montagna = vody ✦ piega (di vestito) [s.] = fivalonana {vàlona}; ketrona ✦ piegare (un tessuto) = mamalona {vàlona} (le braccia) = mamoritra {pòritra} ✦ pieno [a.] = feno luna piena = fenomanana {fèno ànana} in pieno giorno = antoandrobe {àny tò àndro bè} pieno zeppo = hipoka in pieno inverno = aty ririnina aver la pancia piena (✦ sazio) = voky; hetsaka ✦ pietà [s.] = fiantrana {àntra} aver pietà = miantra {àntra} far pietà = mampalahelo {alahèlo} ✦ pietanza [s.] = plà ✦ pietoso (✦ penoso) [a.] = mampalahelo {alahèlo} ✦ pietra (✦ sasso) [s.] = vato pietra preziosa = vatosoa {vàto sòa} cuore di pietra = fo vato ✦ pigiama [s.] = akanjo mandry ✦ pigrizia [s.] = hakamoana {kàmo} ✦ pigro [a.] = kamo; mitango lalitra ✦ pila (✦ catasta) [s.] = antonta (elettrica) = vato ✦ pilastro (✦ colonna) [s.] = andry ✦ pillola [s.] = katra; pilina prendere la pillola = mihinana katra ✦ pilota [s.] = mpanamory {hàmory} (✦ aviatore) = mpanamory fiaramanidina {hàmory fiàra sìdina} ✦ pino [s.] = kesika ✦ pinza (✦ pinzetta) [s.] = tandra ✦ pinzare (come per togliere un’estremità a qc) = mandaingo {làingo} ✦ pioggia [s.] = orana ✦ piolo [s.] = tsato-kazo {tsàtoka hàzo}; tsatoka ✦ piombo [s.] = firamainty {fìraka màinty} pallino di piombo (da caccia) = fatsaka ✦ pioniere [s.] = mpamaky lay {vàky} ✦ pioppo [s.] = karazan-kazo {karàzana hàzo} ✦ piovere [IMPERSONALE] = manorana ✦ piovoso [a.] = be ranonorana {ràno òrana} ✦ pipa [s.] = pipa ✦ pippistrello [s.] = ramanavy; fanihy ✦ piramide [s.] = rira-kitso {rìrana kìtso}; piramida ✦ pirata [s.] = jiolahin-tsambo {jiolàhy sàmbo} ✦ piroga [s.] = lakana ✦ piroscafo [s.] = sambo ✦ pisciare (✦ urinare) = mamany {amàny}; manary rano {àry} ✦ piscina [s.] = dobo filomanosana {lòmano} ✦ pisello [s.] = pitipoa pois du Cap (Phaseolus lunatus) = kabaro ✦ pista (✦ traccia) [s.] = dia (da corsa) = lalana essere sulla pista (sulle tracce) di q = mitsongo dia ✦ pistola [s.] = basy poleta ✦ pittore [s.] = mpandoko {lòlo} ≠ imbianchino = mpanao hoso-doko {tào hòsotra lòko} ✦ pittoresco [a.] = mahafinaritra ✦ piuma (✦ penna) [s.] = penina; volom-borona {vòlo vòrona} ✦ pizzicare = manongo {tsòngo} (≠ prendere un ladro) = misambotra ✦ più [avv.] > più di… = mihoatra …; mahery … più costoso = lafo kokoa il pìu costoso = lafo indrindra tutt’al più; al massimo = tsy mihoatra di più in più = miha- in più di… (oltre a…) = ankoatra {àny hòatra} più o meno (all’incirca) = sahabo; tokony più tardi (dopo) = aoriana non più = tsy … loatra (matematica) > 2 + 2 = roa ampiana roa {àmpy} ✦ plastico (di plastica) [a.] = plastika ✦ plurale [a.] = maro ✦ pneumatico [s.] = kodiarana {kòdia àrana} ✦ poco [a.] = kely a poco a poco [avv.] = tsikelikely; miandalana {àny làlana} un poco (un pochino) = kely mi si dia un po’ di sale = omeo sira kely aho {omè} tra poco (tempo) = vao haingana in poco tempo = ao anaty fotoana kely poco dopo = tafara kely {fàra > afàra} poco prima = taloha kely {lòha > alòha} poco importa = tsy maninona poco poco (appena un po’) = kely foana tra (fra) pochissimo tempo = vetivety; vao teo {èo} per poco che sia (se appena) = raha … kely foana ✦ poco (numeroso) [a.] = vitsivitsy {vìtsy} ✦ poco [s.] = ny kely ✦ poema [s.] = tononkalo {tònona kàlo} ✦ poesia [s.] = poezia ✦ poeta [s.] = poety; mpanao tononkalo {tào tònona kàlo} ✦ poetico [a.] = miendrika tononkalo {tònona kàlo} ✦ poi (✦ dopo, in seguito) [avv.] = dia; dia avy eo in seguito (✦ successivamente) = tamin’ny manaraka {àmy àraka} ✦ poichè (per il motivo che…) = satria ✦ polacco [a.] = polonè ✦ polare [a.] = momba ny tendron-tany ✦ polemica [s.] = adilahy {àdy làhy} ✦ poligamia [s.] = mampirafy ✦ poligamo [a.] = mampirafy ✦ politica [s.] = politika ✦ politico [a.] = politika ✦ polizia [s.] = polisy ✦ polisiesco [a.] > romanzo poliziesco = tantara mampangitakitaka {hitakìtaka} ✦ poliziotto [s.] = polisy; mpitandro filaminana {làmina} 463
  • 43.
    ✦ pollaio [s.]= tranon’akoho ✦ pollastro [s.] = vantotr’akoho {vàntotra} ✦ pollice (dito) [s.] = ankihibe {ànky bè} ✦ pollo (✦ gallina) [s.] = akohovavy {àkoho vàvy} ✦ polmone [s.] = avokavoka ✦ polo [s.] = tendron-tany ✦ polpa [s.] = nofo in carne ed ossa = nofo aman-dra {àmana rà} ✦ polpaccio [s.] = kibon-dranjo {kìbo rànjo} ✦ polpetta [s.] = bolonga polpetta di carne = hena baolina polpetta di riso = bolongam-bary {vàry} ✦ polso [s.] = hato-tanana {hàtoka} (battito) = tepon-dra {tepo(tèpo ) rà} ✦ poltrire = mitango lalitra (≠ scorticare mosche) ✦ poltrona [s.] = sezabe {sèza bè} ✦ polvere [s.] = vovoka zucchero in polvere = siramamy vovony {sìra hàmy vòvoka} polvere da sparo = vanja ✦ polveroso [a.] = mamovoka {vòvoka} ✦ pomata (✦ crema) [s.] = pomady ✦ pomeriggio [s.] = tolakandro {tòlaka}; atsimo ✦ pomodoro [s.] = voatabia ✦ pompa (dell’acqua) [s.] = fampakaran-drano {àkatra ràno}; paompy (di bicicletta) = famookisan-drivotra {vòky rìvotra}; paompy ✦ pompelmo [s.] = voasaribe; voahangibe; pampilemosy ✦ pompiere [s.] = mpamonjy hain-trano {vònjy hày} ✦ ponte [s.] = tetezana {tèty} ✦ popolare (✦ pullare) = mameno {fèno} ✦ popolare [a.] = vahoaka; mamim-bahoaka {hàmy vàhoaka} ✦ popolato [a.] = feno olona ✦ popolazione [s.] = mponina {ònina} ✦ popolo [s.] = vahoaka; valala tsy mandady harona {làdy} ✦ poppare = minono {nòno} ✦ porcellana [s.] = bakoly ✦ porco (✦ maiale) [s.] = kisoa ✦ porcospino [s.] = sora ✦ porre (✦ mettere) = mametraka {pètraka} porre una domanda (✦ domandare ✦ chiedere) = manontany porre la propria candidatura (✦ impegnarsi) = milatsaka; mandrotsaka ny filatsahana {ròtsaka làtsaka} ✦ porsi (✦ atterrare ✦ stabilirsi) = mipetraka porsi (farsi) delle domane = velom-panontaniana {vèlona òntany} ✦ porro [s.] = tongoloherana {tòngolo hèrana}; poarô ✦ porta (✦ uscio) [s.] = varavarana ✦ portabagagli [s.] = fitondrana entana {tòndra} ✦ portacenere [s.] = fasiana tain-tsigara {ìsy tày sigàra} ✦ portamoneta [s.] = poketra kely ✦ portafoglio [s.] = poketra ✦ portamento (✦ caratteristica, modo di essere) [s.] = toetra ✦ portaparola [s.] = mpitondra teny ✦ portare (✦ condurre; ✦ gestire) = mitondra portare per mano = mivimbina; mitsitsina {tsìtsy} portare (a cavalcioni) sulle spalle = manao antsangory {tào} portare in mano = mibata portare sulla testa = miloloha portare sulla schiena = mibaby portare tra le braccia = mitrotro portare sottobraccio (sotto le ascelle) = misakelika (✦ indossare) = miakanjo portar bene (felicità) = manambina portar male (disgrazia) = fambara loza {ambàra} (ciò) non porta a niente = tsy manery na amin’inona na amin’inona {hèry} ✦ portatile [a.] = mora entina {mòra tòndra} ✦ portatore [s.] = mpitondra entana ✦ portiere [s.] = mpiandry tsatokazo {tsàtoka hàzo} ✦ porto [s.] = seranan-tsambo {sèrana sàmbo porto fluviale = tafia arrivare a buon porto (sano e salvo) = tonga soa aman-tsara {àmana} ✦ porzione [s.] = anjara {zàra} ✦ posa (✦ posizionamento) [s.] = fandatsahana {làtsaka} (✦ atteggiamento) = fihetsika ✦ posare (✦ deporre un oggetto) = mametraka {pètraka} ✦ positivo (✦ affermativo) [a.] = marina {àrina}; indrindra (matematica) = miabo ✦ posizione (✦ dislocazione) [s.] = toerana {tòetra} punto di vista = hevitra occupare una posizione sociale elevata = mitana lohalaharana {tàna lòha làhatra} ✦ possedere (una proprietà) = manana (un sapere) = mahay ✦ possessione (invasione dello spirito) = tromba ✦ possesso (✦ proprietà) [s.] = fananana {ànana} ✦ possibile [a.] = azo atao è possibile che… = mety … nella misura del possibile = araka izay azo atao ✦ possibilità [s.] = fahazoana {àzo} ✦ posta (uffico postale) [s.] = paositra andare in posta = mankany amin’ny paositra ✦ postale (cartolina - ) [a.] = karatra positaly ✦ posteriore [a.] = aoriana ✦ postino [s.] = mpitondra taratasy ✦ posto (✦ luogo) [s.] = toerana {tòetra} al tuo posto = raha izaho no eo amin’ny toeranao {àmy tòetra} al posto di… = eo amin’ny toeran’ny {àmy tòetra} posto di polizia = paositry ny polisy {paositra} (✦ impiego) = asa ✦ potabile [a.] = azo sotroina ✦ potare (✦ tagliar piante) = mandrantsana {ràntsana} ✦ potente (di persona) [a.] = matanjaka (di macchina) = mahery ✦ potenza (di persona) [s.] = tanjaka (di macchina) = hery ✦ potere = afaka aver il permesso = mahazo {àzo} ✦ potere [s.] = fahefana {èfa} potere legislativo = fahefana mpanao lalàna {èfa tào} potere esecutivo = fahefana mpanatanteraka {èfa tantèraka} ✦ poveramente (✦ miseramente) [avv.] = mahantra {àntra} ✦ povero (✦ indigente) [a.] = mahantra {àntra} poverissimo (✦ nullatenente) = mahantra faraidiny {àntra fàra ìdina} (✦ rovinato) = mahantra fadiranovana {fàditra òva} ✦ povertà [s.] = fahantrana {àntra} ✦ pozzo (d’acqua) [s.] = fantsakana {tsàka} (di petrolio) = vovon-tsolitany {vòvona sòlika tàny} ✦ pranzare = misakafo atoandro {àny tò àndro} ✦ pranzo [s.] = sakafo atoandro {àny tò àndro} ✦ praticamente [avv.] = ara-pomba {àraka òmba}; saika tanteraka ✦ pratica [s.] = fanaovana {tào} ✦ pratico (✦ effettuale) [a.] = fizarana {zàra} ✦ prato [s.] = tanin’ahitra {tàny} ✦ precauzione [s.] = fitandremana {tàndrina} prendere precauzioni = mitandrina ✦ precedente [a.] = taloha ✦ precedere = mialoha ✦ precipitarsi (✦ accorrere) = mikoropaka ✦ precipitosamente (✦ all’improvviso) [avv.] = tampoka ✦ precisamente [avv.] = indrindra; marina {àrina} ✦ precisare (✦ spiegare ✦ circoscrivere) = manazava {zàva} ✦ precisione [s.] = fanazavana {zàva} ✦ preciso (✦ netto) [a.] = mazava; voafaritra ✦ preda [s.] = remby lasciarsi sfuggire la preda = very remby ✦ predecessore (✦ precursore) [s.] = mpialoha lalana; olona teo aloha ✦ predica [s.] = faminaniana {vinàny} ✦ predicare = mitory teny ✦ predicato (grammatica) = enti-milaza {tòndra > entina làza} ✦ predicatore [s.] = mpitoriteny {tòry tèny} ✦ predirre = maminany {vinàny} ✦ prefabbricato [a.] = vita mialoha ✦ prefazione [s.] = sasin-teny {sàsy tèny}; sava ranon’ando; ala sarona ✦ preferire = aleo {lèo}; tiana kokoa {tìa} ✦ preferito (✦ prediletto) [a.] = tiana indrindra {tìa} ✦ prefettura [s.] = fileovana {lèo}; fivondronana {vòndrona} ✦ prefisso (grammatica) = tovona ✦ pregare (✦ richiedere) = miangavy io ti prego (domando) di… = miangavy anao aho mba… (religione) = mivavaka ✦ preghiera [s.] = vavaka (✦ domanda ✦ richiesta ✦ supplica) = fiangaviana {angàvy} ✦ pregiudizio [s.] = hevi-diso {hèvitra dìso} ✦ preistorico [a.] = fahagolan-tany {fàha gòla tàny} ✦ prelevare (✦ ritirare) dei soldi = maka {àka} ✦ premeditato [a.] = voaomana; mialoha ✦ premio (sulla paga) [s.] = tombon-karama {tòmbo} (✦ ricompensa) = valisoa {vàly sòa} premio assicurativo = tambin-piantohana {tàmby àntoka} ✦ prendere (✦ afferrare) = mandray {rày} prendere aria = maka rivotra {àka} prendere in trappola = mamandrika {fàndrika} prendere una strada = mizo lalana {àzo} prendere freddo = azon-katsiaka {àzo hàtsiaka} prendere l’abitudine (✦ abituarsi) = mihazatra {zàtra} prendere una medicina = misotro (mihinana) fanafody {sòtro hìnana àfana òdy} prender paura (✦ spaventarsi) = azon-tahotra {àzo tàhotra} prendere (fare) una foto = maka sary {àka} prender peso (✦ ingrassare) = mihamatavy {tàvy}; (diventare importante) miha-ngeza {ngèza} prendere (✦ scambiare) q per q altro = natao ho {tào} prender (aver) cura (✦ badare a…) = mikarakara {karakàra} prendere tempo = tsy rototra; manao miadana {tào àdana} prender congeso (✦ congedarsi) = manao veloma {tào vèlona} prendere il treno = maka lamasinina {àka} prender partito (✦ schierarsi) per q = miandany amin’olona {àny làny àmy} cosa prendi? = inona no mahazo anao? {àzo àny ianào} lei sa come prenderlo = hainy manantanteraka azy {hày ànana tantèraka ìzy} ✦ prenotare (✦ riservare) = maka {àka} ✦ preoccupante [a.] = manahirana {sahìrana} 464
  • 44.
    ✦ preoccuparsi =miahy {àhy}; manana eritreritra {ànana èritra} ✦ preoccupazione (✦ cruccio ✦ grattacapo ✦ scrupolo) [s.] = ahiahy {àhy} farsi degli scrupoli = miahiahy {àhy} (✦ apprensione ✦ inquietudine) = fanahiana {àhy} ✦ preparare = mikarakara; manomana {òmana} ✦ preparativo [s.] = fiomanana {òmana} ✦ preparazione [s.] = fanomanana {òmana} ✦ preposizione = mampiankin-teny {ànkina tèny} ✦ prepuzio [s.] = tsitoka ✦ presa [s.] = fahazoana {àzo} lasciar la presa = mandefa {lèfa}; miala (di corrente) = fahazoana herim-baratra {àzo hèry vàratra} ✦ prescrivere (un farmaco) = manoratra taratasim-panafody {sòratra taratàsy àfana òdy} ✦ presentare (✦ offrire) = manolotra {tòlotra} (far conoscere) q a q altro = mitondra; manatitra {àtitra} far vedere (✦ mostrare) = mampiseho {sèho} esprimere = milaza {làza} ✦ presente [a.] = ao; manatrika; tonga ✦ presente (✦ dono) [s.] = fanomezana {omè} (temporale) > al presente, ✦ ora, ✦ adesso, ✦ oggigiorno = ankehitriny; izao {ìo} (grammatica) = ny ankehitriny ✦ presentimento [s.] = tsindrimandry {tsìndry àndry} ✦ presenza [s.] = fanatrehana {àtrika} (✦ venuta) = fahatongavana {tònga} ✦ preservativo [s.] = kapaoty anglisy; satro-boto {sàtroka vòto} ✦ presidente [s.] = filoha {lòha}; prézidà ✦ presidenziale (elezione - ) [a.] = fifidianana filoham-pirenena {fìdy lòha rèny} ✦ pressapoco (✦ circa) = eo ho eo ✦ pressato (✦ schiacciato) [a.] = poritra (✦ frettoloso) = dodona; maika ✦ pressione [s.] = fanerena {tèry}; fanaporetana {pòritra} pressione del sangue = tosi-dra {tòsika rà} ✦ prestare = mindrana prestare gratuitamente (come di biblioteca) = mampindrana {ìndrana} prestar soldi = mampisambo-bola {sàmbotra vòla} prestar soccorso (✦ soccorrere) = mamonjy {vònjy}; prestar aiuto (✦ assistere ✦ aiutare) = manampy {ampy} prestare orecchio (✦ ascoltare) = manongila-tsofina {tòngilana sòfina} prestare giuramento (✦ giurare) = mianiana; mively rano chiedere in prestito = mindrana farsi prestare = misambotra prendere in prestito = misambotra ✦ prestigiatore [s.] = mpanao mazia {tào}; mpanao tako-maso {tào tàkona màso} ✦ prestigio [s.] = haja; fahefana {èfa}; laza ✦ prestito (denaro) [s.] = fifandraman-bola {ìndrana vòla} ✦ presto [avv.] = faingana; haingana presto o tardi = na ho ela na ho faingana ✦ prete [s.] = pretra; mompera; mopera ✦ pretendere = mihambo ✦ pretesa [s.] = hambo ✦ pretesto [s.] = fialana {àla} ✦ prevedere = maminavina {vinavìna}; mahita prevedere il tempo (meteo) = mitsinjo ny vodiandro ho merika {vòdy àndro} ✦ previsione [s.] = vinavina ✦ prezioso [a.] = saro-bidy {sàrotra vìdy} ✦ prezzemolo [s.] = persily ✦ prezzo (✦ valore) [s.] = vidy a basso prezzo (sottocosto) = ambany vidy prezzo di costo = masonkarena {màso harèna} prezzo approssimativo = tombam-bidy {tòmbana vìdy} prezzo (✦ tariffa) del viaggio = saran-dalana {sàra làlana}; frè ad ogni prezzo (a tutti i costi) = na manao ahoana na manao ahoana {tào} a qualsiasi (ad ogni) prezzo = na ahoana na ahoana ✦ prigione (✦ carcere) [s.] = fonja; gattabuia = tranomaizina {tràno ìzina} ✦ prigioniero (✦ carcerato ✦ detenuto) = gadra prigioniero di guerra = babo an’ady {àny àdy} ✦ prima (di ciò) [avv.] = alohan’izay (di una data; di qualcuno) = aloha ✦ prima (classe) [s.] = kilasy voalohany {lòha} ✦ primario [a.] = voalohany {lòha} ✦ primavera [s.] = lohatàona {lòha tàona} ✦ primitivo (✦ originario) [a.] = voalohany {lòha}; tany am-boalohany {àny àny lòha ¿} ✦ primo [ORDINALE] = voalohany {lòha} al primo piano = ao amin’ny rihana voalohany {àmy lòha} primo ministro = praiministra la prima guerra mondiale = ny ady lehibe voalohany {lèhy bè lòha} materia prima = akoran-javatra {akòra zàvatra} ✦ primordiale [a.] = tranainy indrindra; zava-dehibe {zàvatra lehy bè} ✦ principale [a.] = lehibe indrindra {lèhy bè} ✦ principalmente [avv.] = indrindra ✦ principe [s.] = andriam-bavy {andrìana vàvy} ✦ principessa [s.] = andrian-dahy {andrìana làhy} ✦ principio (✦ inizio) [s.] = fiandohana {lòha}; fanombohana {tòmboka} al principio (all’inizio) = amin’ny voalohany {lòha} (✦ fondamento) = foto-kevitra {fòtotra hèvitra}; ainga principio fondamentale = ainga fototra ✦ principiante (✦ esordiente) [a.] = vao manomboka {tòmboka}; garabola ✦ priori (a - ) = amin’ny izao {amy ìo} ✦ priorità [s.] = laharam-pahamehana {làhatra maìka} ✦ privare (q di qc) = manaisotra {èsotra} ✦ privato (serata privata/in famiglia) [a.] = koranam-pianakaviana {koràna ànaka} (scuola privata) = sekoly tsy miankina ✦ privilegio [s.] = tombontsoa {tòmbo sòa} ✦ probabile [a.] = toa marina {àrina} ✦ probabilmente [avv.] = toa ✦ problema (✦ complicazione) [s.] = olana enunciato (di problema) = lazaolana {làza òlana} ✦ proboscide [s.] = orona ✦ procedimento [s.] = fomba {òmba} ✦ processo [s.] = ady intentare un processo = mitory ✦ proclamare = manambara {ambàra} ✦ procurare (✦ fornire) = mampahazo {àzo} ✦ procurarsi = mahazo {àzo} ✦ procuratore (legale) [s.] = mpampanoa lalana {tòa} ✦ prodezza (✦ exploit) [s.] = zava-mahazendana {zàvatra} ✦ prodigarsi (✦ affannarsi) = mikely aina ✦ prodotto [s.] = vokatra; composto chimico = fanafody {àfana òdy} ✦ produrre = mamokatra {vòkatra} ✦ produttività [s.] = fahefa-mamokatra {èfa vòkatra} ✦ produzione [s.] = famokarana {vòkatra} ✦ professionista [s.] = olona za-draharaha {zàtra raharàha} (sportivo) = mpanao fanatanjahan-tena matihanina {tào tànjaka fàty hànina} ✦ professione [s.] = asa aman-draharaha {àmana raharàha} anton-draharaha {àntoka raharàha} ✦ professore [s.] = mpampianatra {ànatra}; ramose {ra- mose} ✦ profeta [s.] = mpaminany {vìnany} ✦ profetico [a.] = feno faminaniana {vìnany} ✦ profilo [s.] = mihorirana ✦ profitto [s.] = tombony {tòmbo}; soa profitto netto = tombony afa-karatsaka {tòmbo àfaka haràtsaka} trarre profitto (vantaggio) da qc = mahazo soa ✦ profondamente [avv.] = lalina; mafy ✦ profondità [s.] = halalina {làlina} ✦ profondo [a.] = lalina ✦ profumare (aver un buon odore) = mani-pofona {hànitra fòfona} ✦ profumato [a.] = manitra {hànitra} ✦ profumo [s.] = ranomanitra {ràno hànitra}; hanitra ✦ progetto [s.] = fikasana {kàsa}; tetik’asa {tètika}; volavola progetto di sviluppo = tetik’asa fampandrosoana {tètika ròso} progetto di legge = volavolan-dalàna {volavòla lalàna} ✦ programma (di lavoro) [s.] = tetik’asa {tètika}; fandaharan’asa {làhatra} ✦ progressivamente (a poco a poco) [avv.] = tsikelikely ✦ progressivo (aspetto verbale) = miandalana {andàlana} ✦ progresso [s.] = fandrosoana {ròso}; fivoarana {vòatra} far (dei) progressi = mandroso {ròso}; mivoatra {vòatra} ✦ proibire (✦ vietare) = mandrara {ràra} ✦ proibito (✦ vietato) [a.] = voarara; fady è vietato (fare)… = tsy azo atao ny… ✦ proibizione [s.] = fandrarana {ràra} vietato fumare = rarana ny mifoka sigara {ràra} ✦ proiettore (✦ riflettore) [s.] = jiro be ✦ proiezione (di un film) [s.] = fandefasana {lèfa} ✦ proletariato [s.] = vahoaka madinika; mpitrongy vao homana ✦ prolungamento (✦ proroga) [s.] = fanalavàm-potoana {làva fotòana} ✦ prolungare (✦ protrarre) = manalava {làva} ✦ promessa [s.] = fampanantenana {àny tèna > antèna} mantenere le promesse = manatanteraka ny toky nomena {tantèraka omè} vane promesse = fampanantenana poak’ady {antèna pòaka} ✦ promettere = mampanantena {antèna}; manome toky {omè} promettere mari e monti = mampamantena diso tafahoatra manao kobaka am-bava {tào àny vàva} ✦ promettersi (✦ ripromettersi di…) = manantena {antèna} manome toky ny tenany {omè} ✦ promozione (in carriera) [s.] = fisondrotana {sòndrotra} (ribasso del prezzo) = fihenam-bidy {hèna vìdy} ✦ pronipote (maschio o femmina) [s.] = zafiafy {zàfy} ✦ pronome [s.] = fanampin’anarana {àmpy} (grammatica) = mpisolo {sòlo} pronome dimostrativo = mpisolo manondro {sòlo tòndro} pronome locativo = mpisolo toerana {sòlo tòetra} pronome personale = mpisolo tena {sòlo} pronome temporale = mpisolo fotoana ✦ pronostico [s.] = tombantombana {tòmbana} ✦ pronto [a.] = vonona pronto (!) [come al telefono] = alô ✦ pronuncia [s.] = fanononana {tònona} 465
  • 45.
    ✦ pronunciare (✦articolare) = manonona {tònona} ✦ propaganda [s.] = fampielezan-kevitra {èly hèvitra}; propagandy ✦ propizio [a.] = tsara; manambina {àmbina} ✦ proporre = manolotra {tòlotra} ✦ proporsi (aver intenzione di…) = mikasa; mikendry ✦ proporzione [s.] = fifanarahana {àraka} ✦ proposito (✦ proponimento ✦ intento) [s.] = vava; resaka a proposito di… = momba … {òmba} fare qc apposta (di proposito/intenzionalmente) = manao fanahy iniana {tào àhy nìa} ✦ proposizione = fehezan-kevitra {fèhy hèvitra} ✦ proposta [s.] = tolo-kevitra {tòlotra hèvitra} ✦ propriamente (✦ correttamente) [avv.] = amim-pahadiovana {àmy dìo} ✦ proprietà [s.] = fananana {ànana} proprietà privata = tanin’olona {tàny} (✦ particolarità) = toetra manokana {tòkana} ✦ proprietario (✦ padrone) [s.] = tompony {tòmpo} ✦ prosciutto [s.] = lambosira {làmbo sìra} ✦ prosperare (✦ lussureggiare) = miroborobo (✦ progredire) = mandroso {ròso} ✦ prospettiva (geometrica) [s.] = fanaovan-tsary {tào sàry} (mentale) = fanantenana {antèna} ✦ prossimamente [avv.] = ato ho ato ✦ prossimo [a.] > il mese prossimo = amin’ny volana ambony l’anno prossimo = herintaona {hèrina tàona} la prossima volta = amin’ny manaraka {àraka} (✦ vicino) = akaiky (✦ a venire) = ho avy ✦ prostituta [s.] = mpivaro-tena {vàrotra tèna}; mazava alina makorelina; ramavo ✦ prostrato (✦ oppresso ✦ schiacciato) [a.] = reraka (essere) schiacciato dai debiti = tototry ny trosa (essere) prostrato dalla tristezza = trotraky ny alahelo ✦ proteggere (✦ difendere) = miaro ✦ protesta [s.] = fanoherana {tòhitra} ✦ protestare = manohitra {tòhitra} ✦ protestante [a.] = protestanta ✦ protezione (✦ difesa) [s.] = fiarovana {àro} ✦ protrarre (trascinar qc per le lunghe) = manalava {làva}; mitarazoka {taràzoka} ✦ prova (✦ tentativo) [s.] = porofo (✦ testimonianza) = vavolombelona {vàva òlona vèlona} far la prova = manaporofo; manamarina {àrina} dar prova di coraggio = mampiseho herimpo {sèho hèry fò} ✦ provare (✦ dimostrare; ✦ tentare) = manaporofo; manamarina {àrina} ripetere un pezzo/saggio = manao famerenana {tào vèrina} ✦ provenire = avy ✦ proverbio [s.] = ohabolana {òhatra vòlana} ✦ provincia [s.] = faritany {fàritra tàny} ✦ provocare (✦ causare qc) = manao izay hahatonga {tào tònga} (✦ sfidare q) = mihantsy ✦ provocazione [s.] = fihantsiana {hàntsy} ✦ provvisoriamente [avv.] = vonjy maika ✦ provvisorio (✦ temporaneo) [a.] = vonjy maika ✦ provvista (✦ scorta) [s.] = vatsy far provviste = manomana vatsy {òmana} ✦ prudente [a.] = mailo; malina ✦ prudentemente [avv.] = amim-pahamalinana {àmy màlina} ✦ prudenza [s.] = fahamalinana {màlina} ✦ prudere = mangidihidy {hidihìdy} ✦ prugna (✦ susina) [s.] = paisom-vahaza {pàiso vàhaza} ✦ prugno [s.] = lamoty ✦ pseudonimo [s.] = solon’anarana {sòlo} ✦ psichiatra [s.] = mpitsabo aretin-tsaina {tsàbo arètina sàina} ✦ psicologia [s.] = psikôlòjia ✦ psicologo [s.] = psikôlôgy ✦ pubblicare = mamoaka {vòaka} ✦ pubblicazione [s.] = famoahana {vòaka} (✦ editto) = filazana {làza} ✦ pubblicità [s.] = dokam-barotra {dòka vàrotra} far pubblicità a… = manao dokam-barotra ho an’… {tào dòka vàrotra àny} ✦ pubblico [a.] = fanjakana {zàka} in pubblico = ampahibemaso {àny fàritra bè màso} imasom-bahoaka {màso vàhoaka} scuola pubblica = sekolim-bahoaka {sèkoly vàhoaka} opinione pubblica = saim-bahoaka {sàina vàhoaka} lavori pubblici = asa vaventy ✦ pubblico (di assemblea/cerimonia) [s.] = mpihaino (✦ spettatore) = mpijery (✦ ascoltatore) = mpihaino (✦ lettore > i lettori) = mpamaky {vàly} (✦ testimone) = mpanatrika ✦ pubertà [s.] = fialana sakana {àla} ✦ pugile [s.] = mpanao ady totohondry {tao} ✦ pugnalare = manatsatoka antsy ✦ pugno (✦ boxe, ✦ pugilato) [s.] = totohondry {tòto hòndry} prendersi a pugni = manao totohondry {tào tòto hòndry} ✦ pulce [s.] = parasy ✦ pulcino [s.] = akoho kely; zanak’akoho {zànaka} ✦ puledro [s.] = zana-tsoavaly {zànaka soavàly} ✦ pulire = manadio ✦ pulito [a.] = madio ✦ pulizia (✦ lavaggio) [s.] = fanadiovana {dìo} far le pulizie (in casa) = mampirin-trano {ampìrina tràno} (✦ nettezza) = fahadiovana {dìo} ✦ pulsare = mitepo; midoboka ✦ pungere (con un ago) = manindrona {tsìndrona} (con un pungiglione) = manaikitra {kàikitra} il fumo punge (pizzica) gli occhi = manaikitra ny maso ny setroka {kàikitra} ✦ punire = manasazy ✦ punizione [s.] = sazy ✦ punta [s.] = loha; tendro (una) punta di lancia = lela lefona ora di punta = ora hipoka fiara camminare in punta di piedi = mitingintigina {tèngiña} ✦ punteggiatura [s.] = fijanonan-tsoratra {jànona sòratra}; maritsoratra {màrika sòratra} ✦ puntina (da disegno) [s.] = fantsika kely ✦ punto (in scrittura) [s.] = teboka punto e virgola (;) = teboka anam-paingo {ànana} punto interrogativo (?) = baraingo punto esclamativo (!) = tsoraka due punti (:) = teboka roa puntini di sospensione = teboka telo punto a capo = teboka miova andalana i puntini sulle i = tendron-tsoratra {tèndro sòratra} punto cardinale = vazan-tany {vàzana} punto di partenza = toerana fiaingana {tòetra àinga} punto di vista = hevitra al punto più alto (≠ eccessivamente) = izaitsizy mettere a punto (un progetto) = manamboatra {ànana vòatra} essere sul punto di… = efa … ; hodivitra … a punto (a puntino) = zara l’affare è a buon punto (procede bene) = mandroso tsara ny raharaha {ròso} ✦ puntuale (aspetto verbale ≥ atto momentaneo) = mifintina {fìntina} ✦ puntura (✦ iniezione) [s.] = tsindrona (di insetto) = kaikitra ✦ puramente (✦ semplicemente) [avv.] = fotsiny {fòtsy}; ihany ✦ purchè = enga anie ✦ purè (✦ passato ✦ purea) [s.] = potsika ✦ purezza [s.] = fahadiovana {dìo} ✦ puro [a.] = madio mangarangarana {dìo hàrana} ✦ purosangue [a.] = hiringiriny {hìrina] ✦ pus [s.] = nana ✦ puzzare = mamofona {fòfona} puzzar di pesce = malany 466
  • 46.
    Q✦ qualche (¿✦ nessuno; ✦ qualcuno) = na dia iray aza ✦ quaderno [s.] = kahiè copri quaderno = fonon-kahiè {fòno} ✦ quadrato (✦ quadrangolare) [a.] = efa-joro {èfatra zòro} ✦ quadrato (✦ riquadro) [s.] = efajoro {èfatra zòro}; efamira {èfatra mìra} ✦ quadrato [a.] ≥ metro quadrato = metatra tora-droa {tòraka ròa} ✦ quadro (✦ dipinto) [s.] = sary hoso-doko {hòsotra lòko} (un) quadro dirigente = mpiasa ambony; mpitantana ambony (un) quadro intermedio = mpitantana anelanelany {èlana} ✦ quadri (gioco delle carte) [s.] = karao ✦ qualche > qualche volta (talvolta) = indraindray {ìray} da qualche parte = any ho any qualche cosa (qualcosa) = zavatra qualche cosa (qualsiasi cosa) = na inona na inona ✦ qualcuno (un tale) = olona (pochi) = olona vitsivitsy {vìtsy} ✦ qualità (della vita) [s.] = hatsarana {tsàra}; toetra tsara ✦ qualunque (✦ qualsiasi) = dia … aza qualsiasi cosa = na inona na inona qualsiasi cosa tu faccia = na inona na inona ataonao ✦ qualunque (✦ mediocre) [a.] = antoniny {antònina} qualunque cosa (qualsiasi cosa) = na inona na inona ✦ quando [CONGIUNZIONE] = rehefa; raha; fony; nony a tratti (di quando in quando) = indray indray {irày} [INTERROGAT IVA] (PASSATO) = oviana [?] (FUTURO) = rahoviana [?] …ogni volta che… = isaka …dopo… = rehefa …fa lo stesso = na izany aza ✦ quantità [s.] = habetsahana {bètsaka} ✦ quanto? (✦ quanti?) [di tempo, persone] = firy? quanti anni hai? = firy taona ianao? che (quante) ore sono (adesso) ? = amin’ny firy izao {àmy ìo} [di prezzo] = ohatrinona? {òhatra ìnona} (✦ invece) in quanto a… = kosa; raha ny aminy ✦ quaranta, 40 [NUMERALE] = efa-polo {èfatra fòlo} ✦ quarantesimo [ORDINALE] = faha-efa-polo {èfatra fòlo} ✦ quarantina [s.] = efa-polo {èfatra fòlo} ✦ quartiere (✦ rione) [s.] = fokontany {fòko tàny}; vakim-paritra {vàky fàritra} ✦ quarto [ORDINALE] = fahefatra {èfatra} [FRAZIONARIO] [s.] = ampahefany {àny faha- èfatra} un’ora e un quarto = amin’ny iray sy fahefany {èfatra} tre ore meno un quarto = amin’ny telo latsaka fahefany {èfatra} ✦ quarzo [s.] = vatokaranana {vàto ràna}; vatomazava {vàto zàva} ✦ quasi [avv.] = saika; madiva ho ✦ quattordicesimo [ORDINALE] = faha-efatra ambin’ny folo {àmby} ✦ quattordici, 14 [NUMERALE] = efatra ambin’ny folo {àmby} ✦ quattro, 4 [NUMERALE] = efatra dividere in/per quattro = efarina {èfatra} quattro volte = inefatra quattro a quattro = tsiefatrefatra {èfatra} quattro giorni = hefarana {èfatra} ✦ quello [deissi 3di3] [a.] = iry … iry iry vahivavy iry = quella donna (làggiù ) ✦ quello [deissi 1di3] (✦ ciò, ✦ codesto) [pronome] = izany ✦ quercia [s.] = oaka ✦ querelare = mitory ✦ questi [deissi 2di3] [pronome] = ireto costoro = ilay ireto ✦ questionario (✦ formulario) [s.] = vondrom-panontaniana {vòndrona ontàny} ✦ questione (✦ domanda ✦ esame) [s.] = fanontaniana {ontàny} porre una questione (domanda) = manontany {ontàny} questione di vita o di morte = resaka fahavelomana na fahafatesana {vèlona fàty} ✦ questo [deissi 3di3] [a.] = io … io ≥ io lehilahy io = quest’uomo ✦ questo [deissi 1di3] [pronome] = ity quest’uomo, sto tizio = ilay ity ✦ questo [deissi 1di3] [pronome] ≥ (proprio questo) = izany tokoa ✦ qui (✦ qua) [adv. locativo] = eto [visibile, circoscritto, deissi 2di3] aty [invisibile, estesivo, deissi 1di3] ao [invisibile, circoscritto, deissi 3di3] da qui = avy eto fino a qui = hatreto {hàtra èto} per di qui (da queste parti) = ao ho ao qui e là = etsy sy eroa qui giace (pietra tombale) = ato no mivelina ✦ quindi (✦ pertanto) = hatramin’izay {hàtra àmy} ✦ quindicesimo [ORDINALE] = faha-dimy ambin’ny folo {àmby} ✦ quindici, 15 [NUMERALE] = dimy ambin’ny folo {àmby} ✦ quindicina (di giorni) [s.] = tapa-bolana {tàpaka vòlana} 467
  • 47.
    (di persone) =dimy ambin’ny folo {àmby} ✦ quinto [ORDINALE] = fahadimy ✦ quotidiano [a.] = andavanandro {àny làva àndro} ✦ quotidiano [s.] = mivoaka isan’andro {vòaka ìsa àndro} R✦ rabbia [s.] = romotra (malattia canina) = haromotana {ròmotra} ✦ racchetta [s.] = raketra ✦ raccogliere (✦ raccattare) = mandraoka {ràoka} manangona {àngona} fare il raccolto (✦ mietere) = mijinja; mioty ✦ raccolto [s.] = vokatra ✦ raccomandare (qc a q) = manafatra {hàfatra} ✦ raccomandata (lettera) [s.] = rekomandè ✦ raccomandazione = hafatra ✦ raccontare (✦ narrare) = mitantara raccontar balle/frottole = manao laza masaka {tào} ✦ racconto (✦ fiaba) [s.] = angano (✦ narrazione) = tantara ✦ radar [s.] = radara ✦ raddoppiare qc = atao avo sasaka; atao avo sosona raddoppiare gli sforzi = mampitombo avo roa heny ✦ raddrizzare (✦ sollevare) = manarina {àrina}; manitsy {hìtsy} alzare/raddrizzare la testa = = mampitraka ✦ radiatore [s.] = mpanapariaka hafanana {parìaka fàna} radiatera ✦ radiazione (≠ propagazione) [s.] = fielezana {èly}; (≠ espulsione) = famonoana anarana {vòno} ✦ radicale [a.] = fototra ✦ radice [s.] = faka; fototra (di parola) = fototeny {fòtotra tèny} ✦ radicale (grammatica) = fakan-teny {fàka tèny} fototeny {fòtotra tèny} radicale esteso = fototeny nitarina {fòtotra tèny ìtatra} radicale semplice = fototeny tsotra {fòtotra tèny} ✦ radio (apparecchio) [s.] = vata fandraisam-peo {rày fèo} avere una (un apparecchio) radio = manana vata fandraisam-peo {rày fèo} (✦ emittente radio) = fampielezam-peo {èly fèo} ascoltare la radio = mihaino fampielezam-peo {èly fèo} ✦ radiografia [s.] = radiô fare una radiografia ai polmoni = mampanao radiô ny avokavoka ✦ radunare (✦ raccogliere) delle cose = manangona {àngona} radunare delle persone = mandray {rày} ✦ radura [s.] = vava ala ✦ raffazzonato (mal fatto) [a.] = tsirambina; kitoatoa {tòa} un lavoro raffazzonato/abborraciato = asa tandrametaka ✦ raffreddare = mampangatsiaka {hàtsiaka} ✦ raffreddarsi = mihamangatsiaka {hàtsiaka} (prendere il raffreddore) = voan’ny sery {vòa}; serena {sèry} ✦ raffreddore [s.] = sery ✦ radunare (✦ riunire) = mamory {vòry}; mampivondrona ✦ raffermo (come di pane) [a.] = mafy; mialin’andro {àlina} ✦ ragazzino (✦ monello) [s.] = zazakely {zàza kèly} ✦ ragazzo (celibe) (✦ giovanotto) [s.] = tovolahy {tòvo làhy} ✦ raggio (di sole) [s.] = tana-masoandro {tànana màso àndro} raggio (di ruota) = tanan-kodiarana {tànana kodìa} raggi X = tsirim-pahazavana {tsìry zàva} ✦ raggiungere (✦ colpire) = mahatratra (acciuffare q) = manatratra ✦ ragionare = misaina; manjohy hevitra {zòhy} ✦ ragione (✦ intelletto) [s.] = saina perdere la ragione = very saina (✦ giustizia) = rariny {ràry} aver ragione = manana ny marina {ànana àrina} (✦ causa ✦ motivo) = antony {àntoka} aver le proprie ragioni = manana ny antony {àntoka àrina} senza ragione (motivo) = tsy misy antony {ìsy àntoka} in ragione di… = noho … a maggior ragione = mainka in ragione di… = araka … ✦ ragionevole [a.] = hendry; rariny {ràry} ✦ ragnatela [s.] = tranon-kala {tràno hàla} ✦ ragno [s.] = hala ✦ rallegrare = mamalifaly {fàly} ✦ rallegrarsi = mifaly {fàly}; miravo {ràvo} ✦ rallentare = mampiadana {àdana} ✦ Ramadan = fidadian-kanina {fàdy hànina}; ramadàny ✦ rame [s.] = varahina ✦ rammendare = manosoka {sòsoka}; ✦ ramo [s.] = rantsana ✦ rana [s.] = sahona ✦ rancore [s.] = lolom-po {lòlo fò} ✦ rango > (✦ ceto) [s.] > di alto rango > ambony toerana {tòetra} ✦ rannicchiarsi (✦ appiattirsi) = mitampisaka ✦ rapa [s.] = navè ✦ rapimento [s.] = fakana ankeriny {àka hèry} ratto di minore = fanodinkodinana {hòdina} 468
  • 48.
    ✦ rapporto (✦relazione) [s.] = fifandraisana {rày}; tatitra in rapporto a… = miolotra amin’ny … ✦ rappresentante [s.] = solo tena; masoivoho {màso vòho} ✦ rappresentanza [s.] = fisoloan-tena {sòlo tèna} ✦ rappresentare (far le veci) = misolo tena (come di quadro) = mampiseho ✦ rappresentazione [s.] = fampisehoana {sèho} ✦ raramente [avv.] = mahalana {hàlana}; indraindray tadiavina {irày tàdy} ✦ raro (✦ rado ✦ distanziato) [a.] = vitsy; mahalana {hàlana} ✦ rasare (✦ radere) = mamongotra {fòngotra} ✦ rasentare = misafo ✦ rasoio [s.] = hareza ✦ rastrello [s.] = fihogontany {hògo tàny}; ratô ✦ rattristare (far intristire) = mampalahelo ✦ ravanello [s.] = radia ✦ razione [s.] = anjara {zàra} ✦ razza [s.] = karazan’olona {karàzana}; firazanana {ràzana} (pesce) = makoba ✦ razzismo [s.] = fanavakavaham-bolon-koditra {àvaka vòlo hòditra} ✦ razzo (✦ missile) [s.] = sambon-danitra {sàmbo lànitra} ✦ re [s.] = mpanjaka {zàka} ✦ reagire = mihetsika ✦ reale (✦ vero) [a.] = marina {àrina} ✦ realismo [s.] = fomba fijery mifototra amin’ny zava-misy {òmba jèry fòtotra àmy zàvatra ìsy}; realisma ✦ realista [a.] = realista ✦ realizzare (✦ compiere) = manatanteraka {tantèraka} ✦ realizzarsi (✦ compiersi) = tanteraka ✦ realizzazione (✦ compimento) [s.] = fanatanterahana {tantèraka} ✦ realmente (✦ veramente) [avv.] = tena; tokoa ✦ realtà [s.] = zava-misy {zàvatra ìsy} in realtà (in verità) = raha ny marina {àrina} ✦ reazione [s.] = fihetsehana {hètsika} ✦ recarsi (andare da qualche parte) = mankany {àny} ✦ recente [a.] = vao haingana ✦ recentemente (di recente) [avv.] = vao haingana; tato ho ato ✦ recezione (✦ reception) [s.] = fandraisana {rày} ✦ recinto (✦ recinzione) [s.] = fefy ✦ recinzione (✦ cinta) [s.] = fefy; tamboho; vala ✦ recipiente (✦ contenitore) [s.] = fanantazana {tànty} ✦ reciproco [a.] = mifamaly {vàly} (di verbo) = mpifanao {tào} ✦ recitare (✦ raccontare) = mitantara recitare a memoria = manao tsianjery {tào tsy àny jèry} ✦ recitazione (a memoria) [s.] = tsianjery {tsy àny jèry} ✦ réclame (✦ pubblicità) [s.] = dokam-barotra {dòka vàrotra} ✦ reclutare = mandray {rày} ✦ record [s.] = rekaoro battere un record = manamontsana rekaoro {mòntsana} ✦ recuperare (il tempo perso) = manavotra ny fotoana lany {àvotra} ✦ redazione (di giornale) [s.] = fanorotana {òrotra} ✦ redditizio [a.] = mamokatra {vòkatra} ✦ reddito [s.] = vola azo; vola niditra {ìditra} ✦ redigere = manoratra {sòratra} ✦ reduplicazione (grammatica) = verindroa {vèrina ròa} ✦ referendum (✦ consultazione) [s.] = fitsapana hevi-bahoaka {tsàpa hèvitra vahòaka} ✦ regale [a.] = an’ny mpanjaka {àny zàka} ✦ regalo (✦ dono) [s.] = fanomezana {omè}; kadoa ✦ reggia [s.] = lapan’ny mpanjaka {làpa zàka} ✦ reggimento [s.] = rezimanta ✦ reggiseno [s.] = akanjo tratra; sotien ✦ regime (politico) [s.] = fitondram-panjakana {tòndra zàka} (alimentare, ✦ dieta) = fidihanina {fìdy hànina} ✦ regina [s.] = mpanjaka vavy {zàka} ✦ regionale [a.] = faritra; faritany {fàritra tàny} ufficio regionale/distrettuale = biraom-paritra {bìrao fàritra} ✦ regione [s.] = faritra; faritany {fàritra tàny} ✦ registrare (come un bagaglio) = fanorotana {òrotra} (un suono) = fandraisam-peo {rày fèo} ✦ registrazione [s.] = fanorotana {òrotra} (di suono) = fandraisam-peo {rày fèo} ✦ regnare = manjaka {zàka} ✦ regno [s.] = fanjakana {zàka} ✦ regolare (di cadenza/frequenza) [a.] = ara-potoana {àraka fotòana} (di ordine/armonia) = milamina {làmina} ✦ regolare (un meccanismo) = manamboatra {ànana vòatra} (un problema) = mandamina {làmina} (un conto) = mandoa {lòa} ✦ regolarmente [avv.] = tsy tapaka ✦ relativamente (in riferimento a…) [avv.] = momba {òmba} ✦ relativo (a…) [a.] = momba {òmba}; mikasika {kàsika} ✦ relazione (✦ rapporto) (d’amicizia) [s.] = fihavanana {hàvana} (d’amore) = fiombonana {òmbona} (diplomatica) = fifandraisana {rày} ✦ religione [s.] = fivavahana {vàvaka} ✦ religioso [a.] = fivavahana {vàvaka} ✦ religiosa [s.] = mpiasan’andriamanitra {àsa andrìana hànitra} Sorella = masera ✦ religioso [s.] = mpiasan’andriamanitra {àsa andrìana hànitra} Padre = mompera Fratello = frera ✦ remare = mivoy ✦ remo [s.] = fivoy {vòy} ✦ rendere (far diventare) = mahatonga rendere un servizio a (✦ assistere) q = manampy {àmpy} render conto di qc = mahatsapa {tsàpa} ✦ rendersi conto di qc = mahatsapa {tsàpa} ✦ rendimento (✦ resa) [s.] = vokatra ✦ rene [s.] = voa le reni, la regione lombare = valahana ✦ replicare (✦ ribattere) = miverina {vèrina} ✦ reportage (✦ servizio) [s.] = fanadihadiana {hàdy}; reportazy ✦ repressione (forza di - ) [s.] = herim-pamoretana {hèry fòritra} ✦ reprimere (una rivolta) = manapotika {pòtika}; manakana {sàkana} ✦ repubblica [s.] = repoblika ✦ repubblicano [a.] = repoblikanina ✦ reputazione [s.] = laza ✦ residenza [s.] = fonenana {ònina} ✦ resistente (✦ solido) [a.] = mafy; maozatra {òzatra} (✦ robusto) = matanjaka {tànjaka} ✦ resistenza (✦ opposizione) [s.] = fanoherana {tòhitra} (✦ perseveranza) = tanjaka ✦ resistere (✦ sopportare) = mihafy; miaritra (al freddo) = maharitra {àritra} (alla tentazione) = manohitra {tòhitra} ✦ respingere (il nemico) = manosika {tòsika} (una domanda) = mandà {là}; mitsipaka {tsìpaka} (rimandare al mittente) = mamerina {vèrina} ✦ respirare = miaina {àina}; misefo {sefosèfo} ✦ responsabile [a.] = tompon’andraikitra {tòmpo andrèikitra} tompon’adidy {tòmpo} ✦ responsabilità [s.] = andraikitra {andrèikitra}; adidy ✦ restaurare (un tempio) = manamboatra {ànana vòatra}; manavao {vào} ✦ restituire (✦ rendere qc) = mamerina {vèrina} ✦ resto (✦ rimanenza) (di una somma) [s.] = sisa; ambiny {àmby} > dare il resto = mamerin-bola {vèrina vòla} del resto; per altro = na izany aza {ìny} ✦ resuscitare = mampitsangana amin’ny maty {tsàngana fàty} ✦ rete [s.] = vondrom-pifandraisana {vòndroña rày} ✦ reticella (✦ reticolo) (come da pesca/da tennis) [s.] = harato ✦ retro (parte posteriore) [s.] = aoriana camminare all’indietro = dia miverina; dia mianotra sul retro = ivoho [avv.] = mivadika ✦ retroscena [s.] = ambadiky ny sehatra {vàdika} ✦ retrovisore (specchietto - ) [s.] = retrôvizera ✦ rettangolo [s.] = mahatsizoro {zòro} ✦ reumatismo [s.] = hotsohotso reumatismo articolare = rohana ✦ revolver (✦ pistola) [s.] = basy poleta; revolvera; metro ✦ riaccendere (riportare in vita) = mamelona {vèlona} (riattizzare) = mandrehitra {rèhitra} ✦ riaccompagnare = manatitra {àtitra} ✦ rialzarsi (dopo una caduta) = miarina {àrina} ✦ riappendere (✦ riagganciare) il telefono = manantona {hàntona}; mametraka {pètraka} ✦ riassumere = mamintina {fìntina} ✦ riassunto (✦ compendio) [s.] = famintinana {fìntina} ✦ riaversi (riprendere i sensi) = mahatsiaro aina ✦ ribelle [s.] = mpikomy ✦ ricadere (cadere nuovamente) = mianjera indray {zèra}; lavo indray ✦ ricamare = manao amboradara ✦ ricambio (✦ supplente) [s.] = solony {sòlo} pezzi di ricambio = fanolony {sòlo} ✦ ricamo [s.] = amboradara ✦ ricatto (✦ minaccia) [s.] = fandrahonana {ràhona}; fanerena ankolaka {tèry} ✦ ricchezza (di persona) [s.] = harena ricchezze (risorse) naturali = harena voa-janahary {vòa zanahàry} ✦ ricco (di persona) [a.] = mpanarivo {arìvo}; mpanefoefo {èfo}; manan-karena {ànana hàrena} (di Paese) = manan-karena {ànana hàrena} ✦ ricerca [s.] = fikarohana {kàroka} alla ricerca di… = mikaroka ricerca scientifica = fikarohana siantifika {kàroka} ✦ ricercare (un ladro) = mikaroka ✦ ricevere (qc) = maharay {rày} (✦ accogliere q) = mandray {rày} ✦ riccio [a.] = oly; ngita; mongo ✦ riccio (animale) [s.] = sokina ✦ ricetta (medica) [s.] = taratasim-panafody {taratàsy àfana òdy} ✦ ricevitore (postale) [s.] = mpandray {rày} ✦ ricevuta [s.] = tapakila {tàpaka ìla}; rosia ( ri)lasciare/dare la ricevuta = manome rosia avviso di ricevimento = mari-pandraisana {àrina rày} ✦ richiamare (q che sta andando via) = mampiverina {vèrina} (q al telefono) = miantso fanindroany {àntso ròa} (qc alla memoria di q) = mampahatsiaro {tsìaro} mampahatsiàhy {tsiàhy} 469
  • 49.
    ✦ rinchiudere =mandidy {dìdy} ✦ ricominciare (un lavoro) = mamerina {vèrina} ✦ riprendere a fare qc = manomboka indray {tòmboka} ✦ ricompensa [s.] = valisoa {vàly sòa} ✦ vincita (di scommessa) = loka ✦ ricompensare = mamaly soa {vàly sòa} ✦ riconciliare (✦ rappacificare) = mampiombona {òmbona} mampihavana {hàvana} ✦ ricongiungere = mamonjy {vònjy} ✦ ricongiungersi (✦ incontrarsi) = mihaona ✦ riconoscente (✦ grato) [a.] = mankasitraka {sìtraka} ✦ riconoscenza (✦ gratitudine) [s.] = fankaaitrahana {sìtraka} ✦ riconoscere (✦ identificare) = mahatadidy (✦ ammettere) = miaiky {èky}; mibaboka ✦ ricopiare (✦ trascrivere) = mandika {dìka} ✦ ricoprire (✦ coprire) = mandrakotra {ràkotra} ✦ ricordare (conservar memoria) = mitadidy {tàdidy} (richiamare alla memoria) = mahatsiaro {tsìaro} (rammentare) = mahatsiàhy {tsiàhy} ✦ ricordo (pensiero) [s.] = fahatsiarovana {tsìaro} in ricordo di … = ho fahatsiarovana an’… {tsìaro} (oggetto) = sovenira ✦ ricostruire = manarina {àrina} ✦ ricreazione [s.] = fakan-drivotra {àka rìvotra} ✦ ricrescere (di capelli) = mitsiry indray {tsìry} ✦ ridere = mihomehy {homèhy} far ridere = mampihomehy {homèhy} scoppiare a ridere = toran’ny hehy {tòrana} morire dal ridere = dangin’ny hehy {dàngy} per ridere = mba ihomehezana {homèhy} riderre per niente = mihomehy tany vaky {homèhy} ✦ ridicolo [a.] = mahatsikaiky {tsikàiky} ✦ ridiscendere = midina indray {ìdina irày} ✦ ridurre (✦ diminuire) = manakely {kèly}; mampihena {hèna} ✦ riduzione [s.] = fanakelezana {kèly}; fampihenana {hèna} ✦ riempire (un sacco) = mameno {fèno} ✦ rientro (a casa) = fidirana {ìditra} ripresa delle scuole = fidiran’ny mpianatra {ìditra ànatra} ✦ rifare (✦ ripetere qc) = mamerina {vèrina} (✦ trasformare ✦ modificare qc) = manamboatra {ànana vòatra} ✦ rifarsi (≠ riottenere) = mahazo {àzo} ✦ riferire (qc a…) = mamerina {vèrina} ✦ riferirsi (a…) = momba {òmba}; mifandray {rày} ✦ rifiutare (✦ respingere) = manda {là} ✦ rifiuto [s.] = fandavana {là} ✦ riflesso (✦ riverbero) [s.] = taratra (atto involontario) = fahakingam-tsaina {kìnga sàina}; refleksa ✦ riflessione (riverbero di luce) [s.] = fitarafana {tàratra} (✦ meditazione) = fieritreretana {èritra} ✦ riflettere (rimandare la luce) = mitaratra (✦ meditare ✦ pensare) = mieritraritra {èritra}; mihevitra {hèvitra} ✦ riforma [s.] = fanavaozana {vào}; fanamboarana {ànana vòatra} ✦ riformare = manavao; manatsara ✦ rifugiarsi (mettersi al riparo) = mialoka {àloka} (essere profugo) = mitsoa-ponenana {tsòaka ònina} ✦ rifugiato (✦ profugo) [s.] = mpitsoa-ponenana {tsòaka ònina} ✦ rifugio (✦ riparo) [s.] = fialofana {àloka} (✦ nascondiglio) = fierena {ery} ✦ riga (✦ tratto) [s.] = tsipika (✦ righello) = fanipihana {tsìpika} ✦ rigato (✦ striato) [a.] = voatsipika {tsìpika}; misoratsoratra {sòratra} ✦ rigido [a.] = henjana ✦ rigoroso (✦ inflessibile) [a.] = mafy; hentrina molto freddo = hatsiaka lozabe {lòza bè} ✦ riguardare > ciò non ti riguarda = tsy mikasika anao velively izany ✦ rilasciare (un prigioniero) = mamotsotra {vòtsotra} (✦ mollare una corda) = manaketraka {kètraka} ✦ rilegare (un libro) = manambatra {tàmbatra}; manao fonom-boky {tào fòno bòky} ✦ rileggere = mamerina mamaky {vèrina vàky} ✦ rilievo [s.] = fivohitra {vòhitra} mettere in rilievo = mampisongadina {songàdina} messa in rilievo (grammatica) = misongadina {songàdina} ✦ rima [s.] = rima ✦ rimandare (mandare indietro un pacco) = mamerina {vèrina} ✦ rimanere (✦ restare) (di una totalità) = sisa; ambiny {àmby} non (ne) resta niente = tsy misy tavela {ìsy vèla} fermarsi in un posto = mijanona {jànona} restare in un luogo = mipetraka {pètraka} io resto là = mijanona eto aho {jànona} resta seduto! = mipetraha ihany! {pètraka} ✦ rimanerci male = milongilongy {lòngy} ✦ rimare (far rima) = miady rima {àdy} ✦ rimborsare = manonitra {ònitra}; mamerina trosa {vèrina} ✦ rimboschimento [s.] = voly hazo ✦ rimboschire = mamboly hazo {vòly hàzo} ✦ rimedio (≠ ✦ antidoto ✦ medicina ✦ farmaco) [s.] = fanafody {fanàfana òdy} ✦ rimettere (al suo posto) = mamerina {vèrina} reindossare un vestito = mampiditra indray {ìditra} rimettere in moto = mampandeha {lèha} ✦ rimettersi (in stato) = tafarina {àrina} (a fare qc) = miverina manao {vèrina tào} ✦ rimontare (un meccanismo) = mamerina {vèrina} (✦ ascendere ✦ salire) = miakatra {àkatra} ✦ rimorchio [s.] = fiara fitarika {tàrika} ✦ rimorso (✦ pentimento) [s.] = nenina ✦ rimpiazzare = manolo {sòlo} ✦ rimproverare = manome tsiny {òme} ✦ rimprovero [s.] = tsiny ✦ rinchiudere (✦ chiudere) = manidy {hìdy} ✦ rinchiudersi (✦ chiudersi) = mihidy {hìdy} ✦ rincominciare (✦ riprendere) = mamomboka {tòmboka} ✦ rinforzare (✦ irrobustire) = manamafy {màfy} ✦ rinforzi (✦ assistenza) [s.] = olona fanampiny {àmpy} ✦ rinfrescare = mampangatsiatsiaka {hatsìaka} ✦ rinfrescarsi (bere) = manala hetaheta {àla hetahèta} ✦ rinfresco (≠ il togliere la sete) [s.] = fanalana hetaheta {àla hetahèta} ✦ ringiovanire = mahatanora ✦ ringraziamento [s.] = fisaorana {sàotra} ✦ ringraziare = misaotra {sàotra} ✦ rinnovare = manavao {vào}; manolo {sòlo} ✦ rinunciare (a qc) = mandà {là}; mamoy {fòy} ✦ rinviare (un appuntamento) = manemotra {hèmotra} ✦ rinvio (✦ posticipo) [s.] = fanemorana {hèmotra} ✦ riparare (✦ raccomodare ✦ aggiustare) = manamboatra {ànana vòatra} ✦ ripararsi (mettersi al riparo) = mialoka ✦ riparazione [s.] = fanamboarana {ànana vòatra} ✦ riparlare (✦ riesaminare qc) = miresaka indray {rèsaka} (noi) ne riparleremo = mbola horesahintsika izany {rèsaka ìny} ✦ ripartire (✦ dividere in lotti) = mitsinjara {tsinjàra} ✦ ripartizione [s.] = fitsinjarana {tsinjàra} ✦ ripassare (passare nuovamente) = mandalo indray {làlo} ✦ ripasso (di studio) [s.] = famerenana {vèrina} ✦ ripetere (✦ ridire) = mamerina {vèrina} essere bocciato (ripetere l’anno) = mamerina {vèrina}; tsy mifindra ✦ ripetersi = miverina {vèrina} ✦ ripiano (di scaffale) [s.] = talantalana ✦ ripido (✦ erto ✦ scosceso) [a.] = mikotoantoana {kotona antoana}; mideza ✦ riposarsi = miala sasatra {àla}; mipetraka {pètraka} ✦ riposo [s.] = fialan-tsasatra {àla sàsatra} (✦ pensione, cessazione dell’attività) = fisotroan-dronono {sòtro rò nòno} a riposo (in pensione) = misotro ronono {sòtro rò nòno} andare in pensione = mandray fisotroan-dronono {rày sòtro rò nòno} casa di riposo = tranon’ny beantitra {tràno bè àntitra} ✦ ripostiglio [s.] = efitra ampiriman’entana {ampìrina} ✦ riprendere (un lavoro) = maka indray {àka} (le forze) = miha-mahazo aina {àzo} ✦ ripresa [s.] = fiverenana {vèrina}; fanombohana indray {tòmboka} ✦ ripristinare (rimettere in stato) = mamerina amin’ny laoniny {vèrina àmy làonina} ✦ riprodurre (artisticamente) = maka tehaka {àka} ✦ riprodursi (biologicamente) = mitombo {tòmbo} ✦ riproduzione (biologica) [s.] = fiterahana {tèraka}; fananahana {ànaka} (artistica) = fakan-tehaka {fàka tèhaka} ✦ risaia [s.] = tanimbary {tàny vàry} ✦ risata (✦ riso ✦ risa) [s.] = hehy; tokelaka scoppio di risa = tolelaka ✦ riscaldamento [s.] = famanana {fàna} riscaldamento centralizzato = foibe famanana {fòitra bè fàna} ✦ riscattare (cavar dagli impicci) = manavotra; mamonjy {vònjy} ✦ rischiare = manao ny very (esser sul punto di…) = manota; saika lui/lei ha rischiato di cadere = saika nianjera izy {zèra} ✦ rischio [s.] = very; zavatra atahorana {tàhotra} prendere (assumersi) dei rischi = manao ny very {tào} senza rischio = tsy misy atahorana {ìsy tàhotra} ✦ riscuotete (✦ incassare) = mandray {rày} ✦ riserva (✦ provvista) [s.] = tahiry (✦ restrizione) = fahamalinana {màlina} (✦ serbatoio) = fitahirizana {tahìry} ✦ riservare (✦ prenotare) (dei posti) = mamandrika toerana {fàndrika tòetra} ✦ riservato (✦ circospetto) [a.] = tsy be teny; maotina ✦ riservista (✦ reduce) [s.] = bekotromaroholatra {be kotro maro holatra}; miaramila menavazana {àraka ìla mèna vàzana} ✦ riso [s.] = vary pianta di riso = ketsa ✦ risolvere (un problema) = mamaha olana {vàha} ✦ risorse (i mezzi di una famiglia) [s.] = fidiram-bola {dìtra vòla} (di un Paese) = harena ✦ risparmiare (denaro) = mitsitsy (fatica) = mitsimbina (✦ accudire) = mandala {làla} ✦ risparmio (✦ economia) [s.] = tahiry ✦ rispettabile [a.] = mendri-kaja {èndrika hàja} ✦ rispettare (q/una regola) = manaja {hàja}; mitandro {tàndro} 470
  • 50.
    ✦ rispetto (✦riguardo) [s.] = fanajana {hàja}; fitandrovana {tàndro} un ospite di rispetto = vahiny manan-kaja {ànana hàja} ✦ rispettoso [a.] = manaja {hàja} ✦ rispondere = mamaly {vàly} ✦ risposta [s.] = valin-teny {vàly tèny} ✦ ristabilire (un contatto) = mamerina {vèrina} (l’ordine) = mamerina amin’ny laoniny {vèrina àmy làonina} (guarire un malato) = manasitrana {sìtrana} ✦ ristabilirsi = miverina {vèrina} (dopo una malattia) = miverina {vèrina}; sitrana (rimettersi in piedi) = mitsangana {tsàngana} ✦ ristorante [s.] = hotely; restoranta ✦ ristrutturare (✦ preparare, ✦ mettere in ordine) una casa = manamboatra {vòatra}; manajary {hajàry} ✦ risultato [s.] = vokatra (✦ soluzione, risposta) = valiny {vàly} ✦ risveglio (l’ora del - ) = fifohazana {fòha} ✦ ritardare (di orologio) = tara (di persona) = manatara (mandiso) fotoana {tàra dìso} ✦ ritardo [s.] = fahataràna {tàra} avere un ritardo di cinque minuti = tara dimi minitra essere in ritardo = tara (diso) fotoana ✦ ritirare (una querela) = manaisotra fitarainana {èsotra tàraina} ✦ ritirarsi (✦ togliersi) = miala {àla} ✦ ritirata [s.] = fiverenana {vèrina} il nemico si è ritirato = niverina nody ny fahavalo {vèrina òdy} ✦ ritmo [s.] = paika; (✦ battuta) = ba (✦ frequenza) = gadona {ngàdona}; filantoana {lànto} ✦ ritornare = miverina {vèrina}; mody {òdy} ✦ ritornello [s.] = fiverenana {vèrina} ✦ ritorno [s.] = fiverenana {vèrina}; fodiana {òdy} andata e ritorno = mandroso sy miverina {ròso vèrina} ✦ ritratto [s.] = sarin’olona {sàry}; tsy misy valaka ✦ ritrovare (un oggetto) = mahita indray {hìta} (un amico) = mifankahita indray {hìta > hahìta} ✦ riunione (✦ assemblea) [s.] = fivoriana {vòry} ✦ riunirsi (essere in riunione) = miangona; mivory ✦ riuscire (esser capace) = afaka riuscire a fare qc = mahomby riuscire in (✦ superare) un esame = afa-panadinana {àfaka àdina} ✦ riva (✦ lido) [s.] = morona; sisiny {sìsina} ✦ rivedere = mahita indray {hìta} ✦ rivelare (rendere pubblico) = mamosaka {pòsaka} ✦ rivendicare (✦ reclamare) = mitaky ✦ rivendicazione [s.] = fitakiana {tàky} ✦ rivincita [s.] = valifaty {vàly fàty} prendersi la rivincita = mamaly faty {vàly fàty} a buon rendere = raha toa ifamaliana {vàly} ✦ rivista (pubblicazione) [s.] = gazeti-boky {gàzety bòky} ✦ rivolgersi (✦ avvicinarsi a q/qc) = manatona {hàtona} rivolgere la parola a q = miteny ✦ rivolta (✦ sommossa) [s.] = fikomiana {kòmy} (✦ insurrezione) = fiodinana {òdina} ✦ rivoluzionario [a.] = momba ny tolom-piavotana {òmba tòlona àvotra} ✦ rivoluzionario [s.] = mpikatroka mpomba ny tolom-piavotana {kàtroka òmba tòlona àvotra} ✦ rivoluzione (di astro) [s.] = fihodinana {hòdina} (politica) = tolom-piavotana {tòlona àvotra} ✦ robot (✦ automa) [s.] = milina mandeha ho azy {lèha ìzy} rôbô ✦ robusto (✦ solido) [a.] = matanjaka {tànjaka}; tomady ✦ roccia (✦ masso) [s.] = vatolampy {vàto làmpy} ✦ romantico [a.] = romantika ✦ romanzo [s.] = tantara foronina {fòrona} romanzo d’appendice (feuilleton) = tantara mitohy {tòhy} fotoromanzo = tantara an-tsasy {àny sàry} ✦ rompere = mamaky {vàky} (fare a pezzi) = manamontsana rompere un’amicizia = misaraka {sàraka} ✦ rompersi (✦ spezzarsi) = mipiaka; mitresaka andare in frantumi = mipatitaka {¿} (✦ arrabbiarsi) = manapaka {tàpaka} ✦ rondine [s.] = sidintsidina {sìdina} ✦ rosa [a.] = mavokely {màvo kèly} ✦ rosa [s.] = raozy ✦ rosicchiare (✦ rodere) = mikiky {kìky}; mihinana {hìnana} rocicchiare un osso = mikiky taolana i vermi rodono il legno = homana ny hazo ny fositra ✦ rossetto [s.] = lokomena {lòko mèna} ✦ rossiccio [a.] = menapina ✦ rosso [a.] = mena rosso scuro = mena fify rosso acceso (rosso fuoco) = mena midorehitra {dorèhitra} diventar rosso per la collera = mivoaramenan’ny hatezerana {voàra mèna tèzitra} ✦ rospo [s.] = soabakaka {sòa bakàka} ✦ rotella [s.] = kodiarankely {kòdia > kodiàrana kèly} ✦ rotolare = mikodia {kòdia} ✦ rotondo (✦ sferico) [a.] = boribory un viso rotondo (paffuto) = tarehy dongadonga {dònga} ✦ rotto [a.] = vaky ✦ rovesciare (un bicchiere) = manjera {zèra} (un governo) = manongana {òngana} (✦ capovolgere) = mivadika {vàdika}; rendrika ✦ rovescio [s.] = lafy ratsy rovescio (lato opposto) = ambadika ✦ rovina [s.] = faharavana {ràva} in rovina = rava; lemby ✦ rovinare = mandrava {ràva}; manabotry {bòtry} ✦ rovinarsi (economicamente) = lany harena; lany borona; (stentato) = kinkina; botry ✦ rovo [s.] = voaroitsilo {vòa ròy tsìlo} ✦ rubare = mangalatra {hàlatra} ✦ rubinetto [s.] = hidim-pantsona {hìdy fàntona}; fanidian-drano {hìdy ràno} rôbiné ✦ rude (di lavoro) [a.] = mafy; henjana (di persona) = lozabe {lòza bè} ✦ ruga (✦ grinza) [s.] = kentrona {kètrona} ✦ rugato (✦ raggrinzito) [a.] = mikentrona {kètrona} ✦ ruggine [s.] = harafesina ✦ rugiada [s.] = ando; ranon’andro {ràno àndo} ✦ rugoso (✦ ruvido) = marokoroko {rokoròko} ✦ rumore (✦ baccano) [s.] = tabataba {tàba} far rumore = mitabataba ✦ rumorosamente [avv.] = mitabataba {tàba} ✦ rumoroso [a.] = makarenina ✦ ruolo (✦ parte) [s.] = anjara {zàra} avere un grande ruolo = manana anjara toerana lehibe {ànana àny zàra tòetra lèhy bè} svolgere un ruolo = misahana ruolo semantico (grammatica) = hevitra ara-drafitra {àraka ràfitra} ✦ ruota [s.] = kodiarana {kodìa} ungere le ruote a q = manao tsolotra ✦ ruscello (✦ rigagnolo) [s.] = sakeli-drano {sakèlika ràno} ✦ russare = mierotra {èrotra} ✦ russo [a.] = rosianina ✦ ruttare = mandrezatra {rèzatra} 471
  • 51.
    S✦ sabato =asabotsy ✦ sabbia [s.] = fasika ✦ sabbioso [a.] = fasèhina ✦ saccheggiare = mandroba {ròba} ✦ saccheggio [s.] = fandrobana {ròba} ✦ sacco [s.] = kitapo; lasàka sacco di iuta = gony sacco a pelo = lasàka fatoriana {tòry} ✦ sacrificare (qc) = manao sorona {tào} (q) = mahafoy {fòy} (del tempo) = mandany andro {làny} ✦ sacrificarsi = mahafoy tena {fòy}; misorona {sòrona} ✦ sacrificio (offerta) [s.] = sorona; (personale) = fahafoizan-tena {foy tèna} ✦ sacro [a.] = masina {hàsina} ✦ saggezza [s.] = fahendrena {hèndry} ✦ saggio (✦ erudito) [a.] = hendry ✦ saggio [s.] = olon-kendry {òlona hèndry}; ray aman-dreny {amana rèny} ✦ sala (≠ stanza) [s.] = efitra sala d’attesa = efitra fiandrasana {àndry} sala da bagno = efitra fandroana {àndro} sala da pranzo = efitra fihinana {hìnana} sala operatoria = efitra fandidiana {dìdy} ✦ salame [s.] = saosisy maina; saosisoa ✦ salario (✦ paga) [s.] = karama ✦ salato [a.] = masira {sìra} (ciò) è troppo salato = masira loatra izany {sìra ìny}; mangidy sira loatra izany {ngìdy ìny} ✦ saldatura [s.] = faninginana {tsìngina}; tsingina ✦ saldo (✦ liquidazione) [s.] = varo-boba {vàrotra bòba} ✦ sale [s.] = sira ✦ salina [s.] = fasiana sira {ìsy} ✦ salire (✦ risalire) = miakatra {àkatra} ✦ saliva [s.] = ivy ✦ salsa [s.] = filotra; lasaosy ✦ salsiccia [s.] = saosìsy ✦ salone (✦ salotto) [s.] = efitra fandraisan-bahiny {rày vàhiny} ✦ saltare = mitsipika {tsìpika} saltare (oltre) un muro = mitsambikina {tsambìkina} (✦ esplodere) = mipoaka {pòaka} (✦ omettere ✦ tralasciare) = manadino {hadìno} ✦ salto [s.] = vikina fare un salto = mitsambikina {tsambìkina} salto in lungo = vikin-dava {vìkina làva} salto in alto = vikina miakatra {àkatra} salto con l’asta = vikina avo ✦ salumiere (✦ salumaio) [s.] = fivarotana henan-kisoa {vàrotra hèna kìsoa} ✦ salumeria [s.] = mpivarotra henan-kisoa ✦ salutare = miarahaba {arahàba} salutalo da parte mia = mampamangy azy any {vàngy ìzy} ✦ salute [s.] = fahasalamana {sàlama} in buona salute = salama tsara alla (tua) salute! = veloma! {vèlona} aver cura della propria salute = mitsitsy ny aina ✦ saluto [s.] = fiarahabana {arahàba} ✦ salvare (✦ soccorrere) = manavotra {àvotra}; mamonjy {vònjy} ✦ salvezza [s.] = famonjena {vònjy} dover la propria salvezza a… = tsy voavonjy raha tsy … {vònjy} ✦ salvo (✦ eccetto ✦ tranne) [PREPOSIZIONE] = afa-tsy {àfaka tsy} ✦ sandalo [s.] = kapa ✦ sangue [s.] = ra a lui monta facilmente il sangue alla testa = misondro-dra izy, mora tezitra izy {sòndrotra rà} ✦ sanguinare = mandeha ra {lèha} sanguinare dal naso = mandeha ran’orona {lèha rà òrona} ✦ sanguinoso (✦ insanguinato) [a.] = feno ra mandriaka {rìaka} ✦ sano [a.] = salama sano e salvo = tsy maty fo aman’aina {hàty àmana} ✦ santo [a.] = masina {hàsina} ✦ sanzione [s.] = tody ✦ sapere (qc) = mahafantatra {fàntatra} saper fare qc = mahay {hày} si sa che… = fantatra fa … chi lo sa = iza no mahalala {làla} ✦ sapere [s.] = fahaizana {hày} il saper vivere (fair play) = fahaiza-miaina {hày àina} ✦ sapiente (✦ dotto ✦ erudito) [a.] = mahay {hày} ✦ sapone [s.] = savony ✦ sardina [s.] = saridinina ✦ sarto [s.] = mpanjaitra {zàitra} ✦ satellite [s.] = satelita ✦ satira [s.] = fanarabiana {haràby} 472
  • 52.
    ✦ sbadato (✦sventato) [a.] = variana; fanina ✦ sbadigliare = manoaka {hòaka} ✦ sbalorditivo [a.] = mahagaga ✦ sbarazzarsi (di qc) = mametraka {pètraka}; manary ✦ sbarcare = miakatra an-tanety arrivare all’improvviso da q = toga tampoka ✦ sbarra (✦ barra di ferro) [s.] = bara vy ✦ sbattere (come di porta) = manakatroka (far ✦ eccheggiare) = mipoaka ✦ sbavatura (irregolarità del bordo) [s.] = romborombo ✦ sbocciare (✦ schiudersi) = mivelatra ✦ sbollentare (far bollire qc) = manao ao anaty rano mangotraka {tào hòtraka} ✦ sbottonare = mamaha bokotra {vàha} ✦ sbrigarsi (✦ affrettarsi) = haingana ✦ sbucciare (✦ pelare) = mivaofy {vòfy} ✦ scacchi (gioce degli - ) [s.] = samantsy ✦ scaduto [a.] = lany andro ✦ scafo [s.] = vatan-tsambo {vàta sàmbo} ✦ scaglia (✦ squama) [s.] = kirany {kìra}; ofony {òfo} ✦ scagliarsi (✦ buttarsi, ✦ gettarsi) = miantoraka ✦ scala [s.] = tohatra ✦ scalare (✦ arrampicarsi) = mianika; mananika ✦ scaldare (✦ riscaldare) = manafana; mamana {fàna} ✦ scalo (✦ tappa, ✦ sosta) [s.] = fijanonana {jànona} ✦ scalpore [s.] = tsaho; sahon-dresaka {sàhona rèsaka} ✦ scaltro (✦ sveglio) [a.] = mahay mikarataka (✦ furbo, ✦ astuto) = fetsy; sompatra ✦ scambio (✦ baratto) [s.] = takalo ✦ scambiare (✦ barattare) = manakalo [takàlo} ✦ scampare (✦ sfuggire) = mitsoaka ✦ scampato (ad un disastro) [a.] = nieren-doza {ery lòza} ✦ scandalizzare = manafintohina {tafintòhina} ✦ scandalo [s.] = fahatafintohinana {tafintòhina} ✦ scandaloso [a.] = mahatafintohina {tafintòhina} ✦ scantinato (✦ seminterrato) [s.] = efitra ambanin’ny tany {àmbany}; lakaly ✦ scarafaggio (✦ tarma) [s.] = kalalao ✦ scaricare (come un camion) = manala entana (un’arma) = manala bala ✦ scarpa [s.] = kiraro portare (indossare, aver) le scarpe = mikiraro {kìraro} togliersi le scarpe (✦ scalzarsi) = miala kiraro ✦ scassinatore [s.] = mpamaky trano {vàky} ✦ scatola (✦ cassa) [s.] = vata ✦ scavare = mihady; mandavaka {làvaka} ✦ scegliere (✦ selezionare) = mifantina; mifidy ✦ scelta (✦ preferenza) [s.] = safidy a scelta = isafidianana {sàfidy ànana} di prima scelta = safidy voalohany ✦ scemo (✦ sciocco) [a.] = adala; donendrina ✦ scena (✦ ribalta) [s.] = sehatra ✦ scendere (✦ abbassarsi, ✦ decrescere) = midina q scende (come da treno) = misy miala far scendere (come di bagagli) = mampidina scendere in fretta le scale (4 a 4) = midina tsiefatrefatra ny zana-tohatra {ìdina èfatra zànaka tòhatra} ✦ scenografia [s.] = ravaka ✦ scenografo (✦ decoratore) [s.] = mpandravaka {ràvaka} ✦ scettico [a.] = misalasala {salasàla} ✦ scheda (elettorale) [s.] = taratasim-pifidianana {taratàsy fìdy} ✦ scheggia (✦ frammento) [s.] = sombina; silaka ✦ scheletro [s.] = taolana ✦ schema [s.] = sary ✦ schermo (✦ paratia) [s.] = mpanefitra; (✦ display) = efi-jery {èfitra}; ekirà ✦ schernire (✦ deridere) = mananihany {hanihàny} mamazivàzy {vazivàzy} ✦ scherzare = mamazivazy {vazivàzy}; mananyhany {hanihàny} ✦ scherzo (✦ facezia, ✦ burla) [s.] = vazivazy fare un brutto scherzo = manao hafetsena {tào} “parent á plaisanterie” (≠ rituale di insultarsi) = ziva; lohateny ✦ schiacciante (✦ pesante) [a.] = mahatorovana {tòro} ✦ schiacciare = manorotoro {tòro} schiacciare col piede = mitoto spegnere (come sigaretta/moccio) = manapotsitra farsi schiacciare da un’auto = voahitsaka ✦ schiaffo (✦ sberla) [s.] = teha-maina {tèhaka} ✦ schiavitù [s.] = fanandevozana {andèvo} ✦ schiavo [s.] = andevo ✦ schiena (✦ dorso) [s.] = lamosina ✦ schiuma (✦ spuma) [s.] = roatra; rovy ✦ sciabola (✦ spada) [s.] = sabatra ✦ sciacquare (✦ risciacquare) = mamontsana {hòntsana}; manakobana {kòbana} ✦ scialbo (✦ smorto ✦ appannato) [a.] = matroka ✦ sciarpa [s.] = samboady ✦ scientifico [a.] = siantifika; mpahay siansa {hày} ✦ scienza [s.] = siansa ✦ scienziato (✦ studioso) [s.] = olon-tapi-pahaizana {òlona tàpitra hày} ✦ scimmia [s.] = rajàko ✦ sciogliere (✦ dissolvere) = mandevona {lèvona} (✦ slegare) = mamaha {vàha} ✦ scioperante [s.] = mpitokana ✦ sciopero [s.] = fitokonana {tòkona} far sciopero = mitokona sciopero della fame = mitokom-potsy {tòkona fòtsy} ✦ scippatore (✦ borsaiolo) [s.] = mpangaron-paosy {hàrona pàosy} ✦ sciroppo [s.] = hontsa; ranoresy {ràno rèsy}; sirô ✦ scivolare (volontariamente) = mikorisa (accidentalmente) = mibolisatra ✦ scivolata (✦ capitombolo) [s.] = valangidina {vàlana (h)ìdina} ✦ scivoloso (✦ sdrucciolevole) [a.] = malama ✦ sclera (bianco dell’occhio) [s.] = fotsy ✦ scocciatura (✦ seccatura) [s.] = fahasorisorena {sòry} ✦ scocciare (✦ seccare, ✦ infastidire) = manorisory {sòry} mahasosotra ✦ scocciarsi (✦ tediarsi) = sahiran-tsana {sahìrana sàina} ✦ scogliera [s.] = haram-bato {hàrana vàto} ✦ scoglio [s.] = haram-bato {hàrana vàto} ✦ scolastico [a.] = sekoly feste (vacanze) scolastiche = fetin’ny sekoly {fèty} ✦ scollegare (✦ disinserire) = manaisotra {èsotra}; manala ✦ scolorire (✦ stingere) = mandoko {lòko} ✦ scommessa [s.] = loka; fanamby {tàmby} fare una scommessa (✦ scommettere) = miloka; mifanamby {tàmby} scommettere che… = milokaloka fa … {lòka} ✦ scompartimento [s.] = efitra ✦ sconfiggere = mandresy {rèsy} (aver la meglio) = manan-tombo {ànana} ✦ sconfitta (✦ disfatta) [s.] = faharesena {rèsy} ✦ sconosciuto [a.] = tsy fantatra ✦ sconosciuto (il non conosciuto) [s.] = ny tsy fantatra ✦ scontare (una pena) = manefa {èfa} ✦ scontento [a.] = tsy faly; sosotra ✦ scontento (✦ malcontento) [s.] = fahasosorana {sòsotra} ✦ sconto (✦ ribasso) [s.] = fihenam-bidy {hèna vìdy} ✦ sconveniente (che fa scandalo) [a.] = manafintohina {tafintòhina} ✦ scopa [s.] = kifafa; kofafa ✦ scopare (✦ spazzare) = mamafa {fàfa} ✦ scoperta [s.] = fahitana {hìta} (✦ invenzione) = zavatra hita ✦ scopo (✦ mèta) [s.] = zava-kendrena {zàvatra kèndry}; tanjona andare dritto allo scopo = mahatratra ny kinendry {kèndry} ✦ scoppiare = mipoaka scoppiare a ridere = mikakakaka scoppiare in singhiozzi = latsa-dranomaso {làtsaka ràno màso} ✦ scoprire = mahita scoprire gli altarini = mahita an-karo-miafina {àny hàrona} ✦ scoprirsi (✦ rassenerarsi) = miseho; (✦ rivelarsi) = mamboraka ✦ scoraggiante [a.] = mahakivy ✦ scoraggiarsi = kivy; milavo lefona ✦ scoraggiato [a.] = kivy; vakaketraka {vàlaka kètraka} ✦ scorpione [s.] = maingoka ✦ scorretto (✦ incorretto, ✦ sbagliato) [a.] = tsy marina {hàrina}; diso ✦ scossa [s.] = fihozongozonana {hòzona} scossa tellurica = horohoron-tany {horohòro tàny} ✦ scostarsi (prender le distanze) = mihataka ✦ scout [s.] = tily ✦ scriminatura [s.] = soritra ✦ scrivere = manoratra {sòratra} (questo) come si scrive? = ahoana no fanoratra an’izany? {sòratra} (✦ battere, scrivere a macchina) = mitendry {tèndry} [ASPETTO DURAT IVO] > star scrivendo = eo am-panoratana {àny sòratra} ✦ scritto [s.] = soratra per iscritto = atao an-tsoratra {tào àny sòratra} ✦ scrittore [s.] = mpanoratra {sòratra} ✦ scrittura [s.] = soratra ✦ scroto (✦ testicolo) [s.] = tabory ✦ scrupolo [s.] = ahiahy {àhy} ✦ scrutinio [s.] = latsa-bato {làtsaka vàto} ✦ scuderia [s.] = tranon-tsoavaly {tràno soavàly} ✦ scultore [s.] = mpanokitra {sòkitra} ✦ scultura [s.] = sary sokitra ✦ scuola [s.] = trano fianarana {ànatra}, sekoly andare a scuola = mianatra egli è andato ad una buona scuola = nianatra teo ambany soakan’ny mampianatra mahay izy (egli studiò sotto il mento di insegnanti competenti) ✦ scuotere (✦ agitare) = manozongozona {hòzona} scuotere (la testa) = manozongozona {hòzona} ✦ scuro (di colore) [a.] = antitra ✦ scusa (richiesta di perdono) [s.] = fialan-tsiny {àla} scusa/scusi (Lei) = aza fady ✦ scusare (✦ perdonare) = miala tsiny; manao aza fady {tào} ✦ se [CONGIUNZIONE] = raha se no (✦ altrimenti) = raha tsy izany {ìny} ✦ sé [s.] = tena ciascuno per sè = samy maka ho azy {àka ìzy} da solo (da sé) = any amin’ny tena {àmy} 473
  • 53.
    ✦ sebbene (✦sibbene, anche se…) = na dia izany aza ✦ seccare (✦ asciugare qc) = manamaina {màina} ✦ seccarsi (✦ asciugarsi) = mihamaina {màina} ✦ secchio [s.] = sini-siô {sìny ¿ sìoa} ✦ secco [a.] = maina (✦ inaridito) = ritra (✦ asciutto) = maina (di tono di voce) = henjana essere a secco = maina (non aver più soldi) = tsy manam-bola intsony {ànana vòla} ✦ secolo [s.] = taon-jato {tàona zàto} ✦ secondario [a.] = faharoa {ròa}; fanampiny {àmpy} ✦ secondo [ORDINALE] = faharoa {ròa} secondariamente; in secondo luogo [avv.] = faharoa {ròa} secondo lui = araka ny heviny {hèvitra} ✦ secondo (minuto secondo) [s.] = sègondra ✦ secondo (a parere di…) [PREPOSIZIONE] = araka (in riferimento/proporzione a…) = araka secondo me = araka ny hevitro {hèvitra}; raha tahaka ahy {àho} ✦ secretaire (mobilia) [s.] = latabatra fitahirizana taratasy {tàhiry} ✦ sede (✦ residenza) [s.] = fonenana {ònina} ✦ sedere (mettere un bambino seduto) = mametraka {pètraka} ✦ sedersi = mipetraka (Lei) si accomodi/si sieda! = mipetràha ✦ sedia [s.] = seza ✦ sedicente [a.] = mihambo ✦ sedicesimo [ORDINALE] = faha-enina ambin’ny folo {àmby} ✦ sedici, 16 [NUMERALE] = enina ambin’ny folo {àmby} ✦ seducente [a.] = mahatarika {tàrika} (✦ avvincente) = maharenoka {rènoka} ✦ sedurre = manangoly {angòly}; manadala {àdala} ✦ sega [s.] = tsofa ✦ segale [s.] = varim-bazaha-sègla [vàry vàzaha} ✦ segare = mitsofa {tsòfa}; manatsofa {tsòfa} ✦ segnalare = manambara {ambàra} ✦ segnale [s.] = famantarana {fàntatra} ✦ segno (✦ marchio ✦ insegna) [s.] = famantarana {fàntatra} ✦ segretario [s.] = mpitantsoratra {àny sòratra} mpiandraiki-draharaha {ràikitra raharàha} ✦ segreteria [s.] = fiandraiketan-draharaha {ràikitra raharàha} ✦ segreto [s.] = zava-miafina {zàvatra àfina}; tsiambaratelo { tsy ambàra tèlo} in segreto = mangingina {gìna} ✦ seguente (✦ successivo) [a.] = manaraka {àraka} ✦ seguire (un consiglio; delle lezioni; un’abitudine) = manaraka {àraka} ✦ percorrere una strada = manaraka {àraka} a seguire (continua) (come serie T V) = ho tohizina {tòhy} far seguire = mampanaraka {àraka} ✦ seguito (✦ aggiunta) [s.] = tohiny {tòhy} ✦ sei, 6 [NUMERALE] = enina sei volte = inenina {ènina} sei giorni = henemana {ènina} diviso sei = enemina {ènina} ✦ self-service [s.] = toeram-pividianana an-kalalahana {tòetra vìdy ànana àny làlaka} ✦ sella [s.] = lasely ✦ selvaggina (✦ cacciagione) [s.] = haza ✦ selvaggio (✦ feroce) [a.] = dia (✦ primitivo) = baribarianina {¿ baribariàna} ✦ semaforo [s.] = jiro mena ✦ sembrare (✦ parere) = toa egli sembra essere stanco = toa vizana izy mi sembra che… = ataoko fa … {tào}; mino fa … {ìno} pare che… = toa … ✦ seme [s.] = voa ✦ semestre [s.] = enim-bolana {ènina vòlana} ✦ semina [s.] = famafazana {fàfy}; taom-pamafazana {tàona fàfy} ✦ seminare = mamafy {fàfy} ✦ semplice [a.] = tsotra ✦ semplicemente [avv.] = anim-pahatsorana {àmy tsòtra} ✦ semplicità [s.] = fahatsorana {tsòtra} ✦ semplificare = manatsotra {tsòtra} ✦ sempre (✦ tuttora) [avv.] = foana ✦ senato [s.] = antenimieran-doholona {àny tèny èra lòha òlona} ✦ senatore [s.] = loholona {lòha òlona} ✦ seno [s.] = nono in seno a… = ao anatin’ny … {àty > anàty} ✦ sensazionale [a.] = mahatalanjona {talànjona} ✦ sensazione [s.] = fandrenesana {rè} far sensazione (✦ stupire) = mahatalanjona {talànjona} ✦ sensibile (di carattere) [a.] = mora taitra (✦ notevole) = azo tsapain-tanana {tsàpa tànana} ✦ sensibilità (≠ precisione) [s.] = fahiratana {hìratra} (≠ compassione) = fitserana {tsètra} ✦ sensibilmente [avv.] = hita ✦ senso (facoltà ricettiva) [s.] = fandrenesana {rè} i cinque sensi = ny fandrenesana dimy {rè} un uomo di buon senso = olona manan-tsaina {ànana sàina} (✦ direzione di marcia) > senso vietato = lalana tsy azo aleha {lèha} senso inverso = lalana miverina {vèrina} senso unico = lalana tokana (✦ significato) = hevitra in senso proprio = hevitra ara-bakiteny {àraka vàky tèny} senso figurato = hevitra an’ohatra {àny} senso comune = hevitry ny besinimaro {hèvitra bè ¿ sìny màro} non ha senso (capo né coda) = tsy misy lohany sy vodiny {lòha vòdy} ✦ sensuale (✦ sessuale) [a.] = finaritra ara-nofo {àraka nòfo} i piaceri della carne = fahafinaretan’nyy nofo {finàritra} ✦ sentiero [s.] = sakeli-dalana {sakèlika làlana} (✦ vialetto) = lalan-kely {làlana kèly} ✦ sentimentale [a.] = feno fihetseham-po {hètsika fò} ✦ sentimento [s.] = toe-po {tòetra fò}; fihetseham-po {hètsika fò} ✦ sentinella [s.] = mpiambina {àmbina} ✦ sentire (✦ percepire ≠ dolore) = maheno {hèno}; mahatsapa {tsàpa} ✦ sentirsi (bene o male) = mahatsiaro tena (ho tsara na ratsy) {tsìaro} non sentirsi bene = tsy metimety {mety} ✦ sentore [s.] > ho avuto sentore del suo progetto = reko siosio ny momba fikasany {rè òmba kàsa} ✦ senza [PREPOSIZIONE] = tsy senza sosta = tsy ankiato {¿} senza dubbio = angamba senza che… = na dia … senza zucchero = tsy misy siramamy {ìsy sìra hàmy} senza fissa dimora = tsy manam-ponenana {ànana ònina} ✦ separare (✦ staccare) = manasaraka {sàraka} ✦ separarsi (✦ staccarsi) = misaraka {sàraka} ✦ separatamente (uno ad uno) [avv.] = tsirairay {irày} (in lotti) = mitsitokantokana {tsi- tòkana} ✦ separazione (✦ distacco) [s.] = fisarahana {sàraka} ✦ sera [s.] = hariva sera d’inverno (precoce) = takariva {hàriva} stasera (nel futuro) = anio hariva verso sera (sul far della sera) = efa ho takariva {hàriva} ✦ serata (danzante) [s.] = alim-pandihizana {àlina dìhy} ✦ sergente [s.] = serizà ✦ seriamente [avv.] = amim-pahamaotinana {àmy màotina} (✦ realmente) = marina {hàrina}; tokoa ✦ serie (✦ fila ✦ lotto) [s.] = laharana {làhatra}; toko ✦ serio [a.] = màotina; marina {hàrina} ✦ serratura [s.] = hidy; fikatonana {kàtona} ✦ serpente [s.] = bibilava {bìby làva} ✦ serratura (✦ toppa) [s.] = hidim-baravarana {hìdy varavàrana} ✦ servire (una pietanza) = mandroso {ròso} (qualcuno) = manompo {tòmpo} ( a qualcosa) = manasoa {sòa} ✦ servirsi (di uno strumento; una pietanza) = mampiasa {àsa} ✦ servizio (attività) [s.] = asa (lavoro sudditante) = fanompoana {tòmpo} (organizzazione) = sampan-draharaha {sàmpana raharàha} (aiuto, assistenza) = soa (servizio di leva) = fanompoam-pirenena {tòmpo rèny} (servizio civile) = vavasa tanindrazana {tàny ràzana} essere di/in servizio = miasa fare un buon servizio (fare un favore) = manampy {àmpy} fare un cattivo servizio (far irritare) = manahirana {sahìrana} ✦ sessanta [NUMERALE] = enimpolo {ènina fòlo} ✦ sessantina (una - di… ) [s.] = enimpolo {ènina fòlo} ✦ sesso (✦ genere) maschile [s.] = mahalahy {làhy} femminile = mahavavy {vàvy} (il) sesso debole = fanaka malemy {lèmy} ✦ sessuale [a.] = ara-nofo {àraka nòfo} gli organi sessuali (le parti intime) = ankasatotana {sàrotra} ✦ sessualità [s.] = koronofo {kòro nòfo} ✦ sesto [ORDINALE] = fahenina {ènina} ✦ seta [s.] = landy; lasoa fare come il baco da seta e arricchirsi in casa (con il tempo e con la paglia maturano le nespole) = manao tahaka ny landy ka an-trano vao manatevina ✦ sete [s.] = hetaheta aver sete = mangetaheta {hetahèta} ✦ settario [a.] = manavakavaka {vàka} ✦ settanta, 70 [NUMERALE] = fitopolo {fìto fòlo} ✦ sette, 7 [NUMERALE] = fito sette volte = impito {in- fìto} sette giorni = hafitoana {fìto} sette a/per sette = tsifitofito {tsi- fìto} diviso in sette = fitoina {fìto} ✦ settembre = septambra ✦ settimana [s.] = herinandro {hèry àndro} ✦ settimanale [a.] = isan-kerinandro {ìsaka hèry àndro} ✦ settimo [ORDINALE] = fahafito {fìto} ✦ severamente [avv.] = mafy ✦ severo (✦ pignolo) = sarotiny {sàrotra} ✦ sezione [s.] = sampana ✦ sfera [s.] = bola ✦ sferico [a.] = kibola {bòla} ✦ sfida [s.] = fihantsiana {hàntsy} (✦ scommessa) = loka ✦ sfigurato [a.] = simba endrika ✦ sfiorare (✦ toccare/colpire leggermente) = manohina {tòhina} ✦ sfogliare (come un giornale) = mamadibadika {vàdika} ✦ sfondare (la porta) = mamoha an-keriny {vòha àny hèry} ✦ sfortuna [s.] = ratsy vintana; tsy ambinina {àmbina} 474
  • 54.
    ✦ sforzarsi =miezaka; mikely aina ✦ sforzo [s.] = fiezahana {èzaka} senza sforzo = mora vita ✦ sfruttamento (✦ coltivazione) [s.] = fitrandrahana {tràndraka} ✦ sfruttare (come una miniera) = mitrandraka (qualcuno) = mitsentsitra ✦ sfruttatore [s.] = mpitsèntsitra ✦ sfuggire (✦ scappare) = mandositra {lòsitra}; milefa ✦ sfumato [a.] = misy fiavahana kely {àvaka} ✦ sfumatura [s.] = fiavahana {àvaka} fahasamihafana kely {sàmy > samihàfa} ✦ sgabello [s.] = seza bory; akalana ✦ sgozzare (tagliar la gola) = manomindra {somìndra} ✦ sgradevole (✦ spiacevole) [a.] = mahasosotra ✦ sgombrare (qc) = manala; manafaka (aprire una strada) = misava ✦ sgonfiarsi = manary rivotra; mitakemotra ✦ sgorgare (✦ scaturire) = miboiboika {bòika} ✦ sgualcire (✦ spiegazzare) (un tessuto) = mamoriporitra {pòritra} ✦ sguardo [s.] = fijery {jèry} ✦ shampoo [s.] = savony ranony fanasana loha {ràno sàsa} ✦ short (✦ calzoncini) [s.] = kilaoty; pataloa fohy ✦ si [ASSENSO] = eny si o no? [PART ICELLA INTERROGAT IVA DOMANDA SEMPLICE] = ve ✦ si (✦ certamente, di certo ✦ sicuramente) [AVVERBIO] = toaka ✦ si [COSTRUZIONE IMPERSONALE] = ny olona; misy si dice che… (pare che…) = honohono … {hòno}; tsaho … si dice (è stato detto) che = voalaza fa … si direbbe che… = toa … ✦ si [COSTRUZIONE PRONOMINALE] > egli si cura = mitsabo tena {tsàbo} essi si parlano = miresaka izy ireo {rèsaka ìo} egli si alza = mistangana izy {tsàngana} essi si detestano = mifankahala izy ireo {hàla ìo} ✦ siccità [s.] = haintany {hày tàny} ✦ sicuramente (di sicuro) [avv.] = tsy misy isalasalana {ìsy salasàla}; tokoa ✦ sicurezza [s.] = filaminana {làmina} ✦ sicuro (in sicurezza) [a.] = milamina {làmina} (✦ certo) = azo antoka (✦ solido) = mafy; azo antoka un amico sicuro (fidato) = namana mahatoky {tòky} a colpo sicuro = tsy misy isalasalana {ìsy salasàla} di sicuro (✦ certamente) = izany indrindra {ìny} ✦ sidro [s.] = ranom-paoma {ràno pàoma} ✦ siepe [s.] = fefy ✦ sigaretta [s.] = sigara fumare una sigaretta = mifoka sigara spegnere la sigaretta = mamono sigara {vòno} ✦ sigaro [s.] = sigara be ✦ sigillo [s.] = fitompo-kase {tòmpoka kasè} ✦ significare = manambara hevitra {àmbara} questo cosa significa? = inona no hevitra ambarany? ✦ significato [s.] = hevitra (✦ spiegazione) = dikany {dìka} ✦ signora = ramatoa {ra- tòa} signori e signore… = Tompokolahy sy Tompokovavy {tòmpo làhy vàvy} ✦ signore = rangahy; tompokolahy {tòmpo làhy} Signore = tompomenakely {tòmpo mèna kèly} dio = Tompo ✦ signorina = ramatoakely {ra- tòa kèly} (donna nubile) = tovovavy {tòvo vàvy} ✦ silenzio [s.] = fahanginana {gìna} restare in silenzio = mangina {gìna} non fiatare = tsy miteny tsy mivolana {tèny vòlana} il silenzio (la ✦ quiete) della notte = ny fahanginan’ny alina {gìna} ✦ silenzioso (di luogo) [a.] = mangina {gìna} (di persona) = vitsy teny ✦ sillaba [s.] = vanintèny {vàny tèny} ✦ simbolico [a.] = tandindona ✦ simbolo [s.] = sary; tandindona ✦ simile [a.] = mitovy; sahala ✦ simmetria [s.] = fifamaliana {vàly}; fifanarahana {àraka} ✦ simmetricamente [avv.] = mifamaly {vàly} ✦ simmetrico [a.] = mifamaly {vàly}; mifanaraka {àraka} ✦ simpatia [s.] = fifankatiavana {tìa} ✦ simpatico [a.] = mahafinaritra {finàritra} ✦ simultaneo [a.] = miaraka {àraka} ✦ sinceramente [avv.] = amin-kitsim-po {àmy hìtsy fò} ✦ sincerità [s.] = hitsim-po {hìtsy fò}; hatsoram-po {tsòtra fò} ✦ sincero [a.] = mahitsy fo {hìtsy}; tso-po {tsòtra fò} ✦ sindacale [a.] = ara-tsensika {àraka sèndika} ✦ sindacato [s.] = sendika ✦ sindaco [s.] = ben’ny tanàna {bè}; mera ✦ singolare [a.] = hafahafa {hàfa} ✦ singolare (grammatica) [s.] = tokana ✦ sinistra (parte - ) [s.] = antoko ankavia {tòko hàvia} ✦ sinistro [a.] = havia a sinistra = ankavia {hàvia} ✦ sinonimo [s.] = teny mira hevitra ✦ sintagma = andianteny {andìa tèny} ✦ sintassi [s.] = fifehezanteny {fèhy tèny} ✦ sintesi [s.] = fandravonana {ràvona} ✦ sintetizzare (fare la sintesi) = mandravona {ràvona} ✦ sintomo [s.] = marika famantarana {fàntatra}; soratr’aretina {sòratra arètina} ✦ sirena (≠ conchiglia) [s.] = anjombona sirena d’allarme = anjombona fanairana {tàitra} ✦ sistema (= struttura) (tipo nervoso) [s.] = rafitra (≠ gerarchia) (tipo politico) = lafatra ✦ sistemare (✦ disporre, mettere in ordine) = mampirina {ampìrina} ✦ sistematico [a.] = mandeha ara-drafitra {lèha àraka ràfitra} ✦ situato (✦ ubicato) [a.] = miorina {òrina} ✦ situazione [s.] = fitoerana {tòetra}; toe-javatra {tòetra zàvatra} ✦ slanciarsi (✦ lanciarsi, ✦ buttarsi) = maka bahana ✦ slancio [s.] = bahana prendere lo slancio = maka bahana ✦ slip [s.] = silipo ✦ smalto (✦ vernice) varinesim-bakoly {varinèsy} smalto dentale = bakolinify {bakòly nìfy} ✦ smarrirsi (✦ perdersi) = diso lalana; very ✦ smentire = manhohitra {tòhitra} ✦ smoccolarsi (soffiarsi il naso) = manisin-delo {ìsina lèlo} ✦ smontare = mandrava {ràva} ✦ smorfia [s.] = tarehy ratsy ✦ smottare = mihotsaka ✦ snello [a.] = mahia ✦ sobrio (✦ parco ✦ moderato) [a.] = mahalala onony {làla ònona} ✦ sociale [a.] = sosialy ✦ socialismo [s.] = sosialisma ✦ socialista [a.] = sosialista ✦ società [s.] = fiaraha-monina {àraka ònina} (commerciale) = tranom-barotra {tràno vàrotra} ✦ socievole [a.] = mahay miara-monina {hày àraka ònina} ✦ soddisfacente [a.] = mahafa-po {àfaka fò} ✦ soddisfare = mahafa-po {àfaka fò} (✦ adempiere) = manoritra {sòritra} ✦ soddisfatto [a.] = afa-po {àfaka fò} ✦ soddisfazione [s.] = fahafaham-po {àfaka fò} ✦ sofferenza [s.] = fijaliana {jàly}; fahoriana {òry} ✦ soffice = malemy ✦ soffiare = mitsoka {tsòka} ✦ soffio (✦ fiato ✦ respirazione) [s.] = aina (essere) senza fiato = lany hery (✦ alito di vento) = tsio-drivotra {tsìoka rìvotra} ✦ soffitto [s.] = valin-drihana {vàly rìhana} ✦ soffocante (✦ afoso) [a.] = mahasempotra ✦ soffocare (far - ) = manempotra {sèmpotra} ✦ soffrire = mijaly {jàly}; ory ✦ soggetto (✦ argomento di un tema) [s.] = lohevitra {lòha hèvitra} lohateny {lòha tèny} (grammaticale/logico) = lazaina {làza} ✦ soggiorno (≠ permanenza temporanea) [s.] = fipetrahana {pètraka} (stanza di appartamento) = efitra fipetrahana {pètraka} ✦ soglia (✦ uscio) [s.] = tokònana ✦ sognante (✦ stordito) [a.] = mpanonofy {nòfy}; varivariana {varivàry} ✦ sognare = manonofy {nòfy} ✦ sogno [s.] = nofy (✦ ideale) sogno ad occhi aperti = nofy atoandro {tò àndro} ✦ soldato [s.] = miaramila {àraka ìla} soldato semplice = vata-miaramila {vàtana àraka ìla}; vatatay {¿ vàtana tày} i soldati semplici (la ✦ truppa) = raokandro {ràoka àndro} ✦ soldo [s.] = variraiventy {vàry irày vènty} nemmeno un soldo = tsy amim-bariraiventy {àmy vàry irày vènty} ✦ sole [s.] = masoandro {màso àndro} scaldarsi al sole = mitanin’andro {tànina àndro} ✦ soleggiato [a.] = taratry ny masoandro {tàratra màso àndro} ✦ solenne [a.] = amim-boninahitra {àmy vòny àhitra} ✦ solidarietà [s.] = firaisan-kina {irày hìna} ✦ solido (✦ robusto) (di oggetto) [a.] = mafy (di persona) = matanjaka {tànjaka} ✦ solitario (✦ isolato) (di luogo) [a.] = mitoka-monina {tòkana ònina} (di persona) = manirery {irèry} ✦ solitudine [s.] = fahanginana {gìna}; fitokana-monina {tòkana ònina} ✦ sollecitare (✦ affrettare) = manafaingana ✦ solleticare (fare il solletico) = mangitikitika {hitikìtika}; manakibokibo {kìbo} ✦ sollevare (✦ alzare) = mibata {bàta} (✦ rialzare) (le tende) = mampiakatra {àkatra} (la testa) = mampitraka {tràka} (causare una rivolta) = mampikomy {kòmy} ✦ sollevarsi (✦ esonerarsi ✦ togliersi) = miainga {àinga} (✦ rivoltarsi) = miodina {òdina}; mikomy {kòmy} ✦ sollevazione (✦ sollevamento) [s.] = fibatana {bàta} (✦ rivolta ✦ insurrezione) = fiodinana {òdina}; fikomiana {kòmy} ✦ solo (✦ unico) [a.] = tokana (✦ isolato) = irery ✦ soltanto (✦ solamente) [avv.] = ihany; fotsiny {fòtsy} ✦ soluzione (≠ risoluzione di una diatriba) [s.] = vaha olana; ala olana ✦ somiglianza (✦ rassomiglianza) [s.] = fitoviana {tòvy} 475
  • 55.
    ✦ somma (✦addizione) [s.] = fitambarana {tàmbatra}; tontaliny {tontàly} (di denaro) = vola in ✦ totale = amin’ny farany {àmy fàrana} ✦ sommario (✦ grossolano) [a.] = fohy; tsotra; ambangovangony {vàngo} ✦ somministrare (una medicina) = manome ✦ sommità (✦ cima) [s.] = tendro; tampona {tàmpo} ✦ sommossa (✦ rivolta) [s.] = rotaka ✦ sonnifero [s.] = fampatoriana {tòry} ✦ sonno [s.] = torimaso {tòry màso} aver sonno = azon-tory {àzo tòry}; te hatory {tìa matòry (tòry) } ✦ sonoro (✦ squillante) [a.] = midoboka {dòboka} ✦ sopportare (✦ tollerare) (un peso) = manohana {tòhana} (una persona) = mahatanty {tànty}; manaritra {àritra} ✦ soppressione [s.] = fanafoanana {fòana} ✦ sopprimere = manafoana {fòana} ✦ sopra [avv.] = ambony al di sopra (di…) [avv.] = eo ambonin’ny… {ambòny} i vicini (di casa) sopra = ry zareo ao ambony ✦ sopracciglio [s.] = manjamaso {mànja màso} aggrottare le sopracciglia = manakentrona hàndrina {kètrona} ✦ soprannaturale (potere/potenza - ) [a.] = heru tsy hita maso ✦ soprannome [s.] = anaram-bositra {anàrana vòsitra} ✦ soprattutto [avv.] = ambonin’ny zavatra rehetra {ambòny} (✦ particolarmente) = indrindra ✦ sordo [a.] = marenina {rènina} fare il sordo (non voler sentire) = mody marenina {òdy rènina} egli è sordo alle rivendicazioni dei lavoratori = mamono sofina izy amin’ny fitakian’ny mpiasa {vòno àmy tàky àsa} ✦ sordomuto [a.] = moana marenina {rènina} ✦ sorella (di donna) [s.] = rahavavy {ràha vàvy} (di uomo) = anabavy {ànaka vàvy} (religiosa) = masera ✦ sorgente (d’acqua) [s.] = loharano {lòha ràno} (✦ origine) = loharano nipoirana {lòha ràno pòitra} ✦ sorgere = miposaka ✦ sorpassare (una macchina) = misongona; mihoatra (dei limiti, un’età: ✦ oltrepassare) = mihoatra ✦ sorprendere (✦ meravigliare) = manaitra {tàitra} (cogliere in flagrante/di sorpresa) = manampoka {tàmpoka} ✦ sorpresa [s.] = hatairana {tàitra} una bella sorpresa zava-tsoa tsy nampoizin {zàvatra sòa ampo (àny fò} ✦ sorridere = mitsiky {tsìky} ✦ sorriso [s.] = tsiky ✦ sorta (✦ genere ✦ tipo) [s.] = karazana di ogni sorta (tutti i tipi di…) = isan-karazany {ìsa karàzana} ✦ sorte (✦ destino) [s.] = vintana; anjara {zàra} cattiva sorte = ratsy vintana tirare a sorte = atao an-tsapaka {tào àny tsàpaka} ✦ sortilegio (✦ maleficio ✦ iato) [s.] ≥ fare un sortilegio = mamosavy {mosàvy}; mamorika {vòrika} ✦ sorvegliante [s.] = mpiambina {àmbina} ✦ sorveglianza [s.] = fiambenana {àmbina}; (✦ vigilanza) = fanaovana andry maso {tào} ✦ sorvegliare = miambina (✦ vigilare) = manao andry maso {tào} ✦ S.O.S. = Antso vonjy ✦ sospendere (✦ interrompere qc) = manjanona {jànona} (qualcuno; una data) = mampijanona {jànona} ✦ sospettare = tsy mahatoky ✦ sospetto (✦ inquietudine ✦ supposizione) [s.] = ahiahiana {àhy} (✦ diffidenza) = ahiàhy {àhy} ✦ sospirare = misento {sènto} ✦ sospiro [s.] = sento ✦ sosta (✦ stazionamento) [s.] = fijanonana {jànona} ✦ sostantivo [s.] = anarana ✦ sostanza [s.] = zavatra; ventiny {vènty} (✦ materia ✦ materiale) = tenan-javatra {tèna zàvatra} ✦ sostegno (✦ appoggio) = fanohanana {tòhana} ✦ sostenere = manohana {tòhana} (aiutare/assistere q) = manohana {tòhana} (affermare un’idea/un concetto) = manamarina {àrina} (un esame)= miadina {àdina} ✦ sotterraneo [a.] = ambanin’ny tany {àmbany} ✦ sotterrare (✦ seppellire) = mandevina {lèvina} ✦ sottile (✦ esile, ✦ minuto) [a.] = madinika (✦ rarefatto) = manify {nìfy} ✦ sotto [avv.] = ambany al di sotto di… = eo ambanin’ny… (ambàny) (esser) sotto la protezione di… = eo ambany fiarovan’ny … {àro} (esser) sotto le armi (fare il servizio militare) = manao fanompoan-pirenena {tào tòmpo rèny} sotto (durante il regno di) Radama I = tamin’ny andron’i Radama voalohany {àmy àndro lòha} ✦ sottolineare (una parola) = manipika {tsìpika} (un’idea) = manindry {tsìndry} ✦ sottomarino [s.] = sambo mpisitrika {sìtrika} ✦ sottomettere (far obbedire) = mampanaiky {èky} ✦ sottoporre (un’idea, un progetto) = manolotra {òlotra} ✦ sottoprefettura [s.] = vakim-pileovana {vàky lèo}; firaisana {irày} ✦ sottosopra (in disordine) [a.] = misafotofoto {safotofòto} mikorontana ambony ambany {koròntana} ✦ sottotetto [s.] = rihana fara tampony; ambany tafo ✦ sottosviluppato [a.] = tsy mandroso {ròso}; an-dalam-pandrosoana {àny làlana ròso} ✦ sottrarre = manàla {àla} ✦ sottrazione [s.] = fanalàna {àla} ✦ sottufficiale [s.] = manamboninahitra lefitra {ànana vòny àhitra} ✦ sovietico [a.] = sôvietika; sôvy ✦ sovraccarico [s.] = fanampin’entana {tàmpina tòndra > entina/entana} (✦ sovraffollamento) di autobus = taingimbe {tàingina bè} ✦ sovranità [s.] = fiandrianana {andrìana} ✦ sovvenzione [s.] = fanampiana {àmpy} ✦ spaccare (✦ fendere) (tipo la legna) = mamaky {vàky} (la faccia) = mamaky vava {vàky} (tipo il cuore) = mandratra {ràtra} ✦ spada (✦ sciabola) = sabatra ✦ spago (✦ cordicella) = kofehy ✦ spalla = soroka voltar le spalle (la schiena) = miodi-damosina {tòdy lamòsina} ✦ spargere (✦ sparpagliare) = manaparitaka {parìtaka} ✦ spargersi (✦ diffondersi) = raraka; miely {èly} ✦ sparire = lasa; manjavona {zàvona} far sparire = mampanjavona {zàvona} ✦ spaventare (✦ impaurire) = mampatahotra ✦ spaventoso (✦ terrificante) [a.] = mampihoron-koditra {hòrona hòditra} mampatahotra ✦ spaziale (di razzo/missile) [a.] = sambondanitra {sàmbo lànitra} ✦ spazientirsi (diventare impaziente) = tsindrian-daona {tsìndry làona} ✦ spazio (✦ firmamento) = habakabaka {hàbaka} (✦ contorno) = faritra (✦ interlinea, ✦ intervallo) = elanelana {èlana} ✦ spazzola (✦ pennello) = borosy ✦ spazzolare = miborosy ✦ speaker (✦ annunciatore) [s.] > (alla radio) = mpiteny ao amin’ny fielezam-peo {tèny àmy èly fèo} (alla T V) = mpiteny ao amin’ny fielezam-pahitalavitra {tèny àmy èly hìta làvitra} ✦ speciale [a.] = manokana {tòkana} ✦ specialista [s.] = mpahay {hày}; olona voaofana {òfana} ✦ specialità [s.] = fahaizana manokana {hày tòkana}; asa manokana {tòkana} ✦ specializzazione [s.] = fiofanana manokana {òfana tòkana} ✦ specialmente [avv.]= indrindra ✦ specie (≠ ✦ razza) = karazana ✦ specchio [s.] = fitaratra ✦ spedire (✦ inviare) = mandefa {lèfa} ✦ spedizione (≠ postale) = fandefasana {lèfa} (✦ missione) = fandehanana {lèha} ✦ spegnere = mamono {vòno} ✦ spegnersi (✦ spirare) = maty {fàty} ✦ spensierato [a.] = tsy manana ahiahy {ànana àhy} ✦ speranza = fanantenana {antèna} (✦ promessa, ✦ certezza) = toky ✦ sperare = manantena; manampo {ànana fò} ✦ sperimentale [a.] = fanandramana {àndrana} ✦ sperma [s.] = tembo; tsirin’aina {tsìry àina} ✦ spesso (✦ sovente) [avv.] = = matetika ✦ spesso (✦ tozzo) [a.] = matevina ✦ spessore [s.] = hatevina ✦ spettacolo [s.] = fampisehoana {sèho} sala per spettacoli = trano fampisehoana {sèho}; tranom-pokonolona {tràno fòko òlona} ✦ spettatore [s.] = mpijery {jèry} ✦ spezia [s.] = laron-tsakafo manitra {làro sakàfo hànitra}; episy ✦ spia (✦ spione) = mpitsikilo ✦ spiaggia (✦ greto) [s.] = tora-pasika {tòraka fàsika} (✦ litorale) = moron-dranomasina {mòrona ràno hàsina} ✦ spiare = mitsikilo (✦ sorvegliare) = mitily ✦ spiccioli = vola madinika ✦ spiedo = vy lava ✦ spiedino = tsangamby {tsàngana vy} spiedino di carne = masikita ✦ spiegare (far conoscere) = manazava; mivaofy {vòfy} ✦ spiegarsi = mifanazava e ciò come si spiega? = ahoana no anazavana izany? ✦ spiegazione = fanazavana {zàva} ✦ spietato [a.] = tsy misy indra fo {indrafò} ✦ spiga (✦ pannocchia) = salohy ✦ spillo = paingotra ✦ spina (✦ pungiglione) = tsilo essere sulle spine = mandry an-driran’antsy {rìrana} ✦ spinacio = epinara ✦ spingere (✦ strattonare) = manosika {tòsika} (✦ incoraggiare) = manosika {tòsika} (✦ indurre q a fare qc) = mandondona {dòna} ✦ spingersi (✦ strattonarsi} = mifanosika {tòsika} ✦ spirale [s.] = tangolika {hòlika > tangòlika} 476
  • 56.
    ✦ spirito (✦mente, ✦ intelligenza) = saina (✦ anima, ✦ carattere) = fanahy esser una mente (esser intelligente) = mahira-tsaina {hìratra sàina} ✦ spirituale [a.] = ara-panahy {àraka àhy} ✦ splendente [a.] = mamirapiratra {fìratra} ✦ splendido [a.] = marevaka {rèvaka}; kanto ✦ spogliare (✦ denudare; ✦ depredare) = manendaka fare lo spoglio (come elettorale) = manisa vato {sìsa} ✦ sporcare = mandoto {lòto} ✦ sporcarsi = mihamaloto {lòto} ✦ sporcizia [s.] = loto ✦ sporco [a.] = maloto {lòto} ✦ sport [s.] = fanatanjahan-tena {tànjaka tèna} ✦ sportivo [a.] = mpanao fanatanjahan-tena {tào tànjaka tèna} ✦ sposare (far - ) = mampanambady {ànana vàdy} ✦ sposarsi = mivady; manam-bady {ànana vàdy} ✦ sposa (✦ moglie) = andefimandry {andèfitra àndry} ✦ sposi (gli - ) [s.] = mpanambady {ànana vàdy} ✦ sposato [a.] = manambady {ànana vàdy} ✦ spossare (✦ stancare) = mandreraka {rèraka} ✦ spostare = mamindra {fìndra} ✦ spostarsi (✦ muoversi, ✦ trasferirsi) = mandeha {lèha} ✦ spostato (fuori posto) = voafindra; (✦ sconveniente) = tsy voahevitra ✦ sprecare = mandanilany foana {làny} ✦ spremere (un frutto) = mamotsitra {pòtsitra} ✦ sprigionare (calore) = mamoaka {vòaka} ✦ sprovvisto (privo di…) = tsy manana ✦ spugna = spaonjy {spònjy} gettare la spugna (perdersi d’animo) = aza kivy ambony ihany ✦ spuntino (✦ merenda) = tsakitsaky ✦ spurgare (cambiar l’olio ad una vettura) = manala menaka {àla} ✦ sputare (✦ espettorare) = mandrehoka {rèhoka} ✦ sputo (✦ espettorato) = rehoka ✦ squadrare (una pietra) = manangana {tsàngana} (guardare fissamente) = mibanjina ✦ squalo (✦ pescecane) [s.] = antsantsa ✦ squarciagola (a - ) = araka izay tratry ny aina {tràtra} ✦ sradicare = manongotra {òngotra} ✦ stabile [a.] = mitombina {tòmbina}; mafy ✦ stabile (✦ edificio) [s.] = trano ✦ stabilimento (✦ officina) [s.] = ozinina ✦ stabilire (✦ fissare; ✦ erigere) = manorina ✦ stadio (di sport) [s.] = kianja (✦ fase) = ambaratonga {àny vàraka > ambàraka tònga} ✦ stalla = tranon’omby {tràno òmby} ✦ stagione = fizaran-taona {zàra tàona} ✦ stagno (metallo) = firapotsy {fìraka fòtsy} (✦ laghetto) = kamory; farihy ✦ stampa (su tessuto) [s.] = soratra ✦ stampare = manonta printy {tònta} ✦ stamperia (✦ tipografia) = trano printy ✦ stampa (i giornali) [s.] = gazety ✦ stampo (✦ calco ✦ modello) [s.] = lasitra ✦ stancante [a.] = mandreraka {rèraka}; mamizaka {vìzaka} ✦ stancare = mandreraka {rèraka}; mamizaka {vìzaka} ✦ stancarsi (✦ stufarsi) = mandrera-tena {rèraka} ✦ stanco [a.] = reraka; vizaka ✦ stanghetta (di occhiali) = tahon-tsolomaso {tàho sòlo màso} ✦ stanza (✦ locale) [s.] = efitra ✦ stappare = manokatra {sòkatra}; manala tsentsina ✦ stare (bene/male) > il malato sta bene = efa tsara ny marary {ràry} star bene = salama (tsara) star male = tsy salama ✦ starci (in un contenitore) = omby; tafiditra {ìditra} ✦ starnutire = mievina ✦ statistica [s.] = antontan’isa {any tònta ìsa} ✦ stato (✦ condizione) = toetra in buono stato = tsara toetra stato mentale = toe-tsaina {tòetra sàina} ✦ Stato (✦ Paese) = ny tany sy ny fanjakana {zàka} capo di Stato (✦ presidente) = filoham-panjakana {lòha zàka} stato maggiore (militare) = etamazaoro ✦ statua [s.] = sary vongana ✦ statuto [s.] = sata; fitsipi-pitondrana {tsìpika tòndra} statuto generale dei funzionari = sara fototry ny mpiasam-panjakana {sàra fòtotra àsa zàka} ✦ stazione = gara capostazione = lehiben’ny gara {lèhy bè} stazione di servizio (✦ distributore) = tobin-dasantsy {tòby lasàntsy} ✦ stella = kintana stella filante = tain-kintana {tày} ✦ stendardo (✦ drappo ✦ bandiera) [s.] = saina ✦ stendere (✦ distendere) = manaha {hàha} ✦ stendersi (✦ sdraiarsi) = mivelatra ✦ sterile (di donna) [a.] = momba (di terreno) = tsy mahavokatra {vòkatra} (di polemica) = tsy ahitam-bokatra {hìta vòkatra} ✦ sterminara = mandringana {rìngana} ✦ stesso (✦ medesimo) [a.] = ihany il giorno stesso = androtriny {àndro ìny} della stessa taglia = mitovy habe lui di persona = izy ihany egli stesso = na dia izy aza lo stesso (non altro) = tsy misy hafa ✦ stile [s.] = fomba filazan-javatra {òmba làza zàvatra} (lo) stile di uno scrittore = fomba fanoratra {òmba sòratra} ✦ stimolare = mamporisika {rìsika} ✦ stirare = mipasoka {pàsoka} ✦ stivale = baoty egli si è tolto gli stivali = manala baoty izy ✦ stoffa = lamba ✦ stomaco = vavòny {vàva} ✦ storia = tantara fare storie (cercar pretesti) = mila ady; mila zistoara la storia si svolge (ha luogo) nel XV III secolo = tamin’ny taon-jato faha valo ambin’ny folo no nitrangan’ilay tantara {àmy tàona zàto àmby trànga} ✦ storico [s.] = manam-pahaizana momba ny tantara {ànana hày òmba} ✦ storico (sito - ) [a.] = toerana manan-tantara {ànana} ✦ storta (✦ strappo, ✦ slogatura) [s.] = pitsoka ✦ stoviglie [s.] = fitaovam-pisakafoanana {tào sakàfo ànana} ✦ stracciare (✦ lacerare) = mandrovitra {ròvitra} ✦ straccio (✦ cencio) = voro-damba {vòrotra làmba} ✦ strada (via) = lalana strada maestra = arabe mostrare/indicare la strada = manoro lalana {tòro} perdere la strada (✦ smarrirsi) = very lalana a metà strada = antsasa-dalana {sàsaka làlana} codice stradale (della strada) = fitsipi-famoivoizana {tsìpika voivòy} far la strada (viaggiare) assieme = miara-dia {àraka dìa} ✦ stranamente (✦ curiosamente) = hafahafa {hàfa} ✦ strangolare = manakenda ✦ strangolarsi = mifanakenda ✦ straniero [a.] = vahiny ✦ strano (✦ diverso) [a.] = hafahafa {hàfa} una persona strana = olo-mampiahiahy {òlona àhy} ✦ straordinario [a.] = tsy ara-potoana {àraka fotòana}; mampitolagaga {tòla gàga} ✦ strappare = manongotra {òngotra} ✦ straripare (✦ traboccare) = mihoatra; tondraka ✦ stregare (fare un maleficio) = mamosavy {mòsavy} ✦ stregone (✦ strega) [s.] = mpamosavy {mòsavy} caccia alle streghe = fanenjehana befahatany {ènjika bè fàhatàny}; fanaovana halako bika tsy tiako tarehy {tào hàla tìa} ✦ stretta [s.] > (una) stretta di mano = fifandraisan-tanana {rày} ✦ strettamente [avv.] = akaiky dia akaiky {akèky} ✦ stretto [a.] = tery ✦ stringa (di scarpa) [s.] = tadin-kiraro {tàdy kìraro} ✦ stringere (la mano a q) = mandray {rày} (q tra le braccia) = misakambina {sakàmbina} (un nodo) = mamona {vòna} ✦ strisciare = mandady {làdy} ✦ strizzare = manolana {òlana} ✦ strizzare (gli occhi) = mipi-maso {py màso} ✦ strofinaccio (✦ canovaccio) [s.] = voro-damba {vòrotra làmba} ✦ strofinare = manakasoka ✦ strumento [s.] = fiasana {àsa}; fitaovana {tào} (grammatica) = ny fitaovana {tào} ✦ struttura [s.] = rafitra ✦ studente (✦ scolaro) = mpianatra ✦ studio (✦ educazione, ✦ formazione) = fianarana {ànatra} ✦ sfufa (da riscaldamento) [s.] = fatana famindroana {mìndro} ✦ stupefacente (✦ droga) [s.] = zava-mahadomelina {zàvatra domèlina} ✦ stupidità (✦ imbecillità) = hadalàna {adàla} ✦ stupido [a.] = kentrina; tsotra loatra; badolahy {bàdo làhy} ✦ stupirsi (✦ sbalordirsi) = gaga ✦ stuzzicadenti = fisokira-nify {sòkitra nìfy} ✦ stuzzicare (✦ infastidire q) = mananihany {hanìhany}; manadala {adàla} ✦ su (✦ sopra) [PREPOSIZIONE] = ambony sul tavolo (sulla tavola) = ambony latabatra su misura = ara-drefy {àraka rèfy} uno su (ogni) tre = iray anatin’ny telo {àny àty > anàty} ✦ subito (✦ presto) = tsy ho ela; vetivety (✦ immediatamente) = avy hatrany {hàtra ¿ àmy} ✦ succedere a… (prendere il posto di…) = mandimby {dìmby}; mamelo-maso [vèlona màso} ✦ successivo [a.] = mifandimby {dìmby} ✦ successo (✦ riuscita) [s.] = fahombiazana {òmby} ✦ succhiare = mifiaka {fìaka}; mitsentsitra {tsèntsitra} ✦ succo [s.] = rano succo d’arancia (✦ aranciata) = ranom-boasary {ràno voasàry} succo di frutta = ranom-boankazo {ràno vòa hàzo} ✦ SUD = atsimo SUD-EST = atsimo atsinanana SUD-OVEST = atsimo andrefana andare a/verso sud = miatsimo {atsìmo} 477
  • 57.
    ✦ sudare =tsemboka (✦ traspirare) = mivoa-dinitra {vòaka dìnitra}; tera-tsemboka {tèraka tsèmboka} ✦ sudore [s.] = hatsembohana {tsèmboka}; dinitra essere in un bagno di sudore = kotsan-katsembohana {kòtsa tsèmboka} ✦ sufficiente [a.] = ampy ✦ suffisso [s.] = tovana ✦ suggerimento [s.] = tolo-kevitra {tòlotra hèvitra}; solo-kevitra {sòlo hèvitra} ✦ suicidarsi = mamono tena {vòno tèna} ✦ suicidio [s.] = famonoan-tena {vòno tèna} ✦ suite (appartamento con fuga di stanze) [s.] = mpanotrona {òtrona} ✦ suo/sua [POSSESSIVO] = azy {ìzy}; -ny {ìzy} ✦ suocero = rafozan-dahy {rafòzana làhy} i suoceri (plurale) = rafozana ✦ suola (✦ soletta) [s.] = saikim-paladia {sàiky faladìa}; faladian-kiraro {faladìa kìraro} ✦ suonare (la cetra) = mitendry valiha (✦ sonare) (di sveglia/clacson) = maneno (nèno} suonare il clacson = mampaneno anjomaram-piarakodia {nèno àny ¿? fìara kòdia} ✦ suoneria [s.] = anjombona; kiririna; soneria ✦ suono (✦ rumore) [s.] = feo ✦ superare (✦ sormontare ✦ vincere) = mandresy {rèsy} ✦ superbo (✦ eccellente ✦ straordinario) [a.] = kanto ✦ superficiale [a.] = ivelany {vèla} ✦ superficie (di un solido) [s.] = velarana {vèlatra} (dell’acqua) = fanambony {ambòny} ✦ superfluo [a.] = be loatra; tsy anerany {èrana}; ambimbava {àmby vàva} ✦ superiore [a.] = ambony ✦ superiore (in gerarchia) [s.] = lehibe {lèhy bè} ✦ superiorità [s.] = fahamboniana {ambòny} ✦ supermercato [s.] = tsena lehibe {lèhy bè} ✦ superstizione [s.] = finoanoam-poana {noanòa fòana} ✦ superstizioso [a.] = minomino foana {¿} ✦ supino [a.] = mitsilany ✦ supplementare [a.] = amboniny {ambòny}; famenony {fèno} ore supplementari (straordinarie) = tombon’ora {tòmbo ora} ✦ supplemento [s.] = fanampiny {àmpy} ✦ supplicare = mitalaho {talàho} ✦ supporre = manombana {tòmbana}; mihevitra {hèvitra} (io) suppongo che… = ataoko fa … {tào}; heveriko fa … {hèvitra} ✦ supposizione [s.] = fanombatombanana {tòmbana} ✦ supremo (✦ estremo) [a.] = fara tampony {fàra tàmpo} ✦ sussistenza [s.] = fivelomana {vèlona} mezzi di sussistenza = antom-pivelomana {àntoka vèlona} ✦ sussultare (✦ sobbalzare) = mitsamboatra {¿ àny fò tàitra} ✦ svago [s.] = fialam-boly {àla vòly} ✦ svaligiare (✦ scassinare) [una casa] = mamaky trano {vàky} ✦ svalutazione = fampihenana ny lanjam-bola {hèna lànja vòla} ✦ svantaggio (✦ inconveniente) [s.] = faty antoka ✦ sveglia [s.] = famohamandry {fòha àndry} ✦ svegliare (✦ risvegliare ✦ destare) = mamoha {fòha} ✦ svegliarsi (✦ destarsi) = mifoha {fòha} (di ricordo/memoria) = mahatsiaro {tsiàro} ✦ sveglio [a.] (✦ svelto; ✦ arzillo) = mailaka; matanjaka {tànjaka} ✦ sveltezza (✦ rapidità) [s.] = hafainganana {fàingana} ✦ svestire = mampitanjaka {tanjaka} ✦ svestirsi = manala akanjo {àla} ✦ svezzare = manala nono {àla} ✦ svignarsela = manary {àry} ✦ sviluppare (un’economia) = mampandroso {ròso} (un’idea, un progetto) = mamelabelatra {vèlatra} (una foto) = manasa ✦ svilupparsi (✦ progredire) = mihamandroso {ròso} ✦ sviluppo (✦ progresso) [s.] = fandrosoana {ròso} (✦ fioritura) = fivelarana {vèlatra} paese in via di sviluppo = tany andalam-pandrosoana {àny làlana ròso} sviluppo umano = fampivelarana ny maha-olona {vèlatra} ✦ svitare = manala visy ✦ svizzero [a.] = soisy T ✦ tabacchiera [s.] = pakitra (di bambù) = tongobolo {tòngotra vòlo} ✦ tabacco [s.] = kisoka; paraky masticare tabacco = mihinana paraky {hìnana}; manisoka {kìsoka} ✦ tacere (mantenere il silenzio) = mangina {gìna}; mitony {tòny} ✦ tacchino [s.] = vorontsiloza {vòrona tsy lòza} ✦ taccuino [s.] = kariné ✦ taglia (✦ lunghezza ✦ dimensione) [s.] = halavana {làva} (✦ misura, numero) = habe {bè} (✦ girovita) = valahana (✦ statura) = tsanganana {tsàngana} ✦ tagliando (✦ buono) [s.] = tapakila; rosia ✦ tagliare = mandidy {dìdy} tagliar pietre = mipaika {pàika} (✦ tranciare) = manapaka {tàpaka} ✦ tagliarsi = mandratra tena {ràtra}; mifanapaka {tàpaka} ✦ tagliatelle [s.] = paty ✦ tagliente [a.] = maranitra ✦ tale (≠ così come, simile/pari a…) [a.] = mitovy {tòvy}; sahala tale quale (≠ uguale) = amy izao {ìo} tale padre, tale figlio = zanaka manaha-dray {tàhaka rày} ad un punto tale che… = ka noho izany … ✦ tale (un ✦ tizio) [s.] = ranona {ra ànona} ✦ talento [s.] = talenta aver talento per… = manan-tsaina {ànana sàina} ✦ tallone (✦ calcagno) [s.] = voditongotra {vòdy tòngotra} ✦ talvolta (a volte, qualche volta) [avv.] = indraindray {irày} talvolta… talatra = mbetika … mbetika … ✦ tamburo [s.] = amponga ✦ tampone [s.] = fitomboka {tòmboka} ✦ tanto [avv.] = betsaka tanto quanto (tanti quanto) = raha mbola tanto meglio = tsara ho tanto peggio = asa ✦ tanto (tanti) (✦ numeroso) [a.] = maro ✦ tappa (✦ sosta) [s.] = dingana ✦ tappare (✦ turare) - manampina {tàmpina} ✦ tapparsi = mitampina tapparsi le orecchie = mitampin-tsofina {tàmpina sòfina} ✦ tappato (✦ intasato, ✦ ostruito) [a.] = indraim-bava {ìray vàva} ✦ tappeto [s.] = karipetra {karipèta} ✦ tappezzeria [s.] = temitra ✦ tappo (✦ turacciolo) [s.] = bosoa; tsentsina ✦ tardare (far tardi) = maharitra ela {àritra} non si faccia tardi a… = tsy ho ela … ✦ tardi [avv.] = aoriana; tara egli si alza tardi = atoandro fifoha izy {to àndro fòha} egli va a letto tardi = alim-pandry izy {àlina àndry} meglio tardi che mai = aleo tratra aoriana toy izay tsy manao mihitsy {lèo tào hìtsy} ✦ tariffa [s.] = vidy ✦ taro (arum commestibile) [s.] = saonjo ✦ tartaruga (di mare) [s.] = fano grossa tartaruga d’acqua dolce = rere piccola tartaruga d’acqua dolce = sokatra ✦ tartina (fetta di pane imburrata) [s.] = sila-mofo misy dibera {sìlaka mòfo ìsy} ✦ tartufo [s.] = tanim-bilona {tàny vìlona} ✦ tasca [s.] = paosy ✦ tassa [s.] = haba; taton-ketra {tatào hètra} (✦ imposta) = hetra tassa doganale = fadin-tseranana {fàdy sèrana} ✦ tasso [s.] = sanda tasso d’interesse = sandran’ny zana-bola {sàndra zànaka vòla} tasso unico (aliquota unica) = sanda tokana ✦ tastare (✦ palpare) = mitsapa {tsàpa} a tentoni (alla cieca) = an-kitsapatsapa {àny tsàpa} ✦ tattica [s.] = paik’ady {pàika àdy}; tetik’ady {tètika àdy} ✦ tatto > (non) aver tatto = (tsy) mahay mifandray aman’olona {hày rày àmana òlona} ✦ tatuaggio [s.] = tombo-kavatsa {tòmboka havàtsa} ✦ tavolo (✦ tavola) [s.] = latabatra tavola rotonda = latabatra boribory {bòry} tavola (✦ tabella) degli elementi = fizahan-takila {zàha takìla} ✦ taxi (✦ tassì) [s.] = fiarakaretsaka {fìara karètsaka}; taksi taxi collettivo (≠ minibus) (cittadino) = taksibe {tàksi bè} (extra-cittadino) = taksiborosy {tàksi boròsy} ✦ tazza (✦ scodella) [s.] = tasy; kôpy 478
  • 58.
    ✦ teatro [s.]= tranom-pokonolona {tràno fòko òlona} pezzo (opera) teatrale = tantara fampiseho an-tsehatra; {sèho àny sèhatra} tantara tsangana; teatira; lalao an-dampihazo {àny làmpy hàzo} ✦ tecnica [s.] = teknika ✦ tecnico [s.] = teknisianina ✦ tecnico [a.] = teknika ✦ tecnologia [s.] = haitao {hày tào}; teknolojia ✦ tedesco [a.] = alemà; rainiboto (ray -ni- Boto) ✦ tediare (✦ annoiare) = manorisory {sòry} ✦ tedio (✦ noia) [s.] = sorisory {sòry}; fahasahiranana {sahìrana} ingannare la noia = manala sorisory {àla sòry} ✦ tegame (✦ casseruola) [s.] = kasiraoly ✦ tegola [s.] = tanimanga {tàny mànga}; kapila ✦ teiera [s.] = fitoerana ditè {tòetra} ✦ tela (stoffa) [s.] = lamba (dipinto) = sary hosodoko {hòsotra lòko} tela cerata = lamba tsy lena ✦ telecomunizazioni [s.] = fifandraisan-davitra {rày làvitra} ✦ telefonare = miantso an-telefaonina {àntso àny telefaonina} ✦ telefono [s.] = telefaonina ✦ telespettatore [s.] = mpijery fahitalavitra {jèry hìta làvitra} ✦ televisore [s.] = vata fahitalavitra {hìta làvitra}; televizionina ✦ tema (✦ soggetto ✦ argomento) [s.] = tara-kevitra {tàratra hèvitra} ✦ temere (aver paura) = matahotra {tàhotra} (esser preoccupato) = manahy {àhy} ✦ temperatura [s.] = hafanana {fàna} ✦ temperino (✦ coltellino) [s.] = antsipika {àntsy pìka} (✦ temperamatite) = fandranitana penisilihazo {rànitra penisily hàzo} ✦ tempesta [s.] = tafio-drivotra {tafìotra rìvotra} ✦ tempia [s.] = fihirifana {hìrika} ✦ tempio [s.] = tempoly; fiangonana {àngona} ✦ tempo (≠ universale) [s.] = andro (✦ ritmo) > battere il tempo = mively bà (✦ meteo) = andro brutto tempo = andro ratsy un tempo da cani = andro tena ratsy (≠ determinato, momento stabilito; verbale) = fotoana il tempo passa = mandeha ny fotoana {lèha} aver tempo = manam-potoana {ànana fotòana} prendere/richiedere molto tempo (durare a lungo) = mandany fotoana betsaka {làny} arrivare in tempo = tonga ara-potoana {àraka fotòana} nello stesso tempo (✦ contemporaneamente) = miaraka {àrana} di tempo in tempo (ogni tanto, qualche volta) = indraindray {irày} la maggior parte del tempo = matetika {tètika} (per) tutto il tempo (✦ sempre) = mandrakariva {màndraka hàriva} da tempo immemorabile = fahagolantany {gòla àny}; faharamikimiky alla lunga (con l’andar del tempo) = rehefa ela ny ela per lungo tempo = ela da tanto (tempo) = hatry ny ela {hàtra} tanto tempo fa = efa ela a lungo (per tanto tempo) = ela; maharitra metterci (del) tempo = maharitra ela ✦ temporale [s.] = oram-baratra {òrana vàratra} ✦ temporaneo [a.] = vonjimaika {vònjy maìka} ✦ tenaglia [s.] = tandramokotra {tàndra mòkotra} ✦ tenda (di finestra) [s.] = lamban-baravarana {làmba varavàrana}; ridao (da campeggio) = trano lay ✦ tendenza [s.] = fironana {ròna}; firehana ✦ tendere al blu = manopy manga {tòpy} tendere alla fine = efa ho tapitra ✦ tendersi = mihenjana (essere in ✦ erezione - pene) = dangitra ✦ tenente (✦ luogotenente) [s.] = lietnà ✦ tenere (✦ trattenere) (qc) = mitana {tàna}; mitazona (✦ gestire un’attività/un negozio) = mitana {tàna} (essere affezionato a q/qc) = miraiki-po {ràikitra fò} ≠ tenere un bambino per mano = mitantana {tàna} tener caldo = mihazona hafanana {hàzona fàna} tener testa a q = manohitra {tòhitra} ecco tieni, prendilo! = indro, raiso ity {rày} ✦ tenerezza [s.] = fitiavana {tìa} ✦ tenero (di cosa) [a.] = malemy {lèmy} (di persona) = tanora; be fitiavana {tìa} ✦ tenersi (✦ aggrapparsi) a qc = mamikitra {fìkitra} tenersi dritti = mahitsy {hìtsy) tenersi (✦ reggersi) in piedi = mitsangana {tsàngana}; mijoro {jòro} ✦ tentare (✦ provare) = manandrana {àndrana} (io) ho tentato di andarmene = nanandrana nandeha aho {àndrana lèha} (✦ allettare, indurre in tentazione) = maka fanahy {àka àhy} ciò mi tenta = maka fanahy ahy izany {àka àhy àho ìny} ✦ tentativo (✦ prova ✦ test) [s.] = andrana (✦ esperimento) = fanandramana {àndrana} ✦ tenuta (✦ latifondo) [s.] = tany malalaka {làlaka} (resistenza) = fitanana {tàna} buona tenuta = mitana tsara {tàna} (costume) = fanamiana {àmy} in abito di gala = manao fanamiana fenti-mianjiaka {tào àmy tòndra > fentina anjàka} ✦ teoria [s.] = teôria ✦ teoricamente [avv.] = araka ny teôria ✦ teorico [a.] = teôrika ✦ teppista (✦ teppa ✦ teppaglia) [s.] = tonta kely; dahalo ✦ terminare (✦ finire ✦ compiere) = mamita {vìta} ✦ termine (✦ fine ✦ limite) [s.] = farany {fàrana}; fetra metter fine a… = manapaka {tàpaka} alla fine (al termine) di… = raha avy … (lei) ha partorito prima del termine (tempo) = niteraka tsy tonga volana izy {tèraka} (✦ validità) = fe-potòana {fètra fotòana}; fetr’andro {fètra àndro} senza ✦ scadenza = avy hatrany {hàtra àmy}; tsy misy hatraka andro {ìsy} (✦ vocabolo) = teny ✦ termometro [s.] = fitsapana hafanana {tsàpa fàna}; termometra ✦ terra (✦ suolo) [s.] = tany in terra = anaty tany {àny àty} per (via) terra = amin’ny tany {àmy} terra abbandonnata (deserta) = tany malalaka {làlaka} (pianeta Terra) = tany ✦ terracotta [s.] > pentola di terracotta = valany tany fanefena vilany tany {tèfy} ✦ terrazza [s.] = terasy terrazza (piccola diga) d’irrigazione (in risaia) = tahalaka ✦ terreno (delimitato) [s.] = tokotany {tòko tàny} terreno (✦ campo) di gioco = kianja {kànja} terreno d’intesa = marimaritra iraisana {màritra irày} terreno debbiato = tavy ✦ terrestre [a.] = an-tany {àny tàny} ✦ terribile (✦ spaventoso) [a.] = mahatsiravina {tsiràvina} ✦ terribilmente (≠ duramente) [avv.] = mafy (✦ eccessivamente) = izaitsizy ✦ territorio [s.] = faritany ✦ terrore [s.] = horohoro ✦ terrorismo [s.] = fampihorohoroana {horohòro} ✦ terrorista [a.] = dahalo mampihorohoroana {horohòro} ✦ terzo [ORDINALE] = fahatelo {tèlo} la terza volta = fanintelony {tèlo} in terzo luogo = fahatelo {tèlo} ✦ terzo (1/3) [NUMERALE] = ampahatelo {àny tèlo > fahatèlo} ✦ tesi (✦ dissertazione) [s.] = asa fikarohana {kàroka} ✦ tesoro [s.] = raki-sarobidy {ràkitra sàrotra vìdy} tesoro (✦ finanze pubbliche) = volam-panjakana {vòla zàka} l’isola del tesoro = ilay nosy feno raki-sarobidy {ràkitra sàrotra vìdy} ✦ tessere = manenona {tènona} ✦ tessuto (✦ stoffa) [s.] = lamba ✦ test [s.] = fitsapana {tsàpa} (✦ esame) = fitsapam-pahaizana {tsàpa hày} ✦ testa (✦ capo) [s.] = loha a capo scoperto = loha mangadihady {hadihàdy} (✦ punta ✦ cima ✦ apice) = tendro (la) testa di (un) chiodo = vody essere alla testa di… = mitarika {tàrika}; lohany {lòha} testa a testa (faccia a faccia) = mifanatrika {àtrika} a testa in giù (gambe all’aria) = lavo mitsilany {tsilàny} fare solo di testa propria = tsy manao afa-tsy izay saim-pantany {tào àfaka sàina fàntatra} fare testa o croce = manao pilinafasy {tào} ✦ testamento [s.] = didim-pananana {dìdy hàna} (ultima volontà) = fara hafatra antico Testamento = testamenta taloha nuovo Testamento = testamenta vaovao {vào} ✦ testardo (✦ cocciuto ✦ ostinato) [a.] = maditra {dìtra}; mafy loha ✦ testimone [s.] = vavolombelona {vàva òlona vèlona} esser testimone di… = manatri-maso {àtrika màso} ✦ testimonianza [s.] = tenin’ny nanatri-maso {tèny àtrika màso} ✦ testimoniare = mijoro ho vavolombelona {jòro vàva òlona vèlona} ✦ testo [s.] = lahatsoratra {làhatra sòratra} ✦ tetto [s.] = tafo ✦ thè [s.] = dité bere un thè = misotro dité {sòtro} ✦ ticket (✦ scontrino) [s.] = tapakila ✦ tiepido [a.] = matimaty {hàty} ✦ tigre [s.] = tigra ✦ timbro [s.] = fitomboka ✦ timidamentre [avv.] = amin-tahotra {àmy tàhotra} ✦ timidezza [s.] = hasarotan-kenatra {sàrotra hènatra} ✦ timido [a.] = saro-kenatra {sàrotra hènatra} ✦ timoroso [a.] = saro-tahotra {sàrotra}; kaody ✦ tingere (✦ colorare) = mandoko {lòko} ✦ tinta [s.] = endrika ✦ tintoria [s.] = trano fandokoana {lòko} ✦ tipico [a.] = miavaka {àvaka} ✦ tipo (✦ modello) [s.] = karazana (✦ tizio, individuo) = lehilahy {lèhy làhy} 479
  • 59.
    ✦ tiranno [s.]= masiàka lozantany {sìaka lòza tàny} ✦ tirare (✦ trascinare) = mitarika {tàrika} (≠ sparare a…) = mitifitra {tìfitra} tirare una faccenda per le lunghe = manera raharaha {èra}; mampitarazoka raharaha {taràzoka} ✦ tiro (≠ sparo) [s.] = tifitra ✦ tirocinante (✦ apprendista) [s.] = mpiofana {òfana}; mpiza-draharaha {zàtra raharàha} ✦ tirocinio (✦ apprendistato) [s.] = fiofanana {òfana}; fizaran-draharaha {zàtra raharàha} ✦ tisana [s.] = tambavy ✦ titolo (di un libro) [s.] = lohateny {lòha tèny} (araldico) = anaram-piandrianana {anàrana andrìana} a titolo d’esempio = ohatra a giusto titolo (a buon diritto) = ara-drariny {àraka ràry} ✦ toccare (materialmente) = mikasika {kàsika}; mitsapa [tsàpa} (✦ commuovere) = manohina {tòhina} (✦ concernere) = makasika {kàsika} ✦ togliere (✦ levare) = manala {àla}; manesotra {èsotra} togliere il riso dalla pentola (✦ estrarre) = mandoatra vary {lòatra} togliere (✦ aggiornare) la seduta = mandrava fivoriana {ràva vòry} togliere l’assedio = manala ny fahirano {àla fàhy ràno} alzare (levare) l’ancora = mampakatra vatofantsika {àkatra vàto fàntsika} ✦ togliersi (un vestito) = manala akanjo {àla} una preoccupazione = manala fahasahiranana {àla sahìrana} ✦ tollerante [a.] = mandefitra {lèfitra} ✦ tollerare (✦ sopportare) = mandefitra {lèfitra} ✦ tolleranza (✦ sopportazione) [s.] = fandeferana {lèfitra} ✦ tomba (✦ sepolcro) [s.] = fasana ✦ tonnellata [s.] = taonina ✦ tonno [s.] = lamàtra ✦ tono [s.] = feo; fiteny {tèny} ✦ topo [s.] = voalavo; totozy ✦ torbido (di liquido) [a.] = mitsikebona {tsikèbona} ✦ torcere = manolana {òlana} ✦ torcersi (✦ contorcersi) = folaka torcersi dal ridere = tsipaky ny hehy {tsìpaka} ✦ torcia (lampada tascabile) [s.] = jiro fanao am-paosy {tào àny pàosy} ✦ tormentare (far soffrire) = mampijaly {jàly} (✦ preoccupare) = manahirana {sahìrana} (✦ assillare ✦ logorare) = mamely tsy an-kijanonana {vèly jànona} ✦ tornante [s.] = fiolahana {òlaka}; kihon-dalana {kìho làlana} strada a tornanti = lalana miolokolika {òlika > olikòlika} ✦ tornare (✦ ritornare) a casa = mody {òdy} tornare indietro = miverin-dalana {vèrina làlana} ✦ toro [s.] = ombalahy {òmby làhy} ✦ torre (✦ campanile) [s.] = tilikambo ✦ torrente = riaka ✦ torto [s.] = hadisoana {dìso}; heloka a torto = tsy an-drariny {ràry} a vanvera; a sproposito = kitoatoa {tòa}; kinangananga {kìnanga} egli parla a sproposito (a torto) = miteniteny foana izy {tèny} aver torto = diso causare (fare) un torto = manimba {sìmba} ✦ tortura [s.] = fampijaliana {jàly} ✦ torturare = mampijaly {jàly} ✦ tosare (✦ cimare) = manety {hèty} ✦ tosse [s.] = kohaka ✦ tossico [a.] = misy poizina {ìsy} ✦ tossire = mikohaka {kòhaka} ✦ totale [a.] = ankapobeny {àny fò bè} ✦ totale [s.] = tontaly ✦ totalitario (di regime) [a.] = fahefana am-pelan-tananan’olon-tokana {èfa àny fèlana tànana òlona tòkana} ✦ totalmente [avv.] = tanteraka ✦ tovaglia [s.] = lamban-databatra {làmba latàbatra} ✦ tovagliolo (✦ salvietta) [s.] = serivieta ✦ tournée [s.] = fitsidiham-paritany {tsìdika fàritra tàny}; fitetezam-paritany {tèty fàritra tàny} ✦ tra (✦ fra) [PREPOSIZIONE] = amin’… tra due ore = afaka adiny roa {àdy} ✦ traccia (✦ orma) [s.] = dia; marika lasciar tracce = manamarika {màrika} ✦ tracciare una linea = manipika {tsìpika} ✦ tradizionale [a.] = nentin-paharazana {tòndra > èntina faharàzana} ✦ tradizione [s.] = fomban-drazana {òmba ràzana} tradizione orale = lovantsofina {lòva sòfina} ✦ tradurre = mandika teny {dìka} ✦ traduttore [s.] = mpandika teny {dìka} ✦ traduzione [s.] = fandikan-teny {dìka tèny} ✦ traettoria [s.] = lalana ✦ trafficante [s.] = mpijirika {jìrika}; mpandranto {rànto} ✦ traffico (stradale) [s.] = fifamoivoizana {voivòy} (≠ mercato nero) = varo-maizina {vàrotra ìzina} ✦ tradimento [s.] = famadihana {vàdika} ✦ tradire (la patria) = mamadika {vàdika} (un segreto) = mamboraka {bòraka} ✦ traditore [s.] = mpamadika {vàdika} ✦ tragedia [s.] = loza (≠ storia tragica) = tantara mampahonena {ònena} ✦ traghetto [s.] = baka ✦ tragico [a.] = mampahonena {ònena}; mahatsiravina {tsiràvina} ✦ tragitto [s.] = lalana ✦ trama (come di romanzo) [s.] = votoatin’ny tantara {votoàty} ✦ tramezzo (✦ paratia) [s.] = rindrina mampisaraka ✦ tranquillamente (con calma) [avv.] = amim-piadanana {àmy àdana}; am-pilaminana {àny làmina} ✦ tranquillità (✦ calma) [s.] = filaminana {làmina}; fiadanana {àdana} ✦ tranquillizzare (✦ rassicurare) = mampatoky ✦ tranquillo (✦ calmo ✦ sereno) [a.] = tony; milamina {làmina}; miadana {àdana}; mandry fahizay {àndry} stai/stia (lei) calmo = aza manana ahiahy ianao {ànana àhy] ✦ trasitivo (verbo - ) = mihatra {hàtra} ✦ transizione [s.] = teteza-mita {tèty ìta} senza transizione = tsy misy fitohizana {ìsy tòhy} ✦ trappola [s.] = fandrika cadere in trappola = latsaka anaty vovo ✦ trarre una conlusione (✦ cavare) = manatsoaka fehinteny {tsòaka fèhy tèny} trarre profitto (✦ ottenere) = mahazo tompon-tsoa {àzo tòmpo ✦ trarsi d’impaccio = afa-pahasahiranana {àfaka sahìrana} ✦ trascinare = mitarika {tàrika} (✦ gestire) = mitondra {tòndra} (✦ portar via) = mitondra {tòndra} (✦ portar con sè) = manera {èra} (esser) trascinato dalla collera = entim-po {tòndra fò}; rangitra far trascinare in terra = mampihahaka {hàhana} portar lo strascico (vestito) = mihahaka {hàhaka} ✦ trascinarsi (✦ strisciare) = mandady {làdy} (✦ errare ✦ girovagare) = mirenireny {renirèny} ✦ trascurare (esser negligente) = manao tsirambina {tào} manao kitoatoa {tào tòa} ✦ trasformare = manova {òva} ✦ trasformarsi (✦ mutarsi) = miova {òva} ✦ trasformazione (✦ mutamento) [s.] = fiovana {òva} ✦ traslocare = mifindra ✦ trasloco [s.] = fifindrana {fìndra} ✦ trasmettere (✦ emettere) = mandefa {lèfa} (✦ riporate un messaggio) = mampita {ìta} trasmettere una malattia = mamindra {fìndra} ✦ trasmettitore (✦ emittente) [s.] = mpandefa {lèfa} ✦ trasmissione (✦ passaggio) [s.] = fampitana {ìta}; famindrana {fìn- dra} ✦ trasparente [a.] = mangarahara {harahàra}; tantera-pahazavana {tantèraka zàva} ✦ traspirare = tsemboka ✦ trasportare = mitatitra {tàtitra} ✦ trasporto [s.] = fitaterana {tàtitra} (un) mezzo di trasporto = fitaovam-pitaterana {tào tàtitra} (✦ carico) = entana {tòndra} ✦ trattamento (cura medica) [s.] = fitsaboana {tsàbo} (paga; salario) = karama ✦ trattare (un affare) = mikarakara {karakàra} (q bene o male) = mitsabo {tsàbo} (un soggetto/argomento) = mivaofy {vòfy} (✦ insultare come…) = manao ho … {tào} trattare q come un pazzo/idiota = manao olona ho adala {tào} ✦ trattarsi ≥ di che si tratta? = raharaha inona izany? ✦ trattative [s.] = fifankalozan-kevitra {lòza hèvitra} ✦ trattato (✦ convenzione) [s.] = fanekena {èky}; fifanarahana {àraka} ✦ trattenersi (dal fare qc) = mifehy tena {fèhy} egli non riesce a trattenersi = tsy afaka ny tsy ✦ tratto (✦ riga ✦ linea ✦ trattino) [s.] = tsipika ✦ trattore [s.] = tirakitera ✦ trave [s.] = sakamandimby {sàkana dìmby} ✦ traverso > di traverso = mitsivalana {tsivàlana}; mivilana {vìlana} andare di traverso (inghiottendo) = kofona ✦ tre, 3 [NUMERALE] = telo ✦ trebbiatrice (per il riso) [s.] = milina fitotoam-bary {tòto vàry} ✦ tredicesimo [ORDINALE] = faha-telo ambin’ny folo {àmby} ✦ tredici, 13 [NUMERALE] = telo ambin’ny folo {àmby} ✦ tregua [s.] = fijanonana {jànona} ✦ tremare (di freddo/paura) = mangovitra {hòvitra} ✦ tremito (✦ tremore) [s.] = fangovitana {hòvitra} (✦ scossa tellurica) = horohoron-tany {horohòro tàny} ✦ treno [s.] = fiaran-dalamby {fiara làlana vy}; lamasinina ✦ trenta, 30 [NUMMERALE] = telopolo {tèlo fòlo} ✦ trentesimo [ORDINALE] = fahatelopolo {tèlo fòlo} ✦ trentina (circa 30) [s.] = tokony ho telopolo {tèlo fòlo} egli ha raggiunto (passato) la trentina (di età) = nahatratra ny fahatelopolo taonany izy {tràtra tèlo fòlo tàona} ✦ triangolo [s.] = telozoro {tèlo zòro}; telolafy {tèlo làfy} ✦ tribuna [s.] = lampihazo {làmpy hàzo) (✦ incontro pubblico) = sehatra ✦ tribunale [s.] = fitsarana {tsàra} ✦ trimestre [s.] = telo volana ✦ trio (✦ terzetto) di uomini [s.] = telo mirahalahy {ràha làhy} di donne = telo mirahavavy {ràha vàvy} ✦ trionfare = mandrresy {rèsy} ✦ trionfo [s.] = fandresena {rèsy} 480
  • 60.
    ✦ triste (chefa intristire) [a.] = mampalahelo {alahèlo} essere triste = malahelo {alahèlo}; manjonitra {jònitra} ✦ tristemente [avv.] = amin’alahelo {àmy alahèlo} ✦ tritato [a.] = voatoto carne trita(ta ) = toton-kena {tòto hèna} ✦ tronco (✦ busto) [s.] = vatana trondo d’albero = vatan-kazo {vàtana hàzo} ✦ tropicale [a.] = tropikaly ✦ troppo [avv.] = loatra di troppo (✦ eccedente) = mihoatra {hòatra} ✦ trovare (✦ scoprire) = mahita {hìta} trovar buono (✦ accettare ✦ approvare) = mankasitraka {sìtraka ✦ trovarsi (✦ incontrarsi) = mifankahita {hìta} (essere in un luogo) = misy {ìsy} ✦ trucco [s.] = tetika (✦ maquillage) = tabàka (≠ gioco di prestigio) = hakingan-tanana {kìnga tànana} ✦ truffa (✦ imbroglio, ✦ fregatura) [s.] = fisolokiana {solòky} ✦ truffato [a.] = voambaka ✦ truppa [s.] = toropy (✦ branco) = andiany {dìa > andìa} (✦ squadra) = tarika (✦ banda) = antoko {tòko} ✦ tu (Lei) [NOM] = ianao tu (famigliare tra uomini) = ialahy; ise tu (famigliare tra donne) = indry [ACC] = anao a te/a Lei [DAT] = anao [POSSESSIVO] = -(n)ao il tuo/il Suo = ny anao tu stesso/Lei in persona = ianao ihany ✦ darsi del tu = mitenatena {tèna}; mitity {tihitìhy} ✦ darsi del Lei = mi-ianao ✦ tubercolosi [s.] = raboka; toberkilaozy ✦ tubo [s.] = fantsona madinika {dìnika} ✦ tumore [s.] = mangy; kitso ✦ tumulto (✦ disordine) [s.] = taitaitra {tàitra} ✦ tuonare = mikotroka {kòtroka} ✦ tuono = kotroka ✦ turco [a.] = tiorka ✦ turismo [s.] = fizahan-tany {zàha tàny} ✦ turista [s.] = mpizaha tany {zàha} ✦ turistico [a.] = fizahan-tany {zàha tàny} ✦ turno [s.] = fihodinana a turno = mifandimby {dìmby} a ciascuno il suo turno (a chi tocca tocca) = anjara {zàra} il secondo turno delle elezioni = fihodinana faharoa {hòdina ròa} a turno; ✦ successivamente = araka ny filaharana {làhatra}; tsirairay {irày} ✦ tuttavia (✦ ciononostante ✦ sebbene ✦ però) = nefa; kanefa; na izany aza ✦ tutto = rehetra avokoa; daholo; manontolo {tontòlo} tutto è possibile = azo atao ny zavatra rehetra {tào} ecco tutto (è tutto qua) = iny izy rehetra (per) tutta la notte = mandritra ny alina manontolo {rìtra tòntolo} tutti (tulla la gente) = ny olona rehetra tutti gli amici = ny namana rehetra tutto nuovo = tena vaovao {vào} interamente; completamente = indrindra; tokoa tutto intorno = manodidina {hodìdina} tutto solo = irery dia irery tutti e due (noi due) = isika roa tutt’altro; nient’affatto = mihitsy {hìtsy}; na inona na inona U ✦ ubriacarsi = manao mamo {tào}; mimamo {màmo} ✦ ubriaco (✦ ebbro) [a.] = mamo ✦ ubriaco (✦ ubriacone, ✦ alcolista) [s.] = mpimamo; mamo lava; mpigaka ✦ uccello [s.] = vorona a volo d’uccello = tora-tady {tòraka} ✦ uccidere = mamono {vòno}; mahafaty {fàty} ✦ uccidersi = mamono tena {vòno}; maty {fàty} ✦ udire (✦ sentire) = maheno {hàino} ho sentito dire che… = naheno aho fa… far finta di non sentire = mamono sofina {vòno} ✦ udito [s.] = sofina ✦ ufficiale [a.] = ofisialy ✦ ufficiale (✦ funzionario) [s.] = manam-pahefana {ànana èfa} (≠ dell’esercito) = manam-boninahitra {ànana vòny àhitra} ✦ ufficio [s.] = birao ✦ uguale [a.] = mitovy per me è uguale (fa lo stesso) = tsy ahoako izany {ahoàna} (in matematica) > 1 + 2 = 3 ≥ iray ampiana roa mira telo {àmpy} ✦ uguaglianza [s.] = fitoviana {tòvy} ✦ ugualmente (✦ anche, ✦ pure) [avv.] = koa ✦ ulcera [s.] = dridra; boiboika ✦ ulivo [s.] = oliva ✦ ulteriore [a.] = aty aoriana ✦ ultimatum [s.] = fetra farany {fàrana}; olitimatoma ✦ ultimo (✦ finale) [a.] = farany {fàrana} ✦ ultimamente [avv.] = vao haingana teo ✦ umanità (gli uomini) [s.] = olona (la ✦ benevolenza) = famindram-po {fìndra fò > findrafò} ✦ umano [a.] = momba ny olombelona {òmba òlona vèlona} malemy fanahy ✦ umidità [s.] = hamandoana {àndo} ✦ umido [a.] = mando; lena ✦ umiliante [a.] = manambany ✦ umiliazione [s.] = fanambaniana {ambàny} ✦ umore [s.] = toe-fanahy {tòetra àhy} di buon umore = sariaka di cattivo umore = manjonitra ✦ umoristico [a.] = mampihomehy ✦ unanimità [s.] = firaisan-kevitra {irày hèvitra} ✦ uncinetto (lavoro a maglia) [s.] = korise ✦ undicesimo [ORDINALE] = faha-iraika ambin’ny folo {àmby} ✦ undici, 11 [NUMERALE] = iraika ambin’ny folo {àmby} ✦ unghia (✦ artiglio) [s.] = hoho; rangotra tagliarsi le unghie = manapaka hoho {tàpaka} ritirare (rinfoderare) gli artigli = manolikoly {kòly} ✦ unicamente [avv.] = tokana; hany ✦ unico [a.] = tokana; tokam-bika {tòkana bìka} ✦ uniforme [a.] = mitovy {tòvy}; tokam-bika {tòkana bìka} ✦ unione (✦ accordo) [s.] = firaisan-kina {irày hìna} (✦ associazione) = fikambanana {kàmbana} l’unione fa la forza = firaisan-kina no hery {irày hìna} ✦ unire (✦ assemblare) = manakambana {kàmbana} (✦ congiungere) = miray {irày} ✦ unità (di misura) [s.] = venty (unione) = firaisana {irày} unità nazionale = firaisam-pirenena {irày rèny} ✦ universale [a.] = an’izao tontolo izao {àny ìo} ✦ università [s.] = oniversité; anjerimanontolo {àny jèry tòntolo} ✦ universo [s.] = izao tontolo izao {ìo} ✦ uno [NUMERALE] = iray un franco (1/5 di ariary)= iraimbilanja uno a uno = tsirairay uno e l’altro = -if- (farsi) guardare l’un l’altro = mifampijery {jèry} ✦ uragano [s.] = tafiotra; rivo-doza {rìvotra lòza} ✦ urbano [a.] = ambonivohitra {ambòny vòhitra} ✦ urgente [a.] = maika ✦ urlare (✦ berciare) = minaonaona {naonàona}; (✦ gemere) = midradradradra {dradradràdra} ✦ urlo (✦ grido) [s.] = fidradradradra ✦ urtare (qc) = mandona {dòna} (q) = manafintohina {tafintòhina} ✦ urtarsi (entrare in collisione) = mifandona {dòna} ✦ urto (✦ scontro) [s.] = fifandonana {dòna} ✦ uomo [s.] = lehilahy {lèhy làhy} essere umano = olombelona {òlona vèlona} ✦ giovanotto (celibe) = tovolahy {tòvo làhy} 481
  • 61.
    ✦ uovo [s.]= atody uovo di gallina = atodiakoho {atòdy akòho} uovo di anatra = atodim-borona {atòdy vòrona} uova al tegamino = atody an-dampy {àny làmpy} uovo sodo = atody amin’akorany masaka {àmy akòra}; atody masaka uovo a la coque = atody amin’akorany mantamanta {àmy akòra mànta} ✦ usare (✦ utilizzare) = mampiasa {àsa} (✦ consumare) = mandany {làny} (✦ danneggiare) = manimba {sìmba} ✦ usato (✦ deteriorato) (di vestito) [a.] = tonta (✦ smussato) (di utensile) = mondro (✦ consumato) (di scarpa) = lany ✦ uscire = mivoaka {vòaka} (✦ apparire ✦ sgorgare) = mipoitra {pòitra} far uscire = mampivoaka {vòaka}; mamoaka {vòaka} (✦ esibire) = mampipoitra {pòitra} ✦ uscita [s.] = fivoahana {vòaka} ✦ usignolo [s.] = voron-tsara feo {vòrona} ✦ uso (✦ utilizzo ✦ utilizzazione) = fampiasana {àsa} (✦ usanza; ✦ costume) [s.] = fomba (✦ pratica) = fampiasana {àsa} ✦ utensile (✦ attrezzo ✦ arnese) [s.] = fiasana {àsa} ✦ utero [s.] = vohoka ✦ utile [a.] = mahasoa {sòa}; ilaina {ìla} unire l’utile al dilettevole = mampifanojo ny mahasoa sy ny mahafinaritra {tòjo sòa finàritra} ✦ utilità [s.] = soa; ilana {ìla} ✦ utilizzo (messa in opera/esercizio) [s.] = fampiharana {hàtra} ✦ utopia [s.] = hevi-dravina {hèvitra ràvina} ✦ utopico [a.] = hevi-dravina {hèvitra ràvina} ✦ uva [s.] = voaloboka V ✦ vacanza [s.] = andro tsy fiasana {àsa} (✦ ferie ✦ vacanze) = fialan-tsasatra {àla sàsatra} essere in ferie/in vancanza = any am-pialan-tsasatra {àny àla sàsatra} ✦ vacca (✦ mucca) [s.] = ombivavy {òmby vàvy} ✦ vaccinare = manao fanefitra {tào èfitra}; manao vakisiny {tào} ✦ vaccino [s.] = vakisiny; fanefitra {èfitra} ✦ vagabondo [s.] = mpirenireny {srenirèny} ✦ vagina (✦ figa) [s.] = kindy; isy; fory ✦ vaglia (postale) [s.] = taratasy fandefasam-bola {lèfa vòla} ✦ vago (✦ vasto) [a.] = malalaka {làlaka} (✦ indistinto) = tsy mazava {zàva} ✦ vagone [s.] = kalesin-dalamby {kalesy làlana vy} vagone letto = kalesin-dalamby fatoriana {{kalesy làlana vy tòry} vagone ristorante = kalesin-dalamby fisakafoanana {kalesy làlana vy sàkafo ànana} ✦ valere > questo vale… = vidiny … {vìdy} vale la pena (di…) = tokony [+ h-] ✦ valido [a.] = marina {àrina}; azo ekena {èky} ✦ valigia [s.] = valizy ✦ valle (✦ vallata) [s.] = lohasaha {lòha sàha} ✦ valore (materiale) [s.] = tetim-bidy {tètika vìdy}; vidy (morale) = soataovina {sòa tòa} di valore (commerciale) = sarobidy {sàrotra vìdy} al suo giusto valore = amin’ny vidiny marina {àmy vìdy àrina} del valore di… = mitetina … {¿ tèty > tètina} ✦ valorizzare = manamainty molaly {màinty} ✦ valuta (✦ divisa) [s.] = filamatra ✦ valutare (✦ stimare) = manombana {tòmbana} ✦ vaniglia [s.] = vanila ✦ vanità (✦ ostentazione) [s.] = hambo; rehareha ✦ vanitoso [a.] = mihambo {hàmbo}; be hambo; be rehaka ✦ vano (✦ inutile) [s.] = foana; tsinotsinona {tsy ìnona} ✦ vantaggio (✦ privilegio) [s.] = tombony; tombon-tsoa {tòmbo sòa} ✦ vantare (✦ lodare ✦ encomiare) = midera {dèra} (≠ adulare) = midoka {dòka} ✦ vantarsi (essere orgoglioso) = mirehareha {reharèha}; midera tena {dèra} ✦ vapore [s.] = etona ✦ sauna, bagno di vapore = evoka ✦ variabile (✦ mutevole) [a.] = miovaova {òva} ✦ variante (grammatica) = fanova {òva} ✦ variare (✦ modificare qc) = manova {òva} (✦ modificarsi) = miova {òva} ✦ variazione [s.] = fiovana {òva} ✦ varietà (✦ diversità) [s.] = karazana (spettacolo) = hira madinika {dìnika} ✦ vario [a.] = maro karazana (✦ svariato) [a.] = maro varie (parecchie, svariate) volte = imbetsaka {bètsaka} ✦ vasca (da bagno) [s.] = toerana fandroana {tòetra àndro} ✦ vascello (✦ nave) [s.] = sambo vascello spaziale = sambon-danitra {sàmbo lànitra} ✦ vaso (✦ bacinella) [s.] = tavy vaso da fiori = tavim-boninkazo {tàvy vòny hàzo}; vazy vaso sanguigno = lalan-dra {làlana rà} ✦ vassoio [s.] = kapila vifotsy {vy fòtsy} ✦ vasto (✦ spazioso) [a.] = midadasika {dadàsika} ✦ vecchiaia [s.] = fahanterana {antitra} ✦ vecchietto [s.] = lahiantitra {lahy antitra} ✦ vecchio (✦ anziano) [a.] = antitra molto anziano = konka (✦ usato) = tonta ✦ vedere = mahita {hìta} vado a vedere = ho hitako eo ti vedrò = mitsidika anao aho {tsidika} fatti vedere (ci si faggia guardare) ! = asehoy ! {seho} si vede che… = hita fa… ✦ vedersi (farsi visita) = mifamangy {vangy} (ciò) si vede = hita (fahita) izany {ìny} ✦ vedetta [s.] = olo-malaza {òlona làza}; vedety ✦ vedova; vedovo [s.] = maty vady {fàty}; mpitondra tena {tòndra}; manano tena {àno} ✦ vegetale [a.] = avy amin’ny zava-maniry {àmy zàvatra tsìry} ✦ vegetazione [s.] = zava-maniry {zàvatra tsìry} ✦ veicolo (✦ auto, ✦ autovettura, ✦ automobile) [s.] = fiara ✦ veglia [s.] = fiaretan-tory {àritra tòry} ✦ vegliare (✦ sorvegliare qc) = mitandrina {tàndrina}; miambina {àmbina} non dormire = miari-tory {àritra tòry} ✦ vela [s.] = lay barca a vela = sambo lay ✦ veleno [s.] = poizina 482
  • 62.
    ✦ velenoso [a.]= misy poizina {ìsy} ✦ velluto [s.] = volòry ✦ velo (✦ foulard) [s.] = voalay; saron-dahy {sàrona làhy} ✦ veloce (✦ rapido) [a.] = haingana; malaky {làky} ✦ velocemente (✦ rapidamente) [avv.] = haingana; malaky {làky} ✦ velocità [s.] = hafainganam-pandeha {faingana leha} ✦ vena [s.] = hoza-dra {hòzatra rà} ✦ vendemmia = fiotazam-boaloboka {òty voalòboka} ✦ vendere (✦ commerciare) = mivarotra {vàrotra} ✦ vendetta [s.] = mamaly faty {vàly} ✦ vendicarsi = mamaly faty {vàly} ✦ vendita [s.] = varotra in vendita = amidy {àny vìdy} ✦ venerdì = zoma ✦ venerea (malattia - ) [a.] = angatra ✦ venire (✦ arrivare) = avy vieni qui! = avia aty {àvy} lei ci viene (sta venendo) = vao avy any izy venire a capo di qc = mahatanteraka {tantèraka} mahatontosa {tontòsa} far venire q (≠ mandare a chiamare q) = manafatra {hàfatra}; mampaka {àka} venire alle mani = dia rafitra ny ady ✦ ventesimo [ORDINALE] = faharoapolo {ròa fòlo} ✦ venti, 20 [NUMERALE] = roapolo {ròa fòlo} ✦ ventilatore [s.] = mpanome rivotra {òme}; ventilatera ✦ ventina [s.] = tokony ho roapolo {ròa fòlo} ✦ vento [s.] = rivotra aver il vento in poppa = atosiky ny rivotra {tòsika} ✦ ventre [s.] = kibo coricarsi sul ventre = miankohoka {hòhoka} ✦ veramente (✦ davvero) [avv.] = tokoa; marina {àrina} ✦ verbo [s.] = matoanteny {màtona àny tèny} forma (voce) verbale = fitodika {tòdika} verbo attivo = matoantenin’ny mpanao {màtona àny tèny tào} verbo passivo = matoantenin’ny iharana {màtona àny tèny hàrana} verbo applicativo = matoantenin’ny mpandray {màtona àny tèny rày} verbo circostanziale = matoantenin’ny mpamari-toe-javatra {màtona àny tèny fàritra tòetra zàvatra} verbo strumentale = matoantenin’ny fitaovana {màtona àny tèny tào} ✦ verde [a.] = maitso di legno (umido) = hazo lena di frutta acerba = manta ✦ verde (≠ la vegetazione) [s.] = ny maitso ✦ vergine (persona) [a.] = virijini (✦ puro ✦ innocente) = madio {dìo} terra vergine = tany vao foresta vergine = ala mikirindro {kirìndro} ✦ vergogna (✦ onta) [s.] = henatra aver vergogna = menatra {hènatra}; afa-baraka {àfaka bàraka} parte (del corpo) intima = zavatra ✦ vergognoso (✦ umiliante; ✦ disonorevole) [a.] = mahamenatra {hènatra}; mahafabaraka {àfaka baràka} ✦ verificare (✦ accertare) = manamarina {àrina} ✦ verità [s.] = fahamarinana {àrina} ✦ verme [s.] = kankana ✦ vero (✦ autentico ✦ reale) [a.] = marina {àrina} (o) non è vero; non è così [?] = sa tsy izany {ìny} ✦ verosimile [a.] = toa marina {àrina} ✦ verosimilmente [avv.] = toa ✦ vernice (✦ pittura) = loko; vernia; varniesy attenzione (alla) vernice fresca = tandremo ny loko! {tàndrina} ✦ verrucca (✦ porro) [s.] = votsy ✦ versamento (deposito in banca) [s.] = fandrotsaham-bola {ròtsaka vòla} ✦ versante [s.] = kisolosolo {kosolisòly} ✦ versare (far scendere un liquido) = mampidina {ìdina} (✦ spargere) = mandraraka {ràraka} (✦ depositare soldi in banca) = mandrotsaka {ròtsaka} ✦ versione (✦ variante) di ciò che è detto = filaza {làza} ✦ verso [LOCAT IVO] = mankany {àny} [TEMPORALE] = tokony ho ✦ verso (✦ rima) [s.] = andalantononkalo {àny làlana tònona kàlo} (✦ tergo, l’altro lato) = ambadika {àny vàdika} ✦ vertebra [s.] = taolan-kazon-damosina {tàolana hàzo lamòsina} ✦ vertebrale (colonna vertebrale) [a.] = hazon-damosina {hàzo lamòsina} ✦ verticale [a.] = mijidina {jìdina} ✦ vertigine [s.] > aver le vertigini = fanina ✦ vessare (✦ tormentare q) = manorisory {sòry}; mampahory {òry} ✦ vescica [s.] = tsovaka (una) vescica al piede = tsovaka amin’ny tongotra vescica urinaria = tatavia ✦ vescovo [s.] = eveka ✦ vespa [s.] = faneritra ✦ vestaglia (abito da camera) [s.] = akanjo fitena an-trano {tèna àny tràno} ✦ vestiario (✦ abbigliamento) [s.] = fitafiana {tàfy}; akanjo ✦ vestire (✦ abbigliare q) = mampiakanjo; mampitafy ✦ vestirsi = miakanjo ✦ vestito (✦ coperto) [a.] = mitafy {tàfy}; miakanjo {akànjo} ✦ vestito (✦ abito) completo [s.] = akanjo tohitena {tòhy tèna} ciarpame (vestiti usati) = akanjo tonta; fripy ✦ veterinario [s.] = dokoteram-biby {dokotèra bìby}; mpitsabo biby {tsàbo} ✦ veto [s.] = fanoherana {tòhitra}; fisakanana {sàkana} diritto di veto = zo hisakana {sàkana} ✦ vetrina [s.] = fitaratra {taratra}; fampisehoam-barotra {seho varotra}; fitara-mangazay {tàratra} ✦ vetro (✦ lente) [s.] = fitaratra {taratra} lente di occhiale = fitaratry ny solomaso {tàratra sòlo màso} ✦ vetturino (✦ cocchiere) [s.] = mpitondra kalesy ✦ via (✦ strada) [s.] = lalana via lattea = vahindanitra (vahin-danitra) {vahy lanitra} ✦ viaggiare = mandeha {lèha}; mivahiny {vàhiny} ✦ viaggiatore [s.] = mpandeha {lèha}; mpivahiny {vàhiny} ✦ viaggio [s.] = dia; fandehanana {lèha} buon viaggio! = soava dia! {soa} andare in viaggio = lasa nandeha {lèha} andare all’estero = lasa nivahiny {vàhiny} ✦ viale (✦ corso) [s.] = arabe malalaka {làlaka} ✦ vibrazione [s.] = hovitrovitra {hòvitra} ✦ vice-presidente [s.] = filoha lefitra {lòha} ✦ vicinanza (✦ prossimità) [s.] = eo akaiky {akèky} ✦ vicino [avv.] = akaiky {akèky}; anila {àny ìla} da vicino = akaiky vicinissino = akaiky loatra {akèky} a bruciapelo = am-potomoty {àny fòtotra mòty} vicino a… = efa ho …; madiva ho … {dìva} ; akaiky ny… {akèky}; saika ✦ vicino [a.] = mifanakaiky {akaiky = akeky} vicino (di casa) = mifanolo-bodirindrina {òlotra vòdy rìndrina} i vicini del piano di sotto = ry zareo ao ambany ✦ vicino di casa [s.] = mpifanolo-bodirindrina {òlotra vòdy rìndrina} ✦ vietare (✦ proibire) = mandrara {ràra} (✦ impedire) = manakana {sàkana} ✦ vietnamita [a.] = vietinamianina ✦ vigile (✦ scrupoloso) [a.] = malina (✦ attento) = mitandrina {tàndrina} ✦ vigilia [s.] = andro mialoha {alòha} alla vigilia di… = efa ho … ✦ vigliacco (✦ pauroso) [a.] = kanosa {òsa} ✦ vigna (✦ vigneto) [s.] = voaloboka ✦ vigore [s.] = tanjaka (✦ forza) = hery in vigore (in forze) = manan-kery {ànana hèry} ✦ vigoroso [a.] = matanjaka {tànjaka} ✦ villa [s.] = trano mitokana {tòkana} ✦ villano [a.] = ratsy tarehy; mahamenatra {henatra} ✦ vincere (✦ sconfiggere) = mandresy {rèsy} ✦ vincitore [s.] = mpandresy {rèsy} ✦ vino [s.] = divay ✦ vinto (✦ sconfitto) [a.] = resy ✦ viola (✦ violetto) [a.] = volomparasy {vòlo pàrasy} ✦ violare (la legge) = mandika lalàna {dìka} (profanare qc) = mametaveta {veta} (violentare q) = manao an-keriny {tào àny hery} ✦ violazione (✦ stupro) [s.] = fakana an-keriny {aka àny hery} fametavetana {vèta} ✦ violentemente [avv.] = mafy; mahery {hèry} ✦ violento (di luce) [a.] = mahery {hèry} (di morte) = mahatsiravina {tsiràvina} (di persona) = mahery setra {hèry} (di vento) = rivo-mahery {rivotra hèry} ✦ violenza [s.] = herisetra {hery setra} ✦ violino [s.] = lokanga ✦ violinista [s.] = mpitendry lokanga {tendry} ✦ vipera [s.] = bibilava misy poizina {biby lava ìsy}: vipera ✦ virgola [s.] = faingo ✦ virgolette (“) [s.] = farango sosona ✦ virtù (di persona) [s.] = hatsaram-panahy {tsàra àhy} (di pianta) = hery in virtù di… = noho … ✦ virus [s.] = otrik’aretina {otrika} ✦ visibile [a.] = hita ✦ visibilmente [avv.] = hita; miharihary {harihàry} ✦ visione [s.] = fahitana {hìta} ✦ visita [s.] = fitsidihana {tsìdika}; (breve) visita = famangiana {vàngy} far visita = mitsidika {tsìdika} far una breve visita = mamangy {vàngy} visita medica = fizahan’marary {zàha ràry} (✦ controllo) visita tecnica dell’auto = fitsarana fiarakodia {tsàra fiàra kòdia} ✦ visitare (per turismo) = mizaha {zàha} fare una visita, andare a trovare = mamangy {vàngy} ✦ visitatore [s.] = mpamangy {vàngy} (✦ ospite) = mpitsidika {tsìdika} ✦ visivo [a.] = hita maso ✦ viso (✦ faccia) = tarehy 483
  • 63.
    ✦ vista (facoltàvisiva) [s.] = fahitana {hìta}; fijerena {jèry} una buona vista (una vista acuta) = mahita tsara {hìta} (✦ panorama) = fitazanana {tàzana} un bel panorama (una bella vista) = fitazanana tsara {tàzana} a perdita d’occhio = tsy tratry ny maso {tràtra} a prima vista (al primo sguardo) = raha vao jerena {jery} ✦ visto (visa) [s.] = fahazoan-dalana {àzo làlana} ✦ vita [s.] = aina; fiainana {àina} a vita, per tutta la vita = mandrapahafaty {màndraka fàty} livello di vita; qualità della vita = fari-piainana {fàritra àina} egli vive ha una vita difficile = sahirana mafy izy ✦ vitale (✦ basilare) [a.] = fototry ny aina {fòtotra} ✦ vitamina [s.] = otrikanina {òtrika hànina}; vitamina ✦ vite = visy ✦ vitello [s.] = zanak’omby {zànaka òmby} carne di vitello = henan-janak’omby {hèna zànaka òmby} ✦ vivacità [s.] = havitrihana {vìtrika} ✦ vivamente (✦ energicamente) [avv.] = mafy ✦ vivente [a.] = velona ✦ vivere = velona ✦ mantenersi (lavorando) = mivelona {vèlona} vivere a scrocco = misarangotra aman’olona ✦ risiedere ✦ abitare = mipetraka {pètraka} chi vivrà vedrà = izay velona dia hahita {hìta} evviva!, lunga vita! = ho ela velona anie! ✦ vivo [a.] = vivo o morto = na maty na velona {fàty} (di sguardo) = mahery {hèry} (di luce) = marevaka {rèvaka} (di persona) = mavitrika {vìtrika} (di voce) = am-bava {àmy vava} (di aria ≥ fredda) = mamirifiry {firifiry} punto sul vivo = tratra ambodiomby {àny vody omby} ✦ vitamina [s.] = otrikanina {otrika hanina}; vitamina ✦ vittima [s.] = olona tra-doza {tràtra lòza} ✦ vittoria [s.] = fandresena {rèsy} ✦ vittorioso [a.] = mandresy {rèsy} ✦ viziato (di bambino) [a.] = mihanta ✦ vizio (✦ difetto) [s.] = kilema cattiva abitudine = fahazaran-dratsy {zàtra ràtsy} ✦ vizioso (✦ sporcaccione) [a.] = vetaveta {vèta} ✦ vocabolario = voambolana ✦ vocale (lettera) [s.] = zana-tsoratra {zànaka sòratra}; (fonema) = zana-peo {zànaka fèo} ✦ vocazione [s.] = fiantsoana {àntso} ✦ voce (✦ suono) [s.] = feo ad alta voce = feo avo a bassa voce = feo malefaka {lefaka} gira voce che… = mandeha ny feo fa… {lèha} forma verbale = fitodika {tòdika} ✦ voglia [s.] = fitsiriritra ✦ voi [PRONOME PERSONALE] = ianareo (-nareo) [NOM] {ianào} a voi [pronome complemento] = anareo [DAT] vostro [POSSESSIVO] = -nareo (il) vostro [possessivo] = (ny) anareo ✦ volante (✦ sterzo) di vettura [s.] = familiana {vily} ✦ volare = manidina {sìdina} volar via (spiccare il volo) = misidina {sìdina} ✦ volenteroso [a.] = mazoto {zoto} ✦ volentieri [avv.] = amim-pitiavana {tìa} ✦ volere (necessitare di qc) = mila {ìla} (desiderare di far qc) = te hanao {tìa tào} egli vuole … (cerca di…) = tadiaviny {tàdy} sono d’accordo = manaiky aho {àiky = èky} egli non mi vuole (mi detesta) = tsy tia mainty ahy izy {àho} mankahala ahy izy {hàla àho} voglia (accetti Lei) questo = mba ekeo ity {èky} cosa vuol dire ciò? = inona no hevitr’izany? {hèvitra ìny} ✦ volgare [a.] = tsy fanjariana {zary} ✦ volgarità (parole sconce) [s.] = teny vetaveta {vèta}; (parole irrispettose) = teny tsy mihaja; (≠ parole da ragazzino) = tenim-boto {tèny bòto} ✦ volgersi (in bene o male) = mihodina {hòdina} ✦ volo (di uccello) [s.] = fanidina {idina} (di aereo) = zotra in volo = am-panidinana {idina} ✦ volontà [s.] = sitra-po {sìtraka fò}; finiavana {nìa} a discrezione = araka izay tiana {tìa} buona volontà = manam-pitiavana {anana tia} senza volontà = tsy manam-pitiavana {anana tia} ✦ volontariamente [avv.] = amin-pitiavana {àmy tia}; an-tsitra-po {àny sitraka fo} ✦ deliberatamente = fanahy iniana {àhy nìa} ✦ volontario (✦ intenzionale) [a.] = fanahy iniana {àhy nìa} ✦ volontario [s.] = mpilatsaka an-tsitra-po {latsaka àny sìtraka fo} volontera si cercan volontari = mitady olona manolo-tena {tàdy òlona sòlo tèna} ✦ volpe [s.] = karazana fosa; renana ✦ volta > la prima volta = amin’ny voalohany {lòha} ogni volta = isaka due volte due (2X2) = roa ampitomboina roa {tòmbo} alla volta = indray miaraka {in- + ìray} una volta al mese = indray mandeha isam-bolana {irày lèha ìsa vòlana} (per) una volta = indray mandeha {lèha} una volta (nei tempi passati) = fahagola {fàha gòla} fahiny {fàha} taloha {aloha} qualche volta (ogni tanto) = indraindray {indrày} ✦ voltare (✦ girare ✦ capovolgere) = mamadika {vàdika} voltare la testa = mitodika {tòdika} = manodina loha {hòdina} voltare (pagina) = mamadika {vàdika} ✦ voltarsi (cambiare lato) = mivadika {vàdika} (verso q/qc) = mitodika {tòdika} ✦ volume (misura spaziale) [s.] = hadiry {dìry} (libro) = boky ✦ voluminoso [a.] = makadiry; lehibe {lèhy bè} ✦ vomitare (✦ rigettare) = mandoa {lòa} aver voglia di vomitare = te handoa {tìa lòa} ✦ vorace [a.] = mamosibosika {bosika} ✦ votare = mandatsa-bato {latsaka vato} ✦ votarsi a… (✦ sacrificarsi a…) = mikely aina {kèly} ✦ voto (✦ suffragio) [s.] = vato (promessa) = voady (elettorale) = latsa-bato {latsaka vato} (scolastico) = isa dare un voto = manome isa {òme} fare un voto/una promessa = mivoady {vòady} offrire/presentare i migliori auguri/voti = manolotra ny firarian-tsoa {tolotra rary soa} ✦ vulcano [s.] = volkano; afotroa {afo ¿} ✦ vulnerabile [a.] = malemy {lèmy} ✦ vuotare = manafoana {fòana} ✦ vuoto [a.] = foana; poak’aty {pòaka àty} ✦ vuoto [s.] = foana; babangoana (✦ lacuna) = fahabangana {banga} (✦ abisso) = hantsana X ✦ xenofobo = tsy tia vahiny; mankahala vahiny {hàla} Y✦ yogurt = karazana habobo; iaorita Z✦ zampa [s.] = tongotra camminare a quattro zampe = mandady (mandia) tongotra efatra {làdy} ✦ zanzara [s.] = moka; moka fohy ✦ zanzariera [s.] = lay; aromoka {àro mòka} ✦ zappa (✦ vanga) [s.] = angady {any hàdy}; fisiotra {sòitra ¿} ✦ zebra [s.] = zebra ✦ zebù [s.] = omby ✦ zelo [s.] = zoto con zelo = amin-pahazotoana {àmy zòto} ✦ zero, 0 [NUMERALE] = aotra; zerô sotto zero = ambanin’ny aotra {ambàny} ✦ zia [s.] = (materna) rahavavin-dreny {raha vavy reny} (paterna) anabavin-dray {anaka vavy ray} (vocativo) nenitoa; neniraivo; nenifara {neny} ✦ zigzag = fiolikolika {òlika} a zigzag = miolikolika {òlika} ✦ zinco [s.] = fanitso ✦ zio [s.] (più vecchio del fratello) = dadatoa {dàda tòa} (più giovane del fratello) = dadanaivo {dàda àivo} (ultimogenito) = dadafara {dàda fàra} ✦ zoccolo (≠ scarpa) [s.] = kiraro hazo (di animale) = kitro ✦ zodiaco [s.] = zoresa 484
  • 64.
    ✦ zona [s.]= faritra zona franca = fari-bola fran {fàritra vola} amministrativa = firaisana {irày} area = boriborintany {bòry} ✦ zoo (giardino zoologico) [s.] = zaridaina fiompiam-bibidia {òmpy bìby dìa} ✦ zoppicare = mikotringa; mandringa {rìnga} ✦ zoppo [a.] = mandringa {rìnga} ✦ zucca (✦ zucchina) [s.] = voatavo ✦ zuccherare (✦ addolcire) = manamamy {hàmy} ✦ zuccherato (✦ dolce) [a.] = mamy {hàmy} ✦ zucchero [s.] = siramamy {sìra hàmy} zucchero in zollette = siramamy vongany {sìra hàmy vòngana} zucchero in polvere = siramamy vovony {sìra hàmy vòvoka} ✦ zuffa (✦ tafferuglio) [s.] = adilahy {àdy làhy} 485
  • 65.
    * Realizzato coniBook Author 2.5 (Apple_MAC) Mi è stata utilissima l’applicazione Copy’em Paste http://www.apprywhere.com/copy-em-paste.html https://fr.globalvoices.org/2016/07/02/199240/ * Lanciato il 12 settembre 2017 * 486